Aniruddha Samhita · Chapter 18
atha aṣṭādaśo'dhyāyaḥ
śrībhagavān--
agnikāryamatho vakṣye saṅgrahānmunisattama/
pacanālayamāsādya dvāramabhyarcya sādhakaḥ
cullyāṃ dakṣiṇato vipra homakuṇḍaṃ samācaret/
caturaśraṃ samaṃcaiva yoninābhisamanvitam
mekhalātrayasaṃyuktaṃ pīṭhakādisamanvitam/
kuṇḍasya dakṣiṇe pārśve āsane tu samāviśet
śrīkaraṃ vistare pārśve ullekhanamathācaret/
pūrvāgre tribhiraikhaiśca uttarāgre tathaiva ca
pūrvāgraṃ yāmyasaumyaṃ syāduttarāgraṃ tu paścimam/
agniṃ samindhayetpaścāt prāṇāyāmamathācaret
darbhaiḥ paristarettatra vāsudevādimantrataḥ/
kuṇḍasyottarapārśve tu darbhaistatra paristaret
pātrāṇāṃ sādanaṃ kuryādvitayugmena sādhakaḥ/
ājyapātraṃ tathā darvīṃ prokṣaṇīṃ praṇītāmapi
idhmaṃ darvīṃ viśeṣeṇa sādhayenmantravittamaḥ/
prokṣaṇīṃ purato nyasya pavitraṃ tatra nikṣipet
pūrayejjalapātreṇa tatrotplāvanamācaret/
tajjalaiḥ prokṣayetpātrāṇyuttānaṃ samyagācaret
punaśca prokṣaṇaṃ kuryāt praṇītāṃ purato nyaset/
unplāvanaṃ pūrvavatkṛtvā darbheṇa ca vidhānataḥ
lalāṭasamamuddhṛtya sthāpayenmekalopari/
agneruttarapārśve tu brahmakūrcaṃ vinikṣipet
brahmāṇamarcayedvidvān arghyagandhādibhiḥ kramāt/
ājyapātraṃ samādāya ājyaṃ nikṣipya sādhakaḥ
agneruttaraparārśve tu aṅgārānvibhajettataḥ/
vibhajyorghve pratiṣṭhāpya darbhānādīpayettataḥ
darbhāgrau tatra nikṣipya punarādīpya darśaṃyet/
ājyapātraṃ samuddhṛṣya aṅgārān sahayojayet
ādāya purato nyasya utplāvanaṃ samyagācaret/
kūrcamagre vinikṣiṣya saurabheyīṃ pradarśayet
darvīmādāya savyena apasavyena darbhakam/
tridhā santāpayedvidvān darbhānagnai vinikṣipet
paridhiṃ vinyasedvipra ājyaṃ dakṣiṇamuttare/
pariṣecanaṃ kramāt kṛtvā ūrdhvaṃ vinyasya koṇayoḥ
anuyājannyasedvidvān praṇītāṃ mukhamadhyame/
idhmahomaṃ tataḥ kṛtvā āghāraṃ juhuyāttataḥ
anilādyagniparyantamāghāraṃ prathamaṃ huvet/
nairṛtādīśa paryantamāghāraṃ tu dvitīyakam
agnessavyāpasavye tu agnessomena hūyate/
devīṃ devaṃ tato dadyādṛtusaṅgamanaṃ param
ubhābhyāmapi sañjātamagniṃ ca paricintayet/
homāntādikriyāṃ? kṛtvā ājyena dvijasattama
samidājyena caruṇā pratyekaṃ ṣoḍaśāhutīḥ/
jihvāhomaṃ tataḥ kṛtvā jñātvā śaktiṃ ca homayet
nityahomaṃ viśeṣeṇa kramādvakṣye viśeṣataḥ/
agniṃ samindhayetpaścāt prāṇāyāmaṃ ca kārayet
pariṣecanaṃ kramātkṛtvā agniṃ dhyātvā samarcayet/
samidājyena caruṇā yadvā ājyena vā bhavet
mūlamantratrayeṇaiva trirdravyaiḥ parihomayet/
dvādaśāṣṭāhutīrvāpi baliṃ dadyātsamantataḥ
ātmanaḥ purataścaiva pitṝṇāṃ piṇḍamācaret/
darbhaiḥ paristaretpaścāt kabalatrayamācaret
pitṛmātṛgaṇābhyāṃ vai viśvedevā anantaram/
kabalatritayaṃ dadyādvāmahastena deśikaḥ
jalapūrvaṃ pradadyāttu paścādvai pariṣecanam/
pitṝṇāṃ saṃvibhāgena devadevaḥ prasīdati
devadevaprasādena sarvasidbikaraṃ bhavet/
balikāryaṃ pravakṣyāmi samāsādavadhāraya
baliñca pūrvataḥ kṛtvā paścādutsavamācaret/
carupātraṃ ca puṣpañca ghaṇṭāṃ vai dhūpapātrakam
balidāne viśeṣeṇa śaṅkhabherīravākulaiḥ/
garbhadvārādi pīṭhāntaṃ baliṃ dadyādvicakṣaṇaḥ
kumudādi gaṇānāṃ ca indrādīnāṃ pṛthak pṛthak/
muṣṭyā parimitai rdravyaiḥ trirdadyāt balikarmaṇi
pūrvamabhyarcya cārghyādyai rjalapūrvaṃ vinikṣepet/
ghaṇṭāśabdena saṃyuktaṃ balivādyena saṃyutam
caṇḍaṃ caiva pracaṇḍaṃ ca śaṅkhapadmanidhīṃstathā/
bhadraṃ caiva subhadraṃ ca tathā dhātṛvidhātṛkau
jayaṃ ca vijayaṃ caiva tattaddvā reṣu pūjayet/
śaṅkhaṃ cakraṃ gadāṃ padmaṃ musalaṃ khaṅgameva ca
śārṅgaṃ ca vanamālāṃ ca antarāvaraṇe sthitān/
kumudaṃ kumudākṣañca puṇḍarīkaṃ ca vāmanam
śaṅkukarṇaṃ sarvanetraṃ sumukhaṃ supratiṣṭhitam/
indramagniṃ yamaṃ caiva nirṛtiṃ varuṇaṃ tathā
vāyuṃ somaṃ tathaiśānaṃ tṛtīyāvaraṇe sthitam/
visveśvaraṃ ca digbhāge kṣetrapālabaliṃ dadet
pīṭhopari viśeṣeṇa sarvabhūtabaliṃ kṣipet/
evaṃ datvā vidhānena nityotsavamathācaret
balibimbaṃ samādāya yānamāroṣya deśikaḥ/
chatracāmarasaṃyuktaṃ bahūdīpasamanvitam
anekaiḥ parikarairyuktaṃ gītavādyasamanvitam/
ānayeddevadeveśaṃ prādakṣiṇyena mandiram
ekadhā vā dvidhā vāpi tridhā vāpi paribhramet/
balipīṭhaṃ paribhrāmya pūrvapārśve sthitiṃ caret
gītaṃ nṛttaṃ ca vādyaṃ ca śrāvayeddevadevakam/
gamayenmandiraṃ prājño maṇḍape sanniveśayet
pūjayecca nivedyānta marghyagandhādinā tathā/
arghyaṃ pādyaṃ tathācāmaṃ gandhaṃ puṣpaṃ ca dhūpakam
dīpaṃ nivedanañcaiva tāmbūlaṃ gītavādyakam/
svasthāne sanniveśyātha viṣvaksenaṃ prasādayet
arghyādidīpaparyantaṃ pūjayitvā vicakṣaṇaḥ/
nivedyasyaikapātraṃ tu viṣvaksenāya dāpayet
taccheṣaṃ devatāvṛndai rmuktamanyo na saṃspṛśet/
pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā praṇipatya janārdanam
svagṛhe saṃprabiśyātha anuyāgaṃ samācaret/
ācārye bhojanāddhīne devapūjā ca niṣpalā
yathācāgnimukhe bhuṅkte devakārimukhe hariḥ/
ācārye suprasanne tu devadevaḥ prasīdati
iti śrīpāñcarātre mahopaniṣadi aniruddhasaṃhitāyāṃ
agnikāryabalipradānavidhirnāma aṣṭādaśo'dhyāyaḥ
--------------------**************--------------------
Original text: aniruddhasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0