Aniruddha Samhita · Chapter 9
atha navāmo'dhyāyaḥ
śrībhagavān---
abhiṣekamatho vakṣye ācāryāṇāṃ viśeṣataḥ/
kṣatriyāṇāṃ viśeṣeṇa sādhakānāṃ viśeṣataḥ
viṣṇvālaye viśeṣeṇa maṇḍapaṃ kārayedbudhaḥ/
maṇḍapaṃ samalaṃkṛtya toraṇādyairalaṃkṛtam
vitānādyairalaṃkṛtya darbhamālyaiśca śobhayet/
aṅkurānarpayitvā tu pūrvedyuḥ karmavāsare
saptame pañcame vāpi tṛtīye'hani vā bhavet/
pūrve dvārānvite paścāt sadyo vā sakalaṃ caret
kautukaṃ bandhayeddhīmān pūrvedyuśca niśāmukhe/
catuḥ sthānārcanaṃ vipra kārayedvidhicoditam
abhiṣekavidhiṃ brahman iṣṭasiddhipradaṃ yajet/
cakrābjamaṇḍalaṃ vāpi kārayecchāstravittamaḥ
kumbhādhivāsanaṃ rātrau śayane sannivāsayet/
pañjarasthasya devasya paścime śayanaṃ caret
pañcabhārapramāṇena dhānyena paripūjayet/
tadardhaṃtaṇḍulañcaiva tadardhaṃ tilameva ca
navavastre vinikṣipya vyāghracarma tathopari/
tadūrdhve kaṃbalaṃ nyasya pīṭhasyopari sādhakaḥ
tadūrdhve'ṅgulikāṃ nyasya citravastraṃ tathaiva ca/
pañcopadhānasaṃyuktaṃ pracchādanapaṭaṃ tathā
mṛdvāstaraṇasaṃyuktaṃ śayanaṃ parikalpayet/
kṣīrodārṇavasaṃsthitaṃ anantaṃ paripūjayet
kumbhamaṇḍalavahnau tu pūjanaṃ pūrvavaccaret/
baliṃ ca sarvato dadyāt purāṇaṃ śrāvayetsudhīḥ
prabhātakāle cotthāya snānaṃ pūrvavadācaret/
dvārādīni samabhyarcya kumbhādīn paripūjayet
kumbhānuddhṛtya tān sarvān dvādaśān caturo'pi vā/
catuṣkummaṃ tu tanmadhye aṣṭadikṣvaṣṭakaṃ nyaset
vrīhikopari saṃsthāpya sūtravastrādiveṣṭitam/
śarāvaṃ kūrcasaṃyuktaṃ śuddhadravyasamanvitam
pūrve puṣpaṃ pradadyāttu āgneye patrasañcayam/
yāmye phalodakañcaiva naiṛte pañcagavyakam
vāruṇe tīrthatoyañca vāyavye gandhatoyakam/
saumye cākṣatatoyaṃ tu īśānye bhūtisaṃjñakam
madhye catuṣṭaye vipra āgneye ratnatoyakam/
naiṛte lohatoyaṃ ca vāyavye vrīhitoyakam
īśānye sarvavastūni kramāddravyaṃ niveśayet/
utpalatritayañcaiva ketakīdvitayaṃ tathā
śatapatraṃ jātiyugmaṃ nandyāvartadvayaṃ tathā/
etāni daśa puṣpāṇi nikṣipet kumbhamadhyataḥ
?puṣpālābhe tu jātisyātpatrapūramathocyate/
tulasīdvitayañcaiva damanidvitayaṃ tathā
saṭābhadrā ca dūrvā ca sahadevī tathaiva ca/
bilvapatrañca ityete nikṣipet pāvakodake
patrāṇāmapyabhāve tu tulasīdalamuttamam/
kadalī panasañcāmraṃ bilvamāmalakaṃ tathā
nālikerañca havyañca likucaṃ dāḍimaṃ bhavet/
etāni nikṣipedyāmye phalābhāve tu dāḍimam
gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhisarpiśca pañcamam/
gavyānāmapyalābhe tu ghṛtamekaṃ praśasyate
nādeyaṃ nairjharaṃ hrādaṃ sāmudraṃ pauṣkaraṃ tathā/
haimañca vārṣikañcaiva karpūrāgarukaṃ tathā
elālavaṅgatakkolavacākarpūrameva ca/
etāni gandhatoye tu nikṣipettantrapāragaḥ
elādīnāmalābhetu karpūraṃ saṃpracakṣate/
vrīhitaṇḍulakañcaiva priyaṅguṃ kambusaṃjñakam
kalamāṃ raktaśāliñca veṇuṃ caiva yavaṃ tathā/
akṣatānāmabhāve tu kalamāparicakṣate
tretāgnibhūtikaṃ caiva nityahomāgnibhūtikam/
yāgāgnibhūtikaṃ caiva utsavāgni vibhūtikam
bhūtīnāmapyalābhe tu nityakuṇjavibhūtikam/
maṇiṃ marakatañcaiva vaiḍūryaṃ puṣparāgakam
gomedhañcendranīlañca vajraṃ mauktikameva ca/
pravālaṃ sphaṭīkañcaiva puṣpagaṃ brahmarāgakam
ratnānāmapyalābhe tu mauktamekaṃ praśasyate/
suvarṇaṃ rajataṃ tāmramāyasaṃ trapukaṃ tathā
rajīndra? mārakūṭañca lohānyetāni nikṣipet/
śāliṃ vrīhiṃ tathācaiva ṣaṣṭikaṃ yavaveṇukam
godhūmatilamudgaṃ ca śimbamāṣakulatthakam/
etāni mārute kumbhe nikṣipenmunisattama
īśāne sarvavastūni nikṣipettantrapāragaḥ/
yantranyāsakrameṇaiva uddhārakrama iṣyate
keśavādyaiśca mantraiśca sthāpayedvidhipūrvakam/
snānaṃ puruṣasūktena viṣṇusūktena vā bhavet
antarāntarayogena snānānāṃ ca mahāmate/
ardhyaṃ gandhaṃ ca puṣpaṃ ca dhūpaṃ caiva nivedayet
āsane tu samāropya abhiṣekaṃ samācaret/
śuddhasnānaṃ tataḥ kṛtvā nīrājanamathācaret
alaṃkṛtya yathā nyāyaṃ yāgabhūmiṃ samāviśet/
āsane sanniveśyātha paṭṭabandhamathācaret
bhaṭṭamācāryabhūyañca tadagreṇa jagadgurum/
ācāryaṃ dṛṣṭamātreṇa devavatpratibhāvayet
āsanaṃ pādukecaiva chatraṃ cāmarameva ca/
vāhanaṃ ketudaṇḍañca cihnaṃ kāhalameva ca
śaṅkhabherīnirādañca dvārapālañca bhūṣaṇam/
kāṃsyatālaṃ ca cihnaṃ ca pradadyādviṣṇusannidhau
kālacihnaṃ kalaṃcaiva pradadyāt viṣṇusannidhau/
rājā cātra viśeṣeṇa abhiṣekaṃ samācaret
aṣṭottaraśate niṣke abhiṣekaṃ prakalpayet/
navaratnasamāyuktaṃ trapukāñcanaṃ saṃyutam
iti pūrvakriyāsarvaṃ dvijavatsarvamācaret/
muhūrte śobhane prāpte abhiṣekaṃ samācaret
brāhmaṇaḥ kṣatriyaścaiva vaiśyaśūdraivamādikaiḥ?/
nṛttagītasamāyuktaṃ jayaśabdasamanvitam
vedaghoṣasamāyuktaṃ śaṅkhanādasamanvitam/
abhiṣekaṃ tataḥ kṛtvā dadyādacajamanaṃ tathā
netrabandhaṃ tataḥ kṛtvā āyudhāni ca saṃspṛśet/
udasthānāni bhāṇḍāni maṅgalāni ca darśayet
rājacihnāni sarvāṇi uttamāsanapūrvakam/
praṇameddaṇḍavadbhūmau janaissarvairatandritaḥ
vaiśyaścettu viśeṣeṇa abhiṣekādikaṃ vinā/
pālaśabdaṃ vadedvipra śūdraścet dāsyakaṃ vadet
brāhmaṇaḥ sarvavarṇānāṃ rājā rāṣṭrasya kāraṇam//
iti śrīpāñcarātre mahopaniṣadi aniruddhasaṃhitāyāṃ
abhiṣekavidhairnāma navamo'dhyāyaḥ
-----------***************-----------------
Original text: aniruddhasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0