Arthashastra · Chapter 07.8

yātavyo^abhiyāsyamānaḥ saṃdhi.kāraṇam ādātu.kāmo vihantu.kāmo vā sāmavāyikānām anyatamaṃ lābha.dvaiguṇyena paṇeta //

paṇamānaḥ kṣaya.vyaya.pravāsa.pratyavāya.para.upakāra.śarīra.ābādhāṃś ca^asya varṇayet //

pratipannam arthena yojayet //

vairaṃ vā parair grāhayitvā visaṃvādayet //

durārabdha.karmāṇaṃ bhūyaḥ kṣaya.vyayābhyāṃ yoktu.kāmaḥ sv.ārabdhāṃ vā yātrā.siddhiṃ vighātayitu.kāmo mūle yātrāyāṃ vā prahartu.kāmo yātavya.saṃhitaḥ punar yācitu.kāmaḥ pratyutpanna.artha.kṛcchras tasminn aviśvasto vā tadātve lābham alpam icchet, āyatyāṃ prabhūtam //

mitra.upakāram amitra.upaghātam artha.anubandham avekṣamāṇaḥ pūrva.upakārakaṃ kārayitu.kāmo bhūyas tadātve mahāntaṃ lābham utsṛjya^āyatyām alpam icchet //

dūṣya.amitrābhyāṃ mūla.hareṇa vā jyāyasā vigṛhītaṃ trātu.kāmas tathā.vidham upakāraṃ kārayitu.kāmaḥ sambandha.avekṣī vā tadātve ca^āyatyāṃ ca lābhaṃ na pratigṛhṇīyāt //

kṛta.saṃdhir atikramitu.kāmaḥ parasya prakṛti.karśanaṃ mitra.amitra.saṃdhi.viśleṣaṇaṃ vā kartu.kāmaḥ para.abhiyogāt^śaṅkamāno lābham aprāptam adhikaṃ vā yāceta //

tam itaras tadātve ca^āyatyāṃ ca kramam avekṣeta //

tena pūrve vyākhyātāḥ //

ari.vijigīṣvos tu svaṃ svaṃ mitram anugṛhṇatoḥ śakya.kalya.bhavya.ārambhi.sthira.karma.anurakta.prakṛtibhyo viśeṣaḥ //

śakya.ārambhī viṣahyaṃ karma^ārabhate, kalya.ārambhī nirdoṣam, bhavya.ārambhī kalyāṇa.udayam //

sthira.karmā na^asamāpya karma^uparamate //

anurakta.prakṛtiḥ susahāyatvād alpena^apy anugraheṇa kāryaṃ sādhayati //

ta ete kṛta.arthāḥ sukhena prabhūtaṃ ca^upakurvanti //

ataḥ pratilomā na^anugrāhyāḥ //

tayor eka.puruṣa.anugrahe yo mitraṃ mitra.taraṃ vā^anugṛhṇāti so^atisaṃdhatte //

mitrād ātma.vṛddhiṃ hi prāpnoti, kṣaya.vyaya.pravāsa.para.upakārān itaraḥ //

kṛta.arthaś ca śatrur vaiguṇyam eti //

madhyamaṃ tv anugṛhṇator yo madhyamaṃ mitraṃ mitrataraṃ vā^anugṛhṇāti so^atisaṃdhatte //

mitrād ātma.vṛddhiṃ hi prāpnoti, kṣaya.vyaya.pravāsa.para.upakārān itaraḥ //

madhyamaś ced anugṛhīto viguṇaḥ syād amitro^atisaṃdhatte //

kṛta.prayāsaṃ hi madhyama.amitram apasṛtam eka.artha.upagataṃ prāpnoti //

tena^udāsīna.anugraho vyākhyātaḥ //

madhyama.udāsīnayor bala.aṃśa.dāne yaḥ śūraṃ kṛta.astraṃ duḥkha.saham anuraktaṃ vā daṇḍaṃ dadāti so^atisaṃdhīyate //

viparīto^atisaṃdhatte //

yatra tu daṇḍaḥ prahitas taṃ vā ca^artham anyāṃś ca sādhayati tatra maula.bhṛta.śreṇī.mitra.aṭavī.balānām anyatamam upalabdha.deśa.kālaṃ daṇḍaṃ dadyāt, amitra.aṭavī.balaṃ vā vyavahita.deśa.kālam //

yaṃ tu manyeta "kṛta.artho me daṇḍaṃ gṛhṇīyād, amitra.aṭavy.abhūmy.anṛtuṣu vā vāsayed, aphalaṃ vā kuryād" iti, daṇḍa.vyāsaṅga.apadeśena na^enam anugṛhṇīyāt //

evam avaśyaṃ tv anugrahītavye tat.kāla.saham asmai daṇḍaṃ dadyāt //

ā.samāpteś ca^enaṃ vāsayed yodhayec ca bala.vyasanebhyaś ca rakṣet //

kṛta.arthāc ca sa.apadeśam apasrāvayet //

dūṣya.amitra.aṭavī.daṇḍaṃ vā^asmai dadyāt //

yātavyena vā saṃdhāya^enam atisaṃdadhyāt //
KAZ07.8.34ab/ same hi lābhe saṃdhiḥ syād viṣame vikramo mataḥ //
KAZ07.8.34cd/ sama.hīna.viśiṣṭānām ity uktāḥ saṃdhi.vikramāḥ //E
(mitra.hiraṇya.bhūmi.karma.saṃdhayaḥ, tatra mitra.saṃdhiḥ hiraṇya.saṃdhiś ca)