Scripture Library

Aniruddha Samhita · Chapter 11

atha ekādaśo'dhyāyaḥ
śrībhagavān--
grāmavinyāsakaṃ vakṣye avadhāraya sāṃpratam/
puṇyakṣetre nadītīre parvatāgre trikepi vā

11.2

devālayārthaṃ vā kuryāt grāmārthaṃ devatālayam/
grāmātpūrvaṃ svatantraṃ syāt paratantraṃ tu paścimam

11.3

ekaviṃśāyanāṃ vīthīṃ krośamātraṃ tu vistṛtam/
otaṃ protaṃ tathā kuryāt grāmaścaivottamo bhavet

11.4

tadardhaṃ madhyamaṃ proktaṃ tadardhamadhamaṃ bhavet/
ayugmavīthikāyuktaṃ vīthidvayamathāpi vā

11.5

saptapañcatrayaṃ vāpi otaplota krameṇa tu/
kṛtvā etatkrameṇaiva kārayedgrāmavardhanam

11.6

brāhmantu madhyamaṃ bhāgaṃ daivikaṃ tadanantaram/
mānuṣaṃ tu tṛtīyaṃ syāt paiśāyaṃ vai caturthakam

11.7

paiśāce devatāvāsaṃ brāhme vai viṣṇumandiram/
bahiḥ pradakṣiṇe vipra vīthikāṃ saṃprakārayet

11.8

ekapīṭhamatho vāpi dvitayaṃ tritayantu vā/
grāmapūrvāpare vipra viṣṇumandiramācaret

11.9

āsanaṃ śayanaṃ vāpi yānārūḍhamathāpi vā/
vārāhaṃ pūrvadigbhāge āgneyyāṃ vai nṛsiṃhakam

11.10

yāmye hayānanaṃ proktaṃ naiṛte śrīdharaṃ bhavet/
vāruṇe vāsudevaṃ tu mārute vāmanaṃ tathā

11.11

maumye tu rāghavaṃ proktaṃ mādhava mīśake budhaḥ/
tadvahirvīthikāṃ prāpya ravisomaṃ ca pūrvake

11.12

āgneye bhairavaṃ sthānaṃ yāmye vai makaradhvajam/
ṣaṇmukhaṃ naiṛte proktaṃ vāruṇe caiva kanyakām

11.13

vāyavye madanaṃ proktaṃ mātṛsthānaṃ tathottare/
īśāne śaṅkaraṃ nyasya kevale viṣṇumaṃdiram?

11.14

taṭākaṃ sarvadigdeśe gartaṃ kūpaṃ tathaiva ca/
nagare madhyadeśe tu rājaprāsādamācaret

11.15

prāsādasya tu bāhye tu gṛhiṇīvāsamācaret/
prākāraṃ paritaḥ kuryāt dvāragopuraśobhitam

11.16

tadbahirvā na syādaśvāvāsaṃ prakalpayet/
gajāvāsaṃ ca kūrpaṃ syāt bhojanāgārameva ca

11.17

bahī rakṣājanāvāsaṃ svavāhakajanairyutam/
rathakārajanaiścaiva gandhapākajanaistathā

11.18

āpaṇānvīthikāṃ caiva vahirvīthīṃ prakalpayet/
dānadeśanivāsaṃ? ca yathābhimatideśikaḥ

11.19

puradurgaṃ bahiḥ kuryāt jalāgāraṃ bahistataḥ/
śilāsālaṃ bhūmisālaṃ yantratālasamanvitam

11.20

udyānaṃ sarvataḥ kuryāt kūpaṃ sarvatra kārayet/
prāsādagrāmanirmāṇaṃ nimittāt parikalpayet

11.21

upaśrutimupaśrutya maṅgalāvākyagṛhyatām?
amaṅgalaṃ parityajya gaulirdakṣiṇataśśubham?

11.22

vāme vāji bināśaṃ syāddoṣasyābhiprakalpayet?
udyogagamane kāle nārīpūrṇaghaṭaṃ śubham

11.23

bherīśaṅkhaninādaṃ ca tālaghoṣaṃ tathaiva ca/
kṣīrakumbhaṃ surākumbhaṃ darśayetśubhasaṃsadi

11.24

durnnimitte sati brāhma maṣṭottaraśataṃ huvet/
prāṇāyāmadaśaṃ vāpi bilādagrethavāpyalam

11.25

bhūparīkṣāvidhiṃ kuryācchāstradṛṣṭena vartmanā/
adhikecottamābhūmi ssamañcenmadhyamā bhavet

11.26

nyūnaṃ cedadhamābhūmiradhamaṃ parivarjayet/
tataḥ praveśabaliṃ kuryāt vrīhibījena deśikaḥ

11.27

śaṅkhavādyasamāyuktaṃ svastisūktena saṃyutam/
indrādi brahmaparyantaṃ pañcarātreṇa vartmanā

11.28

śaṅkhopasthāpanaṃ kuryāt dikṣuvātha vidikṣu ca/
vīthīṃ prakalpayedvidvān devāgāraṃ tathaiva ca

11.29

śaṅkhasthāpanakāle tu ratnalohādikān nyaset/
devāgāre viśeṣeṇa karṣaṇaṃ samyagācaret

11.30

saptadhā karṣayedbhumimālavāla prakalpayet/
bījāvāpaṃ tataḥ kṛtvā jalasecanamācaret

11.31

phalapākāvasānañca rakṣāṃ kuryātsamantataḥ/
phalapākāvasāne tu gavāntṛptiñca kārayet

11.32

caturaśraṃ tataḥ kṛtvā khananaṃ samyagācaret/
vasudhāṃ pūrayetpaścāt gaṇḍaśailaiḥ prapūrayet

11.33

sikataiḥ pūrayetpaścāt jalapūraṇamācaret/
hastapādairdraḍhīkṛtya mādukopalakaṃ nyaset

11.34

ādhāropari vinyasya prāsādaṃ parikalpayet/
upapīṭhopari vāpi kevalaṃ vāpi kārayet

11.35

nagaraṃ drāviḍaṃ vāpi kesaraṃ ca prakārayet/
vṛttaṃ vṛttāyataṃ vāpi caturaśrāyatantu vā

11.36

kūṭadvāramathovāpi śālāgāramathāpi vā/
upānadādi saṃyuktaṃ pādaprastaraśobhitam

11.37

vimānairvividhairyuktaṃ śālāpañjarabhūṣitam/
toraṇaiśca samāyuktaṃ maṇḍapaiśca samāyutam

11.38

prākāragopurairyukta mantarvīthikayā yutam/
āgneye mānasasthānaṃ yāmye gandhālayaṃ param

11.39

śrīsthānaṃ nairṛte proktaṃ pānīyaṃ vāruṇe param/
vāyavye nāgarājānāṃ bhaktānāṃ saumyage param

11.40

saumyeśānakayormadhye viṣvaksenaṃ prakalpayet/
bhagavatpramukhaṃ paścāt garutmantaṃ niyojayet

11.41

caṇḍañcaiva pracaṇḍañca dvārapārśve niveśayet

11.42

gopurasya puro vipra balipīṭhaṃ prakalpayet/
pacanālayapūrve tu kūpaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ

11.43

dakṣiṇe cakrarājantu īśānye kośasagraham/
vimānapārśve viprendra diṅmūrtiṃ parikalpayet

11.44

vāsudevādikaṃ vāpi vārāhādikameva vā/
stūpikātritayaṃ vāpi pañcakaṃ saptakantu vā

11.45

ekaṃ vāpi dvijaśreṣṭha dhāmāyāmavaśena tu?/
evaṃ kṛtvā vidhānena pratiṣṭhāṃ samyagācaret

11.46

garbhanyāsaṃ tataḥ kṛtvā iṣṭakādvitayaṃ caret/
vimānasthāpanaṃ kuryāt pañcarātreṇa vartmanā

11.47

taruṇālayapūrvantu veśma kuryādvicakṣaṇaḥ/
taruṇālayaṃ vinā mūlenācarettantravittamaḥ

iti śrīpañcārātraṃ mahopaniṣadi aniruddhasaṃhitāyāṃ
grāmanirmāṇaṃ nāma ekādaśo'dhyāyaḥ
------------------****************---------------

Original text: aniruddhasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0