Language

ENहिગુ
Scripture Library

Ānandakanda · Chapter 1.7

1.7.1

Āk, 1, 7
<padmarāgādiratnotpattiḥ>
purā kailāsaśikhare gahvare'drisuteśvarau /
ciramāstāṃ krīḍamānau jigūṣū tau parasparam

1.7.2

tadā retaḥ sūtarūpapravāho'bhūttayormahān /
tatpravāhaprabhāvena vedhitā dṛṣado'bhavan

1.7.3

padmarāgādimaṇayo lohā hemādayastathā /
gandhakādyāśca pāṣāṇā divyā oṣadhayo latāḥ

1.7.4

nānāvarṇā bahuvidhā nānāsiddhipradāyakāḥ /
pūrvoktānāṃ samastānāṃ vajraṃ śreṣṭhatamaṃ mahat

1.7.5

tajjātilakṣaṇaṃ devi saṃskāraṃ bhajanaṃ phalam /
kramādvakṣyāmi te devi sāvadhānaṃ śṛṇu priye

1.7.6

<vajralakṣaṇaṃ vajrabhedāṃśca>
dvijanmānaśca rājanyā ūravyā vṛṣalāḥ kramāt /
śubhraśoṇaharidrābhāḥ kālā nānāvidhāstathā

1.7.7

strīpuṃnapuṃsakāścaiva jñātavyāste kramātpriye /
śuklāḥ phalakasampūrṇā jyotiṣmanto mahattarāḥ

1.7.8

pumāṃsaste tu vijñeyā rekhābījavivarjitāḥ /
balāḍhyāḥ satvasahitā lohakramaṇahetavaḥ

1.7.9

rasabandhakarāḥ kṣipraṃ sarveṣāṃ siddhidāyakāḥ /
rasāyanakarāḥ sthūlā hyaṣṭasiddhipradāyakāḥ

1.7.10

ṣaṭkoṇabījarekhābhirujjvalāstāḥ striyaḥ smṛtāḥ /
dehajyotiḥprajananā bhogakāntisukhapradāḥ

1.7.11

dīrghāstryasrāśca tanavo niboddhavyā napuṃsakāḥ /
kṣīṇasatvāḥ svalpavīryāḥ krāmakāḥ suranāyike

1.7.12

klībā napuṃsake strīṇāṃ striyaḥ sarvahitā narāḥ /
jātyānurūpāścotsāhaṃ yathā satvaṃ tathā guṇam

1.7.13

yathā kāntistathā śīlaṃ kurvantyevaṃ dvijātayaḥ /
valīpalitarogaghnāḥ kṣatriyā mṛtyuhāriṇaḥ

1.7.14

dehasthairyakarā vaiśyā lohānāṃ vedhakāriṇaḥ /
vayaḥstaṃbhakarāḥ śūdrā nānāmayavināśanāḥ

1.7.15

<vajrasaṃskāraḥ>
vajrasaṃskāramadhunā kathayāmi śṛṇu priye /
śyāmā śamī meghanādā varṣābhūdhūrtakodravāḥ

1.7.16

meṣaśṛṅgyākhukarṇī ca kulutthaṃ cāmlavetasaḥ /
madanāgastyanirguṇḍī caiteṣāṃ svarasairyute

1.7.17

ḍolāyantre pācayecca vyāghrīkandagataṃ dinam /
uddhṛtya māhiṣaśakṛlliptaṃ kārīṣavahninā

1.7.18

dahedrātrau caturyāmaṃ rātryante pariṣecayet /
hayamūtrasnuhīkṣīrakulatthakarasaistathā

1.7.19

pācayeddāhayedevaṃ secayetsaptavārakam /
evaṃ dvijātijātīyāḥ śodhitāḥ syuśca siddhidāḥ

1.7.20

<vajrarasāyanam>
rasāyanārhaṃ vakṣyāmi vajrabhasma sureśvari /
vaikrāntatāpyagandhāśmaśilāmākṣikatālakam

1.7.21

kāntāsyaṭaṅkaṇakṣārakulīrāsthīni peṣayet /
stanyena golake kṣiptvā mūṣāyāṃ nikṣipet tataḥ

1.7.22

dhameddṛḍhataraṃ pūrvaṃ paścādgajapuṭe pacet /
tadeva vajramādāya tasminṣoḍaśamātrake

1.7.23

ekāṃśaṃ pāradaṃ tasmin pakvabījena jāritam /
stanyena mardayettau dvau punar gajapuṭe pacet

1.7.24

evaṃ tatṣoḍaśapuṭādbījajīrṇarasānvitam /
dṛḍhaṃ kurvīta tadvajraṃ bhavedbhasma rasāyanam

1.7.25

śṛṇu rudrāṇi vakṣyāmi divyaṃ vajrarasāyanam /
pūrvoktavatprakurvīta dehaśuddhyādikaṃ vidhim

1.7.26

śubharkṣe sumuhūrte ca candratārābalānvite /
śivāgnigurugoviprabhiṣajaḥ pūjayetpurā

1.7.27

tataḥ seveta tadbhasma yavamātraṃ varānane /
kāntābhrasattvaṃ sauvarṇabhasma guñjaikamātrakam

1.7.28

triphalāmadhusarpirbhiḥ prātaḥ śuddhavapur lihet /
evaṃ ṣoḍaśamāsāntam ekadvitricatuṣṭayam

1.7.29

pratimāsaṃ vardhayitvā yāvadyāvakaṣoḍaśam /
kāntādibhasmatritayaṃ guñjāvṛddhikrame tathā

1.7.30

dviniṣkaṃ triphalācūrṇaṃ sarpirmadhu yathāsukham /
pūrvoktavadvidhiṃ tyājyaṃ prakuryānmama vallabhe

1.7.31

sevitaṃ palamātraṃ tu vajrabhasma dinaṃ kramāt /
valīpalitarogaghnaṃ śatāyuṣyaṃ dadāti ca

1.7.32

dvipalaṃ ca sahasrāyur ayutaṃ tripalaṃ tathā /
catuṣpalaṃ lakṣamāyur daśalakṣaṃ ca pañcamam

1.7.33

koṭyāyuṣyaṃ ṣaṭpalaṃ ca surendrāyuśca saptamam /
brahmāyuṣyaṃ cāṣṭapalaṃ viṣṇutvaṃ navamaṃ palam

1.7.34

rudratvaṃ daśamaṃ devi īśvaratvaṃ tataḥ param /
sadāśivatvaṃ dvādaśyāṃ vajrabhasma dadātyalam

1.7.35

sarvajñatvaṃ sarvagatvaṃ svecchāviharaṇaṃ tathā /
<vajraudanam>
vajraudanaṃ pravakṣyāmi rasāyanahitaṃ param

1.7.36

pūrvavacchodhite vajre mṛdukarma samārabhet /
mātṛvāhakamadhyasthaṃ tittirīmāṃsaveṣṭitam

1.7.37

tīkṣṇakāntānanarasaiḥ punas tat pariveṣṭayet /
kulatthatriphalānīrakodraveṣu pṛthakpṛthak

1.7.38

tridinaṃ pācayed evaṃ tadvajraṃ veṣṭayeddalaiḥ /
trivarṣārūḍhatāmbulyās tathā kārpāsakasya vā

1.7.39

ceṣṭitaṃ jānumadhyasthaṃ vajraṃ yāmadvayānmṛdu /
vajraudanam idaṃ proktaṃ vajradrutir athocyate

1.7.40

<vajradrutiḥ>
trikṣāraṃ caṇakāmlaṃ ca rāmaṭhaṃ cāmlavetasam /
jvālāmukhī cekṣurakaṃ sthalakumbhīrasena ca

1.7.41

piṣṭvā snuhyarkayoḥ kṣīrais tadgole mṛdu hīrakam /
nikṣipettacca jambīre dolāyantre tryahaṃ pacet

1.7.42

evaṃ kṛte hīrakasya drutir bhavati sūtavat /
<anyadrutyatideśaḥ>
padmarāgādiratnānāṃ drutir evaṃ kṛte bhavet

1.7.43

abhrakādimapāṣāṇā dravantyevaṃ kṛte dhruvam /
dravanti rasaratnāni mauktikaṃ cāmlavetasam

1.7.44

saptāhaṃ bhāvayed gharme kṣipejjambīrake tataḥ /
dhānyarāśau trisaptāhaṃ puṭapāke dravatyalam

1.7.45

<vajrabhasmaguṇāḥ>
vajrabhasma yathā tadvad drutimārdavayorapi /
bhaved bhasma varārohe jarādāridryamṛtyujit

1.7.46

rasāyane bhavetsaukhyaṃ bhasma drutimṛdūdbhavam /
rasāyane tu strīpuṃsau krāmaṇe tu napuṃsakaḥ

1.7.47

ṣaḍrasaṃ himavīryaṃ ca sarvāmayavināśanam /
sarvadoṣapraśamanaṃ sarvasaukhyaṃ rasāyanam

1.7.48

vidyutprabhāṃ dehadārḍhyaṃ svacchaṃ snigdhaṃ ca lekhanam /
saundaryaṃ balamāyuṣyaṃ grahālakṣmīvināśanam

1.7.49

śuddhirmṛdudrutībhasma vaikrāntasya tu vajravat /
<svarṇaṃ tadbhedāḥ>
atha vakṣye śreṣṭhatamaṃ śṛṇu hemarasāyanam

1.7.50

hemotpattiḥ purā proktā tathāpi trividhā bhavet /
rasavedhād bhaveccaikam itaratkṣetrasambhavam

1.7.51

lohasaṅkarajaṃ cānyacchreṣṭhamadhyakanīyasaḥ /
krameṇa pītarakte ca pītaraktaṃ ca varṇataḥ

1.7.52

nikarṣachedadāheṣu kuṅkumaśvetaśoṇitam /
<svarṇaśuddhiḥ>
divyam evaṃvidhaṃ svarṇaṃ paṭṭakaṃ kaṇaśaḥ kṛtam

1.7.53

halinīkañcukīkandasnuhyarkāgnikarañjakam /
dhūrtaguñjeṅgudīcīramūlatālāśvagandhikāḥ

1.7.54

piṣṭvendravāruṇī caiṣā mūlāni mathitena vai /
lepayetsvarṇapaṭṭāni tāpayejjātavedasi

1.7.55

mūtre mathite taile kulutthāmbhasi kāñjike /
jambīrārkapayomadhye pratyekaṃ saptadhā kṣipet

1.7.56

lepayettāpayetsiñcyādbhūyo bhūyo'pi saptadhā /
valmīkamṛddhūmasāram iṣṭakāpaṭugairikam

1.7.57

piṣṭvā jambīranīreṇa liptvā patraṃ puṭīkṛtam /
caturvarṇābhrakaṃ tāpyaṃ daradaṃ tālakaṃ śilām

1.7.58

kāntakaṅkuṣṭharasakavimalāsūtabhūlatāḥ /
piṣṭvāmlena vaṭīḥ kuryānniṣkamātrāḥ sureśvari

1.7.59

palādūnaṃ na kartavyam adhikaṃ ca catuṣpalāt /
puṭitaṃ hema śulbaṃ ca drāvayecca samīkṛtam

1.7.60

tanmadhye taddravībhūte caikaikāṃ vaṭikāṃ kṣipet /
svarṇād daśaguṇā vāhyā vaṭikāḥ śoṣitāḥ kramāt

1.7.61

yāvaccheṣaṃ bhavet svarṇaṃ tāvad evaṃ dhamecchanaiḥ /
śuddhaṃ tajjāyate divyaṃ jarāmaraṇarogahṛt

1.7.62

<svarṇabhasma>
ciñcāpatranibhaṃ svarṇaṃ patraṃ śuddhaṃ ca pāradam /
ekāntaṃ mardayed amlais tatpiṣṭim api lepayet

1.7.63

samagandhakatāpyābhyāṃ piṣṭiṃ mūṣāgatāṃ dhamet /
ṣoḍaśāṃśaṃ sūtabhasma hemacūrṇe vinikṣipet

1.7.64

amlena mardayed gāḍhaṃ pacet tadbhūdhare puṭe /
evaṃ ṣoḍaśaparyantaṃ rasaṃ pratipuṭaṃ kṣipet

1.7.65

nirutthaṃ hemabhasmedaṃ jāyate sarvasiddhidam /
<hemarasāyanam>
virekavamanādyaiśca śuddhadehaḥ śubhe dine

1.7.66

arcayedīśaviprāgniguruvaidyapuraḥsarān /
seveta śuddhahṛdayo divyaṃ hemarasāyanam

1.7.67

kāntābhrayoḥ sattvabhasma caikaguñjāpramāṇakam /
māṣonmitaṃ hemabhasma varāmadhvājyayuglihet

1.7.68

pūrvoktavad vajramāsaṣoḍaśikāvadhi /
pūrvoktavad vidhiṃ tyājyaṃ prakurvīta rasāyanī

1.7.69

śṛṇu citrāṃ girisute sevāṃ hemarasāyane /
palamātropayogena sarvarogavivarjitaḥ

1.7.70

tato dvipalayogena valīpalitavarjitaḥ /
vāksiddhirdivyadṛṣṭiśca tripalena bhavetpriye

1.7.71

catuḥpalopayogena viṣavyāghrāhibhīrna hi /
tathā pañcapalenaiva divyātmajñānitā bhavet

1.7.72

devi ṣaṭpalayogena siddhasādhyapadaṃ bhavet /
tathā saptapalenāpi vidyādharapadaṃ bhavet

1.7.73

tathāṣṭapalayogena svecchāviharaṇe paṭuḥ /
palena navamenāpi cāṣṭaiśvaryaguṇānvitaḥ

1.7.74

tathā daśapalenāpi mahendratvam avāpnuyāt /
ekādaśapalair devi brahmatvaṃ nātra saṃśayaḥ

1.7.75

dvādaśabhiḥ palaiḥ kānte viṣṇutvaṃ samupaiti ca /
trayodaśapalenāpi raudraṃ padam avāpnuyāt

1.7.76

tathā caturdaśapalair aiśvaraṃ labhate padam /
palaiḥ pañcadaśair eti sadāśivapadaṃ param

1.7.77

tathā syāt ṣoḍaśapalaiḥ saccidānandavigrahaḥ /
sarvajñaḥ sarvakartā ca hartā goptā sa sarvagaḥ

1.7.78

<hemadrutiḥ>
hemadrutiṃ pravakṣyāmi śṛṇu saṃprati pārvati /
phalapāṃśur devadālyāḥ śakragopo'śvalālikā

1.7.79

ṭaṅkaṇaṃ jālinīnīrair bhāvayedbahudhā priye /
drāvayetkāñcanaṃ tatra vapetsūtasamā drutiḥ

1.7.80

imāṃ drutiṃ kāñcanavad bhasma sevāṃ ca kalpayet /
svādu tiktaṃ kaṣāyaṃ ca śītam uṣṇaṃ rasāyanam

1.7.81

hṛdyaṃ kāntipradaṃ śuddhaṃ cakṣuṣyaṃ guru lekhanam /
dhṛtismṛtyāyurārogyanayavāksiddhidāyakam

1.7.82

kṣayonmādādirogāṇāṃ nāśanaṃ doṣaśāntikṛt /
snigdhaṃ rucyaṃ dīptiṃ vīryakṛdbalavardhanam

1.7.83

<kāntam tadbhedā lakṣaṇañca>
atha kānte pravakṣyāmi kāntaṃ kāntarasāyanam /
divyā auṣadhayaḥ santu sarvasiddhipradāyikāḥ

1.7.84

tebhyaḥ kāntaṃ śreṣṭhatamaṃ valīrukpalitāpaham /
kalpānte tāṇḍavaṃ śaṃbhuḥ śarvāṇīsahitaḥ svayam

1.7.85

uccaṇḍaṃ vyatanottatra saṃjātāḥ svedabindavaḥ /
tatra tatra gatāste'pi hyayaskāntatvamāyayuḥ

1.7.86

jāṅgale bahavo jātā deśe sādhāraṇe kvacit /
jalaprāye'sti vā nāsti jātyā pañcavidhāḥ smṛtāḥ

1.7.87

bhrāmakaṃ cumbakaṃ devi karṣakaṃ drāvakaṃ tathā /
romakaṃ ca tathaikadvitricatuḥ sarvatomukhāḥ

1.7.88

teṣāṃ pañcavidhānāṃ tu pītaṃ kṛṣṇaṃ ca śoṇitam /
miśraṃ pṛthakpṛthakteṣāṃ kramātsyuradhidevatāḥ

1.7.89

brahmaviṣṇvīśabhūtātmamātṛkāḥ parikīrtitāḥ /
pītavarṇaṃ sparśavedhi kṛṣṇaṃ śreṣṭhaṃ rasāyane

1.7.90

rasabandhakaraṃ raktaṃ miśraṃ sarvarujāpaham /
romakaṃ grahabhītighnaṃ drāvakaṃ cottamottamam

1.7.91

uttamaṃ madhyamaṃ nīcaṃ karṣakaṃ cumbakaṃ kramāt /
bhrāmakaṃ lakṣaṇaṃ vacmi lohaṃ tu bhrāmayettataḥ

1.7.92

tasmādbhrāmakamityuktaṃ cumbakaṃ lohacumbakam /
karṣakaṃ karṣayellohaṃ drāvakaṃ drāvayedyataḥ

1.7.93

sphuṭanādromajananaṃ tadromakamudāhṛtam /
atyuttamaṃ bahumukhaṃ catuḥpañcāsyamuttamam

1.7.94

madhyamaṃ syāddvitrimukhaṃ nīcamekamukhaṃ bhavet /
bhrāmakaṃ cumbakaṃ sarvarogāṇāṃ nāśane hitam

1.7.95

karṣakaṃ drāvakaṃ śreṣṭhaṃ rasayoge rasāyane /
rasadvipāṅkuśamidaṃ kāntaṃ pañcavidhaṃ priye

1.7.96

samīraṇātapaspṛṣṭaṃ na grāhyaṃ tatkadācana /
hastadvayaṃ samutkhāya kāntaṃ grāhyaṃ varānane

1.7.97

<kāntasattvapātanam>
ādau sampūjya durgāṃ ca gaṇeśaṃ bhairavaṃ priye /
tīvrāgninā dahetkāntaṃ secayettriphalāmbunā

1.7.98

tatkāntaṃ cūrṇayetsūkṣmaṃ kācasāmudraṭaṅkaṇaiḥ /
lākṣāgugguluguñjābhir ūrṇājyamadhusikthakaiḥ

1.7.99

śaśāsthikṣudramīnaiśca bhallātatilakalkakaiḥ /
sarjakṣārayavakṣārarālaiś ciragulais tathā

1.7.100

nyaṅkusairibhadantīnāṃ viṣāṇaiśca samāṃśakaiḥ /
etatsamāṃśaṃ tatkāntamajākṣīreṇa mardayet

1.7.101

melayet pañcamāhiṣyair dadhyādyair gomayāntakaiḥ /
ślakṣṇaṃ piṣṭvā vaṭīḥ kuryāt karṣamātrāḥ sureśvari

1.7.102

koṣṭhīyantre vaṅkanāle khadirāṅgārakair dṛḍham /
pañca pañca vaṭīstatra nikṣipecca śanaiḥ śanaiḥ

1.7.103

triyāmamathanādeva kāntātsatvaṃ patecchuci /
tatsarvaṃ kaṇaśaḥ kṛtvā kācādyairauṣadhaiḥ samaiḥ

1.7.104

mūṣāgataṃ dhamettīvramevaṃ dhāmyaṃ tridhā priye /
evaṃ kṛtaṃ tu tatkāntasatvaṃ sattvatamaṃ bhavet

1.7.105

<kāntasvarūpam>
kāntalohasya pātrasthajale tailasya bindavaḥ /
na sarpanti caṇāstvetāḥ kṛṣṇāḥ syur nātra saṃśayaḥ

1.7.106

ghṛṣṭahiṅgorna gandhaḥ syāt kṣīrormiḥ śikharākṛtiḥ /
na kadācid bhuvi patecchivā muñcati tiktatām

1.7.107

tallohakṣiptam uṣṇāmbu śītalaṃ bhavati kṣaṇāt /
<lohaśuddhiḥ>
ūnaṃ pañcapalānnaiva nordhvaṃ pañcadaśāt palāt

1.7.108

triphalā ṣoḍaśapalā taccaturguṇamambu ca /
kvāthayet pādaśeṣaṃ tu tasminpatrāṇi ḍhālayet

1.7.109

śaśaraktapraliptāni śoṣayedātape punaḥ /
tāpitāni punastakratailasauvīrasarpīṃṣi

1.7.110

kṣaudrārkakṣīrajambīrakulatthakaraseṣvapi /
lepanaṃ śoṣaṇaṃ dāhaṃ secanaṃ ca kramātpriye

1.7.111

pratyekaṃ saptadhā kuryād giridoṣaṃ tyajedayaḥ /
<lohasaṃskāramantrāḥ>
ādau mantrastataḥ karma kartavyo mantra ucyate

1.7.112

udbhavodbhavaśabdaḥ syāccaturthyanto 'mṛtāt paraḥ /
svāhāntaḥ praṇavaścādau mantro'yaṃ mardane sthitaḥ

1.7.113

oṃ amṛtodbhavodbhavāya svāhā /
rakṣāyai lohanarayorayamekodbhavo manuḥ /
vinā svāhāpadaṃ sthāne phaḍantaṃ yaḥ samuccaret

1.7.114

oṃ amṛtodbhavāya phaṭ praṇavordhvaṃ namaścaṇḍavajrapāṇaya ityapi /
tataḥ paraṃ mahāyakṣasenādhipataye namaḥ

1.7.115

dviruktaṃ suruśabdasya mahāvidyābalāya ca /
tataḥ svāheti mantro'yaṃ balikarmaṇi kīrtitaḥ

1.7.116

oṃ namaścaṇḍavajrapāṇaye mahāyakṣasenādhipataye namaḥ suru suru mahāvidyābalāya svāhā /
<lohabhasma>
etāni lohapatrāṇi sūkṣmaṃ saṃcūrṇayettataḥ /
ayaḥpātre kāntacūrṇaṃ nikṣipya triphalārasaiḥ

1.7.117

secayettadayodarvyā cālayanpācayediti /
piṇḍībhūtaṃ tadādāya mṛttikāpaṭale śubhe

1.7.118

saṃpuṭe nikṣipetsamyak ṣoḍaśāṅgulagartake /
nidhāyāraṇyakārīṣamadhyagaṃ kāriṣaṃ dahet

1.7.119

ahorātraṃ prakurvīta vātātapavivarjitam /
punaḥ prātaḥ samādāya varākvāthena mardayet

1.7.120

sthālīsaṃpuṭayorevaṃ kuryātpākapuṭaiḥ kramāt /
evaṃ vidadhyātsaptāhaṃ tasminkṣepyaṃ ca hiṅgulam

1.7.121

lohasya ṣoḍaśāṃśaṃ ca nārīstanyena mardayet /
sthālyāṃ pākaṃ saṃpuṭe ca puṭaṃ kurvīta ṣoḍaśa

1.7.122

nirutthaṃ tadbhavedbhasma devi yojyaṃ rasāyane /
<lhohabhasmano'mṛtīkaraṇam>
yāvatsyāttriphalā tasmād bhavedvāri caturguṇam

1.7.123

aṣṭāvaśeṣaṃ kvāthayet kvāthasya sadṛśaṃ ghṛtam /
ghṛtatulyaṃ kāntabhasma tāmrapātre pacetpriye

1.7.124

lohadarvyā pracalayan yāvacchuṣyati tadrasaḥ /
tāvanmṛdvagninā pācyaṃ lohatulyāṃ sitāṃ kṣipet

1.7.125

amṛtīkaraṇamityuktaṃ sarvayogavahaṃ param /
<lohapākabhedāḥ>
lohapākaṃ pravakṣyāmi tadbhavettrividhaṃ priye

1.7.126

mṛdumadhyakharāḥ proktā jambīrasadṛśo mṛduḥ /
madhyamaḥ piṇḍasadṛśo vālukāsadṛśaḥ kharaḥ

1.7.127

<kāntaloharasāyanasevākramaḥ>
atha sevāṃ pravakṣyāmi kāntalohasya bhasmanaḥ /
sumuhūrte śubhadine pūjiteśādidevataḥ

1.7.128

seveta siddhidaṃ divyaṃ kāntabhasma rasāyanam /
śuddhadeho virekādyairabhrabhasma purā priye

1.7.129

māsamekaṃ tu seveta tasmācchuddhavapurbhavet /
māṣamātraṃ kāntabhasma guñjāmātrābhrabhasma ca

1.7.130

dviniṣkaṃ triphalācūrṇaṃ madhusarpiḥsamanvitam /
lihet prātar viśuddhātmā snānadānādikarmabhiḥ

1.7.131

anupeyaṃ tato lohād gavyaṃ ṣaṣṭiguṇaṃ payaḥ /
dhāroṣṇaṃ tadabhāve tu kṛtvā kṣīraṃ samāmbukam

1.7.132

yāvatkṣīṇajalaṃ kvāthyaṃ kṣīraṃ cānupibetpriye /
tadasātmye varākvāthaṃ guḍūcyā vā kaṣāyakam

1.7.133

ityekamāsaṃ seveta kramāddvitricatuṣṭayam /
pratimāsaṃ māṣaguñjāvṛddhiḥ kāntābhrabhasmanoḥ

1.7.134

evaṃ ṣoḍaśamāsāntaṃ vṛddhiḥ ṣoḍaśamātrakāḥ /
pūrvoktavadvidhiṃ tyājyaṃ kuryātsiddhimavāpnuyāt

1.7.135

asya vatsarayogena kṣudrāmayavināśanam /
etaddvivarṣayogena mahārogapraṇāśanam

1.7.136

trivarṣātpalitaṃ hanti caturvarṣādvaliṃ haret /
pañcamādapamṛtyughnaṃ ṣaṣṭhe syādāyuṣaḥ śatam

1.7.137

saptābde sūryavaddīptiṃ daśame siddhimelanam /
vaidyādharaṃ samāpnoti varṣe caikādaśe priye

1.7.138

trayodaśābde devatvam indratvaṃ ca caturdaśe /
tathā pañcadaśābde ca sarvalokapriyo bhavet

1.7.139

ṣoḍaśābde'ṣṭasiddhiḥ syātsatyaṃ satyaṃ maheśvari /
<kāntadrutikramaḥ>
suvarṇadrutivatkāntadrutiḥ syātpūrvavatpriye

1.7.140

kāntadrutirbhavedbhasma kāntalohasya bhasmavat /
<lohabhedāstadguṇāśca>
kiṭṭaṃ muṇḍaṃ tathā tīkṣṇaṃ kāntaṃ pūrvottarottaram

1.7.141

guṇāḍhyāḥ syur daśaśatasahasraṃ lakṣakaṃ kramāt /
śatādhiko bhavet kāntastvauṣadhānāṃ rasāyanam

1.7.142

tridoṣaśamanaṃ divyaṃ sarvarogāpahārakam /
kāntiṃ rucyaṃ ca cakṣuṣyaṃ hṛdyam āyuṣyadaṃ śuci

1.7.143

sthairyaṃ dārḍhyaṃ ca dhātūnāṃ balavacca rasāyanam /
<abhrakotpattiḥ tadbhedā lakṣaṇañca>
athābhrakaṃ pravakṣyāmi tadutpattyādikaṃ kramāt

1.7.144

purādiśaktir bhavatī śvetadvīpe manorame /
indrāṇīkamalāvāṇīgāyatrīpramukhaiḥ saha

1.7.145

arundhatīmukhair divyamunidāraiśca saṃyutā /
saṃcikrīḍe mahāmāyā citsadānandarūpiṇī

1.7.146

ānandāśrukaṇāḥ kṣaume nyapatanbahavo dṛśoḥ /
tadā ṛtumatī jātā tataḥ svādu saritpateḥ

1.7.147

tīre tyaktvā ca tadvastraṃ snātvā kailāsamāyayau /
vātyāvaśena tadvastraṃ kṣīrābdhau nyapatattadā

1.7.148

devāsurair mathyamānāt tasmāt kṣīrāmbudhestadā /
samabhūt tadrajovastraṃ caturdhābhrakasaṃjñakam

1.7.149

kṛṣṇābhrakaṃ sāñjanābhaṃ pītaṃ devyaṅgalepanāt /
raktaṃ tasya rajorūpaṃ kṣaumaṃ śvetam abhūditi

1.7.150

caturvidhaṃ tadālokya rasabandhanakāraṇam /
rasāyanaṃ rogaharaṃ sarvasiddhipradāyakam

1.7.151

ityūcire surāḥ sarve sākṣādamṛtasaṃmitam /
śvetaṃ rajatakāryeṣu trayamanyatsuvarṇake

1.7.152

sarvaṃ rasāyane yojyaṃ raktapītasitāsitam /
śvetācchataguṇaṃ raktaṃ raktātpītaṃ sahasrakam

1.7.153

pītāllakṣaguṇaṃ kṛṣṇaṃ jñeyaṃ lohe rasāyane /
pratyekaṃ tāni jāyante caturdhā jātitaḥ kramāt

1.7.154

pinākaṃ darduraṃ nāgaṃ vajraṃ ceti caturvidham /
vajraṃ samāharenmukhyaṃ trīṇyanyāni vivarjayet

1.7.155

pinākamagninikṣiptaṃ muñcate dalasaṃcayam /
tatsevitaṃ malaṃ baddhvā mārayedrogakāraṇam

1.7.156

darduraṃ vahninikṣiptaṃ kurute bhekaniḥsvanam /
tadutpādayate rogamaśmaryākhyam asādhyakam

1.7.157

nāgamagnau vinikṣiptaṃ phūtkāraṃ vitanoti yat /
tatsevayā mahākuṣṭhaṃ maṇḍalākhyaṃ bhaveddhruvam

1.7.158

<grāhyalakṣaṇam>
etattritayasevābhirjāyate rogasaṃcayaḥ /
vahnisthitaṃ tu vajrābhraṃ vikārānnācaretkvacit

1.7.159

tasmādvajrābhrakaṃ sevyaṃ valīpalitamṛtyujit /
rājahastātparaṃ grāhyaṃ khanitrena tadākarāt

1.7.160

<vajrābhra:: parīkṣā:: bad quality>
bhārayuktaṃ pṛthudalaṃ snigdhaṃ mocyadalaṃ sukham /
kācacandrakakiṭṭābhaṃ na yojyaṃ tatkadācana

1.7.161

<dhānyābhrakam>
pūrvoktalakṣaṇayutaṃ vajrābhraṃ dhamayed dṛḍham /
arkakṣīrāranāle ca gomūtre triphalārase

1.7.162

meghanādarase cetthaṃ nikṣipetteṣu tattridhā /
samyagdalaṃ mocayitvā meghanādāmlayor dravaiḥ

1.7.163

bhāvayed ātape tīvre ślakṣṇaṃ piṣṭvātha vastrake /
nikṣipya dhānyasahitaṃ baddhvā tatkāñjike punaḥ

1.7.164

karābhyāṃ ghaṭṭayed gāḍhaṃ sūkṣmaṃ tatkāñjike sravet /
tat kuryād ātape śuṣkam etad dhānyābhrakaṃ smṛtam

1.7.165

<abhrakasatvapātanam>
kāntavatsatvapatanamabhrakasya bhavetpriye /
hema rūpyaṃ mākṣikaṃ ca vaikrāntaṃ madhu ṭaṅkaṇam

1.7.166

guñjā guḍaṃ ghṛtaṃ bhallam ekaikaṃ daśaniṣkakam /
piṣṭvārkapayasā kāryā vaṭikāḥ karṣamātrakāḥ

1.7.167

śataniṣke 'bhrasatve 'smin vidrute vaṭikāḥ kṣipet /
ekaikaghaṭikāmātraṃ vaṭyaḥ kṣepyāḥ śanaiḥ śanaiḥ

1.7.168

yāvat tat sattvaśeṣaṃ syāt tāvad dhāmyam atandritaiḥ /
idam abhrakasattvaṃ tu devayogyaṃ rasāyanam

1.7.169

<abhrakasatvabhasma>
cūrṇīkṛtyābhrasattvaṃ tanmeghanādaḥ punarnavā /
sūraṇo'rkadalaṃ mustā jambīrastālamūlikā

1.7.170

triphalā vajravallī ca śāṅgerī maricaṃ tathā /
amlavargo vaṭajaṭā kārpāsamuniśigrukam

1.7.171

ekavīrā kokilākṣī sarpākṣī tulasī vacā /
peṭārī vākucī kanyā caikaikasya rasaiḥ pṛthak

1.7.172

mardanaṃ gharmapākaṃ ca sthālīpākaṃ puṭaṃ kramāt /
ekaikāhaṃ prakurvīta tato daradamākṣike

1.7.173

satvaṣoḍaśabhāgena yojyaṃ peṣyaṃ varārasaiḥ /
puṭaṣoḍaśaparyantaṃ kuryādevaṃ hi bhairavi

1.7.174

pūrvoktavat syād amṛtīkaraṇaṃ kāntasatvavat /
nirutthaṃ bhasma bhavati cāyurārogyadāyakam

1.7.175

<abhrakasatvasevākramaḥ>
atha sevāṃ pravakṣyāmi ghanasatvarasāyane /
vamanādiviśuddhātmā pūjitasveṣṭadevataḥ

1.7.176

guñjāmātrābhrasatvaṃ ca dviniṣkaṃ triphalārajaḥ /
madhvājyābhyāṃ lihetprātarekamāsaṃ bhajediti

1.7.177

evaṃ ṣoḍaśamāsāntaṃ māsavṛddhikrameṇa vai /
guñjāvṛddhirbhaveddevi sevetetthaṃ rasāyanam

1.7.178

pūrvoktavadvidhiṃ tyājyaṃ prakurvīta sureśvari /
varṣeṇa dehaśuddhiḥ syāddvivarṣādāmayāccyutaḥ

1.7.179

trivatsarānmahāroganāśanaṃ bhavati dhruvam /
caturvarṣān mahākāntibalavīryapravardhanam

1.7.180

pañcavarṣāddehadārḍhyaṃ ṣaṣṭhe vāksiddhimeti hi /
saptame divyadṛṣṭiḥ syādaṣṭame viṣanāśanam

1.7.181

navābde siddhatāmeti tato vidyādharo bhavet /
ekādaśābde tvindratvaṃ dvādaśe brahmatā bhavet

1.7.182

trayodaśābde viṣṇutvaṃ rudratvaṃ ca caturdaśe /
īśatvaṃ pañcadaśake ṣoḍaśābde sadāśivaḥ

1.7.183

aṇimādiyutaḥ svairī sarvajñaḥ sarvakṛdbhavet /
<abhrakadrutiḥ>
athābhrakadrutiṃ vakṣye kañcukīkanda eva ca

1.7.184

kapitindau keśataile pratyekaṃ tu tridhā vapet /
mūṣāyāṃ drāvayitvā tadabhrasatvadrutirbhavet

1.7.185

bhasmīkuryātprayatnena drutimabhrakasatvavat /
<abhrakaguṇāḥ>
ṣaḍrasaḥ sarvarogaghnastridoṣaśamanaḥ paraḥ

1.7.186

vīryāyuṣyabalaprajñākāntirūpavivardhanaḥ /
vapurdārḍhyasthairyayukto valīpalitamṛtyuhā

1.7.187

rucyo vṛṣyo laghuḥ śīto medhyaḥ snigdho rasāyanam /
abhrakaṃ dīpanaṃ grāhi śreṣṭhaṃ pāradabandhanam

1.7.188

pakṣajitsūtarājasya bhasmībhūtābhrasatvakaḥ /
abhrasya patraṃ rogaghnaṃ tacca satvaṃ dṛḍhaṃkaram

1.7.189

cetasatvaṃ mṛdu hareddrutistāṃśca daridratām

Original text: Ānandakanda · Edition: S.V. Radhakrishna Sastri, Srirangam: Sri Vilasam Press, 1952. · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc