Anuvyakhyana · Chapter 1.2
|| iti śrīmadānandatīrthabhagavatpādācāyarviracite śrīmadbrahmasūtrānuvyākhyāne prathamādhyāyasya prathamaḥ pādaḥ ||
liṅgātmakānāṃ śabdānāṃ vṛttirnārāyaṇe pare /
cintyate sarvagatvaṃ tu prathamaṃ pravicāryate
tatra tatra sthito viṣṇustattacchaktiprabodhakaḥ /
dūrato 'pyatiriktaḥ sa līlayā kevalaṃ prabhuḥ
iti jñāpayituṃ karmakartrorutsargato bhidā /
abhedo 'pi viśeṣe syād balī so 'pyanapoditaḥ
etad bhāvābhidhaṃ liṅgaṃ kriyāliṅge tataḥ param /
antaryāmyantaraśceti kriyābhāvākhyamucyate
adṛśyatvādyabhāvākhyaṃ śrutirliṅgādhikā parā /
anityatvāt kriyāṇāṃ tu kathameva svarūpatā
iti cet sa viśeṣo 'pi kriyāśaktayātmanā sthiraḥ /
śaktitā vyaktatā ceti viśeṣo 'pi viśeṣavān
abhinno 'pi kriyādiśca svabhāva iti hi śrutiḥ /
jñānaṃ nityaṃ kriyā nityā balaṃ śaktiḥ parātmanaḥ
iti paiṅgiśrutiścāha śaktisadbhāva eva tu /
kriyādinityatā jñeyā tadanyatra tvanityatā
iti sattattvavacanaṃ dvitvaṃ caikasya yujyate /
yaḥ seturiti caikatvavacanena viśeṣaṇāt
antaḥ sthitvā ramaṇakṛdantaraḥ samudāhṛtaḥ /
ramaṇaṃ cātmaśabdenādeyaṃ mātīti cocyate
viśiṣṭasukhavattvācca brahmatvaṃ ca viśiṣṭatā /
anyonyaniyatiśceśaniyame nānyathā bhavet
cetanānāṃ viśeṣo yaḥ svabhāvo 'pīśvarāpirtaḥ /
anyonyaniyame tasmādanavasthityasambhavau
īśvaraścenniyantā ca sa eva prathamāgataḥ /
kimityapodyate kasmād vṛthāvasthitikalpanā /
doṣavatyeva tasmāt sā naiva kāryā kathañcana
ramaṇaṃ nātiyatnasya vikṣepādeva yujyate /
iti cet sarvaniyamo yasya kasmānna śakyate
ātmanāniyataṃ vastu pratīpaṃ hyātmano bhavet /
svādhīnasattāśaktayādi kathamātmapratīpakam
guṇakriyādayo bhāvā yadivā syurabhedinaḥ /
abhedo 'bhāvadharmāṇāṃ brahmaṇā yujyate katham
nābhāvo bhāva iti ca viśeṣaḥ prāyaśo bhavet /
atadbhāvo 'nyatā ceti na viśeṣo 'sti kaścana
doṣābhāvo guṇa iti prasiddho laukikeṣvapi /
adṛśyatvādikāṃstasmād guṇānāha svayaṃ prabhuḥ
bhāvābhāvavirodho 'pi na tu sarvatra vidyate /
tadabhāvo hi tadbhāvavirodhī na tato 'paraḥ
pṛthaktavābhāvatadrūpān bhedāṃstrīn kalpayanti cet /
kalpanāgauravādyāstu doṣāstatra virodhinaḥ
pṛthaktavānyatvabhedāstu paryāyeṇaiva laukikaiḥ /
vyavahriyante satataṃ vaidikairapi sarvaśaḥ
dṛṣṭahāniradṛṣṭasya kalpanetyeva dūṣaṇam /
yadā tadadhiko doṣo vidyate ko nu vādinām
bhāvābhāvasvarūpāstu viśeṣā eva vastunaḥ /
abhinnā eva saṅgrāhyā vyavahāraprasiddhaye
yathaikaḥ samavāyo 'pi bhedābhedau ca vastuni /
aṅgīkāryā viśeṣeṇa sthāneṣu vyavahartṛbhiḥ
akhaṇḍavādino' pi syādviśeṣo 'nicchato 'pyasau /
vyāvṛtte nirviśeṣe tu kiṃ vyāvartyabahutvataḥ
bahuliṅgasamāyuktairbahubhī rūḍhanāmabhiḥ /
prasiddhairanyagatvena vācyaḥ sākṣājjanārdanaḥ
vaiśvānarādayaḥ śabdā api tadvācinastataḥ /
tāni liṅgāni te śabdā api tadgā hi sarvaśaḥ /
bahulāpyajñarūḍhistatprajñārūḍhiṃ na bādhate
Original text: Anuvyākhyāna a Dvaita verse commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0