Aniruddha Samhita · Chapter 14
atha curdaśo'dhyāyaḥ
śrībhagavān--
jalavāsamatho vakṣye samāsānmunipuṅgava/
karmārambhadinātpūrve tṛtīye pañcame'pi vā
ekāhamathavā kuryāt ekarātramathāpi vā/
yāmaṃ yāmārdhakaṃ vāpi jalāvāsaṃ samācaret
kautukaṃ pūrvataḥ kuryāt berasya sakalasya ca/
ācāryasya viśeṣeṇa ṛtvijānāṃ tathaiva ca
citrayoge viśeṣeṇa mahāberaistathaiva ca/
chāyādhivāsanaṃ kuryāt bimbābhāve tu darpaṇam
tadabhāve tu kūrcaṃ syāt alaṃkṛtya yathāvidhi/
gamayetparikaraissārdhaṃ tīradeśe viśeṣataḥ
nadyāṃ vāpitaṭāke vā nijharopānta eva ca/
tadabhāve viśeṣeṇa kaṭāhe maṇike'pi vā
jalamadhye prapāṃ kṛtvā tīradeśe tu maṇḍapam/
alaṃkṛtya vitānādyaiḥ kumbhamaṇḍalakuṇḍakaiḥ
maṇḍalaṃ svastikaṃ proktaṃ kuṇḍaṃ paṅkajameva ca/
dvārādiyajanaṃ kṛtvā kumbhamaṇḍalakaṃ yajet
kumbhairārādhanaṃ proktaṃ maṇḍale vāsudevakam/
agnau vai viṣṇumantreṇa padmabhūvartayettataḥ
evamabhyarcanaṃ kṛtvā jalamadhye niveśayet/
śayanaṃ kalpayitvaivaṃ brahmakumbhādikān nyaset
nyāsapūrvaṃ tataḥ kṛtvā mālānnena baliṃ kṣipet/
puṇyāhavācanaṃ pūrvaṃ rakṣāṃ kuryātsamantataḥ
nṛttagītādivādyaiśca vedaghoṣaiḥ praṇādayet/
purāṇaiḥ śāntimantraiśca jāgareṇa nayenniśām
gṛhārcāsthāpane kāle sadyovāsaṃ samācaret/
tataḥ prabhāte vimale tīramaṇḍapamānayet
svassthāne sanniveśyātha catuḥ sthānaṃ kramādyajet/
brahmakumbhādikān sarvān brahmamūrdhani secayet
kalaśaiḥ snapanaṃ kuryāt pañcaviṃśatibhiḥ kramāt/
tattanmantreṇa mantrajño mūrtimanveṇa vāhayet
śuddhasnānaṃ tataḥ kṛtvā puruṣenābhiṣecayet/
nīrājanaṃ tataḥ kṛtvā nivedyānnabaliṃ kṣipet
gamayedālaye devaṃ pūrbavatparikalpayet/
maṇḍapaṃ samalaṃkṛtya paścimābhimukhaṃ nyaset
cakrābjamaṇḍalaṃ kṛtvā darśanārthaṃ sakumbhakam/
nayanonmīlanārthāya sarvamāpādayedbudhaḥ
devasya purataḥ sthāne vrīhitaṇḍulapīṭhake/
ghṛtapātraṃ madhu nyasya aṣṭadhānyaṃ ca nikṣipet
gāñcaiva kanyakāñcaiva viniveśya tadantike/
svarṇasūcīṃcataṭṭiñca? rajatena tathaiva ca
paristīrya caturdikṣu vāsudevādikān yajet/
kumbhamaṇḍalakaṃ pūjyaṃ puṇyāhamapi vācayet
arghyādyairdevamabhyarcya ghṛtapātrādikān nyaset/
unmīlya dakṣiṇaṃ netraṃ ghṛtasiktaśalākayā
citraṃdeveti mantreṇa taccakṣuriti mantrataḥ/
darśayenmaṇḍalaṃ kumbhaṃ gāṃ ca kanyāṃ tathaiva ca
aṣṭadhānyāni sarvāṇi suvarṇapalameva ca/
nānāvidhāni puṣpāṇi phalāni vividhāni ca
etaddravyāṇi sarvāṇi ācāryāya pradāpayet/
ācchādanapaṭaścaiva kṣaumavastraṃ tathaiva ca
punarabhyarcayeddevaṃ śrāvayedvedaghoṣaṇam/
gītaṃ nṛttaṃ ca vādyaṃ ca purāṇaṃ drāviḍaṃ tathā
puṣpavṛṣṭimuṣassarve tuṣṭistu puruṣottamaḥ?/
snānāpīṭhe viśeṣeṇa modayeddeśikottamaḥ
kalaśasthāpanaṃ kṛtvā aṣṭottaraśataṃ param/
ekāśītighaṭaṃ vāpi catvāriṃśannavottaram
ghṛtamuṣṇodakañcaiva ratnaṃ caiva phalodakam/
lohajaṃmārjanañcaiva gandhañcaivākṣatodakam
yavodakaṃ tathācārghyaṃ pādyamācamanīyakam/
pañcagavyaṃ dadhikṣīraṃ madhu caiva kaṣāyakam
trividhe kalaśe brahman etaddravyaṃ vidhīyate/
pūrvādibrahmaparyantamuddhārakrama iṣyate
sūtravastrādibhirveṣṭya kūrcaca.....ṣānvitam/
tataścūrṇapaṭairaktaṃ mṛdālepaṃ samācaret
pañcabhūtārcane caiva sannidhatte hariḥ svayam/
pratiṣṭhāyāṃ viśeṣeṇa pañcabhūtārcanaṃ caret
mṛdālepaṃ jale snānaṃ dīpaṃ nīrājanaṃ tathā/
gandhālepañca secādi vādyavādanameva ca
mṛdālepakramaṃ vakṣye samāsādavadhāraya
nadītaṭākavalmīkaparvatakṣetramṛttikāḥ
gajasūkaragaṇḍasthaṃ govṛṣaśṛṅgasaṃsthitam/
tīrthasindhumṛdaṃ caiva etaddvādaśakaṃ smṛtam
tāmrapātre tathāgrāhyaṃ pṛthakpātre vinikṣiṣet/
śarāvaṃ kalaśaṃ vāpi kiñciduktamṛdāśritam/?
dhānyarāśau pratiṣṭhāpya koṣṭhadvādaśakaṃ bhavet/
puṇyāhaṃ vācayitvā tu mṛdānabhyarcya sādhakaḥ
dvādaśākṣaramantreṇa mṛdālepaṃ samācaret/
pūjayetsaṃpuṭīkṛtya upasnānasamanvitam
kalaśasnapanaṃ kuryāt dvādaśākṣaramantrataḥ/
viṣṇusūktena vā vipra puruṣasūktamathāpi vā
antarāntarayogena upasnānādinārcayet/
cūrṇasnānaṃ tataḥ kuryāt śuddhasnānaṃ tathaiva ca
sahasradhārayā snānaṃ kuryānnīrājanaṃ tathā/
ghaṭadīpadvādaśakaiḥ pratiṣṭhāpya puraḥ sthale
sūtramallakasaṃyuktaṃ vandivādasamanvitam/
nīrājayeddhaṭaṃ vipra pūjayetpūjayānvitam
nīrājanavidhānena agnipūjanamiṣyate/
agnipūjāvihīne tu pratiṣṭhā niṣphalā bhavet
mārutaprīṇanārthāya gandhasnānaṃ samācaret/
candanaṃ kuṅgumañcaiva karpūramagaruṃ tathā
uśīraṃ koṣṭhakañcaiva kacoraṃ rajanī tathā/
elālavaṅgakañcaiva takkolaṃ murameva ca
etāni dvādaśoktāni mantre'smin parameṣṭhinā/
pṛthak pātre niveśyārcya snāpayeddvādaśārṇakaiḥ
pūjayā saṃpuṭaṃkuryāt sādhakastantrapāragaḥ/
ākāśaprīṇanārthāya vedavādyādinā caret
caturvedādighoṣañca purāṇaṃ gītamaṅgalam/
gāthāpadyaṃ tathā miśraṃ pratyaṅgāgamanaṃ tathā
śrāvayetsannidhau vipra devadevasyā śārṅgiṇaḥ/
ardhyādyaiḥ pūjayeddevaṃ prītiśabdamanantaram
alaṅkṛtya yathānyāyaṃ śayanaṃ parikalpayet//
iti śrīpāñcarātre mahopaniṣadi aniruddhasaṃhitāyāṃ
jalādhivāso nāma caturdaśo'dhyāyaḥ
-----------************--------------
Original text: aniruddhasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0