Ānandakanda · Chapter 1.7
Āk, 1, 7
<padmarāgādiratnotpattiḥ>
purā kailāsaśikhare gahvare'drisuteśvarau /
ciramāstāṃ krīḍamānau jigūṣū tau parasparam
tadā retaḥ sūtarūpapravāho'bhūttayormahān /
tatpravāhaprabhāvena vedhitā dṛṣado'bhavan
padmarāgādimaṇayo lohā hemādayastathā /
gandhakādyāśca pāṣāṇā divyā oṣadhayo latāḥ
nānāvarṇā bahuvidhā nānāsiddhipradāyakāḥ /
pūrvoktānāṃ samastānāṃ vajraṃ śreṣṭhatamaṃ mahat
tajjātilakṣaṇaṃ devi saṃskāraṃ bhajanaṃ phalam /
kramādvakṣyāmi te devi sāvadhānaṃ śṛṇu priye
<vajralakṣaṇaṃ vajrabhedāṃśca>
dvijanmānaśca rājanyā ūravyā vṛṣalāḥ kramāt /
śubhraśoṇaharidrābhāḥ kālā nānāvidhāstathā
strīpuṃnapuṃsakāścaiva jñātavyāste kramātpriye /
śuklāḥ phalakasampūrṇā jyotiṣmanto mahattarāḥ
pumāṃsaste tu vijñeyā rekhābījavivarjitāḥ /
balāḍhyāḥ satvasahitā lohakramaṇahetavaḥ
rasabandhakarāḥ kṣipraṃ sarveṣāṃ siddhidāyakāḥ /
rasāyanakarāḥ sthūlā hyaṣṭasiddhipradāyakāḥ
ṣaṭkoṇabījarekhābhirujjvalāstāḥ striyaḥ smṛtāḥ /
dehajyotiḥprajananā bhogakāntisukhapradāḥ
dīrghāstryasrāśca tanavo niboddhavyā napuṃsakāḥ /
kṣīṇasatvāḥ svalpavīryāḥ krāmakāḥ suranāyike
klībā napuṃsake strīṇāṃ striyaḥ sarvahitā narāḥ /
jātyānurūpāścotsāhaṃ yathā satvaṃ tathā guṇam
yathā kāntistathā śīlaṃ kurvantyevaṃ dvijātayaḥ /
valīpalitarogaghnāḥ kṣatriyā mṛtyuhāriṇaḥ
dehasthairyakarā vaiśyā lohānāṃ vedhakāriṇaḥ /
vayaḥstaṃbhakarāḥ śūdrā nānāmayavināśanāḥ
<vajrasaṃskāraḥ>
vajrasaṃskāramadhunā kathayāmi śṛṇu priye /
śyāmā śamī meghanādā varṣābhūdhūrtakodravāḥ
meṣaśṛṅgyākhukarṇī ca kulutthaṃ cāmlavetasaḥ /
madanāgastyanirguṇḍī caiteṣāṃ svarasairyute
ḍolāyantre pācayecca vyāghrīkandagataṃ dinam /
uddhṛtya māhiṣaśakṛlliptaṃ kārīṣavahninā
dahedrātrau caturyāmaṃ rātryante pariṣecayet /
hayamūtrasnuhīkṣīrakulatthakarasaistathā
pācayeddāhayedevaṃ secayetsaptavārakam /
evaṃ dvijātijātīyāḥ śodhitāḥ syuśca siddhidāḥ
<vajrarasāyanam>
rasāyanārhaṃ vakṣyāmi vajrabhasma sureśvari /
vaikrāntatāpyagandhāśmaśilāmākṣikatālakam
kāntāsyaṭaṅkaṇakṣārakulīrāsthīni peṣayet /
stanyena golake kṣiptvā mūṣāyāṃ nikṣipet tataḥ
dhameddṛḍhataraṃ pūrvaṃ paścādgajapuṭe pacet /
tadeva vajramādāya tasminṣoḍaśamātrake
ekāṃśaṃ pāradaṃ tasmin pakvabījena jāritam /
stanyena mardayettau dvau punar gajapuṭe pacet
evaṃ tatṣoḍaśapuṭādbījajīrṇarasānvitam /
dṛḍhaṃ kurvīta tadvajraṃ bhavedbhasma rasāyanam
śṛṇu rudrāṇi vakṣyāmi divyaṃ vajrarasāyanam /
pūrvoktavatprakurvīta dehaśuddhyādikaṃ vidhim
śubharkṣe sumuhūrte ca candratārābalānvite /
śivāgnigurugoviprabhiṣajaḥ pūjayetpurā
tataḥ seveta tadbhasma yavamātraṃ varānane /
kāntābhrasattvaṃ sauvarṇabhasma guñjaikamātrakam
triphalāmadhusarpirbhiḥ prātaḥ śuddhavapur lihet /
evaṃ ṣoḍaśamāsāntam ekadvitricatuṣṭayam
pratimāsaṃ vardhayitvā yāvadyāvakaṣoḍaśam /
kāntādibhasmatritayaṃ guñjāvṛddhikrame tathā
dviniṣkaṃ triphalācūrṇaṃ sarpirmadhu yathāsukham /
pūrvoktavadvidhiṃ tyājyaṃ prakuryānmama vallabhe
sevitaṃ palamātraṃ tu vajrabhasma dinaṃ kramāt /
valīpalitarogaghnaṃ śatāyuṣyaṃ dadāti ca
dvipalaṃ ca sahasrāyur ayutaṃ tripalaṃ tathā /
catuṣpalaṃ lakṣamāyur daśalakṣaṃ ca pañcamam
koṭyāyuṣyaṃ ṣaṭpalaṃ ca surendrāyuśca saptamam /
brahmāyuṣyaṃ cāṣṭapalaṃ viṣṇutvaṃ navamaṃ palam
rudratvaṃ daśamaṃ devi īśvaratvaṃ tataḥ param /
sadāśivatvaṃ dvādaśyāṃ vajrabhasma dadātyalam
sarvajñatvaṃ sarvagatvaṃ svecchāviharaṇaṃ tathā /
<vajraudanam>
vajraudanaṃ pravakṣyāmi rasāyanahitaṃ param
pūrvavacchodhite vajre mṛdukarma samārabhet /
mātṛvāhakamadhyasthaṃ tittirīmāṃsaveṣṭitam
tīkṣṇakāntānanarasaiḥ punas tat pariveṣṭayet /
kulatthatriphalānīrakodraveṣu pṛthakpṛthak
tridinaṃ pācayed evaṃ tadvajraṃ veṣṭayeddalaiḥ /
trivarṣārūḍhatāmbulyās tathā kārpāsakasya vā
ceṣṭitaṃ jānumadhyasthaṃ vajraṃ yāmadvayānmṛdu /
vajraudanam idaṃ proktaṃ vajradrutir athocyate
<vajradrutiḥ>
trikṣāraṃ caṇakāmlaṃ ca rāmaṭhaṃ cāmlavetasam /
jvālāmukhī cekṣurakaṃ sthalakumbhīrasena ca
piṣṭvā snuhyarkayoḥ kṣīrais tadgole mṛdu hīrakam /
nikṣipettacca jambīre dolāyantre tryahaṃ pacet
evaṃ kṛte hīrakasya drutir bhavati sūtavat /
<anyadrutyatideśaḥ>
padmarāgādiratnānāṃ drutir evaṃ kṛte bhavet
abhrakādimapāṣāṇā dravantyevaṃ kṛte dhruvam /
dravanti rasaratnāni mauktikaṃ cāmlavetasam
saptāhaṃ bhāvayed gharme kṣipejjambīrake tataḥ /
dhānyarāśau trisaptāhaṃ puṭapāke dravatyalam
<vajrabhasmaguṇāḥ>
vajrabhasma yathā tadvad drutimārdavayorapi /
bhaved bhasma varārohe jarādāridryamṛtyujit
rasāyane bhavetsaukhyaṃ bhasma drutimṛdūdbhavam /
rasāyane tu strīpuṃsau krāmaṇe tu napuṃsakaḥ
ṣaḍrasaṃ himavīryaṃ ca sarvāmayavināśanam /
sarvadoṣapraśamanaṃ sarvasaukhyaṃ rasāyanam
vidyutprabhāṃ dehadārḍhyaṃ svacchaṃ snigdhaṃ ca lekhanam /
saundaryaṃ balamāyuṣyaṃ grahālakṣmīvināśanam
śuddhirmṛdudrutībhasma vaikrāntasya tu vajravat /
<svarṇaṃ tadbhedāḥ>
atha vakṣye śreṣṭhatamaṃ śṛṇu hemarasāyanam
hemotpattiḥ purā proktā tathāpi trividhā bhavet /
rasavedhād bhaveccaikam itaratkṣetrasambhavam
lohasaṅkarajaṃ cānyacchreṣṭhamadhyakanīyasaḥ /
krameṇa pītarakte ca pītaraktaṃ ca varṇataḥ
nikarṣachedadāheṣu kuṅkumaśvetaśoṇitam /
<svarṇaśuddhiḥ>
divyam evaṃvidhaṃ svarṇaṃ paṭṭakaṃ kaṇaśaḥ kṛtam
halinīkañcukīkandasnuhyarkāgnikarañjakam /
dhūrtaguñjeṅgudīcīramūlatālāśvagandhikāḥ
piṣṭvendravāruṇī caiṣā mūlāni mathitena vai /
lepayetsvarṇapaṭṭāni tāpayejjātavedasi
mūtre mathite taile kulutthāmbhasi kāñjike /
jambīrārkapayomadhye pratyekaṃ saptadhā kṣipet
lepayettāpayetsiñcyādbhūyo bhūyo'pi saptadhā /
valmīkamṛddhūmasāram iṣṭakāpaṭugairikam
piṣṭvā jambīranīreṇa liptvā patraṃ puṭīkṛtam /
caturvarṇābhrakaṃ tāpyaṃ daradaṃ tālakaṃ śilām
kāntakaṅkuṣṭharasakavimalāsūtabhūlatāḥ /
piṣṭvāmlena vaṭīḥ kuryānniṣkamātrāḥ sureśvari
palādūnaṃ na kartavyam adhikaṃ ca catuṣpalāt /
puṭitaṃ hema śulbaṃ ca drāvayecca samīkṛtam
tanmadhye taddravībhūte caikaikāṃ vaṭikāṃ kṣipet /
svarṇād daśaguṇā vāhyā vaṭikāḥ śoṣitāḥ kramāt
yāvaccheṣaṃ bhavet svarṇaṃ tāvad evaṃ dhamecchanaiḥ /
śuddhaṃ tajjāyate divyaṃ jarāmaraṇarogahṛt
<svarṇabhasma>
ciñcāpatranibhaṃ svarṇaṃ patraṃ śuddhaṃ ca pāradam /
ekāntaṃ mardayed amlais tatpiṣṭim api lepayet
samagandhakatāpyābhyāṃ piṣṭiṃ mūṣāgatāṃ dhamet /
ṣoḍaśāṃśaṃ sūtabhasma hemacūrṇe vinikṣipet
amlena mardayed gāḍhaṃ pacet tadbhūdhare puṭe /
evaṃ ṣoḍaśaparyantaṃ rasaṃ pratipuṭaṃ kṣipet
nirutthaṃ hemabhasmedaṃ jāyate sarvasiddhidam /
<hemarasāyanam>
virekavamanādyaiśca śuddhadehaḥ śubhe dine
arcayedīśaviprāgniguruvaidyapuraḥsarān /
seveta śuddhahṛdayo divyaṃ hemarasāyanam
kāntābhrayoḥ sattvabhasma caikaguñjāpramāṇakam /
māṣonmitaṃ hemabhasma varāmadhvājyayuglihet
pūrvoktavad vajramāsaṣoḍaśikāvadhi /
pūrvoktavad vidhiṃ tyājyaṃ prakurvīta rasāyanī
śṛṇu citrāṃ girisute sevāṃ hemarasāyane /
palamātropayogena sarvarogavivarjitaḥ
tato dvipalayogena valīpalitavarjitaḥ /
vāksiddhirdivyadṛṣṭiśca tripalena bhavetpriye
catuḥpalopayogena viṣavyāghrāhibhīrna hi /
tathā pañcapalenaiva divyātmajñānitā bhavet
devi ṣaṭpalayogena siddhasādhyapadaṃ bhavet /
tathā saptapalenāpi vidyādharapadaṃ bhavet
tathāṣṭapalayogena svecchāviharaṇe paṭuḥ /
palena navamenāpi cāṣṭaiśvaryaguṇānvitaḥ
tathā daśapalenāpi mahendratvam avāpnuyāt /
ekādaśapalair devi brahmatvaṃ nātra saṃśayaḥ
dvādaśabhiḥ palaiḥ kānte viṣṇutvaṃ samupaiti ca /
trayodaśapalenāpi raudraṃ padam avāpnuyāt
tathā caturdaśapalair aiśvaraṃ labhate padam /
palaiḥ pañcadaśair eti sadāśivapadaṃ param
tathā syāt ṣoḍaśapalaiḥ saccidānandavigrahaḥ /
sarvajñaḥ sarvakartā ca hartā goptā sa sarvagaḥ
<hemadrutiḥ>
hemadrutiṃ pravakṣyāmi śṛṇu saṃprati pārvati /
phalapāṃśur devadālyāḥ śakragopo'śvalālikā
ṭaṅkaṇaṃ jālinīnīrair bhāvayedbahudhā priye /
drāvayetkāñcanaṃ tatra vapetsūtasamā drutiḥ
imāṃ drutiṃ kāñcanavad bhasma sevāṃ ca kalpayet /
svādu tiktaṃ kaṣāyaṃ ca śītam uṣṇaṃ rasāyanam
hṛdyaṃ kāntipradaṃ śuddhaṃ cakṣuṣyaṃ guru lekhanam /
dhṛtismṛtyāyurārogyanayavāksiddhidāyakam
kṣayonmādādirogāṇāṃ nāśanaṃ doṣaśāntikṛt /
snigdhaṃ rucyaṃ dīptiṃ vīryakṛdbalavardhanam
<kāntam tadbhedā lakṣaṇañca>
atha kānte pravakṣyāmi kāntaṃ kāntarasāyanam /
divyā auṣadhayaḥ santu sarvasiddhipradāyikāḥ
tebhyaḥ kāntaṃ śreṣṭhatamaṃ valīrukpalitāpaham /
kalpānte tāṇḍavaṃ śaṃbhuḥ śarvāṇīsahitaḥ svayam
uccaṇḍaṃ vyatanottatra saṃjātāḥ svedabindavaḥ /
tatra tatra gatāste'pi hyayaskāntatvamāyayuḥ
jāṅgale bahavo jātā deśe sādhāraṇe kvacit /
jalaprāye'sti vā nāsti jātyā pañcavidhāḥ smṛtāḥ
bhrāmakaṃ cumbakaṃ devi karṣakaṃ drāvakaṃ tathā /
romakaṃ ca tathaikadvitricatuḥ sarvatomukhāḥ
teṣāṃ pañcavidhānāṃ tu pītaṃ kṛṣṇaṃ ca śoṇitam /
miśraṃ pṛthakpṛthakteṣāṃ kramātsyuradhidevatāḥ
brahmaviṣṇvīśabhūtātmamātṛkāḥ parikīrtitāḥ /
pītavarṇaṃ sparśavedhi kṛṣṇaṃ śreṣṭhaṃ rasāyane
rasabandhakaraṃ raktaṃ miśraṃ sarvarujāpaham /
romakaṃ grahabhītighnaṃ drāvakaṃ cottamottamam
uttamaṃ madhyamaṃ nīcaṃ karṣakaṃ cumbakaṃ kramāt /
bhrāmakaṃ lakṣaṇaṃ vacmi lohaṃ tu bhrāmayettataḥ
tasmādbhrāmakamityuktaṃ cumbakaṃ lohacumbakam /
karṣakaṃ karṣayellohaṃ drāvakaṃ drāvayedyataḥ
sphuṭanādromajananaṃ tadromakamudāhṛtam /
atyuttamaṃ bahumukhaṃ catuḥpañcāsyamuttamam
madhyamaṃ syāddvitrimukhaṃ nīcamekamukhaṃ bhavet /
bhrāmakaṃ cumbakaṃ sarvarogāṇāṃ nāśane hitam
karṣakaṃ drāvakaṃ śreṣṭhaṃ rasayoge rasāyane /
rasadvipāṅkuśamidaṃ kāntaṃ pañcavidhaṃ priye
samīraṇātapaspṛṣṭaṃ na grāhyaṃ tatkadācana /
hastadvayaṃ samutkhāya kāntaṃ grāhyaṃ varānane
<kāntasattvapātanam>
ādau sampūjya durgāṃ ca gaṇeśaṃ bhairavaṃ priye /
tīvrāgninā dahetkāntaṃ secayettriphalāmbunā
tatkāntaṃ cūrṇayetsūkṣmaṃ kācasāmudraṭaṅkaṇaiḥ /
lākṣāgugguluguñjābhir ūrṇājyamadhusikthakaiḥ
śaśāsthikṣudramīnaiśca bhallātatilakalkakaiḥ /
sarjakṣārayavakṣārarālaiś ciragulais tathā
nyaṅkusairibhadantīnāṃ viṣāṇaiśca samāṃśakaiḥ /
etatsamāṃśaṃ tatkāntamajākṣīreṇa mardayet
melayet pañcamāhiṣyair dadhyādyair gomayāntakaiḥ /
ślakṣṇaṃ piṣṭvā vaṭīḥ kuryāt karṣamātrāḥ sureśvari
koṣṭhīyantre vaṅkanāle khadirāṅgārakair dṛḍham /
pañca pañca vaṭīstatra nikṣipecca śanaiḥ śanaiḥ
triyāmamathanādeva kāntātsatvaṃ patecchuci /
tatsarvaṃ kaṇaśaḥ kṛtvā kācādyairauṣadhaiḥ samaiḥ
mūṣāgataṃ dhamettīvramevaṃ dhāmyaṃ tridhā priye /
evaṃ kṛtaṃ tu tatkāntasatvaṃ sattvatamaṃ bhavet
<kāntasvarūpam>
kāntalohasya pātrasthajale tailasya bindavaḥ /
na sarpanti caṇāstvetāḥ kṛṣṇāḥ syur nātra saṃśayaḥ
ghṛṣṭahiṅgorna gandhaḥ syāt kṣīrormiḥ śikharākṛtiḥ /
na kadācid bhuvi patecchivā muñcati tiktatām
tallohakṣiptam uṣṇāmbu śītalaṃ bhavati kṣaṇāt /
<lohaśuddhiḥ>
ūnaṃ pañcapalānnaiva nordhvaṃ pañcadaśāt palāt
triphalā ṣoḍaśapalā taccaturguṇamambu ca /
kvāthayet pādaśeṣaṃ tu tasminpatrāṇi ḍhālayet
śaśaraktapraliptāni śoṣayedātape punaḥ /
tāpitāni punastakratailasauvīrasarpīṃṣi
kṣaudrārkakṣīrajambīrakulatthakaraseṣvapi /
lepanaṃ śoṣaṇaṃ dāhaṃ secanaṃ ca kramātpriye
pratyekaṃ saptadhā kuryād giridoṣaṃ tyajedayaḥ /
<lohasaṃskāramantrāḥ>
ādau mantrastataḥ karma kartavyo mantra ucyate
udbhavodbhavaśabdaḥ syāccaturthyanto 'mṛtāt paraḥ /
svāhāntaḥ praṇavaścādau mantro'yaṃ mardane sthitaḥ
oṃ amṛtodbhavodbhavāya svāhā /
rakṣāyai lohanarayorayamekodbhavo manuḥ /
vinā svāhāpadaṃ sthāne phaḍantaṃ yaḥ samuccaret
oṃ amṛtodbhavāya phaṭ praṇavordhvaṃ namaścaṇḍavajrapāṇaya ityapi /
tataḥ paraṃ mahāyakṣasenādhipataye namaḥ
dviruktaṃ suruśabdasya mahāvidyābalāya ca /
tataḥ svāheti mantro'yaṃ balikarmaṇi kīrtitaḥ
oṃ namaścaṇḍavajrapāṇaye mahāyakṣasenādhipataye namaḥ suru suru mahāvidyābalāya svāhā /
<lohabhasma>
etāni lohapatrāṇi sūkṣmaṃ saṃcūrṇayettataḥ /
ayaḥpātre kāntacūrṇaṃ nikṣipya triphalārasaiḥ
secayettadayodarvyā cālayanpācayediti /
piṇḍībhūtaṃ tadādāya mṛttikāpaṭale śubhe
saṃpuṭe nikṣipetsamyak ṣoḍaśāṅgulagartake /
nidhāyāraṇyakārīṣamadhyagaṃ kāriṣaṃ dahet
ahorātraṃ prakurvīta vātātapavivarjitam /
punaḥ prātaḥ samādāya varākvāthena mardayet
sthālīsaṃpuṭayorevaṃ kuryātpākapuṭaiḥ kramāt /
evaṃ vidadhyātsaptāhaṃ tasminkṣepyaṃ ca hiṅgulam
lohasya ṣoḍaśāṃśaṃ ca nārīstanyena mardayet /
sthālyāṃ pākaṃ saṃpuṭe ca puṭaṃ kurvīta ṣoḍaśa
nirutthaṃ tadbhavedbhasma devi yojyaṃ rasāyane /
<lhohabhasmano'mṛtīkaraṇam>
yāvatsyāttriphalā tasmād bhavedvāri caturguṇam
aṣṭāvaśeṣaṃ kvāthayet kvāthasya sadṛśaṃ ghṛtam /
ghṛtatulyaṃ kāntabhasma tāmrapātre pacetpriye
lohadarvyā pracalayan yāvacchuṣyati tadrasaḥ /
tāvanmṛdvagninā pācyaṃ lohatulyāṃ sitāṃ kṣipet
amṛtīkaraṇamityuktaṃ sarvayogavahaṃ param /
<lohapākabhedāḥ>
lohapākaṃ pravakṣyāmi tadbhavettrividhaṃ priye
mṛdumadhyakharāḥ proktā jambīrasadṛśo mṛduḥ /
madhyamaḥ piṇḍasadṛśo vālukāsadṛśaḥ kharaḥ
<kāntaloharasāyanasevākramaḥ>
atha sevāṃ pravakṣyāmi kāntalohasya bhasmanaḥ /
sumuhūrte śubhadine pūjiteśādidevataḥ
seveta siddhidaṃ divyaṃ kāntabhasma rasāyanam /
śuddhadeho virekādyairabhrabhasma purā priye
māsamekaṃ tu seveta tasmācchuddhavapurbhavet /
māṣamātraṃ kāntabhasma guñjāmātrābhrabhasma ca
dviniṣkaṃ triphalācūrṇaṃ madhusarpiḥsamanvitam /
lihet prātar viśuddhātmā snānadānādikarmabhiḥ
anupeyaṃ tato lohād gavyaṃ ṣaṣṭiguṇaṃ payaḥ /
dhāroṣṇaṃ tadabhāve tu kṛtvā kṣīraṃ samāmbukam
yāvatkṣīṇajalaṃ kvāthyaṃ kṣīraṃ cānupibetpriye /
tadasātmye varākvāthaṃ guḍūcyā vā kaṣāyakam
ityekamāsaṃ seveta kramāddvitricatuṣṭayam /
pratimāsaṃ māṣaguñjāvṛddhiḥ kāntābhrabhasmanoḥ
evaṃ ṣoḍaśamāsāntaṃ vṛddhiḥ ṣoḍaśamātrakāḥ /
pūrvoktavadvidhiṃ tyājyaṃ kuryātsiddhimavāpnuyāt
asya vatsarayogena kṣudrāmayavināśanam /
etaddvivarṣayogena mahārogapraṇāśanam
trivarṣātpalitaṃ hanti caturvarṣādvaliṃ haret /
pañcamādapamṛtyughnaṃ ṣaṣṭhe syādāyuṣaḥ śatam
saptābde sūryavaddīptiṃ daśame siddhimelanam /
vaidyādharaṃ samāpnoti varṣe caikādaśe priye
trayodaśābde devatvam indratvaṃ ca caturdaśe /
tathā pañcadaśābde ca sarvalokapriyo bhavet
ṣoḍaśābde'ṣṭasiddhiḥ syātsatyaṃ satyaṃ maheśvari /
<kāntadrutikramaḥ>
suvarṇadrutivatkāntadrutiḥ syātpūrvavatpriye
kāntadrutirbhavedbhasma kāntalohasya bhasmavat /
<lohabhedāstadguṇāśca>
kiṭṭaṃ muṇḍaṃ tathā tīkṣṇaṃ kāntaṃ pūrvottarottaram
guṇāḍhyāḥ syur daśaśatasahasraṃ lakṣakaṃ kramāt /
śatādhiko bhavet kāntastvauṣadhānāṃ rasāyanam
tridoṣaśamanaṃ divyaṃ sarvarogāpahārakam /
kāntiṃ rucyaṃ ca cakṣuṣyaṃ hṛdyam āyuṣyadaṃ śuci
sthairyaṃ dārḍhyaṃ ca dhātūnāṃ balavacca rasāyanam /
<abhrakotpattiḥ tadbhedā lakṣaṇañca>
athābhrakaṃ pravakṣyāmi tadutpattyādikaṃ kramāt
purādiśaktir bhavatī śvetadvīpe manorame /
indrāṇīkamalāvāṇīgāyatrīpramukhaiḥ saha
arundhatīmukhair divyamunidāraiśca saṃyutā /
saṃcikrīḍe mahāmāyā citsadānandarūpiṇī
ānandāśrukaṇāḥ kṣaume nyapatanbahavo dṛśoḥ /
tadā ṛtumatī jātā tataḥ svādu saritpateḥ
tīre tyaktvā ca tadvastraṃ snātvā kailāsamāyayau /
vātyāvaśena tadvastraṃ kṣīrābdhau nyapatattadā
devāsurair mathyamānāt tasmāt kṣīrāmbudhestadā /
samabhūt tadrajovastraṃ caturdhābhrakasaṃjñakam
kṛṣṇābhrakaṃ sāñjanābhaṃ pītaṃ devyaṅgalepanāt /
raktaṃ tasya rajorūpaṃ kṣaumaṃ śvetam abhūditi
caturvidhaṃ tadālokya rasabandhanakāraṇam /
rasāyanaṃ rogaharaṃ sarvasiddhipradāyakam
ityūcire surāḥ sarve sākṣādamṛtasaṃmitam /
śvetaṃ rajatakāryeṣu trayamanyatsuvarṇake
sarvaṃ rasāyane yojyaṃ raktapītasitāsitam /
śvetācchataguṇaṃ raktaṃ raktātpītaṃ sahasrakam
pītāllakṣaguṇaṃ kṛṣṇaṃ jñeyaṃ lohe rasāyane /
pratyekaṃ tāni jāyante caturdhā jātitaḥ kramāt
pinākaṃ darduraṃ nāgaṃ vajraṃ ceti caturvidham /
vajraṃ samāharenmukhyaṃ trīṇyanyāni vivarjayet
pinākamagninikṣiptaṃ muñcate dalasaṃcayam /
tatsevitaṃ malaṃ baddhvā mārayedrogakāraṇam
darduraṃ vahninikṣiptaṃ kurute bhekaniḥsvanam /
tadutpādayate rogamaśmaryākhyam asādhyakam
nāgamagnau vinikṣiptaṃ phūtkāraṃ vitanoti yat /
tatsevayā mahākuṣṭhaṃ maṇḍalākhyaṃ bhaveddhruvam
<grāhyalakṣaṇam>
etattritayasevābhirjāyate rogasaṃcayaḥ /
vahnisthitaṃ tu vajrābhraṃ vikārānnācaretkvacit
tasmādvajrābhrakaṃ sevyaṃ valīpalitamṛtyujit /
rājahastātparaṃ grāhyaṃ khanitrena tadākarāt
<vajrābhra:: parīkṣā:: bad quality>
bhārayuktaṃ pṛthudalaṃ snigdhaṃ mocyadalaṃ sukham /
kācacandrakakiṭṭābhaṃ na yojyaṃ tatkadācana
<dhānyābhrakam>
pūrvoktalakṣaṇayutaṃ vajrābhraṃ dhamayed dṛḍham /
arkakṣīrāranāle ca gomūtre triphalārase
meghanādarase cetthaṃ nikṣipetteṣu tattridhā /
samyagdalaṃ mocayitvā meghanādāmlayor dravaiḥ
bhāvayed ātape tīvre ślakṣṇaṃ piṣṭvātha vastrake /
nikṣipya dhānyasahitaṃ baddhvā tatkāñjike punaḥ
karābhyāṃ ghaṭṭayed gāḍhaṃ sūkṣmaṃ tatkāñjike sravet /
tat kuryād ātape śuṣkam etad dhānyābhrakaṃ smṛtam
<abhrakasatvapātanam>
kāntavatsatvapatanamabhrakasya bhavetpriye /
hema rūpyaṃ mākṣikaṃ ca vaikrāntaṃ madhu ṭaṅkaṇam
guñjā guḍaṃ ghṛtaṃ bhallam ekaikaṃ daśaniṣkakam /
piṣṭvārkapayasā kāryā vaṭikāḥ karṣamātrakāḥ
śataniṣke 'bhrasatve 'smin vidrute vaṭikāḥ kṣipet /
ekaikaghaṭikāmātraṃ vaṭyaḥ kṣepyāḥ śanaiḥ śanaiḥ
yāvat tat sattvaśeṣaṃ syāt tāvad dhāmyam atandritaiḥ /
idam abhrakasattvaṃ tu devayogyaṃ rasāyanam
<abhrakasatvabhasma>
cūrṇīkṛtyābhrasattvaṃ tanmeghanādaḥ punarnavā /
sūraṇo'rkadalaṃ mustā jambīrastālamūlikā
triphalā vajravallī ca śāṅgerī maricaṃ tathā /
amlavargo vaṭajaṭā kārpāsamuniśigrukam
ekavīrā kokilākṣī sarpākṣī tulasī vacā /
peṭārī vākucī kanyā caikaikasya rasaiḥ pṛthak
mardanaṃ gharmapākaṃ ca sthālīpākaṃ puṭaṃ kramāt /
ekaikāhaṃ prakurvīta tato daradamākṣike
satvaṣoḍaśabhāgena yojyaṃ peṣyaṃ varārasaiḥ /
puṭaṣoḍaśaparyantaṃ kuryādevaṃ hi bhairavi
pūrvoktavat syād amṛtīkaraṇaṃ kāntasatvavat /
nirutthaṃ bhasma bhavati cāyurārogyadāyakam
<abhrakasatvasevākramaḥ>
atha sevāṃ pravakṣyāmi ghanasatvarasāyane /
vamanādiviśuddhātmā pūjitasveṣṭadevataḥ
guñjāmātrābhrasatvaṃ ca dviniṣkaṃ triphalārajaḥ /
madhvājyābhyāṃ lihetprātarekamāsaṃ bhajediti
evaṃ ṣoḍaśamāsāntaṃ māsavṛddhikrameṇa vai /
guñjāvṛddhirbhaveddevi sevetetthaṃ rasāyanam
pūrvoktavadvidhiṃ tyājyaṃ prakurvīta sureśvari /
varṣeṇa dehaśuddhiḥ syāddvivarṣādāmayāccyutaḥ
trivatsarānmahāroganāśanaṃ bhavati dhruvam /
caturvarṣān mahākāntibalavīryapravardhanam
pañcavarṣāddehadārḍhyaṃ ṣaṣṭhe vāksiddhimeti hi /
saptame divyadṛṣṭiḥ syādaṣṭame viṣanāśanam
navābde siddhatāmeti tato vidyādharo bhavet /
ekādaśābde tvindratvaṃ dvādaśe brahmatā bhavet
trayodaśābde viṣṇutvaṃ rudratvaṃ ca caturdaśe /
īśatvaṃ pañcadaśake ṣoḍaśābde sadāśivaḥ
aṇimādiyutaḥ svairī sarvajñaḥ sarvakṛdbhavet /
<abhrakadrutiḥ>
athābhrakadrutiṃ vakṣye kañcukīkanda eva ca
kapitindau keśataile pratyekaṃ tu tridhā vapet /
mūṣāyāṃ drāvayitvā tadabhrasatvadrutirbhavet
bhasmīkuryātprayatnena drutimabhrakasatvavat /
<abhrakaguṇāḥ>
ṣaḍrasaḥ sarvarogaghnastridoṣaśamanaḥ paraḥ
vīryāyuṣyabalaprajñākāntirūpavivardhanaḥ /
vapurdārḍhyasthairyayukto valīpalitamṛtyuhā
rucyo vṛṣyo laghuḥ śīto medhyaḥ snigdho rasāyanam /
abhrakaṃ dīpanaṃ grāhi śreṣṭhaṃ pāradabandhanam
pakṣajitsūtarājasya bhasmībhūtābhrasatvakaḥ /
abhrasya patraṃ rogaghnaṃ tacca satvaṃ dṛḍhaṃkaram
cetasatvaṃ mṛdu hareddrutistāṃśca daridratām
Original text: Ānandakanda · Edition: S.V. Radhakrishna Sastri, Srirangam: Sri Vilasam Press, 1952. · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0