Aniruddha Samhita · Chapter 6
atha ṣaṣṭho'dhyāyaḥ
śrībhagavān--
maṇḍalānāṃ vidhiṃ vakṣye samāsādavadhāraya/
caturaśrīkṛtaṃ kṣetraṃ triṃśadhā vibhajecca tat
aṃśakānāṃ bhavedatra navānāṃ śatakaṃbhavet/
tanmadhye daśapaṅktyātu padmakṣetraṃ prajāyate
kṣetradvādaśabhāgaikaṃ vyavadhānaṃ prakalpayet/
vyavadhānaṃ tridhā kṛtvā vyomavṛttaṃ tathābhavet
caturdhā vibhajet śeṣaṃ prathamaṃ karṇikāpadam/
dvitīyaṃ kesaraṃ proktaṃ tṛtīyañca caturthakam
caturthaikāṃśamānena dalāgraṃ saṃprakalpayet/
śiṣṭenāṃśagaṇenaiva patramekaṃ prakalpayet
patrāntarālakaṃ sarvaṃ kaniṣṭhāṅgulimānakam/
patramadhye trirekhāñca pañcarekhāṃ tathaiva ca
yavamātronnataṃ kuryāt patramūlaṃ tadānayet/
patrāgraṃ pṛthutāṃ yāti athavā kesarāṃśakam
karṇikāgrāṃśamānaṃ vā icchayā parikalpayet/
yantrakoccaṃ patramānaṃ kesaraṃ patrakāṃśakam
evaṃtu paṅkajaṃ kṛtvā vyomavṛttaṃ bahirbhramet/
vyomavṛttādbahirbṛttaṃ caturaśraṃ prakalpayet
śeṣaṃ paṅktipadenaiva pīṭhādi pariśodhayet/
evaṃ paṅktyā bhavetpīṭhaṃ caturdikṣu dvikaṃ vrajet
vidikṣucaiva tripadaṃ dvipadaṃ tvantarannayet/
upapīṭhaṃ catuḥ paṅktyā kalpayetpīṭhamuttamam
madhye dvādaśakenaiva gātrakaṃ parikalpayet/
tatpūrvāparavṛttibhyāṃ dvitayaṃ dvitayaṃ bhavet
madhyapaṅktidvayenaiva aṣṭakaṃ parimārjayet/
ekīkṛtya tatassarvānaṣṭakaṃ tasya pārśvayoḥ
trīṇi trīṇi tathādyante madhye paṅktidvaye dvayam/
tatpadecāṣṭakaṃ mṛjya madhyecaiva trayaṃtrayam
evamādyantapaṅktibhyā mekīkṛtya parāmṛjet/
padmakṣetrasya bāhye tu pañcakaṃ parimārjayet
śeṣaṃtuṃ koṣṭhakaṃ proktaṃ dvipadenaiva vīthīkām/
gātrakākhyapradeśetu śaṅkhādīn parikalpayet
śaṅkhaṃ cakraṃ gadāṃ padmaṃ dikkrameṇa samālikhet/
musalaṃ nandakañcaiva śārṅgaṃ ca vanamālikām
āgneyādīśakoṇāntaṃ vinyasetparitaḥ kramāt/
śiṣṭaṃ paṅktikrameṇaiva dvārādi parikalpayet
dvicatuṣkakrameṇaiva dvāraṃtu pariśodhayet/
śobhaṃ navapadenaiva upadvāraṃtu dvāravat
ṣaṭpadaiḥ sūkṣmaśobhañca śiṣṭakoṇakam?/
bahiḥ paṅktyaṃśamānena rekhātrayamathācaret
upadvāre viśeṣeṇa maṅgalāṣṭakamālikhet/
rajasā pūrayetpaścāt śuddhena vividhena ca
karṇikāṃ kanakābhena kesaraṃ śoṇitaprabham/
dalajālaṃ sitaṃ proktaṃ kṛṣṇaṃ caivāntaraṃ param
vyomavṛttaṃ tathā kuryāt bāhyaṃ cāruṇaprabham/
pīṭhakoṇaṃ sitaṃ kuryāt gātraṃ śyāmanibhaṃ bhavet
gātrakoṇāntaraṃ raktaṃ bahirgātraṃ tu śoṇitam/
sitaṃ kṛṣṇaṃ ca pītaṃ ca kramāccheṣatrayaṃ bhavet
śaṅkhādīn śuklavarṇena vilikhettasya madhyame/
vīthīṃ marakatābhena dvāraṃ śuklena pūrayet
pītaṃ raktaṃ ca kṛṣṇaṃ ca śyāmaṃ śobhādikān kramāt/
sitaṃ raktaṃ tathā kṛṣṇaṃ rekhātrayamanuttamam
śrībhagavān--
iṣṭasiddhipradaṃnāma maṇḍalañcāvadhāraya
iṣṭasiddhyarcanāccaiva iṣṭasiddhimavāpnuyāt
caturaśraṃ purā kṛtvā bāhuhastapramāṇataḥ
catvāriṃśatpadaṃ kṛtvā kṣetramadhyaṃ viśeṣataḥ
aṃśakānāṃ bhavedyatra sahasraṃ ṣaṭśatādhikam/
iṣṭasiddhyarcanāccaiva sahasraṃ ṣaṭśatādhikam
madhye daśapadaṃ vipra paṅkajaṃ pūrvavallikhet/
pīṭhaṃtu pūrvavatkṛtvā bahiḥ paṃktyā tu vīdhikāṃ
tadbahiḥ pañca paṃktyā tu gātrāgāraṃ tu śodhayet/
madhyapaṃktitrayeṇaiva madhye koṇāṣṭakaṃ sṛjet
pūrvāpare caturthaṃ syāt madhye caiva catuṣpadam/
evamaṣṭakasaṃyuktamekīkṛtya vilepayet
aṣṭādaśapadenaiva prādakṣiṇyaṃ parāmṛjet/
koṇamadhyapradeśe tu pañcakoṣṭaṃ parāmṛjet
bahiṣpoḍaśakoṣṭhena prādakṣiṇyena lepayet/
śeṣakoṣṭhagaṇaṃ sarvamekīkṛtya vilepayet
ekapaṃktyā bhavedvīthī śiṣṭapaṃkti kramaṃ śṛṇu/
paṃktitrayeṇa viprendra antardvārādikān mṛjet
pūrvapaṃktidvyenaiva nayet śobhopaśobhitam/
sūkṣmaśobhakañca catuḥ koṇapārśve parāmṛjet
koṇasārdhadvitīye tu ekameva padaṃ mṛjet/
ekapaṃktyā bhavedvīthī prādakṣiṇyena śodhayet
tadvahiḥ padapaṃktyā tu vīdhikāṃ parikalpayet/
śiṣṭaṃ paṃktitrayeṇaiva pūrvavat dvāravīthikāṃ
dvāraśobha mupadvāra mupaśobhaṃ ca sūkṣmakam/
pūrvavatkalpayitvā tu koṇadeśetu pūrvavat
śiṣṭapaṅktyā bahirvīthīṃ pūrvavatparito mṛjet/
bahīrekhātrayaṃ kuryāt pañcakaṃ vāpi kevalam
evaṃkṛtvā vidhānena rajaḥ pātravidhiṃ śṛṇu/
sapīṭhapaṅkajaṃ vipra pūrvavatpariyojayet
vīdhikāṃ ṣaṭpadābhena gātramadhyaṃ tu pītalam/
bahiḥ pradakṣiṇaṃ śyāsaṃ koṇabhūmiṃ tathaiva ca
koṇagātrāntarālaṃ tu raktavarṇena pūrayet/
bahirvīthīṃ sitenaiva antarvīthīṃ tu śyāmalām
sitādivarṇabhedena kramātkuryāccatuṣṭayam/
koṇāntastha padadvadvaṃ raktaṃ kṛṣṇa sitaṃ kramāt
bahirvīthīṃ tu pītena tadvāhyaṃ raktameva ca/
sitādipañcavarṇena pañcakaṃ paripūrayet
tathā koṇadvayaṃ vipra sitaṃ śyāmaṃ prakīrtitam/
rekhātrayaṃ tathā kuryāt pañcakaṃ pañcavarṇakam
devatānāmatho vakṣya sthānaṃ tu munipuṅgava/
karṇikāgre tu saṃpūjya aṅgopāṅgaṃ ca patrake
guṇatrayaṃ kesareṣu maṇḍalaṃ tu trayaṃ tathā/
pīṭhadikṣvaṣṭake vipra dikpatīn paripūjayet
gātramadhye biśeṣeṇa śaṅkhādīn paripūjayet/
antarāle ṛgādīṃśca vedādīn koṇamadhyame
vithikāsu ca sarvāsu anantādīn prapūjayet/
ananto vāsukiścaiva śaṅkhapālastathaiva ca
urdhvadvārādike sarve ādityādīn prapūjayet/
tvaṣṭā viṣṇuśca pūṣā ca garuḍaśca tathaiva ca
koṇeṣu vaighnaṃ saṃpūjya kumudādīn tathāntare/
bahirdvāreṣu viprendra satyādīn paripūjayet
satyaḥ suparṇastārkṣyaśca garuḍaśca tathaiva ca/
śobhopaśobhadvāreṣu padmacakragadādikān
koṇeṣvapi ca sarveṣu agnyādi paripūjayet/
agniśca pāvakāścaiva citrabhānurvibhāvasuḥ
rekhātrayeṣu viprendra sudarśanādipūjitam/
paristareṣu darbheṣu caṇḍādīn paripūjayet
bhṛguḥ--
maṇḍalārcanakālaṃ kiṃ vadasva vadatāṃ vara/
śrībhagavān--
dīkṣāyāmutsave caiva snapane ca phalotsave
damanāropaṇe caiva tathā puṣpamahotsave//
pavitrotsave viśeṣe jayantyāṃ ca tathaiva ca/
kṛttikotsavakāle tu grahaṇe somasūryayoḥ
viṣuve cāyane caiva dvādaśyāṃ tu viśeṣataḥ/
prāyaścitteṣu sarveṣu vasantotsava eva ca
maṇḍalārādhanaṃ kuryādanyathā doṣakṛdbhavet/
maṇḍalārādhanaṃ śreṣṭhaṃ jaghanyaṃ bimbapūjanam
kumbhamaṇḍalabimbāgnau pūjanaṃ cottamaṃ bhavet/
uttamārādhanenaiva sarvadoṣakṣayaṃ gatam
sarvapāpaharaṃ puṃsāṃ rājarāṣṭravivardhanam/
catuḥ sthānārcanāhīnaṃ karma niṣphalatāṃ nayet
tasmātsarvaprayatnena catuḥ sthānārcanaṃ yajet/
catuḥ sthānamuttamaṃ ca tristhānaṃ madhyamaṃ bhavet
dvisthānamadhamaṃ caiva ekamābhāsakaṃ param/
ekaṃ tu bimbakaṃ proktaṃ dvisthānaṃ bimbapāvakam
tristhānaṃ kumbhasaṃyuktaṃ catuḥ sthānaṃ tu maṇḍalam/
kumbhamaṇḍalavahnisthaṃ paścimābhimukhaṃ yajet
devaṃ nārāyaṇaṃ vipra anyathādoṣakṛdbhavet/
tatrasthā devatāḥ sarvāḥ paścimābhimukhaṃ yajet
varuṇādiniṛtyantaṃ pūjayet sarvadevatān/
devatānvitā vipra dvārsthadevānvinā bhavet
iti śrīpāñcarātraṃ mahopaniṣadi aniruddhasaṃhitāyāṃ
yantravidhānaṃ nāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ
--------------**************---------------
Original text: aniruddhasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0