Language

ENहिગુ
Scripture Library

Arthashastra · Chapter 07.15

07.15.01

durbalo rājā balavatā^abhiyuktas tad.viśiṣṭa.balam āśrayeta yam itaro mantra.śaktyā na^atisaṃdadhyāt //

07.15.02

tulya.mantra.śaktīnām āyatta.sampado vṛddha.samyogād vā viśeṣaḥ //

07.15.03

viśiṣṭa.bala.abhāve sama.balais tulya.bala.saṃghair vā balavataḥ sambhūya tiṣṭhed yān na mantra.prabhāva.śaktibhyām atisaṃdadhyāt //

07.15.04

tulya.mantra.prabhāva.śaktīnāṃ vipula.ārambhato viśeṣaḥ //

07.15.05

sama.bala.abhāve hīna.balaiḥ śucibhir utsāhibhiḥ pratyanīka.bhūtair balavataḥ sambhūya tiṣṭhed yān na mantra.prabhāva.utsāha.śaktibhir atisaṃdadhyāt //

07.15.06

tulya.utsāha.śaktīnāṃ sva.yuddha.bhūmi.lābhād viśeṣaḥ //

07.15.07

tulya.bhūmīnāṃ sva.yuddha.kāla.lābhād viśeṣaḥ //

07.15.08

tulya.deśa.kālānāṃ yugya.śastra.āvaraṇato viśeṣaḥ //

07.15.09

sahāya.abhāve durgam āśrayeta yatra^amitraḥ prabhūta.sainyo^api bhakta.yavasa.indhana.udaka.uparodhaṃ na kuryāt svayaṃ ca kṣaya.vyayābhyāṃ yujyeta //

07.15.10

tulya.durgāṇāṃ nicaya.apasārato viśeṣaḥ //

07.15.11

nicaya.apasāra.sampannaṃ hi manuṣya.durgam icched iti kauṭilyaḥ //

07.15.12a

tad ebhiḥ kārṇair āśrayeta - "pārṣṇi.grāham āsāraṃ madhyamam udāsīnaṃ vā pratipādayiṣyāmi, sāmanta.āṭavika.tat.kulīna.aparuddhānām anyatamena^asya rājyaṃ hārayiṣyāmi ghātayiṣyāmi vā - //

07.15.12b

kṛtya.pakṣa.upagraheṇa vā^asya durge rāṣṭre skandha.āvāre vā kopaṃ samutthāpayiṣyāmi, śastra.agni.rasa.praṇidhānair aupaniṣadikair vā yathā.iṣṭam āsannaṃ haniṣyāmi - //

07.15.12c

svayaṃ.adhiṣṭhitena vā yoga.praṇidhānena kṣaya.vyayam enam upaneṣyāmi, kṣaya.vyaya.pravāsa.upatapte vā^asya mitra.varge sainye vā krameṇa^upajāpaṃ prāpsyāmi - //

07.15.12d

vīvadha.āsāra.prasāra.vadhena vā^asya skandha.āvāra.avagrahaṃ kariṣyāmi, daṇḍa.upanayena vā^asya randhram utthāpya sarva.saṃdohena prahariṣyāmi, pratihata.utsāhena vā yathā.iṣṭaṃ saṃdhim avāpsyāmi, mayi pratibaddhasya vā sarvataḥ kopāḥ samutthāsyanti - //

07.15.12e

nirāsāraṃ vā^asya mūlaṃ mitra.aṭavī.daṇḍair uddhātayiṣyāmi, mahato vā deśasya yoga.kṣemam ihasthaḥ pālayiṣyāmi, sva.vikṣiptaṃ mitra.vikṣiptaṃ vā me sainyam ihasthasya^ekastham aviṣahyaṃ bhaviṣyati, nimna.khāta.rātri.yuddha.viśāradaṃ vā me sainyaṃ pathya.ābādha.muktam āsanne karma kariṣyati - //

07.15.12f

viruddha.deśa.kālam iha.āgato vā svayam eva kṣaya.vyayābhyāṃ na bhaviṣyati, mahā.kṣaya.vyaya.abhigamyo^ayaṃ deśo durga.aṭavy.apasāra.bāhulyāt - //

07.15.12g

pareṣāṃ vyādhi.prāyaḥ sainya.vyāyāmānām alabdha.bhaumaś ca, tam āpad.gataḥ pravekṣyati, praviṣṭo vā na nirgamiṣyati" iti //

07.15.13

"kāraṇa.abhāve bala.samucchraye vā parasya durgam unmucya^apagacchet //

07.15.14

agni.pataṅgavad amitre vā praviśet //

07.15.15

anyatara.siddhir hi tyakta.ātmano bhavati" ity ācāryāḥ //

07.15.16

na^iti kauṭilyaḥ //

07.15.17

saṃdheyatām ātmanaḥ parasya ca^upalabhya saṃdadhīta //

07.15.18

viparyaye vikrameṇa saṃdhim apasāraṃ vā lipseta //

07.15.19

saṃdheyasya vā dūtaṃ preṣayet //

07.15.20

tena vā preṣitam artha.mānābhyāṃ satkṛtya brūyāt "idaṃ rājñaḥ paṇya.agāram, idaṃ devī.kumārāṇām, devī.kumāra.vacanāt, idaṃ rājyam ahaṃ ca tvad.arpaṇaḥ" iti //

07.15.21

labdha.saṃśrayaḥ samaya.ācārikavad bhartari varteta //

07.15.22

durga.ādīni ca karmāṇi āvāha.vivāha.putra.abhiṣeka.aśva.paṇya.hasti.grahaṇa.sattra.yātrā.vihāra.gamanāni ca^anujñātaḥ kurvīta //

07.15.23

sva.bhūmy.avasthita.prakṛti.saṃdhim upaghātam apasṛteṣu vā sarvam anujñātaḥ kurvīta //

07.15.24

duṣṭa.paura.jānapado vā nyāya.vṛttir anyāṃ bhūmiṃ yāceta //

07.15.25

duṣyavad upāṃśu.daṇḍena vā pratikurvīta //

07.15.26

ucitāṃ vā mitrād bhūmiṃ dīyamānāṃ na pratigṛhṇīyāt //

07.15.27

mantri.purohita.senā.pati.yuva.rājānām anyatamam adṛśyamāne bhartari paśyet, yathā.śakti ca^upakuryāt //

07.15.28

daivata.svasti.vācaneṣu tat.parā āśiṣo vācayet //

07.15.29

sarvatra^ātma.nisargaṃ guṇaṃ brūyāt //
KAZ07.15.30ab/ samyukta.balavat.sevī viruddhaḥ śaṅkita.ādibhiḥ /
KAZ07.15.30cd/ varteta daṇḍa.upanato bhartary evam avasthitaḥ //E
(daṇḍa.upanāyi.vṛttam)

Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc