Language

ENहिગુ
Scripture Library

Ānandakanda · Chapter 2.1

2.1.1

Āk, 2, 1
<uparasaśodhanamāraṇavidhiḥ>
śrībhairavī /
devadeva cidānanda saccidānandadāyaka /
tvayaiva pratibuddhāsmi pūrvaṃ rasavidhānakam

2.1.2

idānīṃ tvatprasādena śrotumicchāmyahaṃ prabho /
gandhādyuparasānāṃ ca lohānāṃ hemapūrviṇām

2.1.3

padmarāgādiratnānāṃ lakṣaṇaṃ jātimāhvayam /
saṃskāraṃ ca guṇānbrūhi yathā jānāmyahaṃ prabho

2.1.4

<uparasāḥ>
śrībhairavaḥ /
gandhatālaśilātāpyaghanahiṅgulagairikāḥ /
capalāśmajabhūnāgaharidrāśmāgnijārakāḥ

2.1.5

kharparītutthakaṅkuṣṭhagirisindūraṭaṅkaṇāḥ /
kampillaviṣakāsīsagaurīpāṣāṇabhūkhagāḥ

2.1.6

poddāraśṛṅgī sindūrastuvariśca rasāñjanam /
nīlāñjanaṃ ca sauvīraṃ srotoñjanam aphenakam

2.1.7

puṣpāñjanaṃ śaṅkhaśuktiśambūkāśca varāṭakāḥ /
sābuṇī ca navakṣāracīnakṣārākhumārakāḥ

2.1.8

sarjaguggululākṣāśca kṣārāśca lavaṇāni ca /
gorocano'mlavetaśca kācacchagaṇavālukāḥ

2.1.9

ete uparasāḥ khyātā rasarājasya karmaṇi /
<dvādaśa lohāḥ>
svarṇarūpyārkakāntābhrasattvaṃ tīkṣṇaṃ ca muṇḍakam

2.1.10

bhujaṅgaṃ trapusaṃ caiva rītiḥ kāṃsyaṃ ca vartakam /
dvādaśaitāni lohāni maṇḍūro lohakiṭṭakam

2.1.11

<navaratnāni>
māṇikyamuktāphalavidrumāṇi tārkṣyaṃ ca puṣyaṃ bhiduraṃ ca nīlam /
gomedhakaṃ cātha viḍūrakaṃ ca krameṇa ratnāni navagrahāṇām

2.1.12

<nava uparatnāni>
sūryakāntaś candrakāntas tārakāntastu kāntakaḥ /
vaikrāntaśca nṛpāvartaḥ sasyako vimalā tathā

2.1.13

perojaśca navaitāni hyuparatnāni nirdiśet /
<gandhakaḥ: gandhakaśuddhiḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
utpattilakṣaṇaṃ jātiṃ gandhakaṃ śodhayedataḥ

2.1.14

sājyaṃ bhāṇḍe payaḥ kṣiptvā mukhaṃ vastreṇa bandhayet /
tatpṛṣṭhe cūrṇitaṃ gandhaṃ kṣiptvā śrāveṇa rodhayet

2.1.15

bhāṇḍaṃ nikṣipya bhūmyantarūrdhvaṃ deyaṃ puṭaṃ laghu /
tataḥ kṣīre drutaṃ gandhaṃ śuddhaṃ yogeṣu yojayet

2.1.16

<dvitīyaḥ prakāraḥ>
kaṅguṇīsarṣapairaṇḍatailaṃ vātha kusumbhajam /
meṣīkṣīraṃ ghṛtaṃ vātha gokṣīraṃ cāranālakam

2.1.17

eteṣvekaṃ tu bhāṇḍāntaḥ kiṃcidūnaṃ prapūrayet /
ruddhvā vastreṇa tadvaktraṃ gandhacūrṇaṃ tata upari

2.1.18

lohapātreṇa ruddhvātha pṛṣṭhe sthāpya ca kharparam /
sāgnim utpalakaiḥ pūrṇameva drāvya samuddharet

2.1.19

taddhuttūradravaiḥ piṣṭvā śuṣkaṃ drāvyaṃ ca pūrvavat /
punarevaṃ prakartavyaṃ suśuddho gandhako bhavet

2.1.20

<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
yāmaikaṃ gandhakaṃ mardyaṃ bṛhatyā cājagandhayā /
bhṛṅgīdhuttūrayorvātha tilaparṇyāśca taddravaiḥ

2.1.21

tamādāya ghṛtaistulyair lohapātre kṣaṇaṃ pacet /
baddhvāgninā drutaṃ taṃ vai hyajākṣīre vinikṣipet

2.1.22

ityevaṃ saptadhā kuryācchuddhimāyāti gandhakaḥ /
<caturthaḥ prakāraḥ>
karañjairaṇḍatailaṃ ca chāgīdugdhaṃ ca bhāṇḍake

2.1.23

kṣiptvā tasya mukhaṃ baddhvā svacchavastreṇa buddhimān /
gandhakaṃ dhūrtajair drāvairdinaṃ bhāvyaṃ viśoṣayet

2.1.24

taccūrṇaṃ pūrvabhāṇḍasya vastropari nidhāpayet /
ācchādya śrāvakenaiva pṛṣṭhe deyaṃ puṭaṃ laghu

2.1.25

drutaṃ gandhaṃ samādāya bhāvyaṃ dhuttūrajairdravaiḥ /
tadvaddrāvyaṃ punarbhāvyaṃ drāvayecca punastataḥ

2.1.26

ādāya matsyapittena saptadhā bhāvyamātape /
tataḥ kośātakībījacūrṇena saha peṣayet

2.1.27

bhāvayedbhṛṅgajairdrāvaiḥ saptāhamātape khare /
toyena kṣālitaṃ śoṣyaṃ tato mṛdvagninā kṣaṇam

2.1.28

ghṛtākte lohapātre tu drāvitaṃ ḍhālayettataḥ /
bhṛṅgarājadravāntasthaḥ samyak śuddhaḥ sa jāyate

2.1.29

<pañcamaḥ prakāraḥ>
gandhakaṃ yāmamātraṃ vā madyabrāhmyajagandhayoḥ /
bhṛṅgadhuttūrayorvāpi tilaparṇīrasena vā

2.1.30

tadādāya ghṛtopetaṃ lohapātre kṣaṇaṃ pacet /
laghvagninā drutaṃ tacca meṣīkṣīre vinikṣipet

2.1.31

evaṃ kṛtaṃ saptavāraṃ śuddhaṃ bhavati gandhakam /
<gandhakatailam; prathamaḥ prakāraḥ>
devadālyamlaparṇī vā nāraṅgaṃ vātha dāḍimam

2.1.32

mātuluṅgaṃ yathālābhaṃ dravamekasya cāharet /
gandhakasya tu pādāṃśaṃ ṭaṅkaṇaṃ dravasaṃyutam

2.1.33

ātape tridinaṃ śuṣkaṃ dravaṃ deyaṃ punaḥ punaḥ /
dhuttūratulasīkṛṣṇalaśunaṃ devadālikā

2.1.34

śigrumūlaṃ kākamācī karpūraṃ śaṃkhinīdvayam /
kṛṣṇāgaru ca kastūrī vandhyā karkoṭakī samam

2.1.35

mātuluṅgarasaiḥ piṣṭvā kṣipederaṇḍatailake /
anena lohapātrasthaṃ bhāvayetpūrvagandhakam

2.1.36

trivāraṃ kṣaudratulyaṃ tajjāyate gandhavarjitam /
idaṃ gandhakatailaṃ syātsarvayogeṣu yojayet

2.1.37

<dvitīyaḥ prakāraḥ>
athavārkasnuhīkṣīrairvastraṃ lepyaṃ tu saptadhā /
gandhakaṃ navanītena piṣṭvā vastraṃ lipettu tām

2.1.38

tadvartiṃ jvalitāṃ daṃśe dhṛtāṃ kuryādadhomukhīm /
tailaṃ patedadho bhāṇḍe grāhyaṃ yogeṣu yojayet

2.1.39

<gandhakasattvapātanam; prathamaḥ prakāraḥ>
gandhakastu kuberākṣītailena ciramarditaḥ /
dṛḍhaṃ prakaṭamūṣāyāṃ dhmātaḥ sattvaṃ vimuñcati

2.1.40

<dvitīyaḥ prakāraḥ>
yadvā bhāṇḍodare kṣiptvā gandhakaṃ pūrvaśodhitam /
pidhāya tāmrapātreṇa tasmiñśītodakaṃ kṣipet

2.1.41

mandaṃ prajvālya tadadho vahnimuṣṇaṃ jalaṃ haret /
evaṃ punaḥ punaḥ śītajalamūrdhvaṃ vinikṣipet

2.1.42

gandhakasyāgnitaḥ sattvaṃ svarṇābhaṃ sarvakāryakṛt /
na cāsya sattvam ādadyāt sattvarūpo hi gandhakaḥ

2.1.43

iti gandhakatattvajñāḥ kecidanye pracakṣate /
<gandhakadrutiḥ>
yadvā saṃcūrṇitaṃ gandhaṃ kaṭutailasamanvitam

2.1.44

vastre nikṣipya tadvastraṃ kārayedvartikāṃ dṛḍhām /
tataḥ sūtreṇa saṃveṣṭya goghṛtena pariplutām

2.1.45

saṃdaṃśenoddhṛtaṃ kṛtvā vartiṃ cādhaḥ pradīpayet /
pakvāmraphalasambhūtarasavarṇā bhaveddrutiḥ

2.1.46

<gandhakasya guṇāḥ>
gandhakaḥ kaṭukaḥ pāke vīryoṣṇo vimalaḥ saraḥ /
visarpakuṣṭhakaṇḍūtikrimigulmakṣayāpahaḥ

2.1.47

akṣirogapraśamano vṛṣyo viṣagadārtijit /
sarvasiddhiprado balyastridoṣaghno rasāyanaḥ

2.1.48

<haritālam>
haritālaṃ ca godantī tālakaṃ naṭamaṇḍanam /
girijālalitaṃ pītam atigandhaṃ biḍālakam

2.1.49

<haritālabhedāḥ>
haritālaṃ dvidhā proktaṃ patrākhyaṃ piṇḍasaṃjñakam /
<pattratālaka:: phys. properties>
svarṇavarṇaṃ guru snigdhaṃ tanupattraṃ ca bhāsuram

2.1.50

tatpattratālakaṃ proktaṃ bahupatraṃ rasāyanam /
<piṇḍatālaka:: phys. properties>
niṣpatraṃ piṇḍasadṛśaṃ svalpasattvaṃ tathā guru

2.1.51

strīpuṣpaharaṇaṃ tattu guṇālpaṃ piṇḍatālakam /
<aśuddhaharitālasevane doṣāḥ>
vātaśleṣmapramehādikaram āyurnibarhaṇam

2.1.52

tāpasphoṭāṅgasaṃkocaṃ haritālamaśodhitam /
<haritālaśuddhiḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
tālakaṃ kaṇaśaḥ kṛtvā daśāṃśena tu ṭaṅkaṇam

2.1.53

jambīrotthadravaiḥ kṣālyaṃ kāñjikaiḥ kṣālayetpunaḥ /
vastre caturguṇe baddhvā ḍolāyantre dinaṃ pacet

2.1.54

sacūrṇenāranālena dinaṃ kūṣmāṇḍajai rasaiḥ /
svedyaṃ vā śālmalītoyaistālakaṃ śuddhimāpnuyāt

2.1.55

<dvitīyaḥ prakāraḥ>
madhutulye ghanībhūte kaṣāye brahmamūlaje /
trivāraṃ tālakaṃ bhāvyaṃ piṣṭvā mūtre'tha māhiṣe

2.1.56

utpalairdaśabhirdeyaṃ puṭaṃ kuryātpunaḥ punaḥ /
evaṃ dvādaśadhā pācyaṃ śuddhaṃ yogeṣu yojayet

2.1.57

<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
tālakaṃ poṭṭalaṃ baddhvā sacūrṇe kāñjike pacet /
dolāyantreṇa yāmaikaṃ tataḥ kūṣmāṇḍaje rase

2.1.58

tilataile pacedyāmaṃ yāmaṃ ca triphalājale /
evaṃ yantre caturyāmaṃ pācyaṃ śudhyati tālakam

2.1.59

<tālakasattvapātanam; prathamaḥ prakāraḥ>
lākṣā rājī tilāḥ śigru ṭaṅkaṇaṃ lavaṇaṃ guḍam /
tālakārghyeṇa saṃmardya chidramūṣāṃ nirodhayet

2.1.60

puṭetpātālayantreṇa sattvaṃ patati niścayam /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
tālakaṃ mardayeddugdhaiḥ sarpākṣyā vā kaṣāyakaiḥ

2.1.61

pūrvavajjanayetsattvaṃ chidramūṣānirodhitam /
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
lākṣā rājī guḍaṃ śigru ṭaṅkaṇaṃ lavaṇaṃ tilāḥ

2.1.62

ebhistulyaṃ sattvatālaṃ mardayed ravidugdhakaiḥ /
dinaṃ vā vajriṇīdugdhaiḥ kūśmāṇḍasya dravaiśca vā

2.1.63

tena kalkena liptvāntaśchidramūṣāṃ nirodhayet /
puṭādvā dhamanāt sattvaṃ grāhyaṃ pātālayantrake

2.1.64

<caturthaḥ prakāraḥ>
tālakādaṣṭamāṃśena deyaṃ sūtaṃ ca ṭaṅkaṇam /
kūśmāṇḍasya rasaiḥ snuhyāḥ kṣīrair mardyāddinatrayam

2.1.65

tadgolaṃ chidramūṣāyāṃ grāhyaṃ sattvaṃ ca pūrvavat /
<pañcamaḥ prakāraḥ>
bhāgāḥ ṣoḍaśa tālasya viṣapāradaṭaṅkaṇāḥ

2.1.66

śvetābhravaṅgayoścūrṇaṃ pratibhāgaṃ vimiśrayet /
samaṃ snuhyarkapayasā mardayeddivasadvayam

2.1.67

tadgolaṃ kācakupyantaḥ kṣiptvā tāṃ kācakūpikām /
sarvato'ṅgulamānena limpedvastre mṛdā dṛḍham

2.1.68

śuṣkāṃ tāṃ vālukāyantre śanairmandāgninā pacet /
śuṣke drave nirudhyātha samyaṅmṛllavaṇairmukham

2.1.69

caṇḍāgninā pacedyāvattāvaddvādaśayāmakam /
svāṅgaśītaṃ samuddhṛtya bhittvā kūpīṃ samāharet

2.1.70

ūrdhvalagnaṃ tālasattvaṃ sphaṭikopalasannibham /
<ṣaṣṭhaḥ prakāraḥ>
bhāvitaṃ snukpayaḥ siktaṃ snuhīdrāvairdvisaptadhā

2.1.71

tilasarṣapaśigrūṇi lavaṇaṃ mitrapañcakam /
ebhistulyaṃ śuddhatālaṃ dinamekaṃ vimardayet

2.1.72

bhūdhare chidramūṣāntardhmātaṃ sattvaṃ vimuñcati /
<tālakasya guṇāḥ>
tālakaṃ śodhitaṃ śreṣṭhaṃ kuṣṭhamṛtyujarāpaham

2.1.73

saubhāgyasaugandhyakaraṃ paramāyurvivardhanam /
<manaḥśilā>
manaḥśilā syātkunaṭī nāgāsyā raktagandhakaḥ

2.1.74

nepālikā nāgajihvā kalyāṇī saptanāmakā /
<manaḥśilābhedāḥ>
manaḥśilā tridhā proktā śyāmāṅgī kaṇavīrakā

2.1.75

khaṇḍākhyā caiva tadrūpaṃ vivicya parikalpyate /
śyāmā raktā kharāṅgā ca bhārāḍhyā śyāmikā matā

2.1.76

tejasvinī ca nirbhārā tāmrābhā kaṇavīrakā /
cūrṇībhūtātiraktāṅgī sabhārā khaṇḍapūrvikā

2.1.77

uttaroktā guṇaiḥ śreṣṭhā bhūrisattvā prakīrtitā /
<aśuddhamanaḥśilāsevāyāṃ doṣāḥ>
aśmarīṃ mūtrakṛcchraṃ ca mandāgniṃ malabaddhatām

2.1.78

karoti kuṣṭhaṃ tāpaṃ ca śuddhihīnā manaḥśilā /
<manaḥśilāśuddhiḥ>
ajāmūtraistryahaṃ pacyāddolāyantre manaḥśilām

2.1.79

saptadhā dadhyajāpittairgharme tāpyaṃ viśuddhaye /
jīvantībhṛṅgarāḍraktāgastyadrāvairmanaḥśilām

2.1.80

dolāyantre pacedyāmaṃ yāmaṃ chāgotthamūtrakaiḥ /
kṣālayedāranālena sarvayogeṣu yojayet

2.1.81

agastyasya rase bhāvyā saptāhācchodhitā śilā /
<manaḥśilāsattvapātanam; prathamaḥ prakāraḥ>
tālavacca śilāsattvaṃ pātanaṃ śodhanaṃ tathā

2.1.82

gomāṃsair mātuluṅgāmlair dinaṃ bhāvyā manaḥśilā /
tāṃ raktapītapuṣpāṇāṃ rasaiḥ pītaiśca bhāvayet

2.1.83

dinānte mardayedyāmaṃ mitrapañcakasaṃyutam /
gulikāṃ kācakūpyantaḥ kṣiptvā tāṃ kācakūpikām

2.1.84

sarvato'ṅgulamānena limpedvastramṛdā dṛḍham /
śuṣkāṃ tāṃ vālukāyantre śanairmandāgninā pacet

2.1.85

śuṣke drave nirudhyātha samyaṅmṛllavaṇairmukham /
caṇḍāgninā pacedyāvattāvaddvādaśayāmakam

2.1.86

svāṅgaśītaṃ samuddhṛtya bhittvā kūpīṃ samāharet /
ūrdhvalagnaṃ śilāsattvaṃ bālārkasadṛśopamam

2.1.87

<dvitīyaḥ prakāraḥ>
agastyaśigrujaistoyais tryahaṃ bhāvyā manaḥśilā /
tālakauṣadhayogena sattvaṃ hemanibhaṃ bhavet

2.1.88

<manaḥśilāyā guṇāḥ>
manaḥśilā kaṭūṣṇā ca satiktā kaphavātajit /
kaṇḍūtikṣayakāsaghnī viṣabhūtāgnimāndyahṛt

2.1.89

<mākṣikam>
mākṣikaṃ madhudhātu syānmākṣīkaṃ hemamākṣikam /
tāpyaṃ ca tāpijaṃ tārkṣyaṃ tāpīdeśasamudbhavam

2.1.90

<mākṣikabhedāḥ>
mākṣīkaṃ dvividhaṃ hemamākṣikaṃ tāramākṣikam /
tatrādyaṃ mākṣikaṃ kānyakubjotthaṃ svarṇasannibham

2.1.91

tapatītīrasambhūtaṃ pañcavarṇaṃ suvarṇavat /
pāṣāṇabahalaḥ proktastāpyākhyo'sau guṇātmakaḥ

2.1.92

suvarṇākārabhedācca pratyekaṃ tatpunastridhā /
kādambaṃ kāravellākhyaṃ taṇḍulīyakasaṃjñakam

2.1.93

<aśuddhamākṣikasevane doṣāḥ>
prāṇaviṣṭambhadaurbalyavahnisādākṣirogakṛt /
mākṣikaṃ mārayatyeva śuddhihīnaṃ surārcite

2.1.94

<mākṣikaśuddhiḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
mākṣikaṃ naramūtreṇa kvāthaiḥ kaulutthakodbhavaiḥ /
vetasenāmlavargeṇa ṭaṅkaṇena kaṭutrikaiḥ

2.1.95

ḍolāyantre dinaṃ pācyaṃ sūraṇasyaiva madhyagam /
dinaṃ rambhādravaiḥ pacyāduddhṛtaṃ peṣayed ghṛtaiḥ

2.1.96

eraṇḍatailasaṃyuktaiḥ puṭe pacyanviśodhayet /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
mākṣikasya trayo bhāgā bhāgaikaṃ ṭaṅkaṇasya ca

2.1.97

mātuluṅgadravairvātha jambīrotthadravaiḥ pacet /
lohapātre pacettāvadyāvatpātraṃ sulohitam

2.1.98

tāmravarṇamayo vāpi tāvacchudhyati mākṣikam /
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
agastipuṣpaniryāsaiḥ śigrumūlaṃ nigharṣayet

2.1.99

dravaiḥ pāṣāṇabhedyāśca peṣyam ebhiśca mākṣikam /
tadvaṭīṃ cātha mūṣāyāṃ daśabhirutpalaiḥ puṭet

2.1.100

punaḥ punaśca piṣṭvātha puṭaiḥ ṣaḍbhirviśudhyati /
<caturthaḥ prakāraḥ>
kṣaudrakṣīrāranālāśca aṣṭabhāgāḥ pṛthak pṛthak

2.1.101

gavyaṃ takraṃ caturbhāgaṃ bhāgaḥ kaulutthajo rasaḥ /
sarvaṃ sampūrayed bhāṇḍe bhāgaikaṃ mākṣikaṃ pacet

2.1.102

ḍolāyantreṇa mṛdvagnau yāmamātraṃ punaḥ pacet /
uddhṛtya mātuluṅgāmlaiḥ piṣṭvā daśabhirutpalaiḥ

2.1.103

puṭe punaḥ punaḥ kuryādevaṃ dvādaśavāsaram /
śuddhaṃ bhavati mākṣīkaṃ sarvayogeṣu yojayet

2.1.104

<pañcamaḥ prakāraḥ>
mākṣikaṃ kaṇaśaḥ kṛtvā jālinīmeghanādayoḥ /
piṇḍe nikṣipya vipaceddolāyantre kulutthaje

2.1.105

kvāthe tacchuddhatāṃ yāti praśastaṃ lohamāraṇe /
<ṣaṣṭhaḥ prakāraḥ>
taile takre gavāṃ mūtre kaulutthe vāmlakāñjike

2.1.106

mākṣikaṃ śodhayetprājño giridoṣanivṛttaye /
<saptamaḥ prakāraḥ>
kulutthakodravakvāthanaramūtrāmlavetasaiḥ

2.1.107

ṭaṅkaṇenāmlavargeṇa kaṭukatritayena vā /
ḍolāyantre dinaṃ pācyaṃ sūraṇakandamadhyagam

2.1.108

dinaṃ rambhādravaiḥ pācyaṃ dhmātamuddhṛtya peṣitam /
eraṇḍatailasarpirbhyāṃ puṭaiḥ śudhyati mākṣikam

2.1.109

<aṣṭamaḥ prakāraḥ>
suvarṇavarṇavimalaṃ tāpyaṃ vā kaṇaśaḥ kṛtam /
punarnavāyāḥ kalkasthaṃ kaulutthe svedayedrase

2.1.110

saindhavair bījapūrāktairyuktaṃ vā poṭṭalīkṛtam /
ḍolāyantre dinaṃ svedyaṃ śuddhimāyāti niścitam

2.1.111

<mākṣikasattvapātanavidhiḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
godugdhaiśca snuhīkṣīrair bhāvyameraṇḍatailakaiḥ /
mākṣikaṃ dinamekaṃ tu marditaṃ vaṭakīkṛtam

2.1.112

abhravaddhamane satvaṃ sasyakasyāpyayaṃ vidhiḥ /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
dolāyantre sāranāle mākṣikaṃ svedayeddinam

2.1.113

cūrṇitaṃ madhusarpirbhyāṃ lohapātre paceddinam /
ādāya bhāvayed gharme vajrīkṣīrairdināvadhi

2.1.114

gṛhadhūmair ghṛtaiḥ kṣaudraiḥ saṃyuktair mardayeddinam /
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ sattvaṃ guñjānibhaṃ bhavet

2.1.115

<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
kadalīkandatoyena mākṣikaṃ śatadhātape /
bhāvitaṃ pācayedyāmaṃ sājyairvātāritailakaiḥ

2.1.116

pūrvavaddhamanāt sattvam indragopasamaṃ bhavet /
<caturthaḥ prakāraḥ>
snuhyarkapayasā stanyair mākṣikaṃ mardayeddinam

2.1.117

kaṅkuṣṭhaṃ ṭaṅkaṇaṃ caiva pratipādāṃśamiśritam /
mūkamūṣāgataṃ dhmātaṃ satvaṃ maṇinibhaṃ bhavet

2.1.118

<pañcamaḥ prakāraḥ>
kadalīkandatulasījambīrāṇāṃ dravaiḥ kramāt /
bhāvayenmākṣikaṃ ślakṣṇaṃ pratidrāveṇa saptadhā

2.1.119

ruddhvā dhmāte patet sattvaṃ śukatuṇḍanibhaṃ śubham /
<ṣaṣṭhaḥ prakāraḥ>
mūtravargāmlavargābhyāṃ dvisaptāhaṃ vibhāvayet

2.1.120

mākṣīkaṃ tīvragharmeṇa dinamamlaiśca mardayet /
mitrapañcakasaṃyuktaṃ vaṭīkṛtya dhamed dṛḍham

2.1.121

vyomavadvaṅkanālena sattvaṃ śulbanibhaṃ bhavet /
<saptamaḥ prakāraḥ>
snuhīkṣīrair gavāṃ kṣīrair bhāvyam eraṇḍatailakaiḥ

2.1.122

mākṣikaṃ pañcamitrāktaṃ saptāhānte vaṭīkṛtam /
pūrvavadvidhamettena sattvaṃ lākṣānibhaṃ bhavet

2.1.123

<aṣṭamaḥ prakāraḥ>
stanyaiḥ kaṅkuṣṭhakaiścaiva kadalītoyasaṃyutaiḥ /
mitrapañcakasaṃyuktairmākṣikaṃ dinasaptakam

2.1.124

bhāvitaṃ mardayedyāmaṃ dinaṃ vātāritailakaiḥ /
mṛdvagninā pacettāvadyāvaddravati golakam

2.1.125

sattvaṃ kiṃśukapuṣpābhaṃ vyomavaddhamanādbhavet /
vimalānāṃ ca sarveṣāṃ sasyakasyāpyayaṃ vidhiḥ

2.1.126

<navamaḥ prakāraḥ>
saṃcūrṇya mākṣikaṃ śuddhaṃ mardyamamlena kenacit /
kṣālayedāranālena hyadhaḥsthaṃ svarṇacūrṇavat

2.1.127

jārayettatsamāhṛtya dhamet sattvaṃ vimuñcati /
yojayedvāpane cedaṃ bījānāṃ yatra yatra vai

2.1.128

<daśamaḥ prakāraḥ>
kadalīpatrajairnīrairmākṣikaṃ bhāvayeddrutam /
gandharvatailamadhvājyaiḥ pakvamekadinaṃ tataḥ

2.1.129

tattāpyaṃ vajramūṣāyāṃ pakvāyāṃ nikṣipettataḥ /
lohasaṃdhānakaraṇaṃ tatsamaṃ tatra nikṣipet

2.1.130

dṛḍhaṃ pramūkamūṣāyāṃ koṣṭhikāyāṃ niveśayet /
aṅgāraiḥ khadirodbhūtair dhamedbhastrādvayena vai

2.1.131

vaṅkanālayujā sattvaṃ tāpyasya patati dhruvam /
<ekādaśaḥ prakāraḥ>
māṇivandhyaṃ vaiṣṇavaṃ ca gṛhṇīyātsamabhāgataḥ

2.1.132

phalapūrarasaiḥ piṣṭvā sampuṭe sudṛḍhaṃ kṣipet /
samyagliptvā vanodbhūtaiśchāṇakaiḥ puṭayettataḥ

2.1.133

kukuptotthaṃ tadākṛṣyaṃ svāṃgaśītaṃ pramardayet /
phalapūrarasaiḥ pakvairmardayitvātha pūrvavat

2.1.134

puṭanaṃ chagaṇenaiva tāvatkuryādvicakṣaṇaḥ /
yāvattatpuṭitaṃ kalkaṃ phalapūrāmlamarditam

2.1.135

śāṇottejitanistriṃśaliptaṃ tattāmratām iyāt /
itthaṃ śuddhaṃ ca garuḍaṃ ṭaṅkaṇaṃ nīrajaṃ rasam

2.1.136

ghṛtena madhunā yuktaṃ saguḍaṃ guñjayā samam /
prāgvanmūṣāgataṃ kṛtvā dhamettat khadirāgninā

2.1.137

mṛdusattvaṃ nāgasamam indragopakasannibham /
patatyeva na saṃdehaḥ sarvajñavacanaṃ tathā

2.1.138

śukladīptiraśabdaśca yadā vaiśvānaro bhavet /
tadā tu sattvaṃ patitaṃ jānīyānnānyathā kvacit

2.1.139

<mākṣikasya guṇāḥ>
kaṣāyatiktamadhuraṃ kaṭukaṃ mākṣikadvayam /
uṣṇaṃ rasāyanaṃ kuṣṭhaśoṣahidhmāvamipraṇut

2.1.140

mākṣīkadhātuḥ sakalāmayaghnaḥ prāṇo rasendrasya paraṃ hi vṛṣyaḥ /
durmelalohadvayamelakaśca guṇottaraḥ pūrvarasāyanāgryaḥ

2.1.141

<abhrakam>
utpattyādi ghanasyādau kathitaṃ tadrasāyane /
adhunā sampravakṣyāmi tatkriyās tadguṇānapi

2.1.142

<abhrakabhasmavidhiḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
dhānyābhrakaṃ meghanādadravaiḥ saṃmardayed dinam /
śatāṃśaṃ ṭaṅkaṇaṃ dattvā tato gajapuṭe pacet

2.1.143

mustāsūraṇavarṣābhūrasair vyastaiḥ puṭaṃ tridhā /
kāsamardarasaiḥ pañca varāgomūtrakairapi

2.1.144

nyagrodhasya jaṭākvāthair mardyaṃ daśapuṭaṃ punaḥ /
ṣaṭ ca jambīranīreṇa gokṣīreṇa puṭatrayam

2.1.145

peṣaṇaṃ gharmapākaṃ ca sthālīpākaṃ puṭaṃ kramāt /
kuryāccatvāri karmāṇi ṭaṅkaṇaṃ ca puṭe puṭe

2.1.146

niścandraṃ jāyate hyabhraṃ sarvayogeṣu yojayet /
ayaṃ sāmānyasaṃskāro viśeṣastu nigadyate

2.1.147

<bhasmīkaraṇe viśiṣṭasaṃskāraḥ>
niścandrakaṃ mṛtavyoma sāmānyasaṃskṛtam /
tattadrogaharadravyakvāthaiḥ piṣṭvā puṭe pacet

2.1.148

yantraistriḥ saptadhā kuryāttattadrogaharaṃ bhavet /
ayaṃ viśeṣasaṃskārastattadrogaharo bhavet

2.1.149

pūrvāhne peṣaṇaṃ kāryaṃ madhyāhne gharmapācanam /
sāyāhne sthālikāpākaṃ kuryād rātrau puṭaṃ kramāt

2.1.150

saṃskāraḥ pañcadhā prokto ghanasya parameśvari /
dhānyābhrakaraṇaṃ sattvapātanaṃ nirmalakriyā

2.1.151

sumṛtīkaraṇaṃ caiva tvamṛtīkaraṇaṃ tathā /
māraṇe ghanasattvasya ghanapatrasya māraṇe

2.1.152

kramācchreṣṭhatamau proktau śastau daradaṭaṅkaṇau /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
mustākvāthena dhānyābhraṃ pañcaviṃśatpuṭe pacet

2.1.153

gomūtraiśca tathā kvāthaistriphalāyāḥ sureśvari /
kāsamardadravairekaṃ gokṣīreṇa puṭaṃ tridhā

2.1.154

niścandraṃ jāyate hyabhraṃ sarvayogeṣu yojayet /
viśeṣasaṃskārayutaṃ tattadrogaharaṃ bhavet

2.1.155

<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
dhānyābhrakasya bhāgaikaṃ bhāgau dvau ṭaṅkaṇasya ca /
piṣṭvā tadandhamūṣāyāṃ ruddhvā tīvrāgninā dhamet

2.1.156

svabhāvaśītalaṃ cūrṇaṃ sarvayogeṣu yojayet /
viśeṣasaṃskārayutaṃ tattadrogaharaṃ bhavet

2.1.157

<caturthaḥ prakāraḥ>
dhānyābhraṃ mardayedamlairgharme saṃsthāpayettataḥ /
puṭaṃ kuryāttato'mlena secanaṃ mardanaṃ punaḥ

2.1.158

viṃśadvāraṃ tato dugdhe puṭanistabdham abhrakam /
kṣipettaṃ mardayeddugdhair dugdhe kṣiptvātape nyaset

2.1.159

puṭaṃ triḥ saptavārāṇi kuryādevaṃ punaḥ punaḥ /
taṇḍulaṃ vajravallī ca tālamūlī punarnavā

2.1.160

śārṅgerī maricaṃ caiva balā ca payasā saha /
pūrvābhraṃ peṣayedetaiḥ pratyekaiśca tryahaṃ tryaham

2.1.161

kṣiptvātape puṭe pacyātpratyekena punaḥ punaḥ /
evaṃ niścandrakaṃ vyoma kajjalābhaṃ mṛtaṃ bhavet

2.1.162

<pañcamaḥ prakāraḥ>
dhānyābhrakasya śuṣkasya daśāṃśaṃ maricaṃ kṣipet /
peṣayedamlavargeṇa amlairbhāvyaṃ dinatrayam

2.1.163

tacchuṣkaṃ sampuṭe dhāmyaṃ khadirāṅgārakairdṛḍham /
ūrdhvapātre nivāryātha siñcedamlena kena tam

2.1.164

dhānyaṃ tatraiva ṣaḍvāramamlaiḥ siñcyātpunaḥ punaḥ /
agastyaśigruvarṣābhūmūlapatrabhavai rasaiḥ

2.1.165

piṣṭvābhraṃ secayettena ṣaḍdhā dhāmyaṃ ca secayet /
sitāmadhvājyagokṣīrais taddhautaṃ peṣyamabhrakam

2.1.166

ruddhvā ṣaḍbhiḥ puṭaiḥ pācyaṃ piṣṭvā caiva punaḥ punaḥ /
matsyākṣyāścaikavīrāyā dravaiḥ piṣṭvā tridhā pacet

2.1.167

evaṃ gajapuṭaiḥ pācyaṃ niścandramayate 'bhrakam /
pattrābhrakasya sindūraṃ sarvayogeṣu yojayet

2.1.168

<ṣaṣṭhaḥ prakāraḥ>
dhānyābhraṃ mardayedyāmaṃ matsyākṣīsvarasaistataḥ /
pacedgajapuṭairevaṃ saptadhā tulasīrasaiḥ

2.1.169

kokilākṣarasaiḥ sapta kumārīsvarasaistathā /
śvetadūrvārasaistadvadvyāghrīkandarasaistathā

2.1.170

punarnavārasaiḥ sapta tadvat pañcāmṛtais tataḥ /
niścandraṃ jāyate hyabhraṃ sarvayogeṣu yojayet

2.1.171

<saptamaḥ prakāraḥ>
dhānyābhraṃ ṭaṅkaṇaṃ tulyaṃ gomūtraistulasīdravaiḥ /
vākucyā sūraṇairnālyā dinaṃ piṣṭvā puṭe pacet

2.1.172

dravaiḥ punaḥ punaḥ piṣṭvā dinānteṣu puṭe pacet

2.1.173

ruddhvā ruddhvā puṭaistvevaṃ niścandraṃ cābhrakaṃ bhavet /
<aṣṭamaḥ prakāraḥ>
piṣṭvā sāmlāranālena peṭālīmūlajatvacam

2.1.174

taddravairmardayedabhraṃ dinaṃ gajapuṭe pacet /
evaṃ saptapuṭaṃ kāryaṃ dadhnā ca puṭasaptakam

2.1.175

yavaciñcādravaistadvanniścandraṃ jāyate'bhrakam /
<navamaḥ prakāraḥ>
dhānyābhrakaṃ ravikṣīrai ravimūladravaiśca vā

2.1.176

mardyaṃ mardyaṃ puṭe pacyātsaptadhā mriyate dhruvam /
<daśamaḥ prakāraḥ>
dhānyābhrakaṃ tuṣāmlāntarātape sthāpayeddinam

2.1.177

yāmaṃ mardyaṃ tu tadgolaṃ ruddhvā gajapuṭe pacet /
evaṃ kārpāsatoyāntaḥ sthāpyaṃ pācyaṃ puṭe pacet

2.1.178

evaṃ gokṣīramadhyasthaṃ sthāpyaṃ peṣyaṃ puṭe pacet /
paścādamlaiśca gokṣīraiḥ kārpāsaiśca punaḥ punaḥ

2.1.179

gharmapākaṃ mardanaṃ ca sthālīpākaṃ puṭaṃ kramāt /
ekaviṃśatpuṭe prāpte niścandraṃ jāyate'bhrakam

2.1.180

sarveṣāṃ ghātitābhrāṇām amṛtīkaraṇe vidhiḥ /
<abhrakasya guṇāḥ>
abhrakaṃ gaganaṃ bhṛṅgaṃ bahuputram umābhavam

2.1.181

patrābhrakasya sindūramamṛtaṃ paramaṃ hitam /
tridoṣaghnaṃ balakaraṃ vṛṣyamārogyadaṃ śuci

2.1.182

sarvarogaharaṃ saumyaṃ viṣaghnaṃ ca rasāyanam /
<cinnabar:: synonyms>
hiṅgulo daradaṃ cūrṇapāradaśca rasodbhavaḥ

2.1.183

rasagarbhaḥ suraṅgaśca lohaghnaḥ siddhipāradaḥ /
<cinnabar:: subtypes>
hiṅgulastrividho jñeyaścarmāraḥ śukatuṇḍakaḥ

2.1.184

haṃsapādaśca tatrādyaṃ tārakarmaṇi yojayet /
adhamaṃ taṃ vijānīyācchukatuṇḍaṃ ca madhyamam

2.1.185

hematārakriyāmārge yojayetparameśvari /
haṃsapādo mahāśreṣṭhaḥ sarvakarmakaro hi saḥ

2.1.186

tasya sattvaṃ sūta eva daradasya tribhedataḥ /
<śukatuṇḍa:: phys. properties>
hemakiṭṭasya sadṛśastadrūpas tīkṣṇamārakaḥ

2.1.187

carmārastīkṣṇarūpaḥ syātsuprītaḥ śukatuṇḍakaḥ /
<haṃsapāda:: properties>
japākusumasaṅkāśo haṃsapādo mahottamaḥ

2.1.188

rasāyane sarvasūtaharaṇe sarvarañjane /
lohānāṃ māraṇe śreṣṭho varṇotkarṣaṇakarmaṇi

2.1.189

rasakasya tathā rāgabandhe dhaureyakaḥ smṛtaḥ /
maladoṣādikaṃ nāsti sarvakāryeṣu pūjyate

2.1.190

<hiṅgulaśuddhiḥ>
meṣīkṣīreṇa daradamamlavargaiśca bhāvitam /
saptavāraṃ prayatnena śuddhimāyāti niścitam

2.1.191

<hiṅgulasattvapātanam>
daradaṃ pātanāyantre pātitaṃ ca jalāśaye /
sattvaṃ sūtakasaṅkāśaṃ vimuñcati na saṃśayaḥ

2.1.192

<hiṅgulasya guṇāḥ>
ye guṇāḥ pārade proktāste guṇāḥ santi hiṅgule /
navajvaraharaḥ proktaḥ sampātajvaranāśanaḥ

2.1.193

<gairikam>
gairikaṃ giridhātuḥ syādraktadhāturgavedhukam /
<gairika:: subtypes>
gairikaṃ dvividhaṃ proktaṃ tatrādyaṃ svarṇagairikam

2.1.194

pāṣāṇagairikaṃ cānyatpūrvaṃ śreṣṭhatamaṃ guṇaiḥ /
<gairikasya guṇāḥ>
śoṇitaṃ masṛṇaṃ snigdhaṃ svādu vṛṣyaṃ himaṃ laghu

2.1.195

cakṣuṣyaṃ raktapittaghnaṃ viṣahidhmāvamipraṇut /
tāpajvaraharaṃ śreṣṭhaṃ hemaghnaṃ raktagairikam

2.1.196

<pāṣāṇagairika:: phys. properties>
pāṣāṇagairikaṃ proktaṃ kaṭhinaṃ tāmravarṇakam /
<capalaḥ>
dehavedhī lohavedhī capalā rasabandhinī

2.1.197

capalā bahubhedā ca sarvalohasvarūpataḥ /
hemastāro ravimayaḥ sīsātmā vaṅgarūpadhṛk

2.1.198

tīkṣṇarūpaḥ kāṃsyarūpo rakto viṣamayastathā /
<capalasvarūpam>
sattvalohasvarūpāste viṣo haritalohabhāk

2.1.199

viṣākhyaṃ capalaṃ prāpya nirjīve tasya dāpayet /
puṭenāraṇyajaiś chāṇaiḥ sadhūmaṃ sarvathā tyajet

2.1.200

naśyeta tasya dhūmaṃ vai sparśanaṃ dūratastyajet /
aśanāttasya saṃsparśānmriyate sadya eva hi

2.1.201

dhūmāvalokanācchīrṣapīḍā saṃjāyate jvaraḥ /
evaṃ dattapuṭe śānte gṛhṇīyāccapalaṃ tataḥ

2.1.202

<capalasya guṇāḥ>
tasya saṃsparśamātreṇa hīrako mriyate kṣaṇāt /
sarveṣāṃ capalānāṃ vai svabhāvaḥ samudāhṛtaḥ

2.1.203

vaṅgastambhe nāgarāje krame vātīva śasyate /
sarvalohāni kurvanti suvarṇaṃ tārameva ca

2.1.204

yuktyātha śodhitaḥ sūte vinā bījaṃ ca vā tathā /
śataṃ vāpi sahasraṃ vā lakṣaṃ koṭiṃ ca vedhayet

2.1.205

vajreṇa rasarājena bījena ca samāśritā /
dhūmato vedhayellohān rasajīrṇaḥ svayaṃ galet

2.1.206

niṣpatya tena dehasya capalena mahātmanā /
<śilājatu>
aśmajaṃ girijaṃ śailamaśmalākṣā śilājatu

2.1.207

<śilājatu:: subtypes>
śilādhāturdvidhā prokto gomūtrādyo rasāyanam /
karpūrapūrvakaścānyastatrādyo dvividhaḥ smṛtaḥ

2.1.208

sasattvaścaiva niḥsattvastayoḥ pūrvo guṇādhikaḥ /
grīṣme tīvrārkataptebhyaḥ pādebhyo himabhūbhṛtaḥ

2.1.209

svarṇarūpyākagarbhebhyaḥ śilādhātur viniḥsaret /
<śilājatorguṇāḥ>
svarṇagarbhagirer jātaṃ japāpuṣpanibhaṃ guru

2.1.210

sasattvaṃ svādu paramaṃ paramaṃ tadrasāyanam /
rūpyagarbhagirerjātaṃ madhuraṃ pāṇḍuraṃ guru

2.1.211

śilājaṃ pāṇḍurogaghnaṃ viśeṣātpittarogajit /
tāmragarbhagirerjātaṃ nīlavarṇaṃ ghanaṃ guru

2.1.212

śilājaṃ kaphavātaghnaṃ tīkṣṇoṣṇaṃ dīpanaṃ param /
vahnau kṣiptaṃ bhavedyattalliṅgākāraṃ hyadhūmakam

2.1.213

salile'pyavalīnaṃ ca tatsiddhaṃ hi śilājatu /
gomūtragandhi kṛṣṇaṃ guggulukābhaṃ saśarkaraṃ mṛtsnam /
snigdhamanamlakaṣāyaṃ mṛdu guru ca śilājatu śreṣṭham

2.1.214

sarvaṃ ca tiktakaṭukaṃ svādu nātyuṣṇaśītalam

2.1.215

vṛṣyaṃ tridoṣajidbhedi cakṣuṣyaṃ ca rasāyanam /
kṣayaśophodarārśoghnaṃ mehamūtragrahāpaham

2.1.216

nūnaṃ sajvarapāṇḍuśophaśamanaṃ mehāgnimāndyāpahaṃ medaśchedakaraṃ ca yakṣmaśamanaṃ mūlāmayonmūlanam /
plīhavināśanaṃ jaṭharahṛcchūlaghnam āmāpahaṃ sarvatvaggadanāśanaṃ kimaparaṃ dehe ca lohe hitam

2.1.217

rasoparasasūtendraratnaloheṣu ye guṇāḥ /
vasanti te śilādhātau jarāmṛtyujigīṣayā

2.1.218

<bhūnāgaḥ>
bhūnāgaḥ kṣitināgaśca bhūlatā raktajantukaḥ /
kṣitijaḥ kṣitijantuśca viṣaghno raktatuṇḍakaḥ

2.1.219

yāsāṃ chede na raktaṃ prabhavati satataṃ prāyaśo raktabhūmau /
saṃgrāhyā bhūlatāstā viṣaharadhanadaṃ pātayettāsu sattvam /
tadyuktyā pāradendraścarati yadi samaṃ sāraṇāyantrayogaiḥ /
baddho'yaṃ koṭivedhī samaravirajate yojayedbhāskare vā

2.1.220

<bhūnāgasattvasya guṇāḥ>
sattvaṃ bhūnāgajaṃ kṣvelayakṣarākṣasamṛtyujit /
sarvavaśyakaraṃ sarvarogaghnaṃ ca rasāyanam

2.1.221

rasendre jāraṇākarmajāritaṃ koṭivedhakṛt /
suvarṇādīni lohāni raktāni grasati kṣaṇāt

2.1.222

<bhūnāgasattvapātanam; prathamaḥ prakāraḥ>
raktabhūjātabhūnāgamṛttikāṃ kṣālayejjalaiḥ /
yāvat sattvāvaśeṣaṃ syād dhautasattvaṃ tadeva hi

2.1.223

mitrapañcakayuktaṃ tanmūṣāyāṃ dhamayed dṛḍham /
nirbhidya mūṣāṃ tatsattvaṃ gṛhītvā kiṭṭakaṃ punaḥ

2.1.224

evaṃ trivāraṃ dhamanātsattvaśeṣaṃ samāharet /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
bhūnāgamṛttikāṃ bhāṇḍe bhūnāgaiḥ saha nikṣipet

2.1.225

ṣaṇmāsāntaṃ samāntaṃ vā jalaiḥ siñcenmuhurmuhuḥ /
asya sattvaṃ vidhānena gṛhṇīyād abhrasattvavat

2.1.226

<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
raktabhūmijabhūnāgān pañjarasthena barhiṇā /
bhakṣayettu śaratkāle nityaṃ tanmalamāharet

2.1.227

lākṣāsarjarasaḥ sarjī guggulurmitrapañcakam /
ūrṇā kṣārāśca paṭavo nīlasarpendragopakau

2.1.228

matsyaśca nīlasaraṭaḥ kūrmapṛṣṭhaṃ śaśāsthi ca /
mākṣīkaṃ śikhiśaṃkhatutthaṃ ca sarvāṃśaṃ barhiṇo malam

2.1.229

sarvaṃ nikṣipya mūṣāyāṃ dhamet tīvrāgninā dṛḍham /
nirbhidya mūṣāṃ tatsattvaṃ gṛhītvā kiṭṭakaṃ punaḥ

2.1.230

evaṃ trivāradhamanāt sattvaśeṣaṃ samāharet /
<haridrāśmā>
haridrāśmā niśāgrāvaḥ pītāṅgaḥ pītakarṣaṇaḥ

2.1.231

tatsattvakaṃ sitaṃ svarṇaṃ śreṣṭhaṃ rasarasāyane /
<agnijāraḥ>
agnijāro'gniniryāso'pyagnigarbho 'gnijaḥ smṛtaḥ

2.1.232

vaḍabāgnimalo jñeyo jarāyuścārṇavodbhavaḥ /
agnijvālo'gnijāraśca proktaḥ sindhuplavo daśa

2.1.233

sāmudrasyāgninakrasya jarāyurbahirujjhitaḥ /
saṃśuṣko bhānutāpena so'gnijāra iti smṛtaḥ

2.1.234

jārābhaṃ dahati sparśātpicchilaṃ sāgarotplavam /
jarāyustaccaturvarṇaṃ śreṣṭhaṃ teṣu salohitam

2.1.235

<agnijārasya guṇāḥ>
syādagnijāraḥ kaṭukoṣṇavīryaḥ tundāmayaghnaḥ kaphavātahārī /
pittapradaḥ śoṇitasannipātaśūlādivātāmayanāśakaśca

2.1.236

agnijāras tridoṣaghno dhanurvātādivātanut /
mardano rasavīryasya dīpano jāraṇastathā

2.1.237

<kharparī (rasakam)>
kharparī rasakaṃ tutthakharparyamṛtasambhavā /
rasako dvividhaḥ prokto darduraḥ kāravellakaḥ

2.1.238

sadaṃśo darduraḥ prokto nirdaṃśaḥ kāravellakaḥ /
sattvapāte śubhaḥ pūrvo dvitīyaścauṣadhādiṣu

2.1.239

ghanasattvanibhaṃ bāhye śubhaṃ hāridravattataḥ /
acchaṃ kharparavat tuttham uttamaṃ satodaram

2.1.240

<kharparyā guṇāḥ>
rasakaḥ sarvadoṣaghnaḥ kaphapittavināśanaḥ /
cakṣūrogakṣayaghnaśca lohapāradarañjanaḥ

2.1.241

nāgārjunena nirdiṣṭau rasasya rasakāvubhau /
śreṣṭhau siddharasau khyātau dehalohakarau parau

2.1.242

rasaśca rasakaś cobhau yenāgnisahanau kṛtau /
dehalohamayīṃ siddhiṃ dāsyatastu na saṃśayaḥ

2.1.243

<kharparīsattvapātanam>
jayantītriphalācūrṇaṃ haridrāguḍaṭaṅkaṇam /
pādāṃśaṃ rasakasyedaṃ piṣṭvā mūṣāḥ pralepayet

2.1.244

nalikāsampuṭaṃ baddhvā śoṣayed ātape khare /
grāhyaṃ pātālayantreṇa sattvaṃ dhmāte puṭe'tha vā

2.1.245

<kharparīśuddhiḥ>
rajasvalārajomūtrai rasakaṃ bhāvayeddinam /
taireva dinamekaṃ tu mardayecchuddhimāpnuyāt

2.1.246

<mayūratuttham>
mayūratutthaṃ tutthaṃ ca nīlāśmā tāmrabhasma ca /
mayūragrīvakaṃ kṣveḍanāśanaṃ sasyakaṃ priye

2.1.247

mayūragrīvasaṅkāśaṃ ghṛṣṭe gokṣīrasannibham /
apsu ca plavate kṣiptametanmāyūratutthakam

2.1.248

athavā śukapicchābhamantaḥ kāñcanabindubhiḥ /
aṅkitaṃ gharṣayettuttham āyase cāmlasaṃyute

2.1.249

bhaved ayastāmranibham etanmāyūratutthakam /
<mayūratutthaśuddhiḥ>
viṣṭhayā mardayettutthaṃ mārjārakakapotayoḥ

2.1.250

daśāṃśaṃ ṭaṅkaṇaṃ dattvā pācyaṃ mṛdupuṭe tataḥ /
puṭaṃ dadhnā puṭaṃ kṣaudrairdeyaṃ tutthaviśuddhaye

2.1.251

<mayūratutthasattvapātanam>
tutthaṃ ca ṭaṅkaṇaṃ caiva tulyaṃ ślakṣṇaṃ vimardayet /
mūṣāyāṃ taṃ vinikṣipya ruddhvā tīvrāgninā dhamet

2.1.252

indragopanibhaṃ sattvaṃ patatyeva na saṃśayaḥ /
<mayūratutthasya guṇāḥ>
tutthaṃ kaṭukaṣāyoṣṇaṃ śvitranetrāmayāpaham

2.1.253

viṣadoṣeṣu sarveṣu praśastaṃ kāntikārakam /
<kaṅkuṣṭha:: synonyms>
kaṅkuṣṭhaṃ kākakuṣṭhaṃ ca recakaṃ rāgadāyakam

2.1.254

<kaṅkuṣṭha:: subtypes>
kaṃkuṣṭhaṃ ca dvidhā proktaṃ hematārātmakaṃ tathā /
<kaṅkuṣṭha:: medic. properties>
vraṇajantujvaraghnaṃ ca śūlodāvartagulmahṛt

2.1.255

<girisindūram>
mahāgiriṣu cāllova pāṣāṇāntasthito rasaḥ /
śuṣkaḥ śoṇaḥ sa nirdiṣṭo girisindūrasaṃjñayā

2.1.256

tridoṣaśamanaṃ bhedi rasabandhanakārakam /
dehalohakaraṃ netryaṃ girisindūramīritam

2.1.257

<ṭaṅkaṇam>
ṭaṅkaṇaṃ ṭaṅkaṇakṣāro rasakṣāro rasādhikaḥ /
lohadrāvī rasaghnaśca subhago raṅgadaśca saḥ

2.1.258

mālatītīrasambhūtaḥ kṣāraśreṣṭho navāhvayaḥ /
aśmarīmatisāraṃ ca nihanyātsthāvaraṃ viṣam

2.1.259

rasasiddhikaraḥ prokto nāgārjunapuraḥsaraiḥ /
<kampillakaḥ>
iṣṭacūrṇasya saṅkāśaścandrikāḍhyo'tirekaḥ

2.1.260

saurāṣṭradeśakhanijaḥ sa hi kampillako mataḥ /
pittavraṇādhmānavibandhanaghnaḥ śleṣmodarārtikrimigulmahārī /
mūlāmaśūlajvaraśophahārī kaṃpillako ricya malāpahārī

2.1.261

<vatsanābhiḥ>
utpatyādi viṣasyādau kathitaṃ hi rasāyanam

2.1.262

amṛtaṃ syādvatsanābho viṣam ugraṃ mahauṣadham /
garalaṃ maraṇaṃ nāgaḥ stokakaṃ prāṇahārakam

2.1.263

sarvakuṣṭhaharaṃ proktaṃ sarvavyādhivināśanam /
sannipātādirogāṇāṃ vinivṛttikaraṃ priye

2.1.264

<kāsīsa:: synonyms>
kāsīsaṃ dhātukāsīsaṃ kesaraṃ haṃsalomaśam /
śodhanaṃ pāṃśukāsīsaṃ śubhraṃ sattvāhvayaṃ matam

2.1.265

<kāsīsa:: subtypes>
kāsīsaṃ trividhaṃ śubhraṃ kṛṣṇaṃ pītamiti smṛtam /
kāsīsaṃ puṣpakāsīsaṃ hīrakāsīsamityatha

2.1.266

pītaṃ kṛṣṇaṃ sitaṃ raktaṃ caturdheti pare jaguḥ /
<kāsīsa:: medic. properties>
kāsīsamuṣṇaṃ sakṣārakaṣāyāmlaṃ satiktakam

2.1.267

vātaśleṣmapraśamanaṃ cakṣuṣyaṃ rañjakaṃ param /
mūtrakṛcchrāśmarīkuṣṭhakaṇḍūvraṇaviṣāpaham

2.1.268

<gaurīpāṣāṇakaḥ>
gaurīpāṣāṇakaḥ pīto vyaktadehaśca cūrṇakaḥ /
rasabandhakaraḥ snigdho doṣaghno rasavīryakṛt

2.1.269

<tuvarī phaṭakī ca>
bhūmistuvarikā phullatuvarī rañjikā kṣitiḥ /
citrabhūś cīnakāraśca mañjiṣṭhārāgadāyinī

2.1.270

khagastu phaṭakī dugdhapāṣāṇo netrarogahā /
karpūrākhyaśilādhātur mañjiṣṭhārāgarañjakaḥ

2.1.271

<podāraśṛṅgī>
sadalaṃ pītavarṇaṃ ca bhavedgurjaramaṇḍale /
arjunasya gireḥ pārśve jātaṃ podāraśṛṅgikam

2.1.272

sīsasattvaṃ marucchleṣmaśamanaṃ puṅgadāpaham /
rasabandhanam utkṛṣṭaṃ keśarañjanamuttamam

2.1.273

<sindūra:: synonyms>
sindūranāgagarbhe saimantikavīrapāṃsu nāgabhavam /
raktaṃ ca nāgareṇuḥ gaṇapatibhūṣā suraṅga ityākhyā

2.1.274

saubhāgyaṃ caiva śṛṅgāraṃ maṅgalyam aruṇaṃ rajaḥ /
<sindūra:: medic. properties>
sindūraṃ kaṭukaṃ tiktamuṣṇaṃ vraṇaviropaṇam

2.1.275

kilāsaviṣakaṇḍūtivisarpaśamanaṃ param /
hiṅgule ye guṇāḥ santi te guṇāstimurau priye

2.1.276

<rasāñjanam>
rasāñjanaṃ rasodbhūtaṃ rasagarbhaṃ rasāgrajam /
rītyāṃ tu dhāmyamānāyāṃ tatkiṭṭaṃ tu rasāñjanam

2.1.277

tadabhāve tu kartavyaṃ dārvīkvāthasamudbhavam /
kṛtakaṃ bālabhaiṣajyaṃ dārvīkvāthodbhavaṃ tathā

2.1.278

dārvīkvāthabhavaṃ kaṇṭhavikāsi kṣiptam akṣṇi yat /
tad rasāñjanamuddiṣṭaṃ kaṣāyaṃ kaṭu tiktakam

2.1.279

kiṃcid uṣṇaṃ kaphaharaṃ chedanaṃ lekhanaṃ laghu /
raktapittapraśamanaṃ netrarogavināśanam

2.1.280

rasāñjanaṃ tārkṣyaśailaṃ jñeyaṃ varyañjanaṃ tathā /
rasanābhaṃ cāgnisāraṃ dvādaśāhvayakīrtitam

2.1.281

<nīlāñjanam>
nīlaṃ nīlāñjanaṃ caiva cakṣuṣyaṃ vārisambhavam /
kapotakaṃ ca kāpotaṃ samproktaṃ śakrabhūmijam

2.1.282

śītaṃ nīlāñjanaṃ proktaṃ kaṭutiktakaṣāyakam /
cakṣuṣyaṃ kaphavātaghnaṃ viṣaghnaṃ ca rasāyanam

2.1.283

<sauvīrāñjanam>
sauvīramañjanaṃ snigdhamavaghṛṣṭaṃ śilātale /
añjanābhaṃ śilārūpametacchreṣṭham akṛtrimam

2.1.284

sauvīramañjanaṃ caiva raktapittaharaṃ hitam /
viṣahidhmākṣirogaghnaṃ vraṇaśodhanaropaṇam

2.1.285

<srotoñjana:: synonyms>
srotodbhavaṃ srotanadībhavaṃ ca srotoñjanaṃ vāribhavaṃ tathānyam /
sauvīrasāraṃ ca kapotasāraṃ valmīkaśīrṣaṃ munisaṃmitāhvam

2.1.286

valmīkaśikharākāraṃ bhaṅge nīlotpaladyutiḥ /
gharṣaṇe gairikacchāyaṃ srotoñjanamidaṃ bhavet

2.1.287

<srotoñjana:: medic. properties>
sroto'ñjanaṃ śītakaṭukaṣāyaṃ krimināśanam /
rasāyanaṃ rase yojyaṃ stanyavṛddhikaraṃ param

2.1.288

sroto'ñjanaṃ himaṃ snigdhaṃ tṛṣṇāhṛtsvādu lekhanam /
netryaṃ hidhmāvamicchardikaphapittāsrakopanut

2.1.289

<ahiphenam>
śrāntasya mathanākṣobhād vāsuker vadanotthitāḥ /
dvīpāntare patanti sma saviṣāḥ svedabindavaḥ

2.1.290

yatra yatra patanti sma prarūḍhā gulmarūpataḥ /
teṣu jātaṃ tu niryāsamaphenaṃ bruvate janāḥ

2.1.291

caturvidhamaphenaṃ syājjāraṇaṃ māraṇaṃ tathā /
dhāraṇaṃ sāraṇaṃ caiva kramādvakṣyāmi lakṣaṇam

2.1.292

śvetaṃ tu jāraṇaṃ proktaṃ kṛṣṇavarṇaṃ tu māraṇam /
dhāraṇaṃ pītavarṇaṃ ca karburaṃ sāraṇaṃ tathā

2.1.293

jāraṇaṃ jarayedannaṃ māraṇaṃ mṛtyudāyakam /
dhāraṇaṃ ca vayaḥstambhaṃ sāraṇaṃ malasārakam

2.1.294

aphenaṃ sannipātaghnaṃ vṛṣyaṃ balyaṃ ca mohadam /
grahaṇīmatisāraṃ ca nāśayetṣaṇḍatāmapi

2.1.295

<puṣpāñjana:: synonyms>
puṣpāñjanaṃ puṣpaketuḥ kaustubhaḥ kusumāñjanam /
rītikaṃ rītikusumaṃ rītipuṣpaṃ ca puṣpakam

2.1.296

<puṣpāñjana:: medic. properties>
puṣpāñjanaṃ hitaṃ proktaṃ pittahikkāpradāhanut /
nāśayed viṣakāsārtisarvanetrāmayāpaham

2.1.297

<śaṅkha>
śaṅkho'rṇavabhavaḥ kambur jalajaḥ pāvanadhvaniḥ /
kuṭilo'ntarmahānādaḥ śvetapītaḥ sunādakaḥ

2.1.298

sasvano dīrghanādaśca bahunādo harapriyaḥ /
kṣullakaḥ kṣudraśaṅkhaḥ syācchaṃbūko nakhaśaṅkhakaḥ

2.1.299

śaṅkhaḥ kaṭurasaḥ śītaḥ puṣṭivīryabalapradaḥ /
gulmaśūlakaphaśvāsanāśano viṣadoṣahā

2.1.300

kṣullakaḥ kaṭukaḥ snigdhaḥ śūlahārī ca dīpanaḥ /
śuktir muktāprasūścaiva mahāśuktiśca śuktikā

2.1.301

muktāsphoṭastautikastu mauktikaprasavā ca sā /
jñeyā mauktikasūścaiva muktāmātā tathā smṛtā

2.1.302

muktāśuktiḥ kaṭuḥ snigdhā śvāsahṛdrogahāriṇī /
śūlapraśamanī rucyā madhurā dīpanī parā

2.1.303

jalaśuktiḥ kṣudraśuktiḥ krimisusphuṭikā ca sā /
jalaśuktiḥ kaṭuḥ snigdhā dīpanī gulmaśūlanut

2.1.304

tathā viṣaharā rucyā pācanī baladāyinī /
<kaparda>
kapardako varāṭaśca kapardaśca varāṭikā

2.1.305

carācaraścaro varyo bālakrīḍanakaśca sa /
pītābhā granthilā pṛṣṭhe dīrghavṛttā varāṭikā

2.1.306

rasavaidyairvinirdiṣṭā sā carācarasaṃjñakā /
sārdhaniṣkabharā śreṣṭhā niṣkabhārā ca madhyamā

2.1.307

pādonaniṣkabhārā ca kaniṣṭhā parikīrtitā /
pariṇāmādiśūlaghnī grahaṇīkṣayanāśanī

2.1.308

kaṭūṣṇā dīpanī vṛṣyā netryā vātakaphāpahā /
rasendrajāraṇe proktā biḍadravyeṣu śasyate

2.1.309

tadanye puṃvarāṭāḥ syur guravaḥ śleṣmapittalāḥ /
kapardaḥ kaṭutiktoṣṇaḥ karṇaśūlavraṇāpahaḥ

2.1.310

gulmaśūlāmayaghnaśca netradoṣanikṛntanaḥ /
<sābuṇi>
sarvakṣāro bahukṣāraḥ samūhakṣārasābuṇiḥ

2.1.311

stomakṣāro mahākṣāro malāriḥ kṣāramelakaḥ /
sarvakṣāram atikṣāraṃ cakṣuṣyaṃ bastiśodhanam

2.1.312

udāvartakrimighnaṃ ca biḍavadvastraśodhanam /
<navasāra>
karīrapīlukāṣṭheṣu pacyamāneṣṭakodbhavaḥ

2.1.313

kṣāro'sau navasāraḥ syāccūlikālavaṇābhidhaḥ /
rasendrajāraṇaṃ lohadrāvaṇaṃ jaṭharāgnikṛt

2.1.314

gulmaplīhāsyaśoṣaghnaṃ bhuktamāṃsādijāraṇam /
<saurāṣṭrī>
gopittena śataṃ vārānsaurāṣṭrīṃ bhāvayettataḥ

2.1.315

dhamitvā pātayetsatvaṃ krāmaṇaṃ cātiguhyakam /
<ākhupāṣāṇa>
mūṣakasyābhidhā pūrvaṃ pāṣāṇasyābhidhā tataḥ

2.1.316

ākhupāṣāṇanāmāyaṃ lohasaṅkarakārakaḥ /
ākhugrāvā saro rūkṣo vamiśītajvarāpahaḥ

2.1.317

tārakarmaṇi saṃpūjyo medodurmāṃsakṛntanaḥ /
<sarjarasa>
rālaḥ sarjarasaścaiva yakṣadhūpo 'gnivallabhaḥ

2.1.318

deveṣṭaḥ śālaniryāsaḥ surabhir dhūpavallabhaḥ /
rālastu pañcadhā prokto raktaḥ pītaḥ sito'sitaḥ

2.1.319

nānāvarṇaśca vijñeyaḥ kṛṣṇasteṣu guṇottaraḥ /
rālastu śiśiraḥ snigdhaḥ kaṣāyastiktako rase

2.1.320

vātapittaharaḥ sphoṭakaṇḍūtivraṇanāśanaḥ /
<guggulu>
dānavendravijitānpurā surān bhraṣṭakāntidhṛtidhairyatejasaḥ /
vīkṣya viṣṇuramṛtaṃ kilāsṛjat gugguluṃ balavapurjayapradam

2.1.321

marubhūmiṣu jāyante prāyaśaḥ purapādapāḥ

2.1.322

bhānor mayūkhaiḥ saṃtaptā grīṣme muñcanti guggulum /
gugguluḥ pañcadhā prokto mahiṣākṣaśca nīlakaḥ

2.1.323

padmastu kumudaścaiva suvarṇaḥ pañcamaḥ priye /
mahiṣākṣaśca nīlaśca dantināṃ guṇadāyakau

2.1.324

vājināṃ kumudaḥ padmo narāṇāṃ svarṇavarṇakaḥ /
eraṇḍabījataile vā tilataile'thavā ghṛte

2.1.325

pañcatiktaśṛtaiḥ kvāthaiḥ śuddhiṃ kuryātsuguggulum /
dolāyantre pacettāvadyāvannirmalatā bhavet

2.1.326

evaṃ viśuddhaṃ saṃgrāhyaṃ tattadyogeṣu yojayet /
piṭakāgaṇḍamālādyā naśyanti ca marudgadāḥ

2.1.327

<yavakṣāra>
yavakṣāro'mṛtaḥ pākyo yavajo yavaśūkajaḥ /
yavaśūko yavāhvaśca yavapākyo yavārujaḥ

2.1.328

yavakṣāraḥ kaṭūṣṇaśca kaphavātodarārtinut /
āmaśūlāśmarīkṛcchraviṣadoṣaharaḥ paraḥ

2.1.329

<sarjakṣāra>
sadyaḥkṣāraḥ sarjikaśca kṣāraḥ sajjī suvarjikaḥ /
sarjīkaḥ kaṭurūkṣaśca tīkṣṇo vātakaphārtinut

2.1.330

gulmānāhavamighnaśca mehajāṭhararogahṛt /
<lavaṇakṣāra>
loṇāraṃ lavaṇotthaṃ lavaṇāsuraṃ ca lavaṇamedaśca

2.1.331

jatujaṃ lavaṇakṣāraṃ lavaṇaṃ ca kṣāralavaṇaṃ ca /
loṇakakṣāram atyuṣṇaṃ tīkṣṇaṃ pittapravṛddhidam

2.1.332

kṣāraṃ lavaṇam īṣacca vātagulmādiśūlanut /
<vajrakakṣāra>
vajrakaṃ vajrakakṣāraṃ kṣāraśreṣṭhaṃ vidārakam

2.1.333

sāraṃ candanasāraṃ ca dhūmotthaṃ dhūmajaṃ gajāḥ /
vajrakakṣāram atyuṣṇaṃ tīkṣṇaṃ kṣāraṃ ca rodhanam

2.1.334

gulmodarārtiviṣṭambhaśūlapraśamanaṃ param /
<sāmudralavaṇa>
sāmudrakaṃ tu sāmudraṃ sāmudralavaṇaṃ śivam

2.1.335

<sea salt:: medic. properties>
sāmudraṃ laghu hṛdyaṃ ca vāritāsṛjapittalam /
vidāhi kaphavātaghnaṃ dīpanaṃ rucikṛt priyam

2.1.336

<saindhava>
saindhavaṃ syācchītaśivaṃ nādeyaṃ sindhujaṃ śivam /
śuddhaṃ śivātmakaṃ pathyaṃ māṇimanthaṃ navābhidham

2.1.337

saindhavaṃ lavaṇaṃ vṛṣyaṃ cakṣuṣyaṃ dīpanaṃ ruci /
pūtaṃ nasyāttridoṣaghnaṃ vraṇadoṣavibandhajit

2.1.338

saindhavaṃ dvividhaṃ jñeyaṃ sitaṃ raktamiti kramāt /
rasavīryavipākeṣu guṇāḍhyaṃ pūtanaṃ sitam

2.1.339

<kācalavaṇa>
nīlakācodbhavaṃ kācatilakaṃ caiva kācasambhavam /
kākasauvarcalaṃ kācalavaṇaṃ pākyajaṃ smṛtam

2.1.340

kācotthaṃ hṛdyagandhaṃ ca tatkālalavaṇaṃ tathā /
kuruvindaṃ kācamalaṃ katimaṃ ca caturdaśa

2.1.341

kācākhyaṃ lavaṇaṃ rucyamīṣatkṣāraṃ sapittalam /
dāhadaṃ kaphavātaghnaṃ dīpanaṃ gulmaśūlahṛt

2.1.342

<biḍalavaṇa>
biḍaṃ ca biḍakaṃ khaṇḍaṃ kṛtakṣāraṃ ca āsuram /
supākyaṃ lavaṇaṃ khaṇḍaṃ dhūrtaṃ kṛtrimakaṃ daśa

2.1.343

biḍam uṣṇaṃ salavaṇaṃ dīpanaṃ vātanāśanam /
rucyaṃ cājīrṇaśūlaghnaṃ gulmamehavināśanam

2.1.344

<sauvarcala>
sauvarcalaṃ ca rucakaṃ tilakaṃ hṛdyagandhakam /
akṣaṃ ca kṛṣṇalavaṇaṃ rucyaṃ kodravikaṃ tathā

2.1.345

<sauvarcala:: medic. properties>
sauvarcalaṃ laghu kṣāraṃ kaṭūṣṇaṃ gulmaśūlanut /
ūrdhvavātāmaśūlārtivibandhārocakaṃ jayet

2.1.346

<amlavetasa>
amlo'mlavetaso vedhī rasāmlo vītavetasaḥ /
vetasāraś cāmlasāraḥ śaravedhī ca vedhakaḥ

2.1.347

nīlaśca bhedano bhedī rājāmlaścāmlabhedanaḥ /
amlāṅkuśo raktasāraḥ phalāmlaścāmlanāyakaḥ

2.1.348

sahasravedhī vīrāmlo gulmaketur dharākṣidhā /
śaṅkhamāṃsādidrāvī syad dvidhā caivāmlavetasaḥ

2.1.349

amlavetasamatyamlaṃ kaṣāyoṣṇāmavātajit /
kaphārśaḥsamagulmāmam arocakaharaṃ param

2.1.350

<kāca>
kācas tuṣārasāraśca rasakhoṭamalāpahaḥ /
śṛṅgārī cābhradhārī ca sarvanetrāmayāpahā

2.1.351

<chagaṇa>
piṣṭakaṃ chagaṇaśchāṇamutpalaṃ ca vanotpalam /
kariṇḍopalaśāṭhī ca varaṭī chagaṇābhidhā

2.1.352

rasalohadoṣahāri khyātaṃ tadbhasma duritasaṃhṛtaye /
<aṅgāra>
śikhitrāḥ pāvakocchiṣṭā aṅgārāḥ koliśā matāḥ

2.1.353

kokilāśceti cāṅgārā nirvāṇāḥ payasā vinā /
<sikatā>
sikatā pravāhajanitā siktā pānīyacūrṇakā sūkṣmā

2.1.354

sā vālukā śramaghnī saṃsekātsannipātaghnī /
<uparasaśodhana>
kāsīsaṃ bhāvayed gharme dinaṃ jambīrajairdravaiḥ

2.1.355

śudhyate ṭaṅkaṇaṃ gairī kaṅkuṣṭhaṃ ca varāṭikā /
śaṅkhaṃ nīlāñjanaṃ caiva pṛthak śodhyaṃ dine dine

2.1.356

godugdhaistriphalākvāthair bhṛṅgadrāvaiḥ śilājatu /
mardayedāyase pātre dinaikaṃ tacca śudhyati

2.1.357

meṣīkṣīreṇa daradamamlavargaiśca bhāvitam /
saptavāraṃ prayatnena śuddhimāyāti niścayam

2.1.358

sūryāvartaṃ vajrakandaṃ kadalī devadālikā /
śigruḥ kośātakī vandhyā kākamācī ca vālukā

2.1.359

āsāmekarasenaiva trikṣārair lavaṇaiḥ saha /
bhāvayedamlavargaiśca dinamekaṃ prayatnataḥ

2.1.360

sauvīraṃ kāntapāṣāṇaḥ śuddhā bhūnāgamṛttikā /
sarve uparasāścātha pṛthagbhāvyaṃ dinaṃ dinam

2.1.361

tataḥ pācyaṃ ca taddrāvairḍolāyantre dinaṃ sudhīḥ /
śudhyante nātra sandehaḥ sarve uparasāḥ pṛthak

2.1.362

punarnavāmeghanādakapijambīratindukaiḥ /
agastipuṣpakumudayavaciñcāmlavetasaiḥ

2.1.363

vanasūraṇabhūdhātrīmaṇḍūkīkaravīrakaiḥ /
kāravallīkṣīrakandaraktotpalaśamīghanaiḥ

2.1.364

meṣaśṛṅgīśaśavasāśakravāruṇiṭaṅkaṇaiḥ /
tailamatsyavasāvyoṣadravair etaiḥ sakāñjikaiḥ

2.1.365

etaiḥ samastair vyastairvā ḍolāyantre dinatrayam /
abhrapatrādyuparasān śuddhihetoḥ prapācayet

Original text: Ānandakanda · Edition: S.V. Radhakrishna Sastri, Srirangam: Sri Vilasam Press, 1952. · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc