Aniruddha Samhita · Chapter 16
atha ṣoḍaśo'dhyāyaḥ
śrībhagavān--
sadācāramatho vakṣye sāvadhānena tacchṛṇu/
dīkṣitasya viśeṣeṇa sadācāraṃ bravīmite
bāhme muhūrte cotthāya bhagavannāmakīrtanam/
stotreṇa toṣayedvidvān guruṃ saṃsmṛrtya sādhakaḥ
vāsudevāya devāya samagraguṇamūrtaye/
saṅkarṣaṇa namaste'stu viśvapāvanamūrtaye
aniruddha namaste'stu jagatkāraṇamūrtaye/
keśavāya namaste'stu tato nārayaṇāya te
mādhavāya namastubhyaṃ govindāya namo namaḥ/
viśvātmane namastubhyaṃ namostu madhusūdana
trivikrama namaste'stu vāmanāya namo namaḥ/
śrīdharāya namaste'stu hṛṣīkeśāya te namaḥ
namaste padmanābhāya namo dāmodarāya ca/
namaste matsyarūpāya namaste kūrmamūrtaye
vārāhāya namaste'stu nārasiṃhāya te namaḥ
vāmanāya namaste'stu namo rāmatrayāya ca/
govindāya namaste'stu hayagrīvāya te namaḥ
evaṃ stutvā vidhānena tīradeśaṃ samāśrayet/
darbhavastraṃ nidhāyātha jalāddūrādbahiścaret
karṇasthabrahmasūtraṃ ca divā codaṅmukhaścaret/
rātrau ceddakṣiṇāvaktraṃ* tṛṇaṃ bhūmau vinikṣipet
lepayeddakṣiṇaṃ hastaṃ kāṣṭhaparṇatṛṇādibhiḥ/
gṛhītvā vāmahastena śephāgraṃ bāhyataścaret
tīrthaṃ gatvā śucau deśe mṛdamādāya mantrataḥ/
uddhṛtābhirviśeṣeṇa mṛdbhiḥ prakṣālanaṃ caret
saptabhirgudadeśañca śiśnañca tribhirācaret/
antarāntarayogena hastaprakṣālanaṃ caret
pañcabhiḥ pādaśuddhiṃ ca ācāmaṃ tu samācaret/
triḥ pibet dvirmṛjeccaivaṃ daśāṅgāni ca saṃspṛśet
aṅgulībhi rviśeṣeṇa cakṣurādyaistu saṃspṛśet/
mṛdālepaṃ tataḥ kṛtvā mṛdā digbandhamācaret
viṣṇugāyatriyā caiva avagāhanamācaret/
ācāmaṃ tu tataḥ kṛtvā tīradeśaṃ samāviśet
āpohiṣṭhādibhi rmantraiḥ prokṣayetsvaśiropari/
udakāñjaliṃ tataḥ kṛtvā prādakṣiṇyaṃ samācaret
tarpayitvā viśeṣeṇa ācāmaṃ tu samācaret/
vastranniṣpīḍayetpaścāt sāvitrīntu tato japet
upasthānaṃ tataḥ kṛtvāsvagṛhaṃ saṃpraveśayet/
pādaprakṣālanaṃ kṛtvā ācāmetpūrvavadbudhaḥ
agniṃ samindhayetpaścāt nityahomamathācaret/
divākarodayātpūrvaṃ nityakarma samāpya ca
devālayaṃ praviśyātha prādakṣiṇyadvayaṃ caret/
pūrvavacchudbhirācāmaṃ kṛtvā pūjāṃ samācaret
dvāradeśe tu saṃprāpte ṣaḍaṅganyāsamācaret/
tālatrayaṃ tataḥ kṛtvā prabiśeddakṣaiṇāṅghriṇā
davasya dakṣiṇe pārśve āsane tu samāviśet/
udakpūrvavalane dakṣiṇābhimukhaścaret
paścimadvārake vipra tathā kuryādvicakṣaṇaḥ/
aṅganyāsaṃ tataḥ kṛtvā choṭikādarśanaṃ caret
prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā recakāditrayeṇa ca/
pañcopaniṣadai rmantrai saṃhṛtinyāsamācaret
jīvātmānaṃ samāroṣya parasmin brahmaṇi dhruve/
śoṣaṇāditrayaṃ kṛtvā antarastho vicakṣaṇaḥ
divyasthānaṃ yathā sthāpya sṛṣṭinyāsaṃ samācaret/
mātṛkānyasanaṃ kṛtvā tattvanyāsaṃ samācaret
mahābhūtādīnāṃ pañcatanmātrāṇāṃ tathaiva ca/
nyāsakrame vijānīyāt manobudhdyādipañcakam
mūlamantrākṣaranyāsaṃ ṣaḍaṅgaṃ dvādaśantu vā/
mūrdhādipādaparyantaṃ sṛṣṭinyāsaṃ prakīrtitam
nābhyādi hṛdayāntantu sthitinyāsaṃ prakīrtitam/
pādādi ca śirontantu saṃhṛtinyāsamucyate
brahmacārī gṛhasthaśaaca yatiścaiva yathākramam?
mūrdhā cakṣurmukhañcaiva nābhi guhyaṃ ca pādukam
pṛthivyādīnāṃ bhūtānāṃ sthānaṃ pādaṃ śiro'pi vā/
padmasthānantu cānyeṣāṃ sthānametadudāhṛtam
karanyāsaṃ tataḥ kṛtvā sṛṣṭisaṃhārapālanaiḥ/
dakṣiṇādi tu vāmāntaṃ sṛṣṭinyāsaṃ prakīrtitam
viparītena yogena viparītamudāhṛtam/
tarjanyādi kaniṣṭhāntaṃ sṛṣṭinyāsaṃ tu paścimam
karanyāsaṃ tu pūrvaṃ syāt dehanyāsaṃ tu paścimam/
evaṃ nyāsaṃ kramātkṛtvā mānasārādhanaṃ caret
dhyānārdhyagandhapuṣṣādyai rupacārai ssamarcayet/
mānasārādhānaṃ śreṣṭhaṃ bāhyapūjā'varā viduḥ
bāhyantu nāśamāyāti tasmānmānasikaṃ param/
ātmārthe tu tathā kuryāt parārthe saṃprapūjayet
sādhakaḥ sarvaśāstrajñaḥ nāviṣṇu rviṣṇumarcayet/
devo'haṃ bhāvayedvidvān pañcarātraviśāradaḥ
iti śrīpāñcarātre mahopaniṣadi aniruddhasaṃhitāyāṃ
sadācāravidhirnāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ
--------------*****************------------
Original text: aniruddhasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0