Āpastambagṛhyasūtra with Haradatta's Anākulāvṛtti and Sudarśana's Gṛhyatātparyadarśanavyākhyā (with commentary) · Chapter 13

ĀpGs-Tāt_5.1:
sakheti japitvā, prāgghomāt homātprāk agnipradakṣiṇameva vadhvā sahakuryānnānyadarthakṛtyamāvaśyakamapi;'prāgghomādi'tyadhikagrahaṇāt /
tato yathāsthānaṃ 'uttaro varaḥ ityuktasthānānatikrameṇa, na tvaniyamena, upaviśya vadhvā manvārabdhāyāmuttarāḥ uttaramantrakaraṇikā
āhutī rhomān juhoti /
ke punasta uttare mantrāḥ?kathaṃ ca juhoti ?ityata āha- 'somāya janivide'ityādayaṣṣoḍaśa mantrāḥ /
teṣāmaditaścatvāri yajūṃṣi, 'preto muñcāti'ityādayo dvādaśarcaḥ /
etaiḥ- pratimantraṃ pratisvāhākāraṃ juhoti, na punaḥ 'yajñaṃsvāhā vāci svāhā vātedhāssvāhā'(tai.saṃ.1-1-13) itivat 'avadīkṣamadāstha svāhā'(ekā.1-4-4) ityetenaiva svāhākāreṇa homaḥ /
pūrveṣāmahomārthatā ca /
juhośabdārthaśca taddhitena caturthyā mantraliṅgādinā vā pratipannāścoditā devatāścoditenaiva caturthyantaśabdenodiśya yajamānena tyaktasya haviṣaścoditādhāre prakṣepaḥ /
iha ca mantraliṅgāt somādayo devatāḥ /
tāśca na janivittvādiviseṣaviśiṣṭāḥ /
homavidhyanupapattyā hi mantrapratipannānāṃ devatātvaṃ kalpyam, sāca devatāmātrakalpanayo śāmyati /
na punarnirbījāṃ gurvīṃ viśiṣṭakalpanāṃ prayuktigauravāpādikāmayuktāmapekṣate /
na ca grāhakamantrāmnānatayoranupapattyā viśiṣṭānāṃ devatātvakalpanā /
viśeṣaṇānāṃ 'mūrdhā divaḥ kakut'; ityādivat stuttyā devatādhiṣṭhānānvaye 'pi tayośca ritārthatvāt /
haviścājyamā'juhotīti codyamāne sarpirājyaṃ pratīyāt'(āpa.pa.1-25) iti paribhāṣāvacanāt /
vivādāderayajñatve 'pi yajñeṣvadhikariṣyamāṇapuruṣadehayogyatāpādakatvena tatra yajñadharmā yuktā eva /
anyathā
ādhānapavamāneṣṭyādiṣvayajñeṣu 'yajñopavītī pradakṣiṇam'(āpa.pa.2-15) ityādayo na prāpanuyuḥ /
homādhārastūpasamāhito 'gnissthita eva

11 vadhvāḥ aśmana uparyāsthāpanam /
athaināmuttareṇāgniṃ dakṣiṇena padāśmānamāsthāpayatyātiṣṭheti // Ā
COMMENTARIES:
ĀpGs-Anā_5.2:
padaprakraṇaṇaṃ padāsthāpanam aśmā dṛṣatputraḥ /
sa ca prāgeva pātraissaha pratiṣṭhāpito bhavati