Arthashastra · Chapter 02.19
pautava.adhyakṣaḥ pautava.karma.antān kārayet //
dhānya.māṣā daśa suvarṇa.māṣakaḥ, pañca vā guñjāḥ //
te ṣoḍaśa suvarṇaḥ karṣo vā //
catuṣ.karṣaṃ palam //
aṣṭa.aśītir gaura.sarṣapā rūpya.māṣakaḥ //
te ṣoḍaśa dharaṇam, śaumbyāni vā viṃśatiḥ //
viṃśati.taṇḍulaṃ vajra.dharaṇam //
ardha.māṣakaḥ māṣakaḥ dvau catvāraḥ aṣṭau māṣakāḥ suvarṇo dvau catvāraḥ, aṣṭau suvarṇāḥ daśa viṃśatiḥ triṃśat catvāriṃśat śatam iti //
tena dharaṇāni vyākhyātāni //
pratimānāny ayomayāni māgadha.mekala.śailamayāni yāni vā na^udaka.pradehābhyāṃ vṛddhiṃ gaccheyur uṣṇena vā hrāsam //
ṣaḍaṅgulād ūrdhvam aṣṭa.aṅgula.uttarā daśa tulāḥ kārayet loha.palād ūrdhvam eka.pala.uttarāḥ, yantram ubhayataḥ.śikyaṃ vā //
pañca.triṃśat.palalohāṃ dvi.saptaty.aṅgula.āyāmāṃ sama.vṛttāṃ kārayet //
tasyāḥ pañca.palikaṃ maṇḍalaṃ baddhvā sama.karaṇaṃ kārayet //
tataḥ karṣa.uttaraṃ palaṃ pala.uttaraṃ daśa.palaṃ dvādaśa pañcadaśa viṃśatir iti padāni kārayet //
tata ā.śatād daśa.uttaraṃ kārayet //
akṣeṣu nāndī.pinaddhaṃ kārayet //
dvi.guṇa.lohāṃ tulām ataḥ ṣaṇṇavaty.aṅgula.āyāmāṃ parimāṇīṃ kārayet //
tasyāḥ śata.padād ūrdhvaṃ viṃśatiḥ pañcāśat śatam iti padāni kārayet //
viṃśati.tauliko bhāraḥ //
daśa.dhāraṇikaṃ palam //
tat.pala.śatam āya.mānī //
pañca.pala.avarā vyāvahārikī bhājany antaḥ.pura.bhājanī ca //
tāsām ardha.dharaṇa.avaraṃ palam, dvi.pala.avaram uttara.loham, ṣaḍ.aṅgula.avarāś ca^āyāmāḥ //
pūrvayoḥ pañca.palikaḥ prayāmo māṃsa.loha.lavaṇa.maṇi.varjam //
kāṣṭha.tulā aṣṭa.hastā padavatī pratimānavatī mayūra.pada.adhiṣṭhitā //
kāṣṭha.pañcaviṃśati.palaṃ taṇḍula.prastha.sādhanam //
eṣa pradeśo bahv.alpayoḥ //
iti tulā.pratimānaṃ vyākhyātam //
atha dhānya.māṣa.dvi.pala.śataṃ droṇam āya.mānam, sapta.aśīti.pala.śatam ardha.palaṃ ca vyāvahārikam, pañca.saptati.pala.śataṃ bhājanīyam, dvi.ṣaṣṭi.pala.śatam ardha.palaṃ ca^antaḥ.pura.bhājanīyam //
teṣām āḍhaka.prastha.kuḍubāś catur.bhāga.avarāḥ //
ṣoḍaśa.droṇā khārī //
viṃśati.droṇikaḥ kumbhaḥ //
kumbhair daśabhir vahaḥ //
śuṣka.sāra.dāru.mayaṃ samaṃ catur.bhāga.śikhaṃ mānaṃ kārayet, antaḥ.śikhaṃ vā //
rasasya tu surāyāḥ puṣpa.phalayos tuṣa.aṅgārāṇāṃ sudhāyāś ca śikhā.mānaṃ dvi.guṇa.uttarā vṛddhiḥ //
sa-pāda.paṇo droṇa.mūlyam āḍhakasya pāda.ūnaḥ, ṣaṇ.māṣakāḥ prasthasya, māṣakaḥ kuḍubasya //
dvi.guṇaṃ rasa.ādīnāṃ māna.mūlyam //
viṃśati.paṇāḥ pratimānasya //
tulā.mūlyaṃ tri.bhāgaḥ //
catur.māsikaṃ prātivedhanikaṃ kārayet //
apratividdhasya^atyayaḥ sa-pādaḥ sapta.viṃśati.paṇaḥ //
prātivedhanikaṃ kākaṇīkam ahar ahaḥ pautava.adhyakṣāya dadyuḥ //
dvātriṃśad.bhāgas tapta.vyājī sarpiṣaḥ, catuḥ.ṣaṣṭi.bhāgas tailasya //
pañcāśad bhāgo māna.srāvo dravāṇām //
kuḍuba.ardha.catur.aṣṭa.bhāgāni mānāni kārayet //
kuḍubāś catur.aśītir vārakaḥ sarpiṣo mataḥ //
catuḥ.ṣaṣṭis tu tailasya pādaś ca ghaṭikā^anayoḥ //
(ṃeasures of space and time)
Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0