Aniruddha Samhita · Chapter 25

atha pañcaviṃśo'dhyāyaḥ
śrībhagavān--
saṃvatsarotsavaṃ vakṣye śrotumicchasi cecchṛṇu/
viṣuvadvitayañcaiva tathā caivāyanadvayam

jayantīkṛttikā caiva āgrāyaṇavidhistathā/
adhyayanotsavañcaiva pavitrārohaṇaṃ tathā

abdapūjāvināśe tu māsapūjā vinaśyati/
māsapūjāvināśe tu nityapūjā vinaśyati

nityapūjāvināśe tu rājā rāṣṭraṃ vinaśyati/
tasmātsarvaprayatnena uktaṃ karma samācaret

śrāvaṇyāṃ kṛṣṇapakṣe tu aṣṭamyāṃ rohiṇīyute/
jayantī nāma sā proktā jayatyaśubhamityasau

budhavārasamāyuktaṃ sarvadoṣavivarjitam/
tithinakṣatrayoge vā kevalaṃ ṛkṣake'pi vā

pūrvedyuraṅkuraṃ kṛtvā kautukaṃ bandhayedbudhaḥ/
tadrātrau snapanaṃ kuryāt kalaśaiḥ pañcaviṃśakaiḥ

uktadravyayutaṃ vāpi kevalaṃ kṣīrameva vā/
ghṛtaṃ vā kevalaṃ vipra nālikerajalaṃ tu vā

dvārādiyajanaṃ kṛtvā kumbhamaṇḍalakaṃ yajet/
kevalaṃ kṛṣṇamantreṇa jayākhyaṃ maṇḍalaṃ bhavet

paramānnaṃ tathāvāpi bhūtāvāsa mathāpi vā/
homakāryaṃ tataḥ kṛtvā śayane sanniveśayet

śayanaṃ bālavatkṛtvā mṛdvāstaraṇabhūṣitam/
yadvā pūrvaṃ prapūjyātha cūrṇasnānaṃ tathaiva ca

pāyasaṃ caiva mudgānnaṃ phalaṃ nānāvidhaṃ tathā/
jambukākhya phalañcaiva viśeṣeṇa nivedayet

kṛṣṇabimbasyābhāve tu labdhabimbe samācaret/
tadabhāve tu mūle syāccatuḥ sthānasamanvitam

taddine samupoṣyātha tatpūjānte tu pāraṇam/
nivedanasya pūrve tu candrapūjāṃ samācaret

candrabhūmau viśeṣeṇa gaumayālepanaṃ bhavet/
sudhācūrṇai ralaṃkṛtya candramaṇḍala mālikhet

pādmatantroktamārgeṇa pauṣkarokta mathāpi vā/
ardhacandra mathovāpi mā likhetsādhakottamaḥ

saṃkalpaṃ pūrvavatkṛtvā prāṇāyāma mathācaret/
nyāsaṃ kṛtvā vidhānena pātrārcanamathācaret

āsanāvāhanañcaiva arghyaṃ pādya manantaram/
ācāmaṃ gandhapuṣpaṃ ca dhūpaṃ dīpaṃ tathaiva ca

stotraṃ nīrājanañcaiva pāyasānnaṃ nivedayet/
phalaṃ nānāvidhaṃ caiva somamantreṇa deśikaḥ

rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā prātaḥ kāle mahotsavam/
vīthīñca samalaṃkuryā ttoraṇānāṃ bahu nyaset

śikye śikye viśeṣeṇa dadhikṣīraghaṭān nyaset/
toraṇe toraṇe badhvā prahareddevasannidhau

kṛṣṇabimbaṃ samāropya śibike puṣpanirmite/
prathamāvaraṇamārabhya vīthyāvaraṇapaścimam

ānayetsarvavādyaiśca vedaghoṣaiśca deśikaḥ/
naikaiḥ parikaraiścaiva chatracāmarasaṃkulaiḥ

krīḍāyantragaṇai ścaiva tailacūrṇapradāyakaiḥ/
evaṃ nītvā bidhānena maṇḍape sanniveśayet

śuddhasnānaṃ tataḥ kṛtvā svasthāne sanniveśayet/
ekāhaṃ ca tryahaṃ caiva pañcasaptanavāhakam

utsavaṃ kārayennityaṃ madhyāhne vāparāhṇake/
evaṃ yaḥ kārayedbhaktyā bhuktimuktī bhajennaraḥ

bahukanyāphalañcaiva bahugodānajaṃ phalam/
bahudharmaphalaṃ caiva labhate nātrasaṃśayaḥ

kṛttikādīpotsavaḥ--
kṛttikotsavavidhiṃ vakṣye samāsā nmunipuṅgava/
kṛttikāparvayugmena dīpāropaṇamācaret

ṛkṣayuktamayuktaṃ vā kevalaṃ parvameva vā/
madhyāhne samanuprāpte snapanaṃ samyagācaret

aṅkuraṃ pūrvavat kṛtvā karmārambhe tu kautukam/
ṣaṭ‌triṃśatkalaśairvāpi pañcaviṃśatibhi stu vā

yadvā saptadaśai rvāpi yuktadravyayutaistu vā/
kṣīraṃ vā goghṛtaṃ vāpi gandhatoyamathāpi vā

cūrṇasnānaṃ tataḥ kṛtvā alaṃkārāsane nayet/
kañcukādyai ralaṃkṛtya liptaṃ mṛgamadena ca

mūlamūrtiṃ viśeṣeṇa alaṃkārai ralaṃkṛtam/
maṇḍape sanniveśyātha catuḥ sthānārcanaṃ caret

mahāhavi rnivedyātha aparāhṇe viśeṣataḥ/
dīpādhivāsanaṃ kṛtvā devamaṇḍapamadhyame

mārgatrayaṃ tataḥ kṛtvā dhānyarāśiṃ vinikṣipet/
navānipātrāṇyādāya goghṛtenaiva pūrayet

sūtravartiṃ vinikṣipya madhye saṃsthāpya deśikaḥ/
tadbāhye paritaścāṣṭau śarāvān vinyaset kramāt

indrādīśānaparyanta mājyavartisusaṃyutam/
dīpapātrañjvalitvātha pātravartiṣu yojayet

arghyagandhādibhiścaiva arcayedagnimantrataḥ/
pūrvādyaṣṭaśarāveṣu indramantrādikairyajet

sarvavādyādisaṃyuktaṃ kṣvelanābhiralaṃkṛtam/
deśikaḥ pātramādāya viṣṇuhaste pradarśayet

sāyāhme samanuprāpte dīpāropaṇa mācaret/
dvāre dvāre pratiṣṭhāya dīpadaṇḍān viśeṣataḥ

kramukaṃ nālikerañca tālaṃ veṇuṃ tathaiva ca
campakandevavṛkṣañca vakrakoṭaravarjitam

takṣiyitvā ṛjuṃ vipra stūpimānapramāṇataḥ/
tadardhaṃ dvāramānaṃ vā śatatālāyatantu vā

aśīti tālamicchanti kecittasyārdhameva vā/
prākārasya bahirvipra aṣṭadikṣu samantataḥ

dīpadaṇḍān pratiṣṭhāpya tattaddīpaṃ praropayet/
pātrasthaṃ pūrvadigdaṇḍe yojaye dvādyasaṃyutam

puṇyāhaṃ vācayetpūrve tāṃstāndaṇḍān prapūjayet/
prāsāde gopure caiva prākāre maṇḍape tathā

tīrthadeśe navodyāne kūpadeśe viśeṣataḥ/
śriyādimandirādyeṣu parivārālayeṣu ca

dīpāropaṃ tataḥ kuryāddevadevasya sannidhau/
gṛhe gṛhe tathā kuryāt gamayetsarvavīthikāḥ

maṇḍapaṃ saṃpraviśyātha samāropya ca viṣṭare/
nṛttagītādikaṃ sarvaṃ darśayitvā viśeṣataḥ

punaḥ pūjāṃ tathā kṛtvā pṛthukādi nivedayet/
apūpādi viśeṣeṇa dāpayetsarvajantuṣu

iti śrīpāñcarātre mahopaniṣadi aniruddhasaṃhitāyāṃ
jayantīkṛttikotsavavidhānannāma pañcaviṃśo'dhyāyaḥ
---------*****************---------------