અર્થશાસ્ત્ર · અધ્યાય 02.19

પૌતવ.અધ્યક્ષઃ પૌતવ.કર્મ.અન્તાન્ કારયેત્ ॥

ધાન્ય.માષા દશ સુવર્ણ.માષકઃ, પઞ્ચ વા ગુઞ્જાઃ ॥

તે ષોડશ સુવર્ણઃ કર્ષો વા ॥

ચતુષ્.કર્ષં પલમ્ ॥

અષ્ટ.અશીતિર્ ગૌર.સર્ષપા રૂપ્ય.માષકઃ ॥

તે ષોડશ ધરણમ્, શૌમ્બ્યાનિ વા વિંશતિઃ ॥

વિંશતિ.તણ્ડુલં વજ્ર.ધરણમ્ ॥

અર્ધ.માષકઃ માષકઃ દ્વૌ ચત્વારઃ અષ્ટૌ માષકાઃ સુવર્ણો દ્વૌ ચત્વારઃ, અષ્ટૌ સુવર્ણાઃ દશ વિંશતિઃ ત્રિંશત્ ચત્વારિંશત્ શતમ્ ઇતિ ॥

તેન ધરણાનિ વ્યાખ્યાતાનિ ॥

પ્રતિમાનાન્ય્ અયોમયાનિ માગધ.મેકલ.શૈલમયાનિ યાનિ વા ન^ઉદક.પ્રદેહાભ્યાં વૃદ્ધિં ગચ્છેયુર્ ઉષ્ણેન વા હ્રાસમ્ ॥

ષડઙ્ગુલાદ્ ઊર્ધ્વમ્ અષ્ટ.અઙ્ગુલ.ઉત્તરા દશ તુલાઃ કારયેત્ લોહ.પલાદ્ ઊર્ધ્વમ્ એક.પલ.ઉત્તરાઃ, યન્ત્રમ્ ઉભયતઃ.શિક્યં વા ॥

પઞ્ચ.ત્રિંશત્.પલલોહાં દ્વિ.સપ્તત્ય્.અઙ્ગુલ.આયામાં સમ.વૃત્તાં કારયેત્ ॥

તસ્યાઃ પઞ્ચ.પલિકં મણ્ડલં બદ્ધ્વા સમ.કરણં કારયેત્ ॥

તતઃ કર્ષ.ઉત્તરં પલં પલ.ઉત્તરં દશ.પલં દ્વાદશ પઞ્ચદશ વિંશતિર્ ઇતિ પદાનિ કારયેત્ ॥

તત આ.શતાદ્ દશ.ઉત્તરં કારયેત્ ॥

અક્ષેષુ નાન્દી.પિનદ્ધં કારયેત્ ॥

દ્વિ.ગુણ.લોહાં તુલામ્ અતઃ ષણ્ણવત્ય્.અઙ્ગુલ.આયામાં પરિમાણીં કારયેત્ ॥

તસ્યાઃ શત.પદાદ્ ઊર્ધ્વં વિંશતિઃ પઞ્ચાશત્ શતમ્ ઇતિ પદાનિ કારયેત્ ॥

વિંશતિ.તૌલિકો ભારઃ ॥

દશ.ધારણિકં પલમ્ ॥

તત્.પલ.શતમ્ આય.માની ॥

પઞ્ચ.પલ.અવરા વ્યાવહારિકી ભાજન્ય્ અન્તઃ.પુર.ભાજની ચ ॥

તાસામ્ અર્ધ.ધરણ.અવરં પલમ્, દ્વિ.પલ.અવરમ્ ઉત્તર.લોહમ્, ષડ્.અઙ્ગુલ.અવરાશ્ ચ^આયામાઃ ॥

પૂર્વયોઃ પઞ્ચ.પલિકઃ પ્રયામો માંસ.લોહ.લવણ.મણિ.વર્જમ્ ॥

કાષ્ઠ.તુલા અષ્ટ.હસ્તા પદવતી પ્રતિમાનવતી મયૂર.પદ.અધિષ્ઠિતા ॥

કાષ્ઠ.પઞ્ચવિંશતિ.પલં તણ્ડુલ.પ્રસ્થ.સાધનમ્ ॥

એષ પ્રદેશો બહ્વ્.અલ્પયોઃ ॥

ઇતિ તુલા.પ્રતિમાનં વ્યાખ્યાતમ્ ॥

અથ ધાન્ય.માષ.દ્વિ.પલ.શતં દ્રોણમ્ આય.માનમ્, સપ્ત.અશીતિ.પલ.શતમ્ અર્ધ.પલં ચ વ્યાવહારિકમ્, પઞ્ચ.સપ્તતિ.પલ.શતં ભાજનીયમ્, દ્વિ.ષષ્ટિ.પલ.શતમ્ અર્ધ.પલં ચ^અન્તઃ.પુર.ભાજનીયમ્ ॥

તેષામ્ આઢક.પ્રસ્થ.કુડુબાશ્ ચતુર્.ભાગ.અવરાઃ ॥

ષોડશ.દ્રોણા ખારી ॥

વિંશતિ.દ્રોણિકઃ કુમ્ભઃ ॥

કુમ્ભૈર્ દશભિર્ વહઃ ॥

શુષ્ક.સાર.દારુ.મયં સમં ચતુર્.ભાગ.શિખં માનં કારયેત્, અન્તઃ.શિખં વા ॥

રસસ્ય તુ સુરાયાઃ પુષ્પ.ફલયોસ્ તુષ.અઙ્ગારાણાં સુધાયાશ્ ચ શિખા.માનં દ્વિ.ગુણ.ઉત્તરા વૃદ્ધિઃ ॥

સ-પાદ.પણો દ્રોણ.મૂલ્યમ્ આઢકસ્ય પાદ.ઊનઃ, ષણ્.માષકાઃ પ્રસ્થસ્ય, માષકઃ કુડુબસ્ય ॥

દ્વિ.ગુણં રસ.આદીનાં માન.મૂલ્યમ્ ॥

વિંશતિ.પણાઃ પ્રતિમાનસ્ય ॥

તુલા.મૂલ્યં ત્રિ.ભાગઃ ॥

ચતુર્.માસિકં પ્રાતિવેધનિકં કારયેત્ ॥

અપ્રતિવિદ્ધસ્ય^અત્યયઃ સ-પાદઃ સપ્ત.વિંશતિ.પણઃ ॥

પ્રાતિવેધનિકં કાકણીકમ્ અહર્ અહઃ પૌતવ.અધ્યક્ષાય દદ્યુઃ ॥

દ્વાત્રિંશદ્.ભાગસ્ તપ્ત.વ્યાજી સર્પિષઃ, ચતુઃ.ષષ્ટિ.ભાગસ્ તૈલસ્ય ॥

પઞ્ચાશદ્ ભાગો માન.સ્રાવો દ્રવાણામ્ ॥

કુડુબ.અર્ધ.ચતુર્.અષ્ટ.ભાગાનિ માનાનિ કારયેત્ ॥

કુડુબાશ્ ચતુર્.અશીતિર્ વારકઃ સર્પિષો મતઃ ॥

ચતુઃ.ષષ્ટિસ્ તુ તૈલસ્ય પાદશ્ ચ ઘટિકા^અનયોઃ ॥
(ંએઅસુરેસ્ ઓf સ્પચે અન્દ્ તિમે)