Aniruddha Samhita · Chapter 30
atha triṃśo'dhyāyaḥ
śrībhagavān--
prāyaścittamatho vakṣye avadhāraya sāṃpratam/
śuddhaṃ trividhamākhyātaṃ vāṅmanaḥ kāyakarmaṇām
vākcchuddhiśca ṛtaṃ proktaṃ mānasaṃ viṣṇucintanam/
kāyikaṃ karma devasya trividhaṃ suddhamucyate
sādhake snānahīne tu sarvaṃ niṣphalatāṃ bhavet/
mantrasnāna maśaktaścet tīrthatoyaṃ tu vā pibet
sandhyopāsanahīne tu prāṇāyāmaśataṃ japet/
nityapāvakahīne tu dvijabhojanamācaret
śāstramantraktiyāhīne sarvakārya manarthakam/
tasmāt sarvaprayatnena kārayet śāstravartmanā
mantrahīne tu viprendra sādhakastu vinaśyati/
dravyahīne viśeṣeṇa tatkartā nāśayeddhruvam
kriyāhīne dvijaśreṣṭha tadgrāmo nidhano bhavet/
dravyamantrakriyāyuktaṃ tatkārthaṃ saphalaṃ bhavet
dravyāṇāmapyalābhe tu mantraireva samarcayet/
dravyālābhe tu puṣpaṃ syāt pūṣpālābhe tu cetasā
śraddhābhaktihine tu sarvaṃ vai niṣphalaṃ bhavet/
maṇḍape garbhagehe tu valmīkādisamudbhave
taddeśaṃ khātayitvā tu mṛdbhiranyaiḥ prapūrayet/
śāntihomaṃ tataḥ kṛtvā tilairājyai rviśeṣataḥ
agnidāhe viśeṣeṇa punassandhānameva ca/
bimbe doṣasamāyukte punarutpādayet sudhīḥ
pratiṣṭhāṃ pūrvavat kṛtvā tataḥ pūjāṃ samācaret/
corādyupahate tatra tathaiva samyagācaret
nadyādijalavegena calanaṃ saṃbhavedyadi/
sthāpayeddevadeveśaṃ bimbañcānyatra deśikaḥ
vatsaratritayādūrdhvaṃ grāmādī.....cālayet?/
cālayedyādi saṃmohāt rājarāṣṭradhanakṣayaḥ
tasmāt sarvaprayatnena calanaṃ na tu kārayet/
āvaraṇāccalanācca rājā caiva vinaśyati
prāsādagopurādīnāṃ patane calane sati/
snapanaṃ śāntihomaṃ ca catuḥ sthānārcanaṃ tathā
ekāhañca tryahañcaiva pañcasaptanavāhakam/
gurulāghavayogetvā sarve caiva samācaret?
ādityasparśane vāpi prokṣaṇena vinaśyati/
udakyā sparśane cāpi snapanaṃ samyagācaret
dūṣite śvasṛgālādyaiśśāntihomaṃ samācaret/
kṣayakuṣṭhādyapasmarasparśite devabimbake
ekāśītikrameṇaiva snapanaṃ dvijamojanam/
dīpapūjāvihīne tu rātrau dviguṇamarcanam
ekarātravihīne tu pare dviguṇācaret/
dvitīyadivasānte tu prāyaścitta vidhīyate
snapanaṃ dvādaśaghaṭai śśāntihomaṃ samācaret/
vatsarādūrdhvato vipra pratiṣṭhāṃ samyagācaret
caturthāhātsamārabhya yāvanmāsāvadhi dvija/
pūjāhīne tu viprenda evamādikramāt caret
puṇyāhaṃ śāntihomaṃ ca snapanaṃ dvijabhojanam/
punaḥ pūjāvidhiṃ caiva tataḥ prabhṛti nityaśaḥ
māsadvayavihīne tu saṃprokṣaṇavidhiṃ caret/
tadūrghvaṃ tu ca viprendra catuḥ sthānārcanaṃ caret
saptāṣṭamāsādūrdhve tu tilahomaṃ samācaret/
vatsarādūrdhvato vipra pratiṣṭhāṃ samyagācaret
evamādikriyāhīne sarvakarmāsuraṃ bhavet/
jalavāsākṣimokṣaṃ ca varjayitvā samācaret
karṣaṇādi kriyāhīne sarvakarmāsuraṃ bhavet/
praveśabalihīne tu tatkarma viphalaṃ bhavet
śaṅkusthāpanahīne tu sthānanāśo bhaveddhruvam/
bījāvāpanahīne tu bījanāśo bhavedbhuvi
garbhanyāsavihīne tu tatkṣetraṃ sūnyatāṃ vahet/
aṅkurārpaṇahīne tu anartha māśubhavāham
jalavāsavihīne tu kartṛnāśo bhaveddhruvam/
akṣimokṣavihīne tu akṣināśo bhaveddhruvam
snapanasya vihīne tu vāstuhāni rbhaviṣyati/
homakarmavihīne tu sarvakāryaṃ vinaśyati
maṇḍalārādhane hīne tatkurma viphalaṃ bhavet/
sthāpanasya vihīne tu punaḥ sthāpanamācaret
karmāṇyādau pratiṣṭhārthaṃ yaḥ kuryātra deśikottamaḥ/
sa eva sakalaṃ karma kuryātra prājño'pi netaraḥ
ācāryasya ca sāṃkarye rājā rāṣṭraṃ vinaśyati/
nadyādijalavegena cālanaṃ yadi saṃmbhavet
nagaragrāmadhāmādi nirbādhe'nyatra kalpayet/
kalpanaṃ pūrvavatkuryāt mānādi dvijasattama
bimbaṃ ca tādṛśaṃ kuryāt grāmādīnapi tādṛśaḥ/
nimittaṃ pūrvamālokya sunimitte tu kārayet
durnimitte tu saṃprāpte śāntihomaṃ samācaret/
saudarśanena mantreṇa nārasiṃhena vā bhavet
vāsupūjāṃ tataḥ kṛtvā pāyasānnabaliṃ kṣipet/
dvijānāṃ bhojanaṃ kuryāt śaṅkusthāpana mācaret
śaṅkoḥ pūrvāparābhāge chāyayā bindamālikhet/
chāyāgravaśenaiva dikparicchedamācaret
khananañca tataḥ kṛtvā sikataiḥ paripūrayet/
hastapādairdṛḍhīkṛtya toyai ssiñcecchilopari
mānāṅguli pramāṇena dhāmādi parikalpayet/
upapīṭhayutaṃ vāpi adhiṣṭhānaṃ tu kalpayet
paṭṭikordhve viśeṣeṇa garbhanyāsa mathācaret/
grāmasya grāmamadhye? vā nagare ca tathaiva ca
etatkarmavihīne tu tatkarma viphalaṃ bhavet/
tasmāt sarvaprayatnena tattatkarma samācaret
dvijānāṃ bhojanenaiva sarvaṃ saṃpūrṇatāṃ nayet/
pāñcārātroktamārgeṇa grāmādi parikalpayet
pāñcarātraprabhāveṇa sarvadoṣo vinaśyati/
karṣaṇādikriyāssarvāḥ pāñcarātreṇa kārayet
nityakriyāvihīne tu pavitrāropaṇaṃ caret/
pavitrāropaṇe hīne māsapūjā vinaśyati
māsapūjāvihīne tu nityapūjā vinaśyati/
nityapūjāvihīne tu grāmanāśo bhaviṣyati
nityapūjāvihīne tu sarvaśāntiṃ samācaret/
pañcāhañcatryahañcaiva saptāhañca navāhakam
ādau saṃkalpya viprendra catuḥ sthānārcanaṃ caret/
snapanaṃ pratyahaṃ kuryāt dvijabhojanameva ca
dakṣiṇā saṃpradāne tu sarvadoṣo vinaśyati/
dānena dahyate sarvaṃ tasmāddānaṃ viśiṣyate
dharmeṇa labhyate sarvaṃ tasmādvarmaṃ viśiṣyate/
dānadharmadvayāccaiva viṣṇorārādhanena ca
iti śrīpāñcarātre mahopaniṣadi aniruddhasaṃhitāyāṃ
prāyaścittavidhirnāma triṃśo'dhyāyaḥ
--------*************------------
Original text: aniruddhasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0