Language

ENहिગુ
Scripture Library

Ānandakanda · Chapter 1.6

1.6.1

Āk, 1, 6
<dehavedhakramaḥ>
praṇamya śirasā śambhuṃ papraccha girijātmajā /
śrībhairavī /
dehavedhastvayā pūrvaṃ saṃkṣepāt kathitaḥ prabho

1.6.2

taṃ dehavedham ācakṣva samyak jānāmyahaṃ yathā /
śrībhairavaḥ /
devi pravakṣyāmi devānāmapi durlabham

1.6.3

yogināṃ bhogayuktānāṃ dehavedhaṃ sureśvari /
pācanādi prakurvīta pañcakarmavidhānataḥ

1.6.4

<pañcakarmāṇi; 1. pācanam>
lavaṇādisamutkliṣṭān doṣān saṃśodhayet kramāt /
tato jīrṇarasaṃ cādyāt kramād evaṃ sureśvari

1.6.5

laghvāhāro divā bhūtvā kṣudrādhānyākanāgaram /
etattrayaṃ palonmeyam udakeṣvavaloḍayet

1.6.6

aṣṭāvaśiṣṭaṃ saṃkvāthya pratirātraṃ pibettryaham /
anantaraṃ varākvāthaṃ pūrvavat tridinaṃ pibet

1.6.7

iti pācanam ātanyād atha snehanam ācaret /
<2. snehanam>
ghṛtaudanaṃ chāgarasaṃ divā bhuñjīta mātrayā

1.6.8

ājyānnaṃ vā mudgarasaṃ laghvāśī syāddine sudhīḥ /
rātrau pibedghṛtaṃ gavyaṃ saindhavena samanvitam

1.6.9

niṣkamekaṃ saindhavaṃ ca ghṛtaṃ niṣkacatuṣṭayam /
bhṛṅgāmalakatailena sarvāṅgam abhiṣecayet

1.6.10

evaṃ saptadinaṃ kuryāt snehanaṃ paramaṃ hitam /
<3. svedanam>
matsyamāṃsaṃ māṣatilayavajāmalasaktavaḥ

1.6.11

sarvam etad bhavet prastham ekāṣṭhīlāgarūbalā /
rāsnā vyāghrī ghanāpatraṃ kauśikātiviṣā niśā

1.6.12

sarvametaddvayapalaṃ takrakṣīrāmbukāṃjikam /
dvyāḍhake nikṣipet sarvaṃ mṛtpātre kvāthayet sudhīḥ

1.6.13

kuryāt tasyoṣmaṇā gātraṃ svinnaṃ dvighaṭikāvadhi /
evaṃ saptadinaṃ kuryāt svedanaṃ paramaṃ hitam

1.6.14

<4 vamanam>
madanasya phalaṃ caikaṃ pāṭhā ṣoḍaśikaṃ jalam /
pādāvaśiṣṭaṃ saṃkvāthya tajjale vastraśodhite

1.6.15

pippalīndrayavā yaṣṭilavaṇaṃ karṣamātrakam /
nikṣipecca pibet prātar vāntiḥ syāt sarvarogahā

1.6.16

<5. virecanam>
sūtaṭaṅkaṇagandhāśma trikaṭuṃ triphalāṃ samam /
etaiḥ samaṃ tu jepālaṃ ślakṣṇaṃ tat parimardayet

1.6.17

guñjādvitayamātraṃ tu guḍena saha bhakṣayet /
virecanam iti proktaṃ sarvavyādhivināśanam

1.6.18

pañcakarmeti kathitaṃ kramāt kuryād virecane /
<doṣaśodhakayogāḥ>
ketakīstanajambīraṃ pratyahaṃ kuḍuvaṃ pibet

1.6.19

saptavāsaraparyantaṃ prātar lavaṇadoṣahṛt /
salile ṣoḍaśapale triphalaikapalaṃ kṣipet

1.6.20

kvāthayet pādaśeṣaṃ tat tasmin śīte madhoḥ palam /
pibet prabhāte tridinaṃ kṣāradoṣaharaṃ param

1.6.21

viḍaṅgaṃ savacākuṣṭhaṃ ketakīstanasaṃyutam /
kvathitaṃ tridinaṃ pītamamladoṣaharaṃ pibet

1.6.22

athavā tintriṇīkṣārasalilaṃ palamātrakam /
yavakṣārasitākarṣaṃ saṃyojya tridinaṃ pibet

1.6.23

amladoṣavināśo 'yaṃ kathitaśca rasāyane /
vacābiḍālapālāśabījajantughnakarṣakam

1.6.24

karṣaṃ guḍaṃ ca tat sarvaṃ bhakṣayed uṣṇavāri ca /
pibet prātastridivasaṃ bhavet tat krimipātanam

1.6.25

śyāmāvahniviḍaṅgāni vāśā tryūṣaṃ phalatrayam /
saindhavaṃ devadāruṃ ca mustā caitatsamaṃ samam

1.6.26

ghṛtaiḥ karṣaṃ lihet prātaḥ saptāhāt sarvarogajit /
evaṃ kṛtvā dehaśuddhiṃ śālyannaṃ kṣīrabhojanam

1.6.27

samyagjātabalo bhūtvā tataḥ kuryād rasāyanam /
<rasāyanopayogaḥ>
kṣīrājyāmalakarasakṣaudraiḥ suratarūdbhavam

1.6.28

tailaṃ nirmathya tatsarvaṃ dvipalaṃ pratyahaṃ pibet /
māsena kāntirmedhā ca bhavatyeva na saṃśayaḥ

1.6.29

dvitīyamāsi pūrvoktaṃ tat pibet taccatuḥpalam /
tena śāmyanti doṣāśca vikārā netrasambhavāḥ

1.6.30

punastṛtīye māse tu sevyaṃ ṣaṭpalamātrakam /
tenāmaravapur bhūyānmahātejā bhaved dhruvam

1.6.31

<āroṭarasasevākramaḥ>
athāroṭarasaḥ sevyaḥ krameṇa parameśvari /
ayaḥśulbābhratāpyebhyaḥ pātito māritaḥ kramāt

1.6.32

ayamāroṭakaraso dehasiddhikaraḥ paraḥ /
svedanādyaiśca saṃskāraiḥ saptabhiḥ saṃskṛto rasaḥ

1.6.33

mūrchito rañjito devi sūtas tvāroṭakaḥ smṛtaḥ /
rasāyane rogaśāntyāṃ śreṣṭhaḥ sarvaguṇapradaḥ

1.6.34

kāntābhrasatvāroṭāśca samaṃ guñjādvayonmitam /
madhvājyatriphalābhiśca māsamekaṃ bhajediti

1.6.35

evaṃ krameṇa saṃsevyaṃ dvitrivedeṣuṣaṭkramāt /
evaṃ ṣoḍaśamāsāntaṃ guñjāṣoḍaśamātrakam

1.6.36

āroṭakarase cetthaṃ kuryānmatprāṇavallabhe /
valīpalitanirmukto jīvecca śaradaḥ śatam

1.6.37

<āroṭarasaḥ>
kāntasattvābhrasattvaṃ ca svarṇajīrṇarasastathā /
sarvametat samīkṛtya bhajed āroṭakaṃ tathā

1.6.38

kṣetrīkaraṇametaddhi sahasrāyuṣyakārakam /
abhūmau yojitaḥ sūto na prarohati kutracit

1.6.39

tasmātkṣetramakṛtvaiva yojayed yastu sūtakam /
na prarohedasya śubhaṃ bījam ivoṣare

1.6.40

<khoṭabaddharasasevākramaḥ>
pūrvoktakhoṭabaddhasya sūtasya vidhim uttamam /
krāmaṇaṃ ca kramādvakṣye tathā vidhiniṣedhanam

1.6.41

śṛṇu pārvati yatnena tvatprītyā kathayāmyaham /
kāntābhrasvarṇavajrāṇi rasasya krāmaṇaṃ param

1.6.42

krāmaṇena vinā sūto na sidhyed dehalohayoḥ /
guñjāmātraṃ khoṭabaddhaṃ krāmaṇakṣaudrasaṃyutam

1.6.43

māsamekaṃ bhajed itthaṃ punar vidhikrameṇa vai /
māsaṣoḍaśaparyantaṃ yathāroṭarasastathā

1.6.44

sa śatāyuṣyam āpnoti sarvarogavivarjitaḥ /
palamātropayogena vyādhibhir nābhibhūyate

1.6.45

dvitīye śukravṛddhiḥ syāt tṛtīye balavān bhavet /
caturthe palitaṃ hanti valiṃ jayati pañcame

1.6.46

ṣaṣṭhe śrutidharo vāgmī saptame netrarogahṛt /
aṣṭame tārkṣyadṛṣṭiḥ syād brahmāyurbrahmavikramaḥ

1.6.47

upayuñjyānnavapalaṃ siddhimelāpakaṃ bhavet /
viniyuñjyād daśapalaṃ dvitīyaḥ śaṅkaro bhavet

1.6.48

sahasrāyuṣyakaraṃ sūtaṃ māṣamātraṃ bhajennaraḥ /
ayutāyuṣkaraṃ sūtaṃ yavamātraṃ bhajetpriye

1.6.49

lakṣāyuṣyakaraṃ sūtaṃ vrīhimātraṃ bhajetsudhīḥ /
koṭyāṃ bhajet sūtaṃ khādayan mudgamātrakam

1.6.50

etat sarvaṃ rasānāṃ tu krāmaṇaṃ pūrvavad bhavet /
sahasrāyuḥpradaḥ sūto brahmatvaṃ vidadhāti saḥ

1.6.51

ayutāyuṣkaraḥ sūto viṣṇutāṃ pradadāti ca /
lakṣāyuṣyakaraḥ sūto rudratvam upapādayet

1.6.52

koṭyāyuṣyapradaḥ sūtaḥ śivatvaṃ vidadhāti ca /
mākṣīkajīrṇasūtastu dhanadatvaṃ dadāti vai

1.6.53

indratvaṃ vimalājīrṇastvabhrajīrṇo'rkatāṃ dadet /
brahmatāṃ śulbajīrṇaśca viṣṇutāṃ tārajāritaḥ

1.6.54

rudratā hemajīrṇe syādīśatvaṃ vajrajārite /
sadāśivatvaṃ ca dadetpārado drutijāritaḥ

1.6.55

saccidānandarūpatvaṃ sūtako bījajāritaḥ /
sāmānyena tu tīkṣṇena rudratvaṃ prāpnuyānnaraḥ

1.6.56

evaṃ yo lohajīrṇaṃ tu bhakṣayed bhasmasūtakam /
jalena jalarūpī syātsthalena sthalatāṃ vrajet

1.6.57

tejastvaṃ tejasā devi vāyunā vāyurūpabhāk /
kartā hartā svayaṃ sākṣācchāpānugrahakārakaḥ

1.6.58

yatra mūtrapurīṣaṃ tu sādhakastu parityajet /
pāṣāṇaṃ mṛṇmayaṃ tatra spṛṣṭaṃ bhavati kāñcanam

1.6.59

prasvedāt tasya gātrasya lohānyaṣṭau ca vedhayet /
tatsarvaṃ kanakaṃ divyaṃ bhakṣite dvādaśe pale

1.6.60

athavā tārajīrṇaṃ tu bhakṣayed bhasmasūtakam /
śulbāraṃ vaṅgaghoṣaṃ ca tatsvedāt tāratā bhavet

1.6.61

athavā tīkṣṇajīrṇaṃ tu bhakṣayed bhasmasūtakam /
mūtreṇa tasya spṛṣṭaṃ tu vaṅgaṃ vrajati tāratām

1.6.62

ekaikena niṣekena stambhanaṃ nāgavaṅgayoḥ /
guñjāmātraṃ rasaṃ devi hemajīrṇaṃ tu bhakṣayet

1.6.63

dviguñjaṃ tārajīrṇasya ravijīrṇasya ca trayam /
tīkṣṇābhrakāntamāṣaikaṃ guṃjaikā dve'thavā bhavet

1.6.64

vajravaikrāntajīrṇaṃ tu bhakṣayet sarṣaponmitam /
nāgavaṅgavasākīṭaviṣopaviṣasaṃyutam

1.6.65

mūtrayuktaṃ haṭhād baddhaṃ tyajet kalkaṃ rasāyane /
hematārapraveśena jāto yo'gnisahaḥ kramāt

1.6.66

baddhaśca rasarājo'yaṃ dehasiddhiprado bhavet /
vajrāyaskāntamākṣīkavaikrāntābhrakakāñcanam

1.6.67

etairjīrṇo yathālābhaṃ rasaḥ śasto rasāyane /
ṣaḍ evoparasāścaiva bhakṣaṇārthaṃ rasāyane

1.6.68

bhasmanastīkṣṇajīrṇasya palam ekaṃ tu bhakṣayet /
daśavarṣasahasrāṇi vajrakāyaḥ sa jīvati

1.6.69

evaṃ ca dvādaśapalaṃ tīkṣṇajīrṇasya bhakṣayet /
evaṃ jīvanmahākalpaṃ pralayānte śivaṃ vrajet

1.6.70

bhasmanaḥ śulbajīrṇasya palena brāhmamāyuṣam /
dvipale vaiṣṇavāyuṣyaṃ rudrāyustripalena tu

1.6.71

caturthe tu pale devi śivatvaṃ prāpnuyānnaraḥ /
hemajīrṇe bhasmasūte tripale bhakṣite kramāt

1.6.72

aṣṭāśītisahasrāṇi yoginyo madadarpitāḥ /
tasya tiṣṭhanti kiṃkaryaḥ kāmarūpī bhavennaraḥ

1.6.73

yad yad bhāvayate rūpaṃ tattadrūpadharo bhavet /
yatra yatra vilīyante siddhistatraiva līyate

1.6.74

mite pale dvādaśabhir hemabhasmani bhakṣite /
guṃjaikamātraṃ deveśi jñātvā cāgnibalaṃ nijam

1.6.75

ghṛtena madhunā cādyāt tāmbūlaṃ kāminīṃ bhajet /
eko hi doṣaḥ sūkṣmo'pi bhakṣite bhasmasūtake

1.6.76

triḥsaptāhādvarārohe kāmāndho jāyate naraḥ /
kāminīnāṃ sahasraṃ tu kṣobhayed divasāntare

1.6.77

nārīsaṅgād varārohe dehe krāmati sūtakaḥ /
nārīsaṅgād vinā devi hyajīrṇaṃ tasya jīryate

1.6.78

maithunāccalite śukle trisaptāhād adhaḥ kṛtāt /
jāyate prāṇasaṃdehas tāvanmaithunaṃ tyajet

1.6.79

yuvatyā jalpanaṃ kāryaṃ yuvatyā cāṅgamardanam /
yasyāḥ sparśanamātreṇa rasaḥ krāmati vigrahe

1.6.80

yathā tathā hlādayate sustrīrūpanirīkṣaṇam /
tathā krāmati deveśi sūtako'sau tataḥ kṣaṇāt

1.6.81

aśvatthasadṛśo yasyā ādhāraśca samaḥ śubhaḥ /
tādṛśastu bhago devi bhājane tu rasāyane

1.6.82

nirmāṃsaścaiva dīrghaśca bhagaḥ śuṣkaśirāstathā /
duḥkhadāridryakartāraṃ varjayettaṃ rasāyane

1.6.83

pakṣe śukle śubhadine candratārābalānvite /
sumuhūrte cintya śivānalavipragurūndvijaḥ

1.6.84

saṃtuṣṭaḥ sumanā bhūtvā rasaṃ seveta siddhidam /
payasā hemaśuṇṭhībhyāṃ nasyaṃ krāmaṇamuttamam

1.6.85

hemādi ṣaḍlohakṛtam añjanaṃ krāmaṇaṃ param /
<rasasevāyāṃ pathyāpathyam>
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi rasasevāhitāhitam

1.6.86

raktaśālyannagodhūmaṃ gavyaṃ kṣīraṃ ghṛtaṃ dadhi /
jāṅgalaṃ palalaṃ mudgaṃ śarkarā madhu saindhavam

1.6.87

haṃsodakaṃ vāstukaṃ ca meghanādaḥ punarnavā /
paṭolālābukadalīdhānyakekṣukadāḍimam

1.6.88

nālikerāmbu viśvaṃ ca sadā tāmbūlacarvaṇam /
gandhasāraṃ kuṅkumaṃ ca mṛganābhiṃ vilepayet

1.6.89

surabhīṇi supuṣpāṇi mṛduśayyeṣṭakāminīḥ /
śivātmajñānakathanaṃ mṛdubhāṣā sukhāsikā

1.6.90

divyāmbarāṇi śuddhāni chāyā cālpaviparyaṭam /
mṛtyuñjayajapo harṣo mandahāsaśca śuddhatā

1.6.91

nartanālokanaṃ gītaśravaṇaṃ śivapūjanam /
devāgniguruviprāṇāṃ vandanaṃ śrutipālanam

1.6.92

samādhiḥ prāṇikaruṇā satyavākyaṃ hitaṃ priyam /
vāgdehamanasā ceṣṭā yathā duḥkhanirodhinī

1.6.93

etatsarvaṃ rasendrasya krāmaṇaṃ kathitaṃ priye /
ahitaṃ rasasevāyāḥ kathayāmi śṛṇu priye

1.6.94

atyaśanaṃ cātipānam atinidrātijāgaram /
akāle bhojanaṃ strīṇāmatisaṅgo'pyasaṅgitā

1.6.95

asthānamadahāsāśca harṣaḥ kopo'dhikaspṛhā /
bahujalpo jalakrīḍā duḥkham atyantacintanam

1.6.96

kaliṅgaṃ kāravellaṃ ca kūṣmāṇḍaḥ karkaṭī tathā /
kākamācī kulatthaṃ ca kārkoṭī ca kusumbhikā

1.6.97

tilātasītailamāṣakapotakamasūrakāḥ /
takrabhaktaṃ ca sauvīraṃ tiktakaṭvamlalāvaṇam

1.6.98

kṣāraṃ kṣaudraṃ picchilaṃ ca pittalaṃ ca parūṣakam /
māhiṣīḥ kṣīravikṛtīr vidaraṃ sahakārakam

1.6.99

nāraṅgabilvalikucaśigrunaivedyabhojanam /
agnisparśanam aṅghribhyāṃ tāḍanaṃ godvijanmanoḥ

1.6.100

kumārībālaturagapaśvādīnāṃ ca tāḍanam /
pātakaṃ prāṇihiṃsā ca chedanaṃ bhūruhām api

1.6.101

akṣādisaptavyasanaṃ chāyāśvatthakapitthayoḥ /
liṅgastrīnarakhaṭvānāṃ tathā dvīpivibhītayoḥ

1.6.102

catuṣpathātinirviktasthāne viṇmūtramocanam /
śivadvijagurustrīṇāṃ vīrayoniyatātmanām

1.6.103

samayaśrutisūtānāṃ nadītīrthāmbhasāṃ nṛṇām /
palāṇḍuhiṅgulaśunarājikābṛhatīdvayam

1.6.104

niṣpāvalaṅghanodvartiniśāśābharaṇanditā /
suptir madyāsavau tāmracūḍaśca jalajāmiṣam

1.6.105

tīkṣṇoṣṇaguruviṣṭambhirūkṣaśuṣkāmiṣaṃ madhu /
kadalīpatrakāṃsyeṣu bhojanaṃ gharmasevanam

1.6.106

etāni dravyajālāni niṣiddhāni rasāyane /
<apathyajanitā rogāḥ>
seveta cetpramādena vikṛtirjāyate kṣaṇāt

1.6.107

rasājīrṇe bhavetkānte śoṣo mūrcchā bhramo jvaraḥ /
klamaḥ kampaḥ śakṛnmūtrarodhanaṃ śūlavepathuḥ

1.6.108

anidrālasyahikkā ca kāsaśvāsavijṛmbhikāḥ /
arocakātisāraśca liṅgastambho 'kṣikukṣiṣu

1.6.109

vakṣaḥkarṇodarāṅghrau ca meḍhre śirasi sandhiṣu /
dāho'ṅgabhaṅgasarve'nye vyādhayaḥ sambhavanti vai

1.6.110

rasājīrṇapraśāntyarthaṃ yogo'yaṃ kathyate mayā /
rājakośātakī puṅkhā garuḍī kāravallikā

1.6.111

kārkoṭī kākamācī ca devadālī parājitā /
sarvam etaccaikapalaṃ gomūtre tu catuṣpale

1.6.112

kvāthayet pādaśeṣaṃ tu kārṣikaṃ svacchasaindhavam /
nikṣipet tat pibet kvāthaṃ rasājīrṇe hitaṃkaram

1.6.113

sukhībhavet tridivase rasasya krāmaṇaṃ bhavet /
raso vyathayate tattadaṅgaṃ saṃparimardayet

1.6.114

vā stanena ca tanvaṅgyā nirvyathaḥ kramate rasaḥ /
<saptadhātuvedhaḥ>
tvagvedhaḥ prathamaṃ devi raktavedho dvitīyakaḥ

1.6.115

tṛtīyo māṃsavedhaḥ syānmedovedhaścaturthakaḥ /
asthivedhaḥ pañcamaḥ syātṣaṣṭho majjātmako bhavet

1.6.116

saptamaḥ śuklavedhaḥ syāt nāḍīvedhastathāṣṭamaḥ /
navamaścakṣuṣo vedho daśamaḥ sarvavedhakaḥ

1.6.117

rasavedhena bhujagaḥ svarṇaṃ syād raktavedhataḥ /
trapu svarṇaṃ bhavenmāṃsavedhāt tīkṣṇaṃ ca kāñcanam

1.6.118

medovedhena śulbaṃ tu svarṇaṃ syādasthivedhataḥ /
rūpyaṃ svarṇaṃ bhavenmajjavedhāllohāni kāṃcanam

1.6.119

śuklavedhena mṛtpātraṃ kāñcanaṃ bhavati priye /
vajrajīrṇo vīryavedhī majjāmabhrakajāritaḥ

1.6.120

hemajīrṇastvasthivedhī rūpyajīrṇo rasaṃ priye /
medovedhī tāpyajīrṇo māṃsavedhī tu pāradaḥ

1.6.121

śulbajīrṇo raktavedhī kāntajīrṇo rasātmakaḥ /
tīkṣṇabaddhena nīlābhas tāmreṇāruṇasaprabhaḥ

1.6.122

rajatenendusaṃkāśo hemnā kāñcanasaprabhaḥ /
dhūmāvalokī vaktrastho māsātkhecaratāṃ nayet

1.6.123

sparśavedhī tu vaktrastho dvimāsātsiddhidāyakaḥ /
śatakoṭistribhirmāsaiś caturbhir daśakoṭikṛt

1.6.124

pañcabhiḥ koṭivedhī syād aṣṭabhiścāyutaṃ punaḥ /
sāhasraṃ navabhirmāsair daśamāse śataṃ punaḥ

1.6.125

tasya mūtrapurīṣaistu śleṣmaṇāṅgamalais tathā /
lepāddhematvam āyānti yāni lohāni bhūtale

1.6.126

catuḥṣaṣṭyaṃśato vedhī māsam ekādaśasya tu /
dvātriṃśakavedhī tu varṣād dehaṃ tu vedhayet

1.6.127

sarvarogair vinirmukto valīpalitavarjitaḥ /
nāsau chidyeta śastraiśca pāvakena na dahyate

1.6.128

vāyuvegī mahātejāḥ kāmadeva ivāparaḥ /
icchayā jāyate dṛśyo'pyadṛśyacaiva jāyate

1.6.129

yasya saṃsparśamātreṇa sarvalohāni kāñcanam /
tasminnekārṇave ghore naṣṭe sthāvarajaṅgame

1.6.130

devā yatra vilīyante siddhastatraiva līyate

Original text: Ānandakanda · Edition: S.V. Radhakrishna Sastri, Srirangam: Sri Vilasam Press, 1952. · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc