Language

ENहिગુ
Scripture Library

Aniruddha Samhita · Chapter 8

8.1

atha aṣṭamo'dhyāyaḥ
bhagavān--
kuṇ‍ḍānāṃ lakṣaṇaṃ vakṣye śṛṇu guhyaṃ mahāmune/
vṛttātsaṃjāyate sarvaṃ vṛttaṃ madhyātprajāyate

8.2

maṇḍalasyeśakoṇe tu kumbhavediṃ prakalpayet/
tasya pāvakadigbhāge kuṇḍavediṃ prakalpayet

8.3

daṇḍake tu viśeṣeṇa kumbhavediṃ tu pūrvake/
maṇḍalaṃ madhyame bhāge paścime kumbhasaṃjñakam

8.4

saumyālābhe tadā vipra dakṣiṇādi prakalpayet/
bimbaṃtu paścime bhāge sarvatraiva niveśayet

8.5

dakṣiṇāyāntake vipra uttare bimbasaṃsthitaṃ
yoninābhisamāyuktamabjamekhalakai ryutam

8.6

ṣaṇṇavatyaṅgulaṃ mānaṃ sarvakuṇḍamakaṇṭakam/
aśraṃ cāpaṃ tathā vṛttaṃ śaṅkhaṃ cakraṃ ca paṅkajam

8.7

tryaśraṃ pañcāśramuditaṃ ṣaḍaśraṃ saptakoṇakam/
aṣṭāśraṃ ca navāśraṃ ca gadā yonimataḥ param

8.8

evaṃ caturdaśaṃ kuṇḍaṃ tantre'smin parameṣṭhinā/
kuṇḍamaṇḍalavedyārthamānaṃ muṣṭhyaṅgulaṃ bhavet

8.9

trimuṣṭimātraṃ tālaṃ vā tadvayaṃ hastamiṣyate/
tadvayaṃ daṇḍamityuktaṃ tadvayaṃ dhanurucyate

8.10

yuga gocarmakañcaiva tanmānaṃ saṃprakīrtitam/
caturaśrasya vṛttasya mānaṃ madhyena jāyate

8.11

tālamānena sūtreṇa bhrāmayenmadhyasūtrataḥ/
tadvṛttaparidheḥ pārśve sūtramāsphalāyecca tat

8.12

catuḥ śūtraprayogeṇa caturaśraṃ prajāyate/
ardhamānena sūtreṇa madhyakaṇṭhena pātayet

8.13

caturdik‌kramayogena caturaśraṃ prajāyate/
caturaśravaśenaiva yadvā vṛttabaśena tu

8.14

anyāni sarvakuṇḍāni tanmānena tu kārayet/
caturaśraṃ kharedbhūbhau hastamānapramāṇataḥ

8.15

tālamānamathaivāpi dvyaṅgulaṃ nābhimānakam/
tadbahistālamānena mekhalātritayaṃ bhavet

8.16

caturaṅgulavistāramunnataṃ tāvadeva tu/
yoniṃ prakalpayedūrdhve paścime kuṇḍamadhyame

8.17

caratuśravaśenaiva yadvā vṛttavaśena tu/
daśāṅgulapramāṇena āyataṃ parikīrtitam

8.18

vistāraṃtu viśeṣeṇa daśabhiḥ khaṇḍacandrakam/
pṛṣṭhapārśve likhedvipra ṣaṭ‌caturdvaṅgulairyutam

8.19

aśvatthapatravatkuryāt tannālaṃ caturaṅgulam/
triyaṅgulaṃ tu nahanaṃ mukhe caiva ṣaḍaṅgulam

8.20

madhyamekhalamānaṃ syāt suṣiraṃ paridherdvija/
kuṇḍamadhye likhet padmamaṣṭapatraṃ sakarṇikam

8.21

mekhalasyordhvakoṇeṣu cakra śaṅkhādikān likhet/
aṅgulonnatamānena mṛdbhireva prakalpayet

8.22

mṛdā saṃlepayetpaścāt gomayena vicakṣaṇaḥ/
sudhācūrṇairalaṃkṛtya tālamānena pīṭhakam

8.23

caturaśramidaṃ proktaṃ cāpakuṇḍamathocyate/
pūrvavṛttapramāṇena tadardhaṃ deśikottamaḥ

8.24

tanmānaṃ bhrāmayeccāpaṃ sajyaṃ tadvayamānakam/
yādṛgvidhaṃ bhavet kuṇḍaṃ tādṛgeva tu mekhalā

8.25

yoniṃ kuṇḍeṣu sarveṣu kalpayecca dvijottama/
yonikuṇḍena yoniḥ syāt padmakuṇḍena paṅkajam

8.26

cāpaṃ ṣaḍaṅgulaṃ proktaṃ sajyaṃ ṣaṭ‌triṃśakaṃ mune/
yadvāṅgulavaśenaiva sarvakuṇḍaṃ prakalpayet

8.27

caturviṃśātyaṅgulaṃcāgraṃ cāpaṃ ṣaṣṭyaṅgulaṃ bhavet/
sajyaṃ ṣaṭ‌triṃśakaṃ proktaṃ vṛttārdhaṃ ṣoḍaśāṅgulam

8.28

padmakuṇḍaṃ tadeva syāt cakrakuṇḍaṃ tathaiva ca/
tryaśrakuṇḍaṃ viśeṣeṇa dvātriṃśadaṅgulaṃ mune

8.29

dvātriṃśadaṅgulaṃ mānaṃ paṭṭhāyāmaṃ prakīrtitam/
dakṣiṇottarapārśve tu sūtramāsphālayecca tat

8.30

yonikuṇḍamatho vakṣye caturaśra prajāyate/
daśāṅgulapramāṇena vāyunaiṛtakoṇayoḥ

8.31

koṇāgre sthāpayetsūtraṃ bhrāmayedardhacandrakam/
ardhacandraśaśiśṛṅgāt pūrvamadhyācca pātayet

8.32

dakṣiṇottarapārśve tu agramaśvatthapatravat/
yonivat saṃniveśassyānna yoniṃ parikalpayet

8.33

abjakuṇḍamatho vakṣye pūrbavadvṛttamālikhet/
ūrdhvamekhalayāmadhyamardhāñcāpyathamekhalāṃ/?

8.34

evamaṣṭāṅgulenaiva padmapatraṃ prakalpayet/
krameṇa praṇavaṃ kuryāt balipīṭhābjapatravat

8.35

aṣṭapatramatho vāpi dvādaśaṃ vāpi kārayet/
śaṅkhakuṇḍamatho vakṣye pūrvapaścimadīrghakam

8.36

pūrvavadvṛttamālikhya dvādaśāṅgulamānataḥ/
tadvṛttaparidheḥ pūrvaṃ ardhacandraṃ samālikhet

8.37

caturaṅgulamānena bhrūpadmaṃ samālikhet/
atha paścimabhāge tu śaṅkhasyāgraṃ prakalpayet

8.38

agraṃ tu yonivatkuryāt tat ṣaष़ḍaṅgulamānataḥ/
uttare mekhalāpārśve kiñcinnābhi prakalpayet

8.39

mekhalābitayaṃ kuryāt tadvadeva ca dakṣiṇam/
caturdikṣu viśeṣeṇa jvālāṃ kāñcitprakalpayet

8.40

cakrakuṇḍamatho vakṣye vṛttaṃ pūrvavadālikhet/
nīcordhvamekhalāṃ samyak dvaṅgulena prakalpayet

8.41

aṣṭāṅgulena tanmadhye arakṣetraṃ prakalpayet/
dvādaśāṣṭādaśaṃ vāpi dvijāṇḍasadṛśaṃ bhavet

8.42

akṣaṃtu kuṇ‍ḍamadhyaṃ syānnābhirnemirdvimekhalā/
caturjvālāṃ prakalpyaiva śikhāvanmunisattama

8.43

pañcāśrakamatho vakṣye avadhāraya sāṃpratam/
vṛttaṃ tu pūrbavatkṛtvā pañcadhā parirañjayet

8.44

karṇasūtraṃ bahiḥ kṛtvā vahnervahnerviśeṣataḥ/
paṭṭasūtraṃ bahiḥ kuryāt sūtrairaṣṭādaśardhakaiḥ

8.45

paṭṭasūtrasya madhyaṃ syāt kiṃcit prahvaṃ samācaret/
tadvaśānmekhalāṃ kuryāt ṣaष़ḍaśramadhunocyate

8.46

vṛttañca pūrvavatkuryāt triḥ pañcāṅgulamānataḥ/
triḥ pañcāṅgulamānena sūtrasyopari kalpayet

8.47

vṛtantu pūrvavatkuryādardhamānena cāṅkayet/
ṣaṭ‌cihnaṃ jāyate vipra ṣaṭ‌sūtraṃ paṭṭayedbahiḥ

8.48

paṭṭāyāmaṃ tataḥ kṛtvā cihnasūtraṃ bahiḥ kṣipet/
tadvacca mekhalāṃ kuryāt saptāśrañcāvadhāraya

8.49

saptadhā cāṅkayet‌vṛttaṃ koṇasūtraṃ bahiḥ kṣipet/
koṇātkoṇāntaraṃ kuryāt paṭṭāyāmaṃ prakīrtitam

8.50

aṣṭakoṇavidhistadvat navakoṇavidhistathā/
gadākāramatho vakṣye pūrvapaścimadīrghakam

8.51

pūrvavadvṛttasaṃyuktaṃ dvyaṅgulaṃ tu vihīnakam/
bhūtāt bhūte tu kartavyaṃ ṣaṭ‌caturdvyaṅgulaikakam

8.52

tatkuṇḍapaścime bhāge aṣṭāṅgulasamāyutam/
kiñcitpraṇavasaṃyuktaṃ daṇḍākāraṃ viśeṣataḥ

8.53

evaṃ caturdaśaṃ kuṇḍaṃ tantre'smin munipuṅgava/
utsave tu navāśraṃ syādaṣṭāsraṃ vāpi kārayet

8.54

caturaśramathaivāpi ekāśraṃ vāpi kārayet/
pavitrārohaṇe vipra aṣṭakuṇḍaṃ prakalpayet

8.55

catuṣkuṇḍamathaivāpi ekakuṇḍaṃ tu kalpayet/
pratiṣṭhāyāṃ viśeṣeṇa tathaiva parikalpayet

8.56

patrapuṣpotsave caiva tathāntakalaśe dvija/
kuṇḍakarmavidhiḥ proktaḥ kumbhasaṃsthāpanaṃ śṛmu

8.57

khāridvayena saṃpūrṇaṃ mahākumbhaṃ prakīrtitam/
tadardhamupakumbhaṃ ca parikumbhaṃ tadardhakam

8.58

tanmānaṃ vardhanīcaiva vastreṇa pariveṣṭayet/
aṅgulāntarakaṃ vāpi akṣamātrā tu vā bhavet

8.59

vrīhikoparisaṃsthāpya sauvarṇaṃ rājataṃ tu vā/
tāmraṃ vā mṛṇmayaṃ vāpi yathā vittānusārataḥ

8.60

vastre saṃveṣṭayetpaścāt śarāvairapidhāya ca/
stambakairnālikeraiśca kramukaiḥ phalavṛttakaiḥ

8.61

phalairnānāvidhaiścaiva nārikelaphalairapi/
ratnahemasamāyuktamaṣṭamaṅgulasaṃyutam

8.62

pālikaiśca samāyuktaṃ dīpakumbhasaṃmanvitam/
svarṇapaṭṭasamāyuktaṃ kṣaumavastrasamāyutam

8.63

kumbhamaṇḍalakuṇḍeṣu parikumbhaṃ tu vinyaset/
dhvajaiścatoraṇairyuktaṃ dvārakumbhopaśobhitam

8.64

evaṃ dīkṣāvidhāne tu pratiṣṭhādyutsaveṣu ca/
anyathā doṣamāpnoti nātra kāryā vicāraṇā

iti śrīpāñcarātre mahopaniṣadi aniruddhasaṃhitāyāṃ
kuṇḍavidhirnāma aṣṭamo'dhyāyaḥ/
----------------**************-------------

Original text: aniruddhasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc