Āpastambagṛhyasūtra with Haradatta's Anākulāvṛtti and Sudarśana's Gṛhyatātparyadarśanavyākhyā (with commentary) · Chapter 3

ĀpGs-Tāt_2.1:
yena pātreṇa darvyā sruveṇāñjalinā vā juhoti tadagnau pratitapyetyādi vyaktārtham /
darvyāśca homapātratvaṃ 'darvyāmādhāyājyenābhyānāyan'(āpa.gṛ.12-9) ityanyapare vākye siddhavaddarśanāt, ācārācca /
bodhāyanenatu 'niṛtigṛhītā darvī'iti
darvīnindā snuvavidhānārthā, na tu darvyā niṣedhārthā /
ato darvīsnuvayorvikalpaḥ /
tatra kevalājyahomeṣu ekaiva darvī sruvo vā, upastaraṇādyabhāvāt /
carvādihomeṣu tu dve darvyau sruvau vā upastaraṇādyartha homārtha ca /
upastaraṇādyarthasyāpi saṃskāraḥ, upastaraṇādi pradānāntasya homapadārthatvāt, śraute sruvasyāpi saṃskāradarśanāt, ācārācca /
darvyādīnāṃ trayāṇāṃ tantravaddhomeṣveva saṃskāraḥ, atantrakeṣu tantrāntargatadharmānupapatte- /
tena 'anugato 'pi vottarayā juhuyāt'(āpa.gṛ.5-20)'sarṣapān phalīkaraṇamiśrān'(āpa.gṛ.15-6) ityādiṣu na darvyādīnāṃ saṃskāra- /
atrāgnau pratitapyāgnau praharatītyarthasddhāgnigrahaṇamevanāmāyaṃ kṛtsnavidhiriti jñāpayitum /
tena 'sruvamagre'(tai.brā.3.3-1)
ityādyaiṣṭikasruksaṃmārjanadharmāṇāmihānupapattiprasaṅga eva /
kecit-āgnau pratitapyāgnau praharatīti prayojanāntaraśūnyādagnigrahaṇādaiṣṭikasruksammārgadharmā ihāpi bhavantīti /
pratitapanaṃ tvasminnevāgnau /
iha ca sammārgadarbhāṇāmagnāveva praharaṇam, na punarvaikalpikam /
tathā 'yena juhotī'tyatra sāmānyavacanam
'madhyamenāntamena vā palāśaparṇena'(āpa.gṛ.22-4) ityādyatantrake 'pi karmaṇi āgnihotrike ca vidhau homārthapātrasyāpi saṃskāro yathā syādityevamartham /
añjalestvapūpahome avadānaprāptyarthema 'pārvaṇavat"(āpa.gṛ.22-1) iti yantenāñjalihomā apūrvā yāvaduktadharmāṇa iti
jñāpanānna saṃskāra iti

śamyāḥ paridhyarthe vivāhopanayasamāvartanasīmantacaulagodānaprāyaścitteṣu // Ā
COMMENTARIES:
ĀpGs-Anā_2.2:
atha paridhīn paridadhāti /
darśapūrṇamāsavatsarva tūṣṇīṃ tata ādhārasamidhau /
kuta etat?prasiddhavadabhyānujñānācchamyāḥ paridhyartha iti paridhyarthe paridhikārya ityartha- /
śamyāḥ lokaprasiddhāḥ yuraprāntayoḥ chidraiṣu kīlarūpāḥ kāṣṭhāviśeṣā- /
tāsāṃ sahedhmena sannahanam /
prāyaścittaṃ adbhutotpātaprāyaścittam /
vivāhe ca hṛdayasaṃsargārthe sarvatra śamyāḥ /
vivāhādibhyo 'nyatra sarvatra pārvaṇādiṣu paridhaya eva /
caulagrahaṇamanarthakaṃ sīmantātideśāt siddham /
jñāpakārthantu, etat jñāpayati-vivāhādiṣviha saṃkīrtteṣveva samyāḥ, na tairatidiṣṭeṣu iti /
tena sīmantādatidiṣṭe puṃsavane paridhaya eva /
pārvaṇādiṣu ca pakkahomeṣu tathā"evamata ūrdhva"miti vaivāhikena sthālīpākāditi darśanāt prasaṅgaḥ