Aniruddha Samhita · Chapter 4

atha caturtho'dhyāyaḥ
śrībhagavān---
dīkṣābidhimatho vakṣye samāsānmunipuṅgava/
uttarāyaṇakāle tu dīkṣākarma samācaret

subhavāre śubhadine śiṣyasyāthaguṇānvite/
yadā śiṣyamanaḥ prītaṃ tadā kālamudāhṛtam

śuklapakṣe viśeṣeṇa dvādaśyāmapi dīkṣayet/
dīyate jñānameveha kṣīyate pāpasaṃcayaḥ

dīyate kṣīyate caiva tato dīkṣā'bhidhīyate/
dīkṣā ca dvividhā proktā śāstraṃ maṃtramiti dvidhā

prathamaṃ śāstradīkṣāṃ ca śrṛṇu brahman mahāmune
śāstrapāraṃgataṃ vipraṃ pūrvoktaguṇasaṃyutam

gurumabhyarcayecchiṣyaḥ śāstravinnirataṃ munim/
ācāryavaraṇaṃ pūrvaṃ dravyopādānameva ca

aṅkurārpaṇakañcaivamadhivāsamanantaram/
netrakautukabandhañca śāstrapīṭhādhivāsanam

kumbhamaṇ‍ḍalavahnisthadevapūjāpurassaram/
dvārārcanaṃ purā kṛtvā prātasnānamanantaram

ūrdhvapuṇḍravidhānaṃ ca jñāpayet tantrapāragaḥ/
śaṅkhacakrāṅkitaṃ kṛtvā dvārādiyajanaṃ param

tristhānābhyarcanañcaiva netrabandhamanantaram/
śāstrapīṭhārcanaṃ kṛtvā śāstraṃ saṃjñāpayetsudhīḥ

netravastraṃ vimucyātha ācāryavarapūjanam/
etatkarma mayā proktaṃ tantre'smin munipuṅgava

dīkṣāṅkurārpaṇaṃ vakṣye avadhāraya sāṃpratam/
saptame pañcame vāpi tṛtīye'hani vāpayet

karmārambhadinātpūrvaṃ pravṛtte tu niśāmukhe/
mṛdgrahaṃ pūrvataḥ kṛtvā maṇḍapālaṃkṛtiṃ caret

pālikā dvādaśavarāḥ mṛdā saṃpūrya deśikaḥ/
vrīhīnāstīryacaitāsu tanmadhye pālikāṃ nyaset

tatpūrve bījapātraṃ tu paścime kumbhakaṃ nyaset/
dvārapūjāṃ tataḥ kṛtvā puṇyāhamapi vācayet

kumbhe saṃpūjayetpaścāt somamantreṇa mantravit
pātrāṇyabhyarcayetpaścāt brahmāviṣṇuśivātmakān

bījapātre tathā somaṃ homamantreṇa homayet/
tilaṃ mudgraṃ yavaṃ māṣaṃ sarṣapaṃ śālimeva ca

niṣpāvaṃ ca priyaṅguṃ vā bījāṣṭakamudāhṛtam/
bījapātraṃ tataḥ kuryāt tattanmantreṇa sādhakaḥ

baliṃ kṛtvā tu parito rakṣāṃ kuryādataṃndritaḥ/
yāvatkarmadināntaṃ ca pūjanaṃ samyagācaret

catusthānamarcanaṃ kuryāt dvārapūjāpurassaram/
prāśayetpañcagavyaṃ ca viṣṇupādodakaṃ tathā

puṇyāhaṃ vācayitvā tu kautukaṃ bandhayetsudhīḥ/
yantramaṇḍalagaṃ vāpi nārāyaṇakasaṃjñakam

vāsudevākhya yantraṃ vā viṣṇuyantramathāpi vā/
kevalaṃ maṇ‍ḍalaṃ vāpi taṃtnakāntāraśobhitam

divyamantroditaṃ vāpi maṇḍalaṃ kārayedbudhaḥ/
netraṃbandhaṃ tataḥ kṛtvā prāṇāyāmatrayaṃ caret

tattvanyāsaṃ tataḥ kṛtvā mātṛkānyasamācaret/
mūlamantrāntaranyāsaṃ māyāsūtraṃ ca bandhayet

śāstrapīṭhaṃ samabhyarcya śayane sanniveśayet/
sthāpayedvāsasā paścāt baliṃ datvā samantataḥ

jāgareṇa nayedrātriṃ prātaḥ stutvā janārdanam/
māyāsūtraṃ tataśchitvā śarāveṣu vinikṣipet

netrabandhaṃ visṛjyātha snāpayedvā śiṣyakam/
alaṃkṛtya yathā nyāyaṃ maṇḍape sanniveśayet

svasthāne tu samāsīno dvārādiyajanaṃ caret/
kumbhamabhyarcayedvidvān maṇḍalaṃ tadanantaram

homakāryaṃ tataḥ kṛtvā śāstrapīṭhārcanaṃ caret/
prāṇāyamādikaṃ kṛtvā mantranyāsapurassaram

śiṣyamānīya pārśve tu samāsīnaṃ tadantike/
śāstrapīṭhaṃ samānīsa bodhayāmāsa deśikaḥ

saṃhitānāmaśeṣānāmādyantaṃ vāpi bodhayet/
etattantramathovāpi yathākāryānurūpataḥ

ācāryaṃ pūjayet paścādvastrahomāṅgulīyakaiḥ/
gobhūhiraṇyaratnādyairyathā vittānurūpataḥ

śāstradīkṣā mayā proktā tantradīkṣā tathaiva ca
brāhmaṇasya viśeṣeṇa vidhireṣā prakīrtitā

kṣatriyasyādiśūdrāntaṃ śāstradīkṣā na vidyate/
kevalaṃ yantra mantreṇa bodhayeddeśikottamaḥ

mudrāmātramathovāpi mantrayantramathāpi vā//
iti śrīpāñcarātraṃ mahopaniṣādi aniruddhasaṃhitāyāṃ
śāstradīkṣāvidhirnāma caturtho'dhyāyaḥ
-----------*********------------