Aniruddha Samhita · Chapter 24
atha caturviṃśo'dhyāyaḥ
śrībhagavān--
pavitrāropaṇaṃ vakṣye vistareṇa tavānagha
cāturmāsasya madhye vā ādāvante ca vā bhavet
cāturmāsyaṃ tridhā proktaṃ saurañcāndramāsaṃ tathā
vaiṣṇavaṃ ca viśeṣeṇa trividhaṃ saṃprakīrtitam
saṃkrāntyādikaṃ sauraṃ syāt cāndrañca prathamādikam/
dvādaśyādi trikaṃ caiva vaiṣṇavaṃ parikīrtitam
vaiṣṇavaṃ cottamaṃ proktaṃ madhyamaṃ sauramucyate/
cāndramapyadhamaṃ proktaṃ uttame tu samācaret
tasmātsarvaprayatnena dvādaśyāntu samācaret/
pavitrakarmahīne tu nityapūjā vinaśyati
nityapūjāvināśe tu rāṣṭraṃ kṣayamavāpnuyāt/
tadgrāmonidhanaṃ? yāti tatsthānaṃ nāśanaṃ bhavet
tasmātsarvaprayatnena pavitrāropaṇaṃ caret/
patanāttrāyate tasmātpavitraṃ parikīrtitam
ātmārthe vā parārthe vā pavitrāropaṇaṃ bhavet/
ekabere tu vā vipra bahubere tu vā bhavet
lepabhittipaṭasthe tu karmārcāyāṃ samācaret/
maṇḍapaṃ kārayeddhīmān agrataḥ parito'pi vā
bahustambhasamāyuktaṃ śilayeṣṭakayāpi vā/
kevalaṃ dārumātraṃ vā prapāmātramṛthāpi vā
bhittiyuktamayuktaṃ vā koṇabhittiyutaṃ tu vā/
adhiṣṭhānānvitaṃ vāpi upapīṭhānvitaṃ tu vā
pādabandhayutaṃ vāpi prastarādiyutaṃ tu vā/
jvālātoraṇasaṃyuktaṃ patākābhiralaṃkṛtam
kūṭākārayutaṃ vāpi garuḍenāpiśobhitam/
siṃhayukta mayuktaṃ vā bahuddhārayutaṃ tu vā
bhittitrayayutaṃ vāpi paप़ñca sapta navātmakamū/
evaṃ kṛtvā vidhānena sudhayā ṣarilepayet
citraṃ kuryā dviśeṣeṇa avatārairanekaśaḥ/
toraṇāni caturdikṣu kārayedvijasattamaḥ
aśvatthaṃ vā vaṭaṃ vāpi plakṣaṃ vā bilva mevavā/
tālaṃ veṇuṃ tathaivāpi kārayedvidhicoditam
dvārāyāmasamaṃ vāpi stambhāyāmasamantu vā/
āyāmardhena vistīrṇaṃ hastamāna mathāpi vā
kṣudraprāsādakaṃ vipra hastamānena kārayet/
śūlatrayasamāyuktaṃ garuḍena samanvitam
toraṇe toraṇe kuryāt garuḍañcordhvasaṃsthitam/
gomayālepanaṃ kuryāt maṇḍapābhyantarasthalam
tanmadhye vedikāṃ kuryāt vidhirevaṃ prakīrtitaḥ/
maṇḍalaṃ madhyabhāge tu dakṣiṇe kumbhasaṃsthitam
uttare cāgnikuṇḍaṃ syātsaumyeśānāntarepi vā/
ekaikaṃ pañjahastaṃ vā caturhastaṃ trihastakam
tatpīṭha hastamānaṃ vā tālamānamathāpi vā/
vedikocchrāyamānaṃ vā caturaṅgulakaṃ bhavet
maṇḍapasya tu vedī tu darpaṇodaravadbhavet/
kumbhavedīṃ samāṃ kṛtvā kuṇḍaṃ vā paṅkajākṛti
caturaśra mathovāpi cakrākāramathāpi vā/
mekhalātrayasaṃyuktaṃ yoninābhisamanvitam
tadbahiścāṣṭadeśe tu kuṇḍaṃ kuryā dvicakṣaṇaḥ/
aśraṃ yoniṃ tathā cāpaṃ tryaśraṃ vṛtti ṣaḍaśrakam
padmaṃ vasvaśrakañcaiva pūrvādīnāṃ diśāṃ kramāt/
yadvā cakrādikaṃ vāpi aṣṭakuṇḍaṃ prakalpayet
catuṣkuṇḍamatho vāpi etannyūnannakārayet/
aśraṃ cāpaṃ tathā vṛttaṃ padmaṃ pūrvāditaḥ kramāt
vedyāḥ paścima bhūbhāge utsavaṃ sanniveśayet/
siṃhāsane tu viprendra kalpadrumasumaṇḍite
niścalaprabhayā yuktaṃ puṣpamālyaiḥ pariṣkṛtam/
śrībhūmisahitaṃ deva māsane sanniveśayet
garuḍaṃ pūrvadigbhāge dakṣiṇe cakrameva ca/
paścime vāyuputrantu viṣvaksenaṃ tathottare
dhvajatoraṇakumbhādyai rdvāre'pi ca niveśayet/
vitānādyai ralaṃkṛtya kṣaumaiḥ kārpāsakaistathā
stambhānāṃ veṣṭanaṃ kuryāt rambhāpūgairalaṃkṛtam/
phalai rnānāvidhai ścaiva dīpakumbhairalaṃkṛtam
darpaṇai ścāmaraiścaiva ātapatrai rmanoharaiḥ/
ghaṇṭābhirardhacandrādyai rdarbhamālyairalaṃkṛtam
evaṃkṛtvā vidhānena pavitraṃ vātha kārayet/
kṣaumaṃ kārpāsakaṃ vāṣi svarṇasūtramathāpi vā
brāhmaṇyā nirmitaṃ vātha krītaṃ caivāpaṇasthale/
ayugmaṃ yugmaṃ vāpi ayugme navakaṃ bhavet
yugme rdvādaśakaṃ prokta maṣṭau vāpi catuṣṭayam/
prakṣālya śuddhatoyena śoṣayetpraṇavena tu
nirmāṇamaṇḍape vipra gomayālepanaṃ bhavet/
śaṅkhañca nikhanedbhūmau ācāryo vāyusūtrakaiḥ
prathamaṃ mukhamānaṃ tu dvitīyaṃ dviguṇaṃ bhavet/
tṛtīyaṃ triguṇaṃ proktaṃ caturthantu caturguṇam
aṣṭottaraśatañcādyaṃ dvitayaṃ dviguṇantu vā/
tṛtīyaṃ triguṇaṃ proktaṃ caturthantu caturguṇaṃ
yadvā sahasramarakaṃ tadardhañca tadardhakam/
tadardhañcādyakaṃ caiva granthayedvidhinā tataḥ
antarāntarakañcaiva dvijāṇḍasadṛśaṃ bhavet/
dhātrīphala samākāraṃ sthūlamuktāsamaṃ bhavet
antarāntarayogena granthanīyañca dūrataḥ/
kumbhamaṇḍalakuṇḍeṣu dvandvamānaṃ prakīrtitam
pañcakaṃ vedimānaṃ syāt upakumbheṣu ceṣyate/
tritayaṃ dvitayaṃ vāpi samāsaṃ vā samācaret
prathamaṃ nālamānantu dvitīyaṃ dviguṇaṃ bhavet/
tṛtīyaṃ triguṇaṃ jñeyaṃ parikumbhe tathaiva ca
parikumbheṣu viprendra ekamevāpyalaṃ bhavet/
karake cāstrake vipra ekaṃ vāpi trayaṃ bhavet
adhivāse pavitraṃ hi ādyamānaṃ praśasyate/
maṇḍale karṇikāmānaṃ kesareṣu tathaiva ca
dale dale biśeṣeṇa dalamānaṃ praśasyate/
akṣareṣvaramānaṃ syādarakṣetre tu tatsamam
nābhikṣeve tathā prokta mārakṣetre tu tatsamam//
nemikṣetri samaṃ proktaṃ tṛtīye tritayaṃ bhavet
dvitīye tritayaṃ vidyāt eke caiva paraṃ bhavet/
cakrābjamaṇḍale sthitvā pavitrāropaṇaṃ bhavet
bahucakreṣu viprendra ekaikaṃ vā trayaṃ trayam/
kuṇḍeṣu mekhalāmānaṃ ekaikaṃ ca pṛthak pṛthak
etatpavitrakaṃ vipra yathecchāgranthitantubhiḥ/
anyeṣu sarvakāryeṣu tālamānaṃ praśasyate
bimbapratisarāṇāṃ tu mānaṃ tasya pracakṣate/
śiraḥ pramāṇenārcāyā bhūṣaṇaṃ prathamaṃ smṛtam
dvitīyaṃ jānumānaṃ tu tṛtīyaṃ pādamānakam/
caturthaṃ pīṭhamānantu mūlabere tadeva hi
devībhyāntu viśeṣeṇa tritayaṃ dvitayantu vā/
nābhijānupadaṃ vipra tṛtīye parikīrtitam
dvitīyaṃ.....pādantu ekaṃ vā jānupādakam/
bhūṣaṇānāmāyudhānāṃ tālamānaṃ praśasyate
caṇḍādi parivārāṇāṃ mukhamānaṃ prakīrtitam/
bimbapramāṇakaṃ pīṭhe prabhāmānaṃ tu tadbhavet
bahiḥ kṛṇḍeṣu viprendra tṛtīyaṃ tritayaṃ bhavet/
dvitayaṃ vā muniśreṣṭha ekaikaṃ vāpi kārayet
ācāryā bahavaḥ proktā ṛtvijaśca tathaiva ca/
paricārakāśca bahavaḥ pavitrāropaṇe varam
ṛtvijo dīkṣitāścaiva sarve ca guṇavattarāḥ/
upariṣṭātsuvarṇādyaiḥ kṣaumasūtraiśca sanyaset
pūritaṃ mṛdvilepena kuṅkumenānurañjayet/
pṛthak pātre vinikṣipya puṣpagandhaiśca sādhayet
kumbhayogyāni caikasmin maṇḍale cāgnināpare?
kuṇḍayogyāni caikasmin bimbayogyāni cāpare
anyāni sarvayogyāni ekapātre vinikṣipet/
vividhena sugandhena vāsitaṃ gandhupuṣpakaiḥ
tatkramaṃ te pravakṣyāmi avadhāraya sāṃpratam/
karmāraṃbhadinātpūrvaṃ saptame pañcame'hani
tato'ṅkurārpaṇaṃ kuryādutsavoktavidhānataḥ/
trivargapālikāyāṃ vai aṅkurānarpayetsūdhīḥ
maṇḍapaṃ samalaṃkṛtya toraṇādyairaśeṣataḥ/
mṛdgrahaṃ pūrvavatkṛtvā pālikāḥ paripūrayet
aṣṭottaraśataṃ caiva uttamaṃ parikīrtitam/
tadardhaṃ madhyamaṃ caiva tadardhamadhamaṃ bhavet
ṣoḍaśaṃ dvādaśaṃ vāpi aṣṭakaṃ vā samācaret/
pālikāsyānurūpeṇa sūtrapātaṃ samācaret
vrīhipīṭhe pratiṣṭhāpya somakumbhantu vinyaset/
bījapātraṃ tathā pūrvaṃ dvārapūjāṃ samācaret
catuḥ sthānārcanaṃ kuryātpuṇyāhamapi vācayet/
pavitrāṇāmarcanaṃ syātsomakumbhasya pūjanam
saṃpātājyena viprendra ghṛtāropaṇamācaret/
bījāvāpaṃ tataḥ kuryāt baliṃ dadyādvicakṣaṇaḥ
guhyasthāne niveśyātha apare vāsare yajet/
ekādaśyāntu prāptāyāṃ dhāmaprakṣālanaṃ caret
udvṛtodakakumbhaiśca kṣālaye ddhūpavarjanam?
lepayeccandanādyaiśca bahirantaśca sādhakaḥ
citraveśmani viprendra maṇḍapaṃ cātulepayet/
alaṃkṛtya yathāpūrvaṃ dhvajatoraṇakumbhakaiḥ
vicitrapuṣpamālyaiśca muktādāmaiśca darpaṇaiḥ/
phalai rnānāvidhaiścaiva rambhāpūgagaṇaistu vā
bahudīpagaṇai ryuktaṃ phalapuṣpādibhistathā/
madhye vediṃ viśeṣeṇa maṇḍalaṃ kārayedbudhaḥ
pauṣkaroktaprakāreṇa yantraṃ viṣṇu mathāpi vā/
vāsudevākhyayantraṃ vā sātvatokta mathāpi vā
cakrābjaṃ svastikaṃ vāpi iṣṭasiddhi mathāpi vā/
vāsudevākhyayantraṃ vā viṣṇuyantraṃ mathāpi vā
tasya dakṣiṇapārśve tu kumbhaṃ saṃsthāpayedbudhaḥ/
mahākumbhaṃ copakumbhaṃ parikumbhañca vardhanīm
pālikāṃ paritaḥ sthāpya aṣṭamaṅgalakaṃ nyaset/
sūtravastrasamāyuktaṃ vidhānaṃ kūrcasaṃyutam
kumbhe kumbhe viśeṣeṇa nārikelaphalaṃ nyaset/
kramukaṃ stambakaṃ vāpi nārikelasya mañcarīm
nānāvidhaphalaiścaiva vedikordhvantu vinyaset/
maṇḍapasyottare pārśve kuṇḍaṃ vai vedikopari
parikumbhaṃ nyaseddhīmān aṣṭadhānyāni nikṣepet/
kadalīphalavṛndaiśca nālikerakadambakaiḥ
kramukaistambakai ścaiva panasāmraphalai stathā/
kumbhe kuṇḍe viśeṣeṇa tathaiva paripūjayet
vedipaścimabhāge tu utsavaṃ sanniveśayet/
siṃhāsane samāroṣya ṣariṣkāre pariṣkṛte
evaṃ kṛtvā vidhānena dvārapūjāṃ samācaret/
puṇyāhaṃ kārayeddhīmān snapanaṃ samyagācaret
ekāśītighaṭairvāpi ṣaṭtriṃśatkalaśaistu vā/
gokṣīraṃ kevalaṃ vāpi nārikelarasaṃ tu vā
snapanānte viśeṣeṇa cūrṇasnānaṃ samācaret/
suddhasnānaṃ tataḥ kṛtvā nṛsūktenābhiṣecayet
nīrājanaṃ tataḥ kṛtvā alaṃkārāsane nyaset/
kumbheṣu maṇḍale caiva kumbhapūjāṃ samācaret
anaikai rupacāraiśca pūjayeddevabimbavat/
upakumbheṣu sarveṣu ṣoḍaśaiḥ paripūjayet
astrakumbhe tathā proktaṃ parikumbhetvidaṃ? bhavet/
kumbhamaṇḍalakuṇḍeṣu prokṣaṇasnāna mācaret
aṣṭākṣareṇa mantreṇa mahākumbhe tu pūjayet/
dvādaśākṣaramantreṇa maṇḍale tu samarcayet
viṣṇumantreṇa viprenda agnisthaṃ harimarcayet/
utsave tu viśeṣeṇa gāyatryā saṃprapūjayet
upakumbhe vāsudevāmindrādīn parikumbhake/
maṇḍalārādhanaṃ kuryāt upacārai ranekaśaḥ
pañcavarṇasamāyogāt pañcatatvamayaṃ smṛtam/
pañcatatvamayo viṣṇuḥ pañcatatvamayaśśivaḥ
pañcatatvamayo brahmā pañcatatvamayaṃ jagat/
pañcatatvamayaṃ sarvaṃ jagaddṛṣṭaṃ carācaram
tasmātsarvaprayatnena muṇḍalārādhanaṃ param/
maṇḍale pūjayeddevaṃ vāsudevamanāmayam
pātrārcanaṃ purā kutvā ātmārcanamanantaram/
pīṭhārcanaṃ tataḥ paścāt parivārārcanaṃ tataḥ
āsanādinivedyāntaṃ maṇḍalārādhanaṃ param/
bimbe saṃpūjayeddevaṃ upacārai ranekaśaḥ
mūlabere tathā kuryāt pradhānakuṇṅe homayet?/
viṣṇumantreṇa mantrajñaḥ samidājyacarūn kramāt
dikkuṇḍe tu viśeṣeṇa ṛtvijai rhomamācaret/
ṛtvijāmapyabhāve tu ācāryassvayamācaret
pālāśaṃ khādirañcaiva bilvamaudumbara ntathā/
plakṣanyagrodhāpāmārgamaśvatthaṃsamidaṣṭakam?
pūrvādīśānaparyantaṃ samidhaḥ parikīrtitāḥ/
pāyasaṃ kṛsarañcaiva haridrānnañca maudgikam
māṣānnaṃ tilaśuddhānnaṃ dadhyanna mathacāṣṭakam/
lājanīvārakau caiva tilassarṣapa eva ca
vrīhimāṣayavāścaiva godhūmaścāṣṭamaṃ bhavet/
aṣṭakuṇḍeṣu hotavyaṃ taddravyai stu pṛthak pṛthak
pavitrādhivāsanaṃ kuryāt devasya purataḥ sthale/
mārgatrayaṃ tataḥ kṛtvā dhānyarāśiṃ vinikṣipet
tadardhaṃ taṇḍulaल़ñcaiva tadardhaṃ tilameva ca/
tasyopari nyasetpātraṃ pīṭhavatparipūjayet
tato bhūṣaṇapātrāṇi vinyasenmantravittamaḥ/
prokṣaṇādikriyāssarvāḥ kārayenmantravittamaḥ
prokṣaṇaṃ tāḍanaṃ dāhamutpāṭāpūraṇaṃ tathā?
lohakāramṛttikābhi rbhogikālañca pūjanam?
sāṃsparśañceti daśadhā sarvabhogeṣu saṃskṛtiḥ/?
saṃpātājyeti mantrajñaḥ secayecchāstravittamaḥ
gandhānulepanaṃ kuryāt dhūpadravyaiśca dhūpayet/
gandhapuṣpeṣu nikṣipya sthāpayedambareṇa tu
punaḥ pūjāṃ tataḥ kṛtvā kautukaṃ bandhayetsudhīḥ/
mūlabimbe tathā badhvā ācāryasya ca bandhayet
pūrvoktena tu mārgeṇa śayane sanniveśayet/
gītanṛttapurāṇādyaiḥ rātriśeṣaṃ nayeddvijaḥ
tataḥ prabhāve vimale nityakarma samācaret/
snānavedyāṃ samāropya snapanaṃ samyagācaret
aṣṭottaraśataiḥ kumbhairekā3śītighaṭaistu vā/
yuktadravyayutai rvāpi kevalaṃ kṣīrameva vā
sarvaṃ ghṛtamayaṃ vāpi nālikerajalaṃ tu vā/
pūrvavatsnapanaṃ kṛtvā nīrajanāvasānakam
alaṅkārāsane nītvā alaṅkārai ralaṃkṛtaiḥ/
siṃhāsane niveśyātha śrībhūmisahitaṃ vibhum
dvārādiyajanaṃ kṛtvā kummamaṇḍalapūjanam/
homakarma tataḥ kṛtvā mūrtihomaṃ samācaret
nivedanabaliṃ dadyādbhūṣaṇāni samarcayet/
bhūṣaṇaṃ pātramādāya kumbhapārśve samānayet
pavitra yojanakāle prokṣaṇādidiśaṃ caret/
pavitraṃ nītvā pāṇibhyāṃ gandhālepanamācaret
dhṛpayitvā viśeṣeṇa agnisandhāna mācaret/
avyaktaṃ sātvikaṃ caiva mantraṃ vigrahameva ca
yogacintyamanavyaktaṃ? tātvikaṃ tatvacintanam/
kirīṭādīn samāvāhya bhūṣaṇe bhūṣaṇe prati
arghyapādyai ssamabhyarcya yojayetkumbhamūrdhani/
saṃhitādyaiścaturbhistu kumbhe saṃpujayeddharim
śākhādyai rmaṇḍalaiḥ proktamāraṇādyaistu bimbakaiḥ/
anuvākatrayeṇaiva viṣṇusūktena kuṇḍakaiḥ
kumbhe cāṣṭākṣareṇaiva maṇḍayed dvādaśākṣaraṇ/
bimbe ca viṣṇugāyatryā kuṇḍe caiva ṣaḍakṣaram
bhūṣaṇai rbhūṣaṇaiścaiva arghyādyai ssaṃprapūjayet/
arghyaṃ pādyaṃ tathācāmaṃ gandhaṃ puṣpaṃ ca dhūpakam
tāmbūlaṃ tatkramāddadyāt bhojanāntai stu taiḥ kramāt?
dīpaṃ nīrājanañcaiva vedaṃ ślokaṃ tathaiva ca
gītaṃ nṛttaṃ ca vādyaṃ ca dānaṃ vai svarṇavastragaiḥ/
stotrañcaiva namaskāraṃ bimbamaṇḍalake tathā
upakumbheṣu sarveṣu vāsudevādimantrataḥ/
vārūṇādinirṛtyantaṃ yojayenmantravittamaḥ
tritayaṃ dvitayaṃ vāpi ekaikaṃ vā yathecchayā/
rakṣāṃ kumbheṣu sarveṣu pūrvādikramayogataḥ
ekamevāpyalaṃ proktaṃ vastrakumbhe trayaṃ dvayam/
aṣṭamaṇḍalake paścātpālikāyāmanantaram
pāyasānnaṃ nivedyātha sūktenaiva baliṃ kṣipet/
maṇḍale ca tathā kuryāt viśeṣamadhunocyate
padmakṣetre are vipra paścimādi samāyajet/
paścime dvāradeśe tu yojayedbhūṣāṇādi vai
anyāni sarvakarmāṇi pūrvavattu samācaret/
bimbe saṃpūjayet paścāt kamalaṃ pūrvavadbhūvet
catuṣṭayaṃ pradadyāttu aṅgādīnāñca yojayet/
aṅgānāmapyupāṅgānāṃ lāñchanānāmapi dvija
bhūṣaṇānāṃ ca śaktīnāṃ tathaiva vihageśituḥ/
pīṭhapādukapātrāṇāṃ dhūpadīpādikaṃ tataḥ
ācāryasādhakānāṃ ca vāhanānāṃ tathaiva ca/
gītavāditrapātrāṇāṃ śaṅkhādīnāṃ tathaiva ca
vedaṃ gītaṃ ca vādyañca dīpaṃ nīrājanaṃ param/
pāyasādinivedyāntaṃ tāmbūlañca nivedayet
mūrtibimbe tathā kuryāddhomakuṇḍe tathaiva ca/
upacārādi sarveṣā mājyenāhutiṃ huvet
ūrdhvādimekhalānāṃ ca tatpātrāṇāṃ tathaiva ca/
parikuṇḍeṣu sarveṣu pūrvādikramayogataḥ
tritayaṃ dvitayaṃ vāpi ekaṃ vāpi niyojayet/
pūrvoktadravyanicaye homaṃ kuryādvi cakṣaṇaḥ
devīnāṃ karmabimbānāṃ ttatpātre niyojayet/
stotraiḥ stutvā muniśreṣṭha vikiretpuṣpajālakaiḥ
yātrotsavaṃ tathā kuryāt aparāhṇe tu deśikaḥ/
naikaiḥ parikarai ryuktaṃ bahudīpasamanvitam
navāhañcaiva saptāhaṃ pañcāhaṃ tritayaṃ tathā/
ekāhaṃ vāpi viprendra pūrvaṃ saṃkalpamācaret
yathācotsavavatkuryāt vāhanārohaṇaṃ vibho-/
samāptidivase rātrau tatassannyāsamācaret
pūjanaṃ pūrvavatkuryāt prāyaścittāhutiṃ huvet/
śuddhasnānaṃ tataḥ kṛtvā ālayaṃ saṃpraveśayet
āropitapavitrāpi ācārya ssvayamācaret/
dvijādi sarvavarṇānāṃ bhaktānāṃ bhāvitānmanām
pavitrakagaṇaṃ tadvat dāpayec pṛthak pṛthak/
pavitradhāraṇādvipra sarvapāpaharaṃ bhavet
sarvayajñaphalaṃ caiva sarvatīrthaphalaṃ bhavet/
apare'hani saṃprāpte tīrthapārśvaṃ samānayet
tīrthadeśaṃ samāsādya tīrthasnānaṃ samācaret/
yathā avabhṛtaṃ kuryādutsavena sahaiva hi
gobhūhiraṇyavastrādyai rācārya ssaṃpradāpayet/
ālayaṃ saṃpraviśyātha maṇḍape sanniveśayet
viṣvaksenaṃ samabhyarcya garbhagehe niveśayet/
ācāryaṃ pūjayetpaścāt ratnahemāṅgulīyakaiḥ
gobhūhiraṇyavastrādyai rācāryaṃ saṃprapūjayet/
tadardhamṛtvijāñcaiva yathācotsavavadbhavet
sarvaśaktikaraṃ sarvaṃ mukhyaṃ sādhanamuttamam/
rājño rāṣṭrasya sukhadamāyurārogyavardhanam
prajānāṃ vāsudevasya pavitrārādhanaṃ param/
pavitrārādhanaṃ viṣṇoḥ śaaraddhayā ca karoti yaḥ
sa yāti brahmaṇaḥ sthānaṃ viṣṇusāyujyamuttamam/
sarvapāpavinirmukta ssarvaduḥ khavivarjitaḥ
viśeṣavacanaṃ vakṣye śṛṇu guhyaṃ mahāmune
yathāśvamedhaṃ viprāṇāṃ rājasūyañca bhūbhujām
yathāsvadhā pitṝṇāṃ ca surāṇāmamṛtaṃ yathā/
narāṇāṃ jāhnavītoyaṃ devānāmacyuto yathā
tathā hi devadevasya pavitrārādhanaṃ param/
adhivāsanakāle tu prāsādapariveṣṭanam
pañcaraṃgeṇa sūtreṇa uktasūtreṇa? vā bhavet/
maṇḍapañca tathāveṣṭya tathā bhūṣaṇapātrakam
iti śrīpāñcarātre mahopaniṣadi aniruddhasaṃhitāyāṃ
pavitrārohaṇaṃ nāma caturviṃśo'dhyāyaḥ
---------------*****************---------------
Original text: aniruddhasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0