Language

ENहिગુ
Scripture Library

Anuvyakhyana · Chapter 1.2

1.2.1

|| iti śrīmadānandatīrthabhagavatpādācāyarviracite śrīmadbrahmasūtrānuvyākhyāne prathamādhyāyasya prathamaḥ pādaḥ ||
liṅgātmakānāṃ śabdānāṃ vṛttirnārāyaṇe pare /
cintyate sarvagatvaṃ tu prathamaṃ pravicāryate

1.2.2

tatra tatra sthito viṣṇustattacchaktiprabodhakaḥ /
dūrato 'pyatiriktaḥ sa līlayā kevalaṃ prabhuḥ

1.2.3

iti jñāpayituṃ karmakartrorutsargato bhidā /
abhedo 'pi viśeṣe syād balī so 'pyanapoditaḥ

1.2.4

etad bhāvābhidhaṃ liṅgaṃ kriyāliṅge tataḥ param /
antaryāmyantaraśceti kriyābhāvākhyamucyate

1.2.5

adṛśyatvādyabhāvākhyaṃ śrutirliṅgādhikā parā /
anityatvāt kriyāṇāṃ tu kathameva svarūpatā

1.2.6

iti cet sa viśeṣo 'pi kriyāśaktayātmanā sthiraḥ /
śaktitā vyaktatā ceti viśeṣo 'pi viśeṣavān

1.2.7

abhinno 'pi kriyādiśca svabhāva iti hi śrutiḥ /
jñānaṃ nityaṃ kriyā nityā balaṃ śaktiḥ parātmanaḥ

1.2.8

iti paiṅgiśrutiścāha śaktisadbhāva eva tu /
kriyādinityatā jñeyā tadanyatra tvanityatā

1.2.9

iti sattattvavacanaṃ dvitvaṃ caikasya yujyate /
yaḥ seturiti caikatvavacanena viśeṣaṇāt

1.2.10

antaḥ sthitvā ramaṇakṛdantaraḥ samudāhṛtaḥ /
ramaṇaṃ cātmaśabdenādeyaṃ mātīti cocyate

1.2.11

viśiṣṭasukhavattvācca brahmatvaṃ ca viśiṣṭatā /
anyonyaniyatiśceśaniyame nānyathā bhavet

1.2.12

cetanānāṃ viśeṣo yaḥ svabhāvo 'pīśvarāpirtaḥ /
anyonyaniyame tasmādanavasthityasambhavau

1.2.13

īśvaraścenniyantā ca sa eva prathamāgataḥ /
kimityapodyate kasmād vṛthāvasthitikalpanā /
doṣavatyeva tasmāt sā naiva kāryā kathañcana

1.2.14

ramaṇaṃ nātiyatnasya vikṣepādeva yujyate /
iti cet sarvaniyamo yasya kasmānna śakyate

1.2.15

ātmanāniyataṃ vastu pratīpaṃ hyātmano bhavet /
svādhīnasattāśaktayādi kathamātmapratīpakam

1.2.16

guṇakriyādayo bhāvā yadivā syurabhedinaḥ /
abhedo 'bhāvadharmāṇāṃ brahmaṇā yujyate katham

1.2.17

nābhāvo bhāva iti ca viśeṣaḥ prāyaśo bhavet /
atadbhāvo 'nyatā ceti na viśeṣo 'sti kaścana

1.2.18

doṣābhāvo guṇa iti prasiddho laukikeṣvapi /
adṛśyatvādikāṃstasmād guṇānāha svayaṃ prabhuḥ

1.2.19

bhāvābhāvavirodho 'pi na tu sarvatra vidyate /
tadabhāvo hi tadbhāvavirodhī na tato 'paraḥ

1.2.20

pṛthaktavābhāvatadrūpān bhedāṃstrīn kalpayanti cet /
kalpanāgauravādyāstu doṣāstatra virodhinaḥ

1.2.21

pṛthaktavānyatvabhedāstu paryāyeṇaiva laukikaiḥ /
vyavahriyante satataṃ vaidikairapi sarvaśaḥ

1.2.22

dṛṣṭahāniradṛṣṭasya kalpanetyeva dūṣaṇam /
yadā tadadhiko doṣo vidyate ko nu vādinām

1.2.23

bhāvābhāvasvarūpāstu viśeṣā eva vastunaḥ /
abhinnā eva saṅgrāhyā vyavahāraprasiddhaye

1.2.24

yathaikaḥ samavāyo 'pi bhedābhedau ca vastuni /
aṅgīkāryā viśeṣeṇa sthāneṣu vyavahartṛbhiḥ

1.2.25

akhaṇḍavādino' pi syādviśeṣo 'nicchato 'pyasau /
vyāvṛtte nirviśeṣe tu kiṃ vyāvartyabahutvataḥ

1.2.26

bahuliṅgasamāyuktairbahubhī rūḍhanāmabhiḥ /
prasiddhairanyagatvena vācyaḥ sākṣājjanārdanaḥ

1.2.27

vaiśvānarādayaḥ śabdā api tadvācinastataḥ /
tāni liṅgāni te śabdā api tadgā hi sarvaśaḥ /
bahulāpyajñarūḍhistatprajñārūḍhiṃ na bādhate

Original text: Anuvyākhyāna a Dvaita verse commentary on Bādarāyaṇa's Brahmasūtra · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc