Ānandakanda · Chapter 1.4
Āk, 1, 4
<rasasaṃkārāḥ>
śrībhairavī /
rasasaṃskāramīśa tvaṃ yathāvatkathayasva me /
śrībhairavaḥ /
aṣṭādaśa syuḥ saṃskārā rasasya parameśvari
tānsiddhasādhakābhyarcye yathāvatkathayāmi te /
athādau svedanaṃ karma dvitīyaṃ mardanaṃ priye
mūrchā tṛtīyamutthānaṃ caturthaṃ pātanaṃ śive /
pañcamaṃ rodhanaṃ ṣaṣṭhaṃ niyāmaṃ saptamaṃ smṛtam
dīpanaṃ cāṣṭamaṃ devi navamaṃ cānuvāsanam /
daśamaṃ cāraṇaṃ devi jāraṇaṃ rudrasaṃkhyakam
garbhadrutirdvādaśī syāt bāhyadrutistrayodaśī /
caturdaśaṃ syādrāgākhyaṃ sāraṇā daśapañcamī
anusāraṇā ṣoḍaśī ca vikhyātā pratisāraṇā /
saptadaśī cāṣṭadaśaṃ vedhanaṃ dehalohayoḥ
<rasasaṃskāraprakāraḥ>
atha vakṣyāmi saṃskārān rasarājasya pārvati /
liṅgasya dakṣiṇe bhāge likhet ṣaṭkoṇamaṇḍale
tadbahiścāṣṭapatraṃ ca kamalaṃ caturaśrakam /
digdvāraśobhitaṃ tasya karṇikāyāṃ nyasecchive
tāmrajaṃ kāntajaṃ vāpi khalvaṃ tu svarṇarekhitam /
tanmadhye rasarājaṃ tu palānāṃ śatamātrakam
tadardhaṃ vā tadardhaṃ vā kṣiptvā bhaktyā prapūjayet /
sādhako rasarājasya tataḥ saṃskāramācaret
<svedanam, dhānyāmlasandhānaprakāraḥ>
yavagodhūmakalamamāṣamudgacaṇādibhiḥ /
śyāmākakodravādyaiśca nānādhānyaiśca nistuṣaiḥ
dhānyaṃ caturguṇajale mṛdghaṭe nikṣipetpriye /
prāpnoti yāvadamlatvaṃ tāvadyatnena rakṣayet
tanmadhye haṃsapādīṃ ca mīnākṣīṃ dvipunarnavām /
citrakaṃ bhṛṅgarājaṃ ca viṣṇukrāntāṃ śatāvarīm
sarpākṣīṃ girikarṇīṃ ca muṇḍīṃ ca sahadevikām /
triphalāṃ khaṇḍaśaḥ kṛtvā sarvānetānvinikṣipet
dhānyasya ca caturthāṃśān dhānyāmlamidamuttamam /
svedanādiṣu kāryeṣu pāradasya viśiṣyate
ātapte kāntaje khalve rasarājaṃ vinikṣipet /
cūrṇaṃ ca gṛhadhūmaṃ ca citrakaṃ triphalāṃ guḍam
dagdhorṇāmiṣṭakāṃ kanyāṃ lavaṇaṃ bṛhatīdvayam /
māgadhīṃ rājikāṃ caiva vandhyāṃ karkoṭakīṃ tathā
etānkalāṃśānsūtasya tasminkṣiptvā vimardayet /
dattvā dattvātha dhānyāmlamevaṃ kṛtvā dinatrayam
samyak soṣṇāranālena rasaṃ prakṣālayetpriye /
paṭuṃ rājīṃ trikaṭukaṃ mūlakaṃ citrakaṃ varām
punarnavāṃ meṣaśṛṅgīṃ meghanādaṃ durālabhām /
ārdrakaṃ rajanīṃ nāgabalāṃ ca navasārakam
samaṃ dhānyāmlakaiḥ piṣṭvā ślakṣṇaṃ vastre pralepayet /
yāvadaṅgulimātraṃ ca tasminpūrvarasaṃ kṣipet
tadbaddhvā tāmraje pātre kṣiptvā dhānyāmlapūrite /
ghaṭe dolākhyayantre ca svedayettamaharniśam
tamuddhṛtya punaḥ soṣṇair āranālaiḥ śarāvake /
prakṣālayetsūtarājamevaṃ kuryāttrisaptadhā
prasveditaṃ sūtarājaṃ tataḥ saṃmardayet priye /
<mardanam>
athāto mardanaṃ karma vakṣyāmi śṛṇu bhairavi
cūrṇādipūrvavaddravyaṃ viśālāṃ rājavṛkṣakam /
aṅkolaṃ kṛṣṇadhuttūraṃ trikaṭuṃ ca samaṃ samam
sarvaṃ sūtakalāṃśaṃ ca taptakhalve rasaṃ kṣipet /
mardayet pūrvadhānyāmlair divārātraṃ punaśca tam
kṣālayenmṛṇmaye pātre tataḥ soṣṇāranālakaiḥ /
mardanaṃ kṣālanaṃ caivamekaviṃśativāsaram
evaṃ vimarditaṃ sūtaṃ samādāyātha mūrchayet /
abhrajīrṇo'thavā bījajīrṇaḥ sūto'pi mardyate
cūrṇādipūrvadravyaiśca rāgān gṛhṇāti nirmalaḥ /
<mūrcchā>
atha mūrchāṃ pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ sāvadhānataḥ
rājikā meṣaśṛṅgī ca citrakaṃ ca phalatrayam /
kṣīrakandaṃ sūraṇaṃ ca sarpākṣī kākamācikā
nīlā vacā balā kanyā kṛṣṇonmattastathākulī /
śvetāparājitāṅkolaṃ gojihvā garuḍī tathā
eteṣāṃ svarasairmardyo ravikṣīreṇa pāradaḥ /
vyastānāṃ vā samastānāṃ rasaireṣāṃ dināvadhi
mardayettaptakhalve ca mūṣāyāṃ taṃ rasaṃ kṣipet /
nirudhya bhūdhare yantre vipacettaṃ punaḥ priye
rājikādyauṣadhabhavai rasais triḥ saptavāsaram /
mardanaṃ bhūdhare pākaṃ kuryātsaṃmūrchito rasaḥ
bhavettadutthānavidhiṃ prakurvīta surārcite /
<utthāpanavidhiḥ>
evaṃ saṃmūrchitaṃ sūtaṃ kṣālayetkāṃjikena ca
soṣṇena vāriṇā vāpi sūtamutthāpayetpriye /
pātanāyantrayoge vā rasasyotthāpanaṃ bhavet
<pātanam>
pātanaṃ trividhaṃ proktaṃ rasarājasya pārvati /
ūrdhvapātamadhaḥpātaṃ tiryakpātanamucyate
<ūrdhvapātanavidhiḥ>
rasasya pātanaṃ vakṣye pāṭhā brāhmī ca citrakam /
śāṅgerī kākamācī ca maṇḍūkī girikarṇikā
kumārī ca jayā bhṛṅgī gojihvā śaṅkhapuṣpikā /
bhūpāṭalī ca nirguṇḍī kākajaṅghā śatāvarī
ārdrakaṃ devadālī ca tilaparṇī ca nīlikā /
āragvadhaḥ kṣīrakandamaṅkolo devadāru ca
eṣāṃ rasaiḥ samastānāṃ vyastānāṃ vā dinaṃ rasam /
mardayettaptakhalve tat śulbaṃ sūtacaturthakam
taṃ piṣṭvā pātayedyantre hyūrdhvapātanake dinam /
ūrdhvalagnaṃ rasaṃ śuddhaṃ tamādāyātha mardayet
pūrvoditauṣadharasaiḥ pūrvavat śulbasaṃyutam /
pātayenmardayedevaṃ saptadhaivaṃ punaḥ punaḥ
ūrdhvapātanasaṃśuddhaṃ pāradaṃ pātayedadhaḥ /
<adhaḥpātanavidhiḥ>
athādhaḥpātanaṃ vakṣye tryūṣaṇaṃ lavaṇaṃ varām
citrakaṃ rājikāṃ śigruṃ sarvaṃ sūtasamaṃ kṣipet /
mardayettaptakhalve ca rasaṃ dhānyāmlakena ca
tatkalkena lipedūrdhvaṃ bhāṇḍaṃ samyak nirodhayet /
ūrdhvabhāṇḍasya pṛṣṭhe tu dadyāllaghupuṭaṃ tataḥ
ityadhaḥpātanaṃ kuryātsaptavāraṃ punaḥ punaḥ /
adhaḥpātanaśuddhasya tiryakpātanamācaret
<tiryakpātanavidhiḥ>
vakṣyāmi tiryakpatanaṃ sūtaṃ dhānyābhrakaṃ samam /
dhānyāmlairmardayedyāmaṃ tiryakpātanayantrake
caṇḍāgninā pacedevaṃ saptavāraṃ punaḥ punaḥ /
evaṃ tridhā pātitaṃ ca tataḥ sūtaṃ nirodhayet
abhrakaṃ vātha gandhaṃ vā mākṣikaṃ vimalāmapi /
svarṇaṃ vā rajataṃ vāpi kāntaṃ vā tīkṣṇameva vā
pratyekaṃ śodhitaṃ deyaṃ tāmravatpādamātrakam /
pāṭhādikarasaiḥ kuryānmardanaṃ pātanaṃ kramāt
yadyaddravyānvitaḥ sūtas tattaddravyaguṇapradaḥ /
pātane tāmrayogena nāgavaṅgau tyajedrasaḥ
athavā dīpikāyantre śuddhaḥ syātpātito rasaḥ /
<nirodhanam>
kadarthito bhavetsūtaḥ svedādyaiḥ pañcakarmabhiḥ
āpyāyanārthaṃ sūtasya karma kuryānnirodhanam /
atha karma nirodhākhyaṃ peṣayellavaṇaṃ jalaiḥ
sthālīmadhye rasaṃ kṣiptvā tadūrdhvaṃ lavaṇaṃ kṣipet /
kiṃcij jalaṃ ca nivapettaṃ śarāveṇa rodhayet
kuryātsamyak sandhilepaṃ tadūrdhvaṃ ca puṭellaghu /
evaṃ nirodhanaṃ karma vidadhyātsaptadhā priye
āpyāyito bhavetsūto'nena ṣaṇḍatvavarjitaḥ /
nirodhakarmasiddho'sau vīryavān suniyamyate
<niyāmanam>
atho niyāmanaṃ karma kathayāmi varānane /
yavaciñcā kṣīrakandaṃ sarpākṣī paṭu bhṛṅgarāṭ
vandhyā karkoṭakī nimbaḥ sarvaṃ dhānyāmlapeṣitam /
kṛtvāloḍyāranālena taddravaiḥ svedayeddinam
yantre niyāmake saptavāsaraṃ taṃ ca dīpayet /
<dīpanam>
athāto dīpanaṃ karma vadāmi tava pārvati
svarṇapuṣpī ca marīcaṃ trikṣāraṃ pañcapuṣpikā /
bhūkhagaḥ pañcalavaṇaṃ rājikā śigrumūlakam
kāsīsaṃ vijayā kanyā pātālagaruḍī kaṇā /
kṣīrakandaṃ ca karkoṭī girikarṇī jayā madhu
citrakaṃ kākajaṅghā ca sarvamamlagaṇena ca /
kalkayetpāradaṃ tena mardayettaddravairapi
ḍolāyantre pacedekadinamevaṃ ca saptadhā /
mardanaṃ pācanaṃ kuryāt grāsārthī dīpito rasaḥ
evaṃ pradīpitaṃ sūtaṃ śuddhaṃ tamanuvāsayet /
<anuvāsanam>
athānuvāsanaṃ karma mṛtpātre dīpitaṃ rasam
kṣiptvā jambīrajadrāvaistīvragharme'nuvāsayet /
evaṃ saptadinaṃ kuryāttataścāraṇamācaret
navabhiḥ svedanādyaiśca śuddhaḥ syātkarmabhiḥ priye /
pāradaḥ sarvarogaghnaḥ saptakañcukavarjitaḥ
śrībhairavī /
svedanādīni karmāṇi śrutāni vada śaṅkara /
tvatprasādād asaṃdehaṃ saṃśṛṇve cāraṇādikam
śrībhairavaḥ /
sādhu pṛṣṭaṃ mahābhāge śṛṇu taccāraṇādikam /
<cāraṇavidhiḥ>
athābhracāraṇaṃ karma vakṣyāmi parameśvari
samukhe vā nirmukhe vā rase vā vāsanāmukhe /
gaganaṃ cārayedgarbhapiṣṭigrāsakramaiḥ kramāt
<samukhacāraṇam>
atrādau kathyate devi samukhaṃ cāraṇaṃ sphuṭam /
samukho grasati grāsaṃ nirmukho grasanākṣamaḥ
tasmātparaṃ rasendrasya mukhīkaraṇamācaret /
<prathamo mukhīkaraṇaprakāraḥ>
iṣṭakāmadhyabhāge tu gambhīraṃ vartulaṃ samam
gartaṃ kṛtvā tatra sūtaṃ prakṣipedanuvāsitam /
nirundhyātsvacchavastreṇa rasasya daśamāṃśakam
gandhaṃ tadūrdhvaṃ nikṣipya śarāveṇa nirodhayet /
tatpṛṣṭhe'lpapuṭaṃ dadyāt gandhe jīrṇe punaḥ punaḥ
kṣiptvā kṣiptvā śataguṇaṃ cārayetpātayediti /
caturguṇe sāndravastre gālayettaṃ raseśvaram
veṇau kṣiptvā nirudhyāsyaṃ pacedgomūtrapūrite /
bhāṇḍe trisaptadivasaṃ punastaṃ taptakhalvake
jambīramātuluṅgāmlavetasair bhūkhagais tryaham /
bhūnāgaiśca tryahaṃ mardyaṃ taṃ paścādiṣṭakodare
ekaikaṃ gartamādadyāddhānyābhraṃ gandhakaṃ tathā /
pratyekaṃ daśaniṣkaṃ ca yāmaṃ jambīramarditam
anena lepayed gartadvayam ekeṣṭakāntare /
garte kṣiptvātha taṃ taṃ viṃśanniṣkaṃ tadūrdhvataḥ
aparām iṣṭakāṃ dadyāt tatsandhiṃ loṇamṛtsnayā /
dṛḍhaṃ liptvātha dīpāgnau pacetsaptadināvadhi
iṣṭakāṃ svāṅgaśītāṃ tām avatārya haredrasam /
kiṭṭahīnaṃ punarapi kuryāditthaṃ trivārakam
evaṃ kṛte rasendrasya sukhaṃ syāddevasaṃjñakam /
<dvitīyo mukhīkaraṇaprakāraḥ>
punaranyaṃ pravakṣyāmi mukhīkaraṇamuttamam
rasendraṃ jīvibhūnāgasamaṃ saṃmardayettryaham /
tatkṣipet bhūlatāliptamūṣāyāṃ saṃniveśayet
tadūrdhvaṃ bhūlatākalkaṃ kṣiptvā ruddhvā viśoṣayet /
ārdragomayaliptāṃ tāṃ pādamagnāṃ niveśayet
tadgarte ca puṭaṃ deyaṃ tuṣakārīṣavahninā /
dinānte tatsamuddhṛtya pūrvavanmardayetpacet
triṃśadvāraṃ punaḥ kuryāditthaṃ vahnimukho rasaḥ /
grasate guhyasūto'yaṃ sarvasiddhiprado bhavet
<tṛtīyo mukhīkaraṇaprakāraḥ>
punaranyaṃ pravakṣyāmi mukhīkaraṇamuttamam /
gomūtrapūrite bhāṇḍe ḍolāyantre pacedrasam
triḥ saptavāraṃ samyakca randhritaṃ veṇunālake /
mukhaṃ bhavati sūtasya cāraṇārhaṃ varānane
<caturtho mukhīkaraṇaprakāraḥ>
iṣṭakādvayamadhye ca gartaṃ tu caturaṅgulam /
daśaniṣkaṃ śuddhagandhaṃ dhānyābhraṃ daśaniṣkakam
jambīranīraiḥ saṃmardya yāmaṃ kalkena tena ca /
gartadvayaṃ samāṃśena liptvā garte vinikṣipet
vāsitaṃ rasarājaṃ taṃ viṃśanniṣkaṃ tadūrdhvataḥ /
iṣṭakāmaparāṃ nyasya ślakṣṇamṛllavaṇairdṛḍham
lepayedatha dīpāgnimadhaḥ prajvālayetpriye /
anusyūtaṃ saptarātraṃ svāṅgaśītaṃ samuddharet
kiṭṭaṃ vihāya taṃ sūtaṃ pūrvavacca trivārakam /
kuryādevaṃ hi sūtasya mukhaṃ bhavati śobhanam
<nirmukhacāraṇāprakāraḥ>
divyauṣadhiprabhāvena rasaścarati nirmukhaḥ /
athavā vajravaikrāntasparśād abhrādikaṃ caret
pāradasya catuḥṣaṣṭiniṣkaṃ vaikrāntabhasma ca /
caturniṣkaṃ vajrabhasma niṣkaṃ divyauṣadhidravaiḥ
sarvaṃ saptadinaṃ mardya sa raso'bhrādikaṃ caret /
<vāsanāmukhacāraṇam>
gandhakaṃ jārayetsūte dolākhye pūrvabhāṣite
yantre ca ṣoḍaśaguṇaṃ rasaḥ syādvāsanāmukhaḥ /
<abhrakābhiṣekaḥ cāraṇīyābhrakasya saṃskāraḥ>
cāraṇārhābhrakasyāham abhiṣekaṃ vadāmi te
<prathamaḥ prakāraḥ>
mṛtamabhraṃ tu rudhiraiḥ kṣārair jalakaṇair api /
sṛṣṭitrayais tumburubhir mardayed amlavargakaiḥ
saptāhaṃ taccaretsūtaḥ samukho nirmukho'thavā /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
mṛtamabhraṃ ca kadalī mūlakaṃ ca śatāvarī
punarnavā meghanādo yavaciñcā ca śigrukaḥ /
sūraṇaṃ ca rasaireṣāṃ mardayedbhāvayetpriye
saptāhaṃ taccaretsūtaḥ samukho nirmukho'thavā /
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
śulvapātre tu lavaṇasarjiṭaṅkaṇabhūkhagān
kṣiptvāranālaṃ tridinaṃ kuryātparyuṣitaṃ yathā /
tasminnāgaṃ tu vidrāvya ḍhālayecchatadhā priye
raupyakarmaṇi vaṅgasya taddravairbhāvayed ghanam /
saptāhaṃ taccaret sūtaḥ samukho nirmukho'thavā
<caturthaḥ prakāraḥ>
dhānyābhramarkakṣīreṇa mardayedekavāsaram /
nirudhya saṃpuṭe pacyātkapotākhye puṭe punaḥ
caturvāraṃ puṭedevaṃ mardayecca punastathā /
rambhādravaistridhā mardyaṃ mūlakasya dravaistridhā
kākamācī meghanādo matsyākṣī ca punarnavā /
apāmārgaścitrakaṃ ca vidārī bhṛṅgarāṇmuniḥ
caturvāraṃ pacedevaṃ mardayecca punastathā /
etairekaikadhā mardyaṃ puṭapākaṃ pṛthak pṛthak
tadabhrakaṃ bhāvayecca musalī yavaciñcikāḥ /
taṇḍulī kadalī śigrurvarī cārkaḥ punarnavā
ekaikaiśca dravairbhāvyamekaikaṃ divasaṃ pṛthak /
tadabhrakaṃ pāradendraścaratyeva surārcite
<pañcamaḥ prakāraḥ>
dhānyābhraṃ ravidugdhena mardayedyāmamātrakam /
tadabhraṃ saṃpuṭe ruddhvā kapotākhyapuṭe pacet
vārāṃścaturdaśaivaṃ syāttato rambhārkapīlukāḥ /
nāgavallī ca musalī kuberākṣī ca śigrukaḥ
tumbī tumburur aṅkolabalāpāmārgakāḥ priye /
gṛhītvaiṣāmekarasaṃ savyoṣaṃ ca sakāṃjikam
bhāṇḍamadhye vinikṣipya ḍolāyantre pacettryaham /
pūrvābhraṃ ca tatastasmātsamuddhṛtyātha sādhayet
ṭaṅkaṇaṃ tuvarī sindhukāsīsaṃ ca samaṃ samam /
abhrakasya daśāṃśaṃ tu sarvametadvimardayet
tadabhrakaṃ caretsūtaḥ samukho nirmukho'thavā /
<ṣaṣṭaḥ prakāraḥ>
muṇḍīdrave tu śatadhā drutaṃ nāgaṃ praḍhālayet
taddraveṇa ca dhānyābhraṃ mardayetsaṃpuṭe kṣipet /
ruddhvā pacetkapotākhye puṭe caivaṃ tu saptadhā
ārdrakasya dravairevaṃ saptadhā citrakadravaiḥ /
tatsamaṃ gandhakaṃ dattvā mardayed bhāvayet kramāt
prāguktamuṇḍīsvarasair bījapūrarasena ca /
stanyairekadinaṃ bhāvyaṃ tadabhraṃ ca caredrasaḥ
evaṃ sarvāṇi bījāni sattvaṃ cābhrakasya ca /
svarṇādisarvalohāni satvāni vividhāni ca
dvandvāni sarvaratnāni yadyatsyāccāraṇārhakam /
tat tat piṣṭvābhravat kāryaṃ tattaccarati pāradaḥ
<saptamaḥ prakāraḥ>
tilaparṇīrasaiḥ piṣṭvā dhānyābhraṃ puṭayet tridhā /
saptadhā bhāvayedasya mardanena ca pāradaḥ
piṣṭatāṃ yāti sahasā gaganaṃ carati kṣaṇāt /
<aṣṭamaḥ prakāraḥ>
trikṣāraṃ pañcalavaṇaṃ kāṅkṣī kāsīsaṭaṅkaṇam
bhūkhagaṃ hemamākṣīkaṃ saurāṣṭrī vatsanābhakam /
tuvarī vetasāmlaṃ ca sarvametatsamāṃśakam
tatsamāṃśaṃ tu dhānyābhraṃ dhānyāmlairmardayeddinam /
arkakṣīraṃ bhṛṅgarājo meghanādaḥ punarnavā
mūlakaṃ citrakaṃ raṃbhā kākamācī śatāvarī /
apāmārgastālamūlī vidārī taṇḍulī muniḥ
mīnākṣī śigru bṛhatī kumārī yavaciñcikā /
balā tumbī kuberākṣī vyoṣaṃ tumburupīlunī
aṅkolaḥ phaṇivallī ca sarvametatsamāṃśakam /
saṃpeṣya kalkayeddevi dhānyāmle taccaturguṇe
drutaṃ nāgaṃ śataṃ vārānkṣipettasminpunaḥ punaḥ /
kalkadraveṇa pūrvābhraṃ yāmaṃ saṃmardayeddṛḍham
kapotākhye puṭe pacyādevaṃ viṃśativārakam /
tattulyaṃ gandhakaṃ dattvā pūrvoktairauṣadhadravaiḥ
sastanyair bījapūrotthair dravair bhāvyaṃ trivāsaram /
etadabhraṃ tu sūtasya cāraṇe paramaṃ hitam
dvaṃdvitaṃ vyomasatvaṃ ca bījāni vividhāni ca /
hemādisarvalohāni ratnāni vividhāni ca
dvaṃdvitaṃ vajrabījaṃ ca cāraṇāyāṃ vidhīyate /
samastametatpūrvoktaprakāreṇaiva kārayet
tadā rasendraścarati tatsarvaṃ cāraṇocitaḥ /
<navamaḥ prakāraḥ>
pātre tu kāsīsaṃ kāṃkṣī mākṣīkagandhakam
kṣāratrayaṃ pañcaloṇam amlayuktaṃ kṣaṇaṃ kṣipet /
divyābhiṣekayogoktaṃ śatadhā ḍhālayedahim
vaṅgaṃ vānena vastūni cāraṇārhāṇi bhāvayet /
varī punarnavā raṃbhā gavākṣī yavaciñcikā
śigrukā meghanādaśca rasaireṣāṃ vibhāvayet /
vajrābhrakaṃ krameṇaiva saptāhaṃ suravandite
tadabhrakaṃ nāgavallyā koberyā śigrukasya vā /
bāṇāṅkolabalāraṃbhāsphotānāṃ pīlukasya vā
alambuṣāhimarucāmusalītumburor api /
athavā kharamañjaryāstiktaśākasya vā priye
ekenaiṣāṃ rasenaiva vyoṣasarṣapasaṃyutam /
svinnaṃ tridivasaṃ kuryāttasminṭaṅkaṇasaindhavam
kāsīsaṃ tuvarīṃ kṣiptvā pūrvābhiṣavayogataḥ /
etadabhraṃ caretsūtaḥ samukho nirmukho'thavā
tadabhrakaprabhāvena golakaḥ siddhido bhavet /
<daśamaḥ prakāraḥ>
dhānyāmlairamlavargaiśca svedayedabhrakaṃ dinam
tataḥ snukkṣīrato mardyaṃ kapotākhye puṭe dahet /
munitrayaṃ meghanādaṃ rambhākandaṃ ca mūlakam
matsyākṣī śṛṅgiveraṃ ca kākamācī punarnavā /
apāmārgas tv arūpūgaścaiteṣāṃ tu rasena ca
ekaikena punardadyādekaikaṃ pūrvamabhrakam /
ḍolāyantre snuhīkṣīrayuktamekadinaṃ pacet
tataśchāyāgate śuṣke ghane'sminnavasārakam /
nimbaṃ vacāṃ ca kāsīsaṃ caṇakāmlaṃ pṛthakpṛthak
abhrasya ṣoḍaśāṃśaṃ ca nikṣipettāmrabhājane /
gharṣayettaccaretsūto lohapātrasya yogataḥ
<ekādaśaḥ prakāraḥ>
dhānyābhraṃ mardayetsomavallītoyairdinaṃ dṛḍham /
puṭedevaṃ tridhā paścāt somavallyā rasena ca
bhāvayetsaptadhā devi rasaścarati tadghanam /
<dvādaśaḥ prakāraḥ>
sāranāle tu śatadhā niṣicya tamanena ca
śatadhā plāvayedabhraṃ tāmravāsanayā saha /
khalalyāṃ taccaretsūto nātra kāryā vicāraṇā
<gandhakabhāvanā>
cāraṇārthasya gandhasya bhāvanāṃ śṛṇu pārvati /
saurāṣṭraṃ cājamodaṃ ca sarjīṃ sīsameva ca
mardayecchigrutoyena gandhakaṃ tena bhāvayet /
saptāhaṃ marditaṃ gandhaṃ cārayetpāradasya ca
rāgaṃ dhatte rasendrasya bījānāṃ pākajāraṇe /
pakṣacchede rasendrasya śreṣṭhaḥ syāt sarvakarmaṇi
palāśapuṣpasvarasaiḥ śākavṛkṣacchadadravaiḥ /
viṣṇukrāntādravairgandhaṃ bhāvayetsaptavāsaram
taṃ gandhaṃ cārayetsūte iṣṭakāyantrayogataḥ /
<amracāraṇe śreṣṭhā divyamūlyaḥ>
athābhracāraṇe śreṣṭhā divyamūlīrvadāmi te
vajrī raṃbhā haṃsapadī ciñcikā vyāghrapādikā /
maṇḍūkī bṛhatī puṅkhā kumārī lāṅgalī tathā
sarpākṣī cāgnidhamanī śaṅkhapuṣpīndravāruṇī /
ṣaṇḍajārī ca karkoṭī vikhyātā divyamūlikā
<gandhakābhrakacāraṇam>
athātaścāraṇaṃ karma pravakṣyāmi samāsataḥ /
dhānyābhrakaṃ drute gandhe samaṃ kṣiptvā niyojayet
khyāto gandhābhrayogo'yaṃ śreṣṭhaścāraṇakarmaṇi /
samukhaṃ nirmukhaṃ vāpi pāradaṃ daśaniṣkakam
gandhābhrayoganiṣke dve piṣṭaṃ kuryādyathā tathā /
taṃ piṣṭaṃ nāgapiṣṭyātha samayā pariveṣṭayet
hemakarmaṇi vaṅgasya piṣṭyā rajatakarmaṇi /
tāmrapiṣṭyā dehasiddhau veṣṭayetparameśvari
tāṃ piṣṭiṃ vidrute gandhe vipaceddivasatrayam /
tāṃ piṣṭiṃ dīpikāyantre pācayetpātayedadhaḥ
taṃ rasaṃ pūrvavatpiṣṭiṃ kuryādveṣṭanavarjitām /
tridinaṃ vidrute gandhe vipacetpātayedadhaḥ
taṃ rasaṃ taptakhalve tu catuḥṣaṣṭiguṇaṃ kṣipet /
bhāgaikamabhiṣiktābhraṃ mardyaṃ divyauṣadhairdinam
tatkṣipeccāraṇāyantre jambīrarasasaṃyute /
tīvrātape dinaṃ sthāpyaṃ sūtaścarati tadghanam
evaṃ punaḥ punargarbhapiṣṭīgrāsakramātmakam /
pattrābhracāraṇaṃ proktamevaṃ satvābhracāraṇam
evaṃ kuryād yathāśakyaṃ cāraṇaṃ parameśvari /
rase'bhraṃ cārayetpūrvaṃ catuḥṣaṣṭitamāṃśakam
dvātriṃśattamabhāgaṃ syāttadetatṣoḍaśāṃśakam /
aṣṭamāṃśaṃ caturthāṃśaṃ dvitīyāṃśaṃ samaṃ kramāt
dviguṇaṃ caturguṇaṃ cāṣṭaguṇaṃ ṣoḍaśakaṃ guṇam /
dvātriṃśadguṇamevaṃ syātcatuḥṣaṣṭiguṇaṃ kramāt
pakṣacchedastvadoṣatvaṃ laghutā grāsayogyatā /
mukhitāgnisahatvaṃ ca vyāpitvaṃ gatihīnatā
rasendrasyānavasthatvaṃ ca bhavedabhrakacāraṇāt /
<jāraṇā>
yasyāhamapi tuṣṭaḥ syāṃ tasya sūtendrajāraṇe
matirbhavenna sandeho jāraṇā bhuktimuktidā /
durlabhā jāraṇā devi vinā bhāgyaṃ na labhyate
jāraṇā dvividhā bālajāraṇā vṛddhajāraṇā /
<jāraṇe kramaḥ>
gaganaṃ jārayetpūrvaṃ sarvasatvānyataḥ param
dvaṃdvāni sarvalohāni pakvabījāni bhairavi /
padmarāgādiratnāni jārayecca yathākramam
<jāraṇāya abhrakasatvanirmāṇaprakāraḥ, prathamaḥ prakāraḥ>
jāraṇārhaṃ vyomasatvaṃ rasarājasya vakṣyate /
dhānyābhrakaṃ ca vidhivanmārayedvajrasaṃjñakam
abhiṣekaṃ pūrvavat syāt tasmin tāpyaṃ daśāṃśakam /
pañcamāhiṣagavyaśca mardayetkarṣasannibhāḥ
kurvīta vaṭikāḥ koṣṭhīyantre satvaṃ vipātayet /
satvasya ca caturthāṃśaṃ tāpye mūṣāgataṃ dhamet
evaṃ kṛtvā caturvāraṃ tatsatvaṃ rasajāraṇe /
rasāyane ca bhaiṣajye śreṣṭhaṃ sakalakarmaṇi
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
mṛtābhraṃ taccaturthāṃśaṃ nāgaṃ tatpādamākṣikam /
pañcabhirmāhiṣairgavyaiḥ pātayetsattvamujjvalam
tatsatvaṃ taccaturthāṃśaṃ mākṣikaṃ tatsamāṃ śilām /
dhametpraliptamūṣāyāṃ satvaṃ syāddhemasannibham
evaṃ kuryāccaturvāraṃ tatsatvaṃ grasate rasaḥ /
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
mṛtābhrakaṃ ṣoḍaśāṃśaṃ taccaturthāṃśakaṃ trapu
tatsamaṃ tālakaṃ kṣiptvā pañcamāhiṣagavyataḥ /
sattvaṃ nipātayettacca caturthaṃ haritālakam
kṣiptvā kṣiptvā caturvāraṃ tatsatvaṃ grasate rasaḥ /
<caturthaḥ prakāraḥ, abhrakasattvamṛdūkaraṇam>
vajramūṣāgataṃ kṛtvā ghanasatvaṃ ca tatsamam
kacaṃ ca ṭaṅkaṇaṃ kṣiptvā ruddhvā tīvrāgninā dhamet /
tatkṣipedamlavargeṇa ciñcābījaṃ snuhīdalam
piṣṭvā tasminpunastadvatkācaṭaṅkaṇayogataḥ /
dhamedevaṃ saptavāraṃ secanaṃ ca punaḥ punaḥ
tadabhrasattvaṃ śubhraṃ syānmṛdu syāccāraṇoditam /
<pañcamaḥ prakāraḥ>
rasendraṃ ṭaṅkaṇaṃ tāpyaṃ bhāgaikaikaṃ pṛthakpṛthak
tribhāgaṃ śodhitaṃ nāgaṃ mṛtābhraṃ daśabhāgakam /
yavakṣāraṃ ca dagdhorṇāṃ sarjakṣāraṃ ca guggulum
ajāpañcāṅgasaṃyuktam amlamūtragaṇairyutam /
mardayetpūrvavatsatvaṃ pātayenmṛdu nirmalam
<dvandvamelāpanāya mūṣālepaḥ: prathamaḥ prakāraḥ>
dvandvamelāpane mūṣālepaṃ vakṣyāmi pārvati
meṣaśṛṅgaṃ khuraṃ guñjā ṭaṅkaṇaṃ ca viṣaṃ samam /
sthūlabhekasya vasayā piṣṭvā mūṣāṃ pralepayet
milanti sarvasatvāni mūṣāyāṃ cūrṇitāni ca /
gugguluṃ dhātakīpuṣpaṃ guḍaṃ kṣāratrayaṃ samam
stanyaiḥ piṣṭvātha mūṣāyāṃ lepanaṃ dvandvamelanam /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
aśmabhedī lāṅgalī ca bhūlatā ca marīcakaḥ
kārpāsasya phalaṃ śakragopaścaitāṃśca mardayet /
nārīstanyena tenaiva mūṣāmantaḥ pralepayet
tasyāṃ milanti satvāni sarvāṇi ca mahārasāḥ /
hemamukhyāni lohāni caṇḍāgnidhamanena ca
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
cucundaryāśca piśitaṃ ṭaṅkaṇaṃ ca viṣaṃ samam /
mardayitvā ca mūṣāntarlepayettatra nikṣipet
dvandvayogyaṃ tu yadyatsyāttatsarvaṃ dhamanānmilet /
<caturthaḥ prakāraḥ>
bhasmīkṛtamapāmārgaṃ kaṅguṇītailamarditam
mūṣāyāṃ lepayettena dvandvadravyaṃ vinikṣipet /
milettīvrāgnidhamanāttattanmārakavāpanāt
<dvandvamelāpanam>
ata eva pravakṣyāmi dvandvamelāpanaṃ śṛṇu /
varṣābhūkadalīkandakākamācīpunarnavam
svarṇaṃ narakapālaṃ ca guñjā ṭaṅkaṇamabhrakam /
satvaṃ mūṣāgataṃ dhmātaṃ hemābhraṃ milati kṣaṇāt
abhrakaṃ cūrṇayitvā tu kākamācīrasaplutam /
kapitthatoyasaṃyuktaṃ sūtaṭaṅkaṇasaṃyutam
vaṅgapatrāntare nyastaṃ dhmātaṃ vaṅgābhrakaṃ milet /
āvartya kaṭutailena bhasmāpāmārgajaṃ kṣipet
hemābhraṃ nāgatāpyena tārābhraṃ haritālakāt /
gandhakena tu śulvābhraṃ tīkṣṇābhraṃ sindhuhiṅgulāt
vaṅgābhraṃ haritālena nāgābhraṃ śilayā milet /
lāṅgalī camarīkeśāḥ kārpāsāsthi kulatthakam
bhūlatā cāśmadamanī strīstanyaṃ suragopakaḥ /
dvandve praliptamūṣāyāṃ sudhmātāstīvravahninā
kāntābhraśailavimalāḥ milanti sakalāḥ kṣaṇāt /
atha cucchundarīmāṃsaṃ viṣaṭaṅkaṇayojitam
mūṣāpralepātkurute sarvadvandveṣu melanam /
jaurabhramaraśṛṅgaṃ ca maṇḍūkasya vasāmiṣam
guñjāṭaṅkaṇalepena sarvasatveṣu melanam /
ṭaṅkaṇorṇāgirijatukarṇākṣīmalakarkaṭaiḥ
milanti sarvadravyāṇi strīstanyaparipeṣitaiḥ /
dhātakīgugguluguḍasarjayāvakaṭaṅkaṇaiḥ
strīstanyapeṣitaṃ śastaṃ dvandvaṃ syāttu rasāyane /
sūkṣmacūrṇaṃ tu yat kiṃcit pūrvakalkena saṃyutam
andhamūṣāgataṃ dhmātaṃ saṃkaraṃ milati kṣaṇāt /
vāpitaṃ tāpyarasakasasyakairdaradena ca
sa satvaṃ syād anibiḍaṃ dṛḍhaṃ dhmātaṃ milettataḥ /
rasoparasalohāni sarvāṇyekatra melayet
<prathamaḥ prakāraḥ>
anyonyaṃ dvaṃdvatāṃ yānti dravanti salilaṃ yathā /
vajrābhrasattvacūrṇaṃ tu yat kiṃcil lohacūrṇakam
dvayaṃ samaṃ tayostulyam arivargaṃ vinikṣipet /
dvandvamelanamūṣāyāṃ dhamanānmelanaṃ bhavet
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
mardayeṭṭaṅkaṇaṃ rambhākandatoyena lepayet /
mūṣāṃ śvetābhrakaṃ vaṅgaṃ dhamanānmilati priye
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
vanaśigruṣṭaṅkaṇaśca guñjā ca nṛkapālakam /
piṣṭvā yoṣitstanyanīraistena mūṣāṃ pralepayet
vaṅgaśvetābhrasatvaṃ ca cūrṇayitvā kṣipeddhamet /
asaṃśayaṃ milantyeva śreṣṭhaṃ rajatakarmaṇi
<caturthaḥ prakāraḥ>
śvetābhrasatvaṃ saṃcūrṇya taccaturthāṃśapāradam /
sūtatulyaṃ ṭaṅkaṇaṃ ca mardayet kākamācijaiḥ
dravaistadgolakaṃ kṛtvā vaṅgapatreṇa veṣṭayet /
śvetābhrasatvatulyena liptamūṣāgataṃ dhamet
bhavet sammelanaṃ samyak mukhyaḥ syādrūpyakarmaṇi /
<vajrahemamelāpane mūṣālepaḥ: prathamaḥ prakāraḥ>
athāto vajrakanakadvandvamelāpralepanam
guñjā kāntamukhaṃ tulyaṃ dvandvayordviguṇaṃ balim /
stanyena yoṣitāṃ piṣṭvā mūṣāyāmantare tathā
melayedvajramelāpo'yaṃ kathito mayā /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
śilādhātuḥ kāntamukhaṃ śaśadantāśca gandhakaḥ
amlavetasakaṃ tulyaṃ piṣṭvā mūṣāṃ pralepayet /
hemavajraṃ milatyeva mūṣāyāṃ nātra saṃśayaḥ
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
kulīrāsthi śilādhātu mahiṣīkaṇadṛṅmalam /
ṭaṅkaṇorṇāsamaṃ sarvaṃ kāntāstanyena mardayet
anena lepayenmūṣāṃ hemavajraṃ milatyalam /
<caturthaḥ prakāraḥ>
kāntāsyaṃ ṭaṅkaṇaṃ bālavatsaviḍbhramarāsthi ca
manuṣyacikurāsthīni strīstanyena vimardayet /
anena liptamūṣāyāṃ hemavajraṃ mileddhruvam
<pañcamaḥ prakāraḥ>
tāpyaṭaṅkaṇabhūnāgakāntakācamadhūni ca /
kulīrāsthi snuhīkṣīramarkakṣīraṃ samaṃ samam
stanyena mardayetsarvaṃ mūṣālepaṃ tu kārayet /
mūṣālepo bhavedeṣa vajrahāṭakamelanaḥ
vajraṃ bhasmībhavedyaistairmūṣāmantarvilepayet /
dhamettīvrāgninā hemavajramelāpanaṃ bhavet
<vajrahemamelāpanam; prathamaḥ prakāraḥ>
athāto melanaṃ vakṣye vajrahemnoḥ sureśvari /
svarṇaṃ dvādaśabhāgaṃ syāttadardhaṃ śuddhapāradam
rasendrārdhaṃ nāgabhasma nāgārdhaṃ mṛtavajrakam /
etaccatuṣṭayaṃ cāmlairmardayettaptakhalvake
uddhṛtya dvandvamelāpe mūṣāyāṃ rodhayeddhamet /
haṭhāttacca milatyetannātra kāryā vicāraṇā
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
bhāvayecchārivākṣīre mṛtaṃ vajraṃ dinaṃ tataḥ /
mardayedgolakaṃ kṛtvā śeṣayeccaikabhāgakam
tribhāgaṃ rasarājaṃ ca caturbhāgaṃ suvarṇakam /
amlena mardayetpiṣṭiṃ kṛtvā tadgolakam
tatpiṣṭvā veṣṭayettacca bhūrjapatreṇa veṣṭayet /
pakṣaṃ nyaseddhānyarāśau taduddhṛtya punaḥ punaḥ
dhameddhaṭhānmilatyeva nātra kāryā vicāraṇā /
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
vajraṃ ṣoḍaśabhāgena hemapatreṇa veṣṭayet
tatkṣipelliptamūṣāyāṃ svarṇāṃśaṃ śvetakācajam /
cūrṇaṃ vā nṛkapālaṃ vā cūrṇaṃ kṛtvā vinikṣipet
nirudhya ca dhamettīvramevaṃ kuryātpunaḥ punaḥ /
kṣiptvā kṣiptvā śvetakācaṃ nṛkapālamathāpi vā
saptadhaivaṃ milatyeva punarevaṃ vidhīyate /
asya hemnaḥ ṣoḍaśāṃśaṃ mṛtaṃ vajraṃ vinikṣipet
pūrvavalliptamūṣāyāṃ kācaṃ vā nṛkapālakam /
kṣiptvā kṣiptvā dhamettīvraṃ saptavāraṃ milatyalam
evaṃ tṛtīyavāraṃ ca kuryādevaṃ caturthakam /
<dvandvitānāmabhiṣekaḥ>
athāto dvaṃdvitānāṃ ca pravakṣyāmyabhiṣecanam
kāsīsaṃ pañcalavaṇaṃ mākṣīkaṃ gandhakaṃ tathā /
kāṃkṣī kṣāratrayaṃ tulyamāranālena mardayet
tatkalkam ātape tāmrapātre saṃsthāpayettryaham /
tasminkṣipeddrutaṃ nāgaṃśatadhā taddrutaṃ drutam
tāmrapātrasthasauvīrair bhāvayecchatavārakam /
dvaṃdvitaṃ taccaretsūto yat kiṃcij jāraṇārhakam
rūpyakarmaṇi vaṅgaṃ syānnāgaṃ syāddhemakarmaṇi /
<pakvabījavidhānam>
athātaḥ sampravakṣyāmi pakvabījaṃ surārcite
<prathamaṃ vidhānam>
suvarṇe vidrute tulyaṃ nāgābhraṃ dvaṃdvitaṃ priye /
vāhayeddvādaśaguṇaṃ svarṇaśeṣaṃ yathā dhamet
pakvabījam idaṃ khyātaṃ jārayetpārade kramāt /
<dvitīyaṃ vidhānam>
pītābhrasatvaṃ svarṇaṃ ca samāṃśaṃ dvaṃdvitaṃ dhamet
vāhayed dvādaśaguṇaṃ svarṇaśeṣaṃ yathā dhamet /
punaḥ pītābhrasatvaṃ ca vaheddaśaguṇaṃ śanaiḥ
svarṇaśeṣaṃ bhaved yāvat pakvabījam idaṃ bhavet /
<tṛtīyaṃ vidhānam>
nāgārkavyomarasakaṃ catustrirdvyekabhāgikam
cūrṇayelliptamūṣāyām andhayecca dhameddṛḍham /
mākṣikeṇa ca tatkhoṭaṃ saṃpeṣyāmlaiḥ puṭe pacet
punastatsamamākṣīkamamlaiḥ piṣṭvā puṭe pacet /
evaṃ pañcapuṭaṃ dattvā taddrute hemni vāhayet
dhameddaśaguṇaṃ yāvat tāvat syāt pakvabījakam /
<caturbījakramaḥ>
athātaḥ sampravakṣyāmi caturbījaṃ varānane
hematārāhikuṭilabījānyetāni tattvataḥ /
hemabījaṃ nāgabījaṃ śasyate hemakarmaṇi
tārabījaṃ vaṅgabījaṃ kathite rūpyakarmaṇi /
hemabījaṃ tārabījaṃ bhavetāṃ ca rasāyane
nāgabījaṃ vaṅgabījaṃ na rasāyanakarmaṇi /
catvāryetāni bījāni bhaveyū rogaśāntaye
anyathā naiva yojyāni bījānyetāni śāmbhavi /
<hemabījavidhānam, prathamaṃ hemabījam>
gandhakaṃ sasyakaṃ vāpi mākṣīkaṃ vātha tālakam
śilāṃ ca vimalāṃ vāpi vaikrāntaṃ vāñjanaṃ ca vā /
kharparaṃ vā kāntamukhaṃ vā cūrṇayitvā samāṃśakam
śatavārāndrute hemni vāhayecca punaḥ punaḥ /
<dvitīya nāgabhasmasiddhaṃ hemabījam>
sūtahiṃgulakaṃkuṣṭhalohaparpaṭikābhrakam
mṛtārkamākṣīkaśilāvimalāṃśca samāṃśakān /
etānnāgakalābhāgān snuhyarkapayasā priye
mardayettena patrāṇi śuddhanāgasya lepayet /
puṭeddvātriṃśatipuṭe nāgo bhasmati tadvahet
samaṃ samaṃ ca śatadhā vidrute pūrvavāhite /
suvarṇe ca tathā hemaśeṣaṃ tāvaddhameddṛḍham
<tṛtīyaṃ vaṅgabhasmasiddhaṃ hemabījam>
athavā bhasmayedvaṅgaṃ tālaśaṅkhābhrapāradaiḥ /
ciñcākṣāraistrapusamaiḥ snuhyarkakṣīramarditaiḥ
puṭet ṣoḍaśabhistacca śatadhā hemni vāhayet /
<caturthaṃ tāmrabhasmasiddhaṃ hemabījam>
athavā mārayecchulbamūrdhvādho gandhakaṃ samam
kṣiptvā puṭed aṣṭavāraṃ tattāmraṃ hemni vāhayet /
<pañcamaṃ tīkṣṇabhasmasiddhaṃ hemabījam>
athavā mārayettīkṣṇaṃ tīkṣṇatulyaṃ ca hiṃgulam
strīstanyair mardayitvā tu puṭedatha kalāṃśakam /
tīkṣṇasya hiṃgulaṃ dattvā mardayet puṭayet kramāt
evaṃ tat ṣoḍaśapuṭaiḥ tattīkṣṇaṃ hemni vāhayet /
śatadhā hema tadiśaṃ vidrute hemni vāhayet
<ṣaṣṭhaṃ hemabījam>
taddhemni dviguṇaṃ tāpyaṃ pūrṇitaṃ taddhameddṛḍham /
taccūrṇayed dvitripuṭaiḥ pañcabhir māritaṃ bhavet
tadvāhayeddaśaguṇaṃ drute hemni dhaman dhaman /
tadeva jāyate divyaṃ sarvasiddhipradāyakam
hemabījamidaṃ khyātaṃ hitaṃ syādrasajāraṇe /
<saptamaṃ hemabījam>
sasyakābhrakavaikrāṃtasatvaṃ svarṇamahiṃ ravim
tīkṣṇaṃ ca cūrṇayelliptamūṣāyāṃ cāndhritaṃ dhamet /
punaḥ prakaṭamūṣāyāṃ dhamettasmindrute sati
mākṣikaṃ nikṣipet kiṃcit kiṃcid dattvā punaḥ punaḥ /
yāvatsvarṇāvaśeṣaṃ syāt tatastasmin vinikṣipet
svarṇaṃ nāgaṃ raviṃ tīkṣṇaṃ pūrvavacca dhametkramāt /
vāhayenmākṣikaṃ tadvaddhamet svarṇāvaśeṣakam
hemabījamidaṃ khyātaṃ hitaṃ syādrasajāraṇe /
<aṣṭamaṃ hemabījam>
samāṃśaṃ cūrṇayedabhraṃ satvaṃ tāmramayaṃ śubham
abhrakāddviguṇaṃ dhautaṃ tāpyaṃ sarvaṃ dhameddhaṭhāt /
mūṣāyāṃ dvandvaliptāyāṃ tatkhoṭaṃ cūrṇayettataḥ
mardyaṃ divyauṣadhirasaiḥ saṃpuṭe rodhayeddṛḍham /
pacedgajapuṭe tadvaccūrṇayenmardayetpuṭet
evaṃ pañcapuṭaiḥ pakvaṃ tadvahetkanake drute /
yāvaddaśaguṇaṃ tāvanmūṣāyāṃ prakaṭe dhamet
tatastasmin śuddhatāpyaṃ kṣiptvā kṣiptvā dhameddhamet /
yāvatsvarṇāvaśeṣaṃ syātsvarṇabījamidaṃ priye
<navamaṃ hemabījam>
tīkṣṇārkanāgabhasmāni tāpyacūrṇaṃ samaṃ samam /
etaddrute vaheddhemni yāvaddaśaguṇaṃ bhavet
tāvatsvarṇāvaśeṣaṃ syātsvarṇabījamidaṃ priye /
<daśamaṃ hemabījam>
mṛtatārārkatīkṣṇāyaḥ samaṃ sarvaṃ dhameddṛḍham
mūṣāyāṃ dvandvaliptāyāṃ tatkhoṭaṃ cūrṇayettataḥ /
taccūrṇaṃ drāvite svarṇe vāhayecca śanaiḥ śanaiḥ
yāvaddaśaguṇaṃ paścāttāpyacūrṇaṃ kṣipankṣipan /
dhametsvarṇāvaśeṣaṃ syāddhemabījamidaṃ priye
<ekādaśaṃ hemabījam>
nāgamekaṃ catustāmraṃ sattvaṃ rasakasambhavam /
mūṣāyāṃ dvandvaliptāyāṃ sarvaṃ dhmātaṃ vicūrṇayet
taccūrṇaṃ vāhayetsvarṇe vidrute ṣaḍguṇaṃ śanaiḥ /
svarṇaśeṣaṃ bhaved yāvat tāvat syāt svarṇabījakam
<dvādaśaṃ hemabījam>
tāpyena mārayettāmraṃ tannāge vāhayecchanaiḥ /
yāvacchataguṇaṃ tāpyaṃ cūrṇaṃ kṣiptvā dhamandhaman
tadvāhayeddhameddhemni kramād dvātriṃśataṃ guṇam /
svarṇaśeṣaṃ bhavedyāvat tāvatsyāddhemabījakam
<trayodaśaṃ hemabījam>
bhāgaikaṃ kharparīsatvaṃ dvibhāgaṃ cābhrasatvakam /
tribhāgaṃ tāmracūrṇaṃ ca liptamūṣāgataṃ dhamet
tatkhoṭaṃ cūrṇayettāpyaṃ tulyamamlairvimardayet /
tatkṣipetsaṃpuṭe ruddhvā puṭellaghupuṭe punaḥ
evaṃ pañcapuṭaiḥ pakvaṃ taccūrṇaṃ vāhayeddrute /
sahasraguṇitaṃ hemni yāvatsvarṇāvaśeṣitam
tāvattāpyaṃ vahedyuktyā syādidaṃ hemabījakam /
<caturdaśaṃ hemavījam>
bhāgaikamabhrasatvaṃ ca dvibhāgaṃ śuddhatāmrakam
cūrṇayelliptamūṣāyāṃ kṣiptvā ruddhvā dhameddṛḍham /
tatastaṃ cūrṇayettāpyaṃ tulyamamlena mardayet
tad ruddhvā saṃpuṭe pacyātpuṭe taccūrṇayetpunaḥ /
pūrvavanmākṣike kṣiptvā mardayetpātayetpriye
evaṃ pañcapuṭe kārye taccūrṇaṃ vāhayetpriye /
svarṇe śataguṇaṃ yāvattāvatsyāddhemabījakam
<pañcadaśaṃ hemabījam>
mākṣikaṃ gandhapāṣāṇaṃ haritālaṃ manaḥśilām /
vaikrāntakaṃ kāntamukhaṃ sasyakaṃ vimalāṃjane
rasakaṃ cāpi śataśaścūrṇitaṃ hemni vāhayet /
lohaparpaṭikātāpyakaṅkuṣṭhavimalābhrakaiḥ
mṛtaśulbaśilāsūtasnuhyarkakṣīrahiṅgulaiḥ /
nāgo nirjīvatāṃ yāti yogaiḥ punaḥ punaḥ
rasatālakaśuddhaciṃcākṣāraistathā trapu /
mṛtaṃ nāgaṃ mṛtaṃ vaṅgaṃ śulbaṃ tīkṣṇaṃ ca vā mṛtam
ekaikam uttame hemni vāhayetsuravandite /
niruddhe pannage hemni nirvyūḍhe śatasaṃguṇaiḥ
<hemni nāgādinirvahaṇena varṇavyatyāsaḥ>
nāgajīrṇaṃ rocanābhaṃ hārītaṃ tāmravāhitam /
tīkṣṇajīrṇaṃ ravisamaṃ vaṅgajīrṇaṃ japānibham
<prathamaṃ tārabījam>
śvetābhrasatvaṃ tīkṣṇaṃ ca tāpyaṃ ca vimalāṃ tathā /
kharparaṃ ca samaṃ sarvaṃ kuṭilaṃ ca caturguṇam
dhametsarvaṃ cūrṇayecca bhasmayet puṭapañcakaiḥ /
tāre drute śataguṇaṃ vāhayecca śanaiḥ śanaiḥ
tārabījam idaṃ khyātaṃ jāraṇe paramaṃ hitam /
<dvitīyaṃ tārabījam>
yathā tāpyena kuṭilaṃ tathā tāpyena mārayet
tadbhāgaṃ ca samaṃ tālaṃ tatsamaṃ rajate drute /
triṃśadguṇaṃ bhaved yāvat tāvad vāhyaṃ krameṇa ca
tārabījamidaṃ khyātaṃ pārade tacca jārayet /
<tṛtīyaṃ tārabījam>
tīkṣṇaṃ vaṅgaṃ ca vimalāṃ samāṃśaṃ cūrṇayetpriye
dvandvamelopaliptāyāṃ dhamet tatkhoṭakaṃ bhavet /
tatkhoṭaṃ cūrṇayed amlair mardayet puṭayediti
pañcavāraṃ prakurvīta bhasma tajjāyate priye /
tadbhasma vidrute tāre vāhayecca samaṃ samam
dhaman dhaman daśaguṇaṃ yāvad bhavati bhairavi /
tārabījam idaṃ śreṣṭhaṃ rasarājasya jāraṇe
<caturthaṃ tārabījam>
śvetābhrasatvaṃ kuṭilaṃ tāramākṣīkasatvakam /
trayaṃ samāṃśaṃ saṃcūrṇya liptamūṣāgataṃ dhamet
taccūrṇaṃ vāhayettāre tāratulyaṃ vinikṣipet /
yāvaddaśaguṇaṃ tāvat tāramākṣīkavāpataḥ
tārabījam idaṃ proktaṃ jāraṇe paramaṃ hitam /
<pañcarmaṃ tārabījam>
tridvyekabhāgān deveśi tīkṣṇatālāmalān kramāt
cūrṇitān liptamūṣāyāṃ kṣiptvā tīvrāgninā dhamet /
tatkhoṭaṃ cūrṇayed amlair mardayet puṭayediti
saptadhā taddrute tāre vāhyaṃ daśaguṇaṃ tataḥ /
kṣiptvā kṣiptvā tālacūrṇaṃ tāraśeṣaṃ yathā dhamet
tārabījamidaṃ śreṣṭhaṃ jāraṇe paramaṃ hitam /
<ṣaṣṭhaṃ tārabījam>
kharparī tālaśubhrābhrasattvakaṃ tāramākṣikam
tulyaṃ sarvasamaṃ vaṅgaṃ sarvaṃ mūṣāgataṃ dhamet /
cūrṇayenmardayedamlaiḥ puṭedevaṃ tu saptadhā
taccūrṇaṃ vāhayettāre drute daśaguṇaṃ dhaman /
tāraśeṣaṃ bhaved yāvat tāvat syāt tārabījakam
<saptamaṃ tārabījam>
śvetābhrasatvaṃ vaṅgaṃ ca dvandvaṃ kuryācca pūrvavat /
taccūrṇe tālakaṃ dattvā pādamamlairvimardayet
puṭettasminkṣipettālaṃ pūrvavanmardanaṃ puṭam /
evaṃ pañcapuṭaṃ kuryāttaccūrṇaṃ vāhayeddrute
rajate dvādaśaguṇaṃ tadbhavettārabījakam /
<aṣṭamaṃ tārabījam>
śvetābhrasatvaṃ vaṅgaṃ ca vaṅgārdhaṃ tīkṣṇacūrṇakam
tīkṣṇāṃśā tāravimalā sarvaṃ mūṣāgataṃ dhamet /
tatastaccūrṇayedamlaiḥ piṣṭvā ruddhvā puṭetpacet
pañcavāraṃ punastacca vāhayedrajate drute /
yāvacchataguṇaṃ tāvattālakaṃ ca kṣipan dhamet
tāraśeṣaṃ bhavedyāvat tāvatsyāttārabījakam /
<tāmrabījam>
tāmrabījaṃ pravakṣyāmi jāraṇārthaṃ rasasya tu
svarṇaṃ tāmraṃ samaṃ devi tayostulyaṃ ca mākṣikam /
ūrdhvādho nikṣipelliptamūṣāyāṃ taddhameddṛḍham
dhamedevaṃ ca daśadhā dattvā dattvātha mākṣikam /
tāmrabījamidaṃ khyātaṃ bhāsvatkiraṇasaṃnibham
<prathamaṃ nāgabījam>
abhrakaṃ rasakaṃ tulyaṃ nāgabhasma caturguṇam /
dhamayeccūrṇayettacca mākṣikeṇa ca mārayet
etatsamaṃ śilācūrṇamekīkṛtyātha vāpayet /
taddhametsadṛśe hemni vidrute śatadhā priye
nāgabījamidaṃ proktametatsūte tu jārayet /
<dvitīyaṃ nāgabījam>
nāgabījaṃ pravakṣyāmi śreṣṭhaṃ tadrasajāraṇe
rasakābhrakatāmre'hiṃ bhāgavṛddhyā dhamettataḥ /
mākṣikeṇa hataṃ tacca bījaṃ nirvāhayetpriye
dvātriṃśāṃśaguṇaṃ hemni vaṅgaṃ tāpyahataṃ vahet /
triṃśadguṇaṃ śilāvāpyaṃ nāgabījamudāhṛtam
<vaṅgabījakramaḥ>
bījaṃ pravakṣyāmi vaṅgaṃ tālaṃ ca tāpyakam /
samaṃ dhameccūrṇayecca tatsamaṃ tāpyatālakam
mardayetpuṭayedamlairbhasma syātṣoḍaśaiḥ puṭaiḥ /
tāre drute śataguṇaṃ vāhayedvaṅgabhasma ca
tattāre tālakaṃ devi dvātriṃśadguṇamāvahet /
vaṅgabījamidaṃ jñeyametatsūte tu jārayet
<jāraṇe biḍayogāḥ>
viḍayogānpravakṣyāmi jāraṇārhān surārcite /
<1. vaḍavānalaviḍaḥ>
sauvīraṃ gandhakaṃ kāṃkṣī kāsīsaṃ vyoṣasaindhavam
sauvarcalaṃ sarjikā ca mālatītīrasambhavam /
śigrumūlarasaiḥ sarvaṃ bhāvayetsaptavāsaram
biḍo'yaṃ jāraṇe śreṣṭho nāmnā ca vaḍabānalaḥ /
<2. vaiśvānaraviḍaḥ>
arkakṣīrairdagdhaśaṅkhaṃ bhāvayetpuṭayetpriye
śatadhāyaṃ viḍaḥ prokto nāmnā vaiśvānaro mahān /
<3. jvālāmukhabiḍaḥ>
gandhakaṃ śaṅkhacūrṇaṃ ca saindhavaṃ ca viṣaṃ samam
śatavāraṃ gavāṃ mūtraiḥ śigrumūlarasaistathā /
bhāvito 'yaṃ biḍaḥ prokto nāmnā jvālāmukhaḥ smṛtaḥ
<4. agnijihvakabiḍaḥ>
palāśasya rasairbhāvyaṃ ṭaṅkaṇaṃ śatadhā priye /
lohānāṃ jāraṇe śreṣṭho biḍo nāmnāgnijihvakaḥ
<5 vaḍabābiḍaḥ>
kāntāsyaṃ gandhakaṃ cūlī caikaikaṃ lohajārakam /
cūlīgandhakasindhūtthatālabhūkhagaṭaṅkaṇān
sakṣāramūtrair vipacennāmnāyaṃ vaḍabāmukhaḥ /
<6. mahāvaiśvānaro viḍaḥ>
devadāliṃ mokṣakaṃ ca niculaṃ ca punarnavām
palāśaṃ kāñcanaṃ vāsāmeraṇḍaṃ vāstukaṃ tilam /
kadalīmapi sarvāṅgaṃ khaṇḍitaṃ nāti śoṣayet
mūtravarge cāṣṭaguṇe prakṣipettadanantaram /
samūlaṃ mūlakaṃ dagdhvā tilakāṇḍaṃ ca tatsamam
kṣāradvayaṃ pūrvarase kṣiptvā sthāpyaṃ tryahaṃ khare /
ātape tadvastrapūtaṃ lohapātre dravaṃ pacet
bahavo budbudā bāṣpā udbhavanti yadā yadā /
trikṣāraṃ trikaṭuṃ gandhaṃ kāsīsaṃ loṇapañcakam
saurāṣṭrīṃ rāmaṭhaṃ cūliṃ samaṃ cūrṇīkṛtaṃ kṣipet /
pracālayellohadarvyā guḍapāko yathā bhavet
samuttārya kṣipellohasaṃpuṭe saptavāsaram /
bhūgarbhe dhānyarāśau ca saptāhaṃ dhārayetpunaḥ
saptāhaṃ dhārayedgharme mahāvaiśvānaro biḍaḥ /
<7. vahnibiḍaḥ>
jambīrāmlena śatadhā vanaśigrurasena ca
gandhakaṃ bhāvayedeṣa biḍaḥ syād vahnisaṃjñakaḥ /
navasāro'pi ca tathā gandhavatsa biḍo bhavet
<8. citrabhānubiḍaḥ>
gandhakaṃ niculakṣāraṃ guṃjābījaṃ ca ṭaṅkaṇam /
mūlabījaṃ devadālyāḥ samaṃ sarvaṃ ca bhāvayet
tiktakośātakīnīraiḥ saptadhāmlagaṇais tathā /
biḍo'yaṃ citrabhānuḥ syāt pradhānaṃ hemajāraṇe
<9. mahābiḍaḥ>
mūlakaṃ śṛṅgiveraṃ ca vahniṃ dagdhvā trayaṃ samam /
gomūtre nikṣipettacca vastrapūtaṃ ca kārayet
anena bhāvito gandhaḥ śatadhā syānmahābiḍaḥ /
<10. anyo mahābiḍaḥ>
tālaṃ śilā ṭaṅkaṇaṃ ca śaṅkhaṃ lavaṇaśuktike
mūtrāmlairvipacenmandaṃ vahnāveṣa biḍo mahān /
<11. vajrānalabiḍaḥ>
arkakṣīrairdagdhaśaṅkhaṃ śatadhā bhāvayettataḥ
mardayitvāmlavargeṇa ruddhvā pañcapuṭaiḥ pacet /
tatsamaṃ ṭaṅkaṇakṣāraṃ kṣiptvāmlagaṇabhāvitam
kṛtvā manaḥśilāṃ gandhaṃ daradaṃ vidrumaṃ tataḥ /
nṛpāvartaṃ tu pañcānāṃ śaṃkhacūrṇaṃ samaṃ priye
bhāvayedamlavargeṇa tridinaṃ syānmahābiḍaḥ /
nāmnā vajrānalaḥ proktaḥ khoṭaḥ sūtasya jāraṇe
dvandvamelāpamūṣāyāṃ sāraṇe yojayetsadā /
pāradastu kṣaṇādeva vajrādīnyapi jārayet
<12. anyo viḍaḥ>
nirdagdhaśaṅkhacūrṇaṃ ca ravikṣīraśatāplutam /
puṭitaṃ bahuśo devi praśasto jāraṇe biḍaḥ
<13. baḍabāmukho biḍaḥ>
śataśo vā plutaṃ cūrṇaṃ gandhakasya gavāṃ jalaiḥ /
nirdagdhaśaṅkhacūrṇaṃ tu śigrumūlāmbubhāvitam
śataśo viṣasindhūtthasaṃyutaṃ vaḍabāmukhaḥ /
<14. sarvajārakabiḍaḥ>
gandhakaṃ bhāvayetkanyādhuttūrakaravīrajaiḥ
dravaistu śatadhā gharme viḍo'sau sarvajārakaḥ /
<15. anyo biḍaḥ>
tāmravallīdalarasaiḥ plāvayed gandhasaindhavam
saptāhena bhavedenaṃ niyuñjyāddhemajāraṇe /
<16. siddhabiḍaḥ>
saindhavaṃ kunaṭī gandhaṃ pratyekaṃ ca palaṃ palam
bhūlatā tripalaṃ sarvaṃ mardayecchoṣayet pacet /
evaṃ kuryādaṣṭavāram ayaṃ siddhabiḍaḥ smṛtaḥ
<abhrakajāraṇam>
athābhrajāraṇaṃ karma vakṣyāmi śṛṇu pārvati /
taptakhalve catuḥṣaṣṭiniṣkasūtaṃ sucāritam
bhāvitaṃ gaganaṃ caikaṃ niṣkaṃ tatra vinikṣipet /
trikṣāraṃ pañcalavaṇaṃ bhūkhagāmlajavetasān
ṣoḍaśāṃśān rasendrasya kṣipejjambīravāriṇā /
mardayedyāmamātraṃ tu kūrmayantre viḍānvite
paceddinaṃ vinikṣipya jīrṇagrāso bhavedrasaḥ /
etatsūtaṃ taptakhalve kṣiptvā rājīguḍorṇakam
iṣṭikāṃ gṛhadhūmaṃ ca saindhavaṃ pāradasya tu /
etatsarvaṃ ṣoḍaśāṃśaṃ mardyamamlagaṇairdinam
caṇḍātape piṇḍitaṃ tadrase baddhvātha poṭalam /
amlavargeṇa bharite ḍolāyantre paceddinam
pratigrāse tvidaṃ kuryātpunargrāsam apekṣate /
grāso 'jīrṇo yadi bhavetpācyaḥ kacchapayantrake
evaṃ grāsakrameṇaiva jārayedgaganādikam /
catuḥṣaṣṭitamāṃśādi catuḥṣaṣṭiguṇāvadhi
rasendre jārayedgrāsaṃ dattvā dattvā punaḥ /
<jīrṇābhrakarasalakṣaṇam>
catuḥṣaṣṭyaṃśake sūto vyomasatve tu jārite
daṇḍadhārī jalūkābho vaiṣa dvātriṃśadaṃśake /
ṣoḍaśāṃśe vāyasasya viṣṭhātulyo'ṣṭamāṃśake
dadhimaṇḍasamo devi caturthāṃśe tu jārite /
navanītasamo dvyaṃśe golābho jārito bhavet
abhrake samajīrṇe tu śatavedhī bhavedrasaḥ /
ghane dviguṇajīrṇe tu sahasrāṃśena vedhayet
caturguṇe'bhrake jīrṇe tvayutāyurbhavetpriye /
gagane'ṣṭaguṇe jīrṇe brahmāyur lakṣavedhakaḥ
viṣṇvāyuḥ ṣoḍaśaguṇe jīrṇe'bhre koṭivedhakaḥ /
dvātriṃśadguṇite jīrṇe rudrāyur daśakoṭibhiḥ
catuḥṣaṣṭiguṇe jīrṇe nityāyuḥ śatakoṭibhiḥ /
abhrake samajīrṇe tu raso doṣānvimuñcati
jahāti svagatānsarvān sarvalohāni bhakṣayet /
<pakṣaccheda>
yantrādadho na patati naivotpatati cordhvataḥ
nodgārī kapilo varṇe vahnau tiṣṭhati niścalaḥ /
vipruṣo muñcate devi chinnapakṣo bhavedrasaḥ
samajīrṇe tu bālaḥ syādyuvā jīrṇacaturguṇaḥ /
vyomaṣaḍguṇajīrṇastu vṛddhasaṃjño bhavedrasaḥ
bālo vidhyati kalkena yuvā patrapralepataḥ /
jāritastu rasendro'yaṃ vṛddho lohāni vidhyati
bālaḥ sūto rujaṃ hanti na samartho rasāyane /
yuvā rasāyane dakṣo vṛddhaḥ syāddehalohayoḥ
<anyajāraṇaprakāraḥ>
abhāve ghanasatvasya kāntasatvaṃ pradīyate /
tadabhāve bhavettīkṣṇamevaṃ dvandvāni jārayet
ghanajīrṇasya sūtasya tato dvandvāni jārayet /
rasendro dvandvarahitaṃ na caredabhrasatvakam
tasmāddhemādilohena yuktamabhraṃ careddhruvam /
nāgābhraṃ vāpi vaṅgābhraṃ tāmrābhraṃ vā surārcite
tārābhraṃ vāpi hemābhraṃ tāpyābhraṃ vāpi jārayet /
ghanasatvaṃ yathā jīrṇaṃ tathā dvandvāni jārayet
dvandvabījarasasyātha pakvabījāni jārayet /
<jāraṇāphalam>
khalvaṃ tu pīṭhikā devi rasendro liṅga ucyate
mardanaṃ candanaṃ tasya grāsaḥ pūjā vidhīyate /
kṣīyamāṇe pātakaughe sulabhā rasajāraṇā
jāraṇāyāṃ ca labdhāyāṃ jñānaṃ kaivalyadaṃ bhavet /
tāvanmuktiḥ kutaḥ kānte yāvanno vetti jāraṇām
jāraṇā sādhakendrasya muktivyaktikarā priye /
jāraṇārthaṃ raso yāvaddinaṃ vahnau tu dhāryate
śivaloke sukhaṃ bhuṅkte tāvatkalpasahasrakam /
dhārayedyo rasaṃ vahnāvekāhaṃ vā tadardhakam
kṣīyante tasya pāpāni bahujanmārjitāni ca /
suvarṇaretaso mitraṃ svarṇadehastathā rasaḥ
asahatvaṃ sūtavahnau toye maitraṃ suvarṇataḥ /
caturguṇena vastreṇa pīḍito nirmalaśca saḥ
gālanakriyayā grāse sati niḥśeṣanirgate /
sa bhaveddaṇḍadhārī ca jīrṇagrāsastadā rasaḥ
hrāṃ hrīṃ hrūṃ hraiṃ hrauṃ hraḥ phaṭ raseśvarāya sarvasattvopahārāya grāsaṃ gṛhṇa gṛhṇa hrīṃ svāhā /
<garbhadrutiḥ; garbhadrāvaṇayogyabījasiddhiḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
garbhadrutiṃ pravakṣyāmi jāritasya rasasya ca /
garbhadrāvaṇayogyāni bījāni śṛṇu bhairavi
nāgabhasma ca mākṣīkaṃ gandhakaṃ ca samaṃ samam /
cūrṇitaṃ vāhayetsvarṇe triguṇaṃ drāvite dhaman
pūtibījamidaṃ sūtagarbhe dravati tatkṣaṇāt /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
svarṇe nāgaṃ samāvartya śilācūrṇaṃ kṣipankṣipan
nāgakṣaye punarnāgaṃ dattvā dattvā trivārakam /
svarṇaśeṣaṃ bhavedyāvattāvaddhāmyaṃ punaḥ punaḥ
etadbījaṃ dravatyeva rasagarbhe tu mardanāt /
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
suvarṇaṃ tāpyasatvaṃ tu samaṃ mūṣāgataṃ dhamet
tasmindrute tāpyacūrṇaṃ tulyaṃ tulyaṃ kṣipankṣipan /
mākṣīkasatvaṃ triguṇamevaṃ vāhyaṃ punaḥ punaḥ
etadbījaṃ rasendrasya garbhe dravati mardanāt /
<caturthaḥ prakāraḥ>
suvarṇasya samaṃ tāpyasatvamāvartayettataḥ
kuryātkaṇṭakavedhyāni patrāṇi ca vilepayet /
lavaṇenāmlapiṣṭena gandhatulyena pārvati
tāni patrāṇi ca puṭe paceddhemāvaśeṣitam /
etadbījaṃ rasendrasya garbhe dravati mardanāt
<pañcamaḥ prakāraḥ>
tāpyatulyaṃ ca sindhūtthaṃ mardayedamlakena ca /
tatsaṃpuṭe puṭe pacyāt punaḥ saṃmardayet puṭet
punaḥ punardviṣaḍvāramasya tulyaṃ ca nāgajam /
bhasma saṃmardayedamlairanena svarṇapatrakam
liptvā liptvā dhametsaptavāraṃ tadvāhayettataḥ /
drutaṃ taṃ vāpayetpūrvaṃ kalkitaiḥ saptavārakam
etadbījaṃ rasendrasya garbhe dravati mardanāt /
<ṣaṣṭhaḥ prakāraḥ>
kāsīsaṃ ṭaṅkaṇaṃ gandhaṃ tāpyaṃ sauvarcalaṃ śilām
tulyaṃ saṃmardayetsarvāṃścaṇakāmlairdināvadhi /
etadbījaṃ rasendrasya garbhe dravati mardanāt
<garbhadrāvaṇe mūṣāyantrasiddhiḥ>
suvarcalaṃ ca kāsīsaṃ yavakṣāraṃ ca ṭaṅkaṇam /
mākṣikaṃ saindhavaṃ cullī sāmudraṃ rājikā tathā
tulyaṃ kāṃkṣīṃ ca karpūram arkasnukkṣīramarditam /
anena lepayenmūṣāṃ biḍenāṃgulamātrakam
mūṣāyantramidaṃ śreṣṭhaṃ garbhadrāvaṇakarmaṇi /
<garbhadrutiprakārāḥ; prathamaḥ prakāraḥ>
svarṇaṃ tāmraṃ mṛtaṃ tīkṣṇaṃ rañjitaṃ pakvabījakam
garbhadrāvaṇabījaṃ ca sarvamāvartayeddṛḍham /
drute'smiṃstāpyacūrṇaṃ ca kṣiptvā kṣiptvā dhamandhaman
yāvatkṣayaṃ gate tāmratīkṣṇe tāvatsureśvari /
etadbījaṃ rasendrasya garbhe dravati mardanāt
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
hema gandhahataṃ nāgaṃ pakvabījasya sādhanam /
taddvayaṃ liptamūṣāyām andhrayitvā dhameddṛḍham
taccūrṇam abhiṣiktaṃ ca rasagarbhe dravatyalam /
<tṛtīyaḥ prakāraḥ>
suvarṇe vidrute śulbaṃ mṛtaṃ tīkṣṇaṃ śanaiḥ śanaiḥ
vāhayet ṣaḍguṇaṃ yāvattadrase dravati priye /
<caturthaḥ prakāraḥ>
mahārasānanurasānkṣīṇalohāni cākṣaye
samāṃśaṃ samamākṣīkagandhakāvāpayogataḥ /
śataśo vāhayedetadakṣīṇāṃśāvaśeṣitam
samāṃśaṃ rasarājasya garbhe dravati niścitam /
<pañcamaḥ prakāraḥ>
jāritasya rasendrasya catuḥṣaṣṭitamāṃśakam
garbhadrāvaṇabījaṃ ca taptakhalve vinikṣipet /
śilārucakamākṣīkagandhakāsīsaṭaṅkaṇaiḥ
mardayeccaṇakāmlena sarvametaddināvadhi /
rasasyaitatṣoḍaśāṃśaṃ dattvā bījaṃ ca dāpayet
mucyate yatra yatraiva tat tad dravati tatkṣaṇāt /
<ṣaṣṭhaḥ prakāraḥ>
apāmārgapalāśotthabhasmakṣāraṃ samāharet
ṭaṅkaṇaṃ sayavakṣāraṃ kāsīsaṃ ca suvarcalam /
sāmudraṃ saindhavaṃ rājīṃ mākṣikaṃ navasārakam
karpūraṃ mākṣikaṃ tulyaṃ snuhyarkakṣīramarditam /
mūṣālepamanenaiva kṛtvā kuryādbiḍena ca
lepam aṅgulamānena prāksūtaṃ cātra nikṣipet /
ruddhvā svedyaṃ dinaikaṃ tu karīṣāgnau dravatyalam
ityevaṃ drāvitaṃ jāryaṃ yāvad bījaṃ tu ṣaḍguṇam /
<13. bāhyadrutiḥ>
śive vakṣyāmi te bāhyadrutikarma yathākramam
yenopāyenābhrakādidrutir bhavati tacchṛṇu /
<abhrakadrutiḥ>
athābhrakadrutiṃ vakṣye kañcukīkandameva ca
kapitindau keśataile pratyekaṃ tu tridhā vapet /
mūṣāyāṃ drāvayitvā tadabhrasatvaṃ drutir bhavet
<svarṇadrutiḥ>
phalapāṃśur devadālyāḥ śakagopo 'śvalālakāḥ /
ṭaṅkaṇaṃ jālinīnīrair bhāvayed bahudhā priye
drāvayet kāñcanaṃ tatra vapet sūtasamā drutiḥ /
<sarvaratnadrutiḥ>
trikṣāraṃ caṇakāmlaṃ ca rāmaṭhaṃ cāmlavetasam
tathā jvālāmukhīkṣāraṃ sthalakumbhīrasena ca /
piṣṭvā snuhyarkayoḥ kṣīraistadgole mṛdu hīrakam
nikṣipettacca jambīre ḍolāyantre tryahaṃ pacet /
evaṃ kṛte hīrakasya drutir bhavati sūtavat
padmarāgādiratnānāṃ drutireva kṛte bhavet /
<drutimelāpanam>
drutīnāṃ melanaṃ vakṣye śṛṇu bhairavi tattvataḥ
kṛṣṇāgaruśca kastūrī brahmabījaṃ ca mākṣikam /
nārīpuṣpaṃ viṣaṃ hiṃgu laśunaṃ ṭaṅkaṇaṃ niśā
etaiḥ samaṃ drutiṃ sūtaṃ taptakhalve vimardayet /
pāṭhā vandhyā tālamūlī nīlī trividhacitrakam
padmakandaṃ kṣīrakandaṃ balā guñjāmṛtārdrakam /
aśvalālā nimbapatraṃ strīstanyaṃ ca samaṃ samam
eteṣāṃ grāhayetsvacchaṃ rasaṃ vastreṇa gālitam /
etaddrutiyute sūte kṣiptvā kṣiptvā vimardayet
milanti drutayaḥ sarvāḥ pārade nātra saṃśayaḥ /
drutayo militā yena yantraṃ tenaiva kacchapam
limpecca biḍayogena melayejjārayetkramāt /
ityevaṃ rasarājasya ṣaḍguṇāṃ jārayeddrutim
<14. rañjanam>
drutijīrṇasya sūtasya rañjanaṃ śṛṇu pārvati /
tasmādrañjakabījānāṃ rañjanaṃ ca vadāmi te
<rañjanatailavidhiḥ>
palāśapuṣpaṃ mañjiṣṭhā lohitaṃ karavīrajam /
puṣpaṃ ca khadiraṃ raktacandanaṃ kukkuṭī tathā
niśādvayaṃ ca saralaṃ devadāruṃ japāsumam /
anyāni raktapuṣpāṇi lākṣātoyena mardayet
etaccaturguṇaṃ tailaṃ tailādraktaprasūnajam /
dravaṃ caturguṇaṃ deyaṃ tailaśeṣaṃ yathā bhavet
tasmin niṣecayed bījam ekaviṃśativārakam /
rañjayetpakvabījāni sarvāṇyevaṃ surārcite
<nāgabījarañjanam>
kharpare nāgamādāya caṇḍāgniṃ jvālayedadhaḥ /
palāśaparṇabījāni kṣipettasminpracālayet
palāśadaṇḍenāmardyaṃ caturyāmena bhasmati /
tadbhasma gandhakaṃ tulyamamle yāmaṃ prapeṣayet
ruddhvā puṭedgajapuṭe svāṅgaśītaṃ taduddharet /
taccaturthāṃśakaṃ gandhaṃ dattvā piṣṭvā puṭe pacet
evaṃ dvisaptavāreṇa nāgaṃ syādraktavarṇakam /
vāśāpañcāṅgacūrṇaṃ ca taccūrṇaṃ kakubhasya ca
śigrukiṃśukakoraṇḍaśākapuṣpāṇi nāginīm /
ahimāraṃ kumārīṃ ca nāgakanyāṃ ca cūrṇayet
etatsarvaṃ caikabhāgaṃ dvibhāgaṃ ca manaḥśilām /
bhāṇḍe sarvaṃ vinikṣipya gavāṃ mūtre caturguṇe
pacetpādāvaśeṣaṃ tu pūrvanāge kṣipankṣipan /
cullyāṃ pacedbrahmadaṇḍaiścālayetsaptavāsaram
idaṃ nāgaṃ pakvabīje drute nirvāhayettridhā /
rañjitaṃ jāyate bījaṃ mukhyaṃ syādrasarañjane
<bījarañjanaprakāraḥ>
tāpyasatvaṃ ca kṛṣṇābhrasatvacūrṇaṃ dhametsamam /
tasmindrute tāpyacūrṇaṃ mṛtaśulbaṃ kramādvahet
triguṇaṃ tadbhavedbījaṃ rañjakaṃ parameśvari /
<anyaḥ prakāraḥ>
kunaṭī mākṣikaṃ gandhaṃ daradaṃ peṣayetsamam
raktavargasya gomūtre peṣitasya rase priye /
peṣayecchoṣayet saptavāraṃ taccūrṇayetkṣipet
dvaṃdvite tīkṣṇatāmre ca tulyaṃ kṣiptvā dhameddṛḍham /
jyotiṣmatītailayukte raktavarge niṣecayet
punaśca pūrvacūrṇaṃ tu tulyaṃ kṣiptvā dhamet priye /
secayet saptadhā tvevaṃ syādbījaṃ rasarañjakam
<anyaḥ prakāraḥ>
tāraṃ ca vimalāsattvaṃ samāṃśaṃ drāvayet tataḥ /
saraktavarge gomūtre bhāvitaṃ daradaṃ tridhā
tattulyaṃ nikṣipet tasmin dhamed evaṃ tu saptadhā /
kṣiptvā kṣiptvā ca daradaṃ syādbījaṃ rasarañjakam
<anyaḥ prakāraḥ>
ghanasattvam ahiṃ svarṇaṃ samāṃśaṃ dvaṃdvitaṃ dhamet /
kharpare raktavargaṃ ca mākṣikaṃ gairikaṃ śilām
samaṃ saṃcūrṇayet tasmin vāpayecca samaṃ samam /
daśavāraṃ bhaved etad bījaṃ sūtendrarañjakam
<anyaḥ prakāraḥ>
yavaciñcārasairbhāvyā raktavarṇā manaḥśilā /
viṃśadvāraṃ prayatnena tena kalkena lepayet
nāgapatraṃ puṭe pacyādyāvaccūrṇamupāgatam /
rasakasya tu bhāgāṃstrīn bhāgaikaṃ daradasya ca
śilāgandhaviṣāṇāṃ ca trayāṇāmekabhāgakam /
secayenmātuluṅgāmlaiḥ tena kalkena lepayet
mūṣāgarbhe kṣipet tattatpūrvanāgaṃ dhamet tataḥ /
drutaṃ yāvat samuddhṛtya liptvā mūṣāṃ punar dhamet
ityevaṃ saptadhā dhāmyaṃ nāgaṃ svarṇanibhaṃ bhavet /
<anyaḥ prakāraḥ>
pītābhrakasya satvaṃ tu pūrvanāgaṃ ca tatsamam
dvaṃdvitaṃ pūrvayogena hyabhiṣiktaṃ ca kārayet /
anena dvandvayogena vāpo deyo drutasya ca
pakvabījasya vārāṃstrīn tadbījaṃ rañjitaṃ śubham /
<tārabījarañjanam>
athātas tārabījānāṃ rañjanaṃ śṛṇu pārvati
nānābhūruhasambhūtaśvetapuṣparase priye /
caturbhāge caikabhāgaṃ kaṅguṇītailakaṃ kṣipet
tailāvaśeṣaṃ vipacettārabījāni tatra vai /
bhūyo bhūyo drāvayitvā secayedekaviṃśatim
bījāni rañjitānyevaṃ bhaveyū rasarañjane /
evaṃ vaṅgasya bījāni rañjayet parameśvari
<rañjanakramaḥ>
drutijīrṇasya sūtasya catuḥṣaṣṭitamāṃśakam /
nikṣipedrañjakaṃ bījaṃ taptakhalve dināvadhi
mardayet taptakhalve tu pacet kacchapayantrake /
evaṃ grāsakrameṇaiva ṣaḍguṇaṃ jārayet priye
<15. - 17. sāraṇatrayam; sāraṇārthe vajrabījasādhanam; prathamaḥ prakāraḥ>
rañjitasya rasendrasya pravakṣye sāraṇātrayam /
sāraṇā yogyabījāni divyāni ca surārcite
svarṇaṃ dvādaśabhāgaṃ syāt tadardhaṃ śuddhapāradam /
rasendrārdhaṃ nāgabhasma caturbhāgaṃ mṛtaṃ pavim
etaccatuṣṭayaṃ cāmlairmardayettaptakhalvake /
uddhṛtya dvandvamelāpamūṣāyāṃ rodhayeddhamet
haṭhāttacca milatyeva vajrabījam idaṃ priye /
<dvitīyaḥ prakāraḥ>
bhāvayecchāribākṣīrair mṛtaṃ vajraṃ dinaṃ tataḥ
mardayed golakaṃ kṛtvā śoṣayeccaikabhāgakam /
tribhāgaṃ rasarājaṃ ca caturbhāgaṃ suvarṇakam
amlena mardayet piṣṭiṃ kṛtvā tadvajragolakam /
tatpiṣṭyā veṣṭayet tacca bhūrjapatreṇa veṣṭayet
pakṣaṃ nyased dhānyarāśau tad uddhṛtya punaḥ priye /
dhameddhaṭhānmilatyeva vajrabījam idaṃ bhavet
vajraṣoḍaśabhāgena svarṇapatreṇa veṣṭayet /
tatkṣiptvā liptamūṣāyāṃ svarṇāṃśaṃ śvetakācajam
cūrṇaṃ vā nṛkapālaṃ vā cūrṇaṃ kṛtvā vinikṣipet /
nirudhya ca dhamet tīvram evaṃ kuryāt punaḥ punaḥ
kṣiptvā kṣiptvā śvetakācaṃ nṛkapālamathāpi vā /
saptadhaivaṃ milatyeva vajrabījamidaṃ bhavet
<sāraṇātailam>
ataḥ paraṃ sāraṇāyāṃ pravakṣye tailasādhanam /
jyotiṣmatīkarañjākṣakaṭutumbīsamudbhavam
tailaṃ kūrmavarāhādimeṣamatsyasamudbhavam /
jalūkābhekajātā ca vasā grāhyā vidhānataḥ
raktavargaḥ pītavargaḥ kvāthyaḥ kṣīraiścaturguṇaiḥ /
puṣpāṇāṃ raktapītānām anekānāṃ dravaṃ haret
pāṭalīkākatuṇḍyutthamahārāṣṭrīdravaṃ tathā /
ekāṃśaṃ tailam ekāṃśā vasā kvāthaścaturguṇaḥ
dvyaṃśaiḥ puṣpadravair dvyaṃśān pāṭalyādidravānapi /
sarvaṃ tāmramaye pātre mṛdunā vahninā pacet
tasminkṣipet ṣoḍaśāṃśaṃ bhūlatāmalatāpyakam /
vikhyātaṃ sāraṇātailaṃ rasarājasya jāraṇe
rañjitaṃ rasarājaṃ tu sāraṇātailasaṃyutam /
nikṣipetsāraṇāyantre nālamūṣāṃ gataṃ drutam
bījaṃ tu ḍhālayetsūte catuḥṣaṣṭitamāṃśakam /
uddhṛtya taptakhalve tu paṭvamlair mardayeddinam
tataḥ kacchapayantre tu savivye pācayed dinam /
ityevaṃ ṣaḍguṇaṃ sāryaṃ sārito jāyate rasaḥ
evaṃ dvitīyavāre tu kṛte sūto'nusāritaḥ /
tathā tṛtīyavāre tu rasaḥ syāt pratisāritaḥ
<18. vedhaḥ>
sāritasya rasendrasya haritālaṃ samāṃśakam /
mardayed dhūrtatailaiśca dinaṃ divyauṣadhidravaiḥ
tata uddhṛtya kṣiped vajramūṣāyāṃ vipaceddinam /
karīṣāgnāviti punar mardyaṃ pācyaṃ tridhā priye
anena karmaṇā devi sūto baddhamukho bhavet /
baddhavaktrasya sūtasya bhāgamekaṃ surārcite
sutāratāmratīkṣṇānāṃ cūrṇānām ekabhāgakam /
sarvaṃ saṃmardayed devadālīnīrair dinaṃ tataḥ
madhvājyaiśca dinaṃ mardyaṃ tena kuryāt sugolakam /
nikṣiped vajramūṣāyāṃ ruddhvā tīvrāgninā dhamet
sa rasaḥ khoṭabaddhaḥ syāt tatkhoṭaṃ kācaṭaṅkaṇaiḥ /
tejaḥpuñjo bhavedyāvat tāvat kuryād dhaman dhaman
taṃ rasaṃ yojayed dehe lohe roge ca pārvati /
<dehavedhakramaḥ>
dehavedhaṃ pravakṣyāmi sāvadhānaṃ śṛṇu priye
pācanasnehanasvedavamanārecanaiḥ kramāt /
śarīraṃ śodhayelloṇakṣārāmlādivivarjitaḥ
tatastvāroṭakaṃ sūtaṃ bhakṣayet parameśvari /
kṣetraṃ kṛtvā śarīraṃ tu tataḥ siddharasaṃ kṣipet
śatavedhirasaṃ pūrvaṃ tataḥ sāhasravedhakam /
daśasāhasravedhaṃ ca lakṣavedhakaraṃ rasam
vedhakaṃ daśalakṣasya koṭivedhaṃ surārcite /
gandhakena yutaṃ sūtaṃ krameṇānena suvrate
sa rasaḥ kramate dehe siddhayaḥ sambhavanti hi /
rasāyane tu yāḥ proktā mūlikā dehasiddhidāḥ
tābhiryukto rasendrastu dehe saṃkramate priye /
krāmati tanau hi sūto janayati putrāṃścadevatāgarbhān
khe gamanena ca nityaṃ saṃcaraṇaṃ sakalabhuvaneṣu /
dhātā bhuvanatritaye sraṣṭādyo brahmayoniriva
viṣṇuriva pālanārthe saṃhartā rudradevavatsatkalam /
<lohavedhakramaḥ>
krāmaṇaṃ lohavedhasya vakṣyāmi śṛṇu bhairavi
daradaṃ mākṣikaṃ kāntaṃ śilāṃ gandhaṃ viṣaṃ ghanam /
rasakaṃ bhūlatāṃ hiṅgu kāntāsyaṃ ṭaṅkaṇaṃ priye
gandhakena hataṃ tāmraṃ bhujaṅgaṃ śilayā hatam /
daradena hataṃ tīkṣṇaṃ mahiṣīkarṇasambhavam
malaṃ vāyasaviṣṭhāṃ ca prathamārtavaraktataḥ /
anena veṣṭayet siddhasūtaṃ loheṣu vedhayet
tārakṛṣṭyaṣṭanavatiḥ svarṇamekaṃ tathā rasaḥ /
śatavedhī tu vikhyātastvevaṃ sāhasravedhakaḥ
vedhayeddaśasāhasraṃ lakṣaṃ koṭimathārbudam /
jāraṇāyāṃ balaṃ yāvat tāvallohāni vedhayet
<1. krāmaṇayogaḥ>
mākṣikaṃ bhūlatāṃ sūtaṃ kunaṭīṃ ṭaṅkaṇaṃ tathā /
strīstanyaraktaṃ sampiṣṭaṃ krāmaṇaṃ kṣepalepayoḥ
<2. krāmaṇayogaḥ>
hiṅgulaṃ rasakaṃ kāntam indragopaṃ viṣaṃ tathā /
mardayet tailaraktābhyāṃ krāmaṇaṃ kṣepalepayoḥ
<3. krāmaṇayogaḥ>
gaṇḍolaviṣabhekāsyamahiṣīnetrajaṃ malam /
rudhireṇa samāyuktaṃ rasasaṃkrāmaṇe hitam
<4. krāmaṇayogaḥ>
rocanaṃ gugguluṃ stanyam indragopaṃ viṣaṃ tathā /
sarvaṃ saṃmardayed devi rasasaṃkrāmaṇe hitam
<5. krāmaṇayogaḥ>
viṣṇukrāntā madhūcchiṣṭaṃ māhiṣaṃ karṇajaṃ malam /
bhūlatā kākaviṣṭhā ca lāṅgalī dvipadīrajaḥ
nararaktaṃ brahmasomā surasā śailajaṃ priye /
śṛṅgī ca lakṣmaṇā gṛdhrakarṇī ca krāmaṇaṃ param
<6. krāmaṇayogaḥ>
śrīveṣṭanimbaniryāsastrīstanyaviṣaṭaṅkaṇaiḥ /
goghṛtena samāyukto lohe saṃkrāmate rasaḥ
<7. krāmaṇayogaḥ>
paramaṃ krāmaṇaṃ vaṅgaṃ mṛganābhaṃ ca pārvati /
mātṛvāhaḥ kulīraśca śaṅkhābhyantarajo malaḥ
tathā kapitthaniryāso rasasaṃkrāmaṇaṃ param /
krāmaṇaṃ rasarājasya vedhakāle pradāpayet
Original text: Ānandakanda · Edition: S.V. Radhakrishna Sastri, Srirangam: Sri Vilasam Press, 1952. · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0