આપસ્તમ્બગૃહ્યસૂત્ર (ટીકા સહિત) · અધ્યાય 13

આપ્ગ્સ્-તાત્_5.1:
સખેતિ જપિત્વા, પ્રાગ્ઘોમાત્ હોમાત્પ્રાક્ અગ્નિપ્રદક્ષિણમેવ વધ્વા સહકુર્યાન્નાન્યદર્થકૃત્યમાવશ્યકમપિ;ઽપ્રાગ્ઘોમાદિઽત્યધિકગ્રહણાત્ ।
તતો યથાસ્થાનં ઽઉત્તરો વરઃ ઇત્યુક્તસ્થાનાનતિક્રમેણ, ન ત્વનિયમેન, ઉપવિશ્ય વધ્વા મન્વારબ્ધાયામુત્તરાઃ ઉત્તરમન્ત્રકરણિકા
આહુતી ર્હોમાન્ જુહોતિ ।
કે પુનસ્ત ઉત્તરે મન્ત્રાઃ?કથં ચ જુહોતિ ?ઇત્યત આહ- ઽસોમાય જનિવિદેઽઇત્યાદયષ્ષોડશ મન્ત્રાઃ ।
તેષામદિતશ્ચત્વારિ યજૂંષિ, ઽપ્રેતો મુઞ્ચાતિઽઇત્યાદયો દ્વાદશર્ચઃ ।
એતૈઃ- પ્રતિમન્ત્રં પ્રતિસ્વાહાકારં જુહોતિ, ન પુનઃ ઽયજ્ઞંસ્વાહા વાચિ સ્વાહા વાતેધાસ્સ્વાહાઽ(તૈ.સં.1-1-13) ઇતિવત્ ઽઅવદીક્ષમદાસ્થ સ્વાહાઽ(એકા.1-4-4) ઇત્યેતેનૈવ સ્વાહાકારેણ હોમઃ ।
પૂર્વેષામહોમાર્થતા ચ ।
જુહોશબ્દાર્થશ્ચ તદ્ધિતેન ચતુર્થ્યા મન્ત્રલિઙ્ગાદિના વા પ્રતિપન્નાશ્ચોદિતા દેવતાશ્ચોદિતેનૈવ ચતુર્થ્યન્તશબ્દેનોદિશ્ય યજમાનેન ત્યક્તસ્ય હવિષશ્ચોદિતાધારે પ્રક્ષેપઃ ।
ઇહ ચ મન્ત્રલિઙ્ગાત્ સોમાદયો દેવતાઃ ।
તાશ્ચ ન જનિવિત્ત્વાદિવિસેષવિશિષ્ટાઃ ।
હોમવિધ્યનુપપત્ત્યા હિ મન્ત્રપ્રતિપન્નાનાં દેવતાત્વં કલ્પ્યમ્, સાચ દેવતામાત્રકલ્પનયો શામ્યતિ ।
ન પુનર્નિર્બીજાં ગુર્વીં વિશિષ્ટકલ્પનાં પ્રયુક્તિગૌરવાપાદિકામયુક્તામપેક્ષતે ।
ન ચ ગ્રાહકમન્ત્રામ્નાનતયોરનુપપત્ત્યા વિશિષ્ટાનાં દેવતાત્વકલ્પના ।
વિશેષણાનાં ઽમૂર્ધા દિવઃ કકુત્ઽ; ઇત્યાદિવત્ સ્તુત્ત્યા દેવતાધિષ્ઠાનાન્વયે ઽપિ તયોશ્ચ રિતાર્થત્વાત્ ।
હવિશ્ચાજ્યમાઽજુહોતીતિ ચોદ્યમાને સર્પિરાજ્યં પ્રતીયાત્ઽ(આપ.પ.1-25) ઇતિ પરિભાષાવચનાત્ ।
વિવાદાદેરયજ્ઞત્વે ઽપિ યજ્ઞેષ્વધિકરિષ્યમાણપુરુષદેહયોગ્યતાપાદકત્વેન તત્ર યજ્ઞધર્મા યુક્તા એવ ।
અન્યથા
આધાનપવમાનેષ્ટ્યાદિષ્વયજ્ઞેષુ ઽયજ્ઞોપવીતી પ્રદક્ષિણમ્ઽ(આપ.પ.2-15) ઇત્યાદયો ન પ્રાપનુયુઃ ।
હોમાધારસ્તૂપસમાહિતો ઽગ્નિસ્સ્થિત એવ

11 વધ્વાઃ અશ્મન ઉપર્યાસ્થાપનમ્ ।
અથૈનામુત્તરેણાગ્નિં દક્ષિણેન પદાશ્માનમાસ્થાપયત્યાતિષ્ઠેતિ ॥ આ
ચોમ્મેન્તરિએસ્:
આપ્ગ્સ્-અના_5.2:
પદપ્રક્રણણં પદાસ્થાપનમ્ અશ્મા દૃષત્પુત્રઃ ।
સ ચ પ્રાગેવ પાત્રૈસ્સહ પ્રતિષ્ઠાપિતો ભવતિ