Ānandakanda · Chapter 2.4
Āk, 2, 4
śrībhairavaḥ /
<tāmra>
tāmraṃ mlecchamukhaṃ śulbaṃ tapaneṣṭamudumbaram /
tryambakaṃ cāravindaṃ ca ravilohaṃ ravipriyam
raktaṃ naipālakaṃ caiva raktadhātuḥ karendudhā /
mlecchaṃ nepālakaṃ ceti tayornepālamuttamam
nepālād anyakhanyutthaṃ mlecchamityabhidhīyate /
susnigdhaṃ mṛdulaṃ śoṇaṃ ghanaghātakṣayaṃ guru
nirvikāraṃ guru śreṣṭhaṃ tāmraṃ nepālamucyate /
sitakṛṣṇāruṇacchāyaṃ vāmabhedi kaṭhorakam
kṣālitaṃ ca punaḥ kṛṣṇam etanmlecchakatāmrakam /
pāṇḍuraṃ kṛṣṇaśoṇaṃ ca laghu sphuṭanasaṃyutam
rūkṣāṅgaṃ sadalaṃ tāmraṃ neṣyate rasakarmaṇi /
utkledamohabhramadāhabhedāḥ tāmrasya doṣāḥ khalu durdharāste /
viśodhanāt tadvigatasvadoṣaṃ sudhāsamaṃ syādrasavīryapāke
vāntimūrcchābhramonmādanānārukkuṣṭhaśūlakṛt
āyuḥkāntibalabhraṃśakaraṃ dhātupradūṣaṇam /
nu śuddhaṃ na mṛtaṃ tāmraṃ tena saṃśodhya mārayet
<tāmraśuddhi>
tāmraṃ kṣārāmlasaṃyuktaṃ drāvitaṃ taptagairikam /
nikṣiptaṃ mahiṣītakrachagaṇe saptavārakam
pañcadoṣavinirmuktaṃ saptavāreṇa jāyate /
tāmranirdalapattrāṇi liptvā nimbavasindhunā
dhmātvā sauvīrake kṣepādviśudhyatyaṣṭavārataḥ /
nimbvambupaṭuliptāni tāpitānyaṣṭavārakam
viśudhyantyarkapatrāṇi nirguṇḍīrasamardanāt /
kumārīpatramadhye tu śulvapatraṃ niveśitam
puṭitaṃ doṣanirmuktaṃ pāṇḍuraṃ ca prajāyate /
itthaṃ viśodhitaṃ tāmraṃ sarvadoṣavivarjitam
bhavedrasāyanakaraṃ dehalohakaraṃ param /
imāṃ śuddhiṃ vijānīyācchivo vā nandikeśvaraḥ
balinā nihataṃ tāmraṃ saptavāraṃ samutthitam /
sarvadoṣavinirmuktaṃ bhavedamṛtasannibham
snuhyarkakṣīralavaṇakāñjikais tāmrapatrakam /
liptvā pratāpya nirguṇḍīrasaiḥ siñcyāt punaḥ punaḥ
vārān dvādaśataḥ śuddhaṃ lepāttāpācca secanāt /
khaṭikāṃ lavaṇaṃ takrairāranālaiśca peṣayet
tena liptaṃ tāmrapatraṃ taptaṃ taptaṃ niṣecayet /
ṣaḍvāram amlatakrāntar nirguṇḍyāśca viśuddhaye
taptāni tāmrapatrāṇi secayettiktakārasaiḥ /
liptvāmlatakralavaṇakāñjikena punaḥ punaḥ
taptaṃ taptaṃ tridhā siñcyācchuddhimāyāti niścayam /
gomūtreṇa pacedyāmaṃ tāmrapātraṃ dṛḍhāgninā
śudhyate nātra sandeho māraṇaṃ cāpyathocyate /
<tāmrabhasma (1)>
gandhena tāmratulyena hyamlapiṣṭena lepayet
kaṇṭavedhīkṛtaṃ patramandhayitvā puṭe pacet /
uddhṛtya cūrṇayettasminpādāṃśaṃ gandhakaṃ kṣipet
jambīrair āranālair vā mṛgadūrvāthavā dravaiḥ /
piṣṭvā piṣṭvā pacedruddhaṃ sagandhaṃ ca catuṣpuṭaiḥ
mātuluṅgadravaiḥ piṣṭvā puṭamekaṃ pradāpayet /
sitaśarkarayāpyekaṃ puṭaṃ deyaṃ mṛtaṃ bhavet
<tāmrabhasma (2)>
pāṣāṇabhedimatsyākṣīdravair dviguṇagandhakam /
tāmrasya lepayet piṣṭiṃ ruddhvā gajapuṭe pacet
samāṃśena punargandhaṃ dattvā drāvaiśca lolayet /
evaṃ saptapuṭaiḥ pakvaṃ tāmrabhasma bhaved dhruvam
<tāmrabhasma (3)>
tāmrasya triguṇaṃ sūtaṃ jambīrāmlena mardayet /
ādau mūṣāntare kṣiptvā dhuttūrasya tu patrakam
tatpṛṣṭhe tāmratulyaṃ ca gandhakaṃ cūrṇitaṃ kṣipet /
tatpṛṣṭhe marditaṃ tāmraṃ pūrvatulyaṃ ca gandhakam
ācchādya dhūrtapatraistu ruddhvā gajapuṭe pacet /
svāṅgaśītaṃ tataścūrṇaṃ mṛtaṃ bhavati niścitam
<tāmrabhasma (4)>
kiṃcidgandhena vāmlena kṣālayettāmrapatrakam /
tāmrapādena sūtena sārdraṃ patraṃ pralepayet
tāmradviguṇagandhena cāmlapiṣṭena tatpunaḥ /
liptvā hyadhordhvagaṃ deyā supiṣṭā cāmlaparṇikā
tatpiṇḍaṃ bhāṇḍagarbhe tu ruddhvā cullyāṃ vipācayet /
yāmaikaṃ tāmrapākena bhasmībhavati niścitam
<tāmrabhasma (5)>
sūtamekaṃ dvidhā gandhaṃ yāmaṃ kanyā vimardayet /
dvayos tulye tāmrapatre sthālyā garbhe nirodhayet
samyaṅmṛllavaṇaiḥ sandhiṃ pārśve bhasma nidhāpayet /
caturyāmaṃ paceccullyāṃ pātrapṛṣṭhe sagomayam
jalaṃ punaḥ punardeyaṃ svāṅgaśītaṃ vicūrṇayet /
mriyate nātra sandehaḥ sarvayogeṣu yojayet
<tāmrabhasma (6)>
jīrṇaṃ tāmraṃ samādāya tatra caitānvinikṣipet /
vaṅgaṃ ghoṣaṃ gajaṃ tīkṣṇasāraṃ kāntaṃ ca ṣaṭ samān
pratyekaṃ tāmramānena sarvānekatra dhāmayet /
vaṅkanālena tāvattadyāvadarko'vaśiṣyate
tamarkaṃ ḍhālayetpūrvaṃ nirguṇḍīsalilāntare /
saptavārāṃśca tanmūlacūrṇamarke pravāpayet
tena tāmreṇa kurvīta vaṭikāmavraṇāṃ śubhām /
dviguṇaṃ gandhakaṃ liptvā balestryaṃśaṃ ca pāradam
śuddhaṃ hiṅgulajaṃ vāpi mardayedbījapūrakaiḥ /
jambīrajairvā likucanīraiḥ samyak pramardayet
tridinaṃ tadviśoṣyātha bhāṇḍāntastanniveśayet /
upariṣṭāttāmraghaṭīm adhovaktrāṃ nidhāya ca
dṛḍhaṃ vilepayetpaścāt kaṭorīṃ mṛṇmayīṃ kṣipet /
atiprayatnāllimpet tāṃ yathā vārā na bhidyate
adhiculli tato dattvā pūrayitvā jalairadhaḥ /
prajvālayedvītihotraṃ mṛdumadhyottamakramāt
dināni ṣaṭ samādāya svāṅgaśītaṃ tu pātrakam /
nirbhidya śulvaṃ gṛhṇīta mṛtaṃ sūtena yatnataḥ
tataḥ khalve vicūrṇyaitad yatheṣṭaṃ viniyojayet /
<tāmrabhasmaśuddhiḥ>
nānāvidhaṃ mṛtaṃ tāmraṃ śuddhyarthaṃ bhāgapañcakam
bhāgaikaṃ śvetakācaṃ ca bhāgaṃ śvetaṃ ca ṭaṅkaṇam /
mūṣāyāṃ miśritaṃ kṣiptvā bhāgaikaṃ cābhrapatrakam
ūrdhvaṃ dattvā nirudhyātha dhmāte grāhyaṃ suśītalam /
nirdoṣaṃ tu bhavettāmraṃ sarvarogaharaṃ bhavet
athavā māritaṃ tāmram amlenaikena mardayet /
tadgolaṃ sūraṇasyāntaḥ ruddhvā sarvatra lepayet
śuṣkaṃ gajapuṭe pacyātsarvadoṣaharaṃ bhavet /
vāntiṃ bhrāntiṃ virekaṃ ca na karoti kadācana
<tāmrabhasma (7)>
vilipya likucadrāvapiṣṭagandhāśmapaṅkataḥ /
tāmrapatrāṇi saṃchādya sthālīmadhye nirudhya ca
yāmamātraṃ pacetsamyak śītānyākṛṣya cūrṇayet /
tadbhasma vallamātraṃ hi tāmbūlīdalaveṣṭitam
bhakṣitaṃ vāmayitvātha recayitvā dviyāmataḥ /
jvaraṃ vināśayennḥṇāṃ śūlādhmānasamanvitam
viṣaṃ garaṃ ca vegena vāmayatyeva niścitam /
pathyamatra pradātavyaṃ gavyaṃ takraṃ ca bhaktakam
atireke'tivāntau ca samohe cātimātrake /
tattadaucityayogena kuryācchītāṃ pratikriyām
ativāntau bhajed bhraṣṭam ikṣudaṇḍaṃ suśītalam /
yadvā bilvabhavaṃ kvāthaṃ sitayā saha pācayet
barbūratvagrasaḥ peyo vireke takrasaṃyutaḥ /
<tāmrabhasma (8)>
śulbatulyena sūtena balinā tatsamena ca
tadardhāṃśena tālena śilayā ca tadardhayā /
vidhāya kajjalīṃ ślakṣṇāṃ bhinnakajjalasannibhām
yantrādhyāyavinirdiṣṭagarbhayantrodarāntare /
kajjalīṃ tāmrapatrāṇi paryāyeṇa vinikṣipet
prapacedyāmaparyantaṃ svāṅgaśītaṃ vicūrṇayet /
tattadrogaharānupānasahitaṃ tāmraṃ dvivallonmitaṃ sallīḍhaṃ pariṇāmaśūlamudaraṃ śūlaṃ ca pāṇḍujvaram /
gulmaplīhayakṛtkṣayāgnisadanaṃ mehaṃ ca mūlāmayaṃ duṣṭāṃ ca grahaṇīṃ hareddhruvamidaṃ sarvāmayadhvaṃsanam
tāmraṃ tiktakaṣāyakaṃ ca madhuraṃ pāke'tha vīryoṣṇakaṃ koṣṇaṃ pittakaphāpahaṃ jaṭhararukkuṣṭhāmajūrtyantakṛt /
ūrdhvādhaḥpariśodhanaṃ ca viṣahṛtsthaulyāpahaṃ kṣutkaraṃ durnāmakṣayapāṇḍurogaśamanaṃ netryaṃ paraṃ lekhanam
Original text: Ānandakanda · Edition: S.V. Radhakrishna Sastri, Srirangam: Sri Vilasam Press, 1952. · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0