Ānandakanda · Chapter 1.3
Āk, 1, 3
<rasadīkṣākramaḥ>
atha dīkṣāṃ pravakṣyāmi sarvasiddhipradāyinīm /
sā ca pañcavidhā proktā samayādivibhedataḥ
samayā prathamā dīkṣā sādhakākhyā dvitīyakā /
nirvāṇākhyā tṛtīyā ca caturthyācāryasaṃjñakā
pañcamī siddhasaṃjñā ca prāyaśo durlabhā nṛṇām /
pūrvoktalakṣaṇopetaḥ śiṣyo bhaktinataḥ śuciḥ
guruṃ praṇamya cāṣṭāṅgaṃ stutvā ca bahudhā tataḥ /
anugṛhṇīṣva me dīkṣāmiti vijñāpayedgurum
dīkṣāṃ ca vidhivatprāpya śiṣyaḥ sarvārthadṛgbhavet /
<dīkṣāyogyāḥ śubhatithyādayaḥ>
aśvinīmūlarevatyo mṛgaḥ puṇyaḥ punarvasuḥ
rohiṇī śravaṇo maitraṃ hastaḥ syāduttarātrayam /
maghāśvinī śreṣṭhatamā dīkṣākarmaṇi tārakāḥ
tṛtīyā pañcamī caiva saptamī ca caturdaśī /
aṣṭamī paurṇamāsī ca daśamī ca trayodaśī
etāstu tithayo mukhyāḥ saumyendugurubhārgavāḥ /
āditya iti vāreṣu rasadīkṣā suśobhanā
<samayādīkṣākramaḥ>
śuklapakṣe suyoge ca karaviṣṭivivarjite /
candratārābalopetaviṣuvāyanasaṃkrame
grahaṇe śivarātre ca janmarkṣe sumuhūrtake /
śubhagrahe siddhayoge dadyāddīkṣāṃ gurūttamaḥ
rasaśālāṃ praviśyātha sarvopakaraṇojjvalām /
puṣpamālāsamākīrṇāmuttoraṇapatākinīm
nityapūjāgnikāryaṃ ca kṛtvā dīkṣākramaṃ bhajet /
devasya dakṣiṇe pārśve vistare taṇḍulān śritān
caturaśraṃ ca tanmadhye kṣipetprasthaṃ sutaṇḍulam /
tadūrdhvaṃ vinyasetkumbhaṃ sitasūtreṇa veṣṭitam
vāsobhyāṃ veṣṭitaṃ sūtapañcaratnasamanvitam /
pañcamṛtpallavatvagbhiḥ pāvitaṃ jalapūritam
dūrvāgandhottamatilahemadarbhākṣatānvitam /
śivasaṃjñamidaṃ kumbhaṃ śivarūpaṃ vicintayet
tadvāmabhāge saṃsthāpya vardhanīsaṃjñakaṃ ghaṭam /
śaktirūpaṃ ca pūrvoktasarvadravyasamanvitam
paritaḥ sarvatobhadraṃ śrīgaurītilakaṃ likhet /
nandyāvartaṃ svastikaṃ ca pañcavarṇavirājitam
prakṣālya pādau pāṇī ca samācamya gurūttamaḥ /
nijāsanaṃ samāsādya prāṇāyāmatrayaṃ tathā
śiṣyasyāsyāyurārogyasaṃpatsaṃtānavṛddhaye /
muktaye cāṣṭasiddhyai ca saṃkalpyābhyarcayecchivam
gandhapuṣpākṣairdhūpairdīpairnaivedyadarśanaiḥ /
śivakumbhaṃ vardhanīṃ ca pūjayetsopacārakam
rasāṅkuśīṃ mūlamantraṃ prajapecca sahasrakam /
taddaśāṃśaṃ hunetkuṇḍe trikoṇe lakṣaṇānvite
phalaṃ trimadhusaṃyuktaṃ tato gandhottamānvitam /
kramādāvṛtidevāṃśca caturthyāṃ svasvanāmakam
svāhāntaṃ praṇavādiṃ ca samuccārya huneddhaviḥ /
śivatrayaṃ purā devi tataḥ siddhatrayaṃ yajet
tato gurutrayaṃ devi kulavṛddhān gurūttamaḥ /
yoginīṃ pūjayitvā tu labdhānujño gurustataḥ
sa śaktimānandaśivamūrtimārādhayāmi ca /
tathā parānandaśivamūrtimārādhayāmi ca
evaṃ trisiddhamūrtiṃ ca śrībījasahitaṃ yajet /
evaṃ trigurumūrtiṃ ca mārabījayutaṃ yajet
tattvatrayaṃ gṛhītvā ca punarnyāsaṃ samācaret /
svayaṃ śivatanurbhūtvā śivo'hamiti bhāvayet
hṛṣṭaṃ śaktiyutaṃ śiṣyaṃ śivadraṣṭā vilokayet /
svavāmapārśve saṃsthāpya tanmūrdhani vinikṣipet
mūlābhimantritaṃ bhasma tannetraṃ vastrarodhitam /
kṛtvā tanmūrdhni saṃprokṣya śivavardhanivāriṇā
tridhā svadakṣiṇe haste śivaṃ sāvaraṇaṃ yajet /
vijñeyaḥ śivahasto'yaṃ bhavapāśanikṛntanaḥ
aṅkuśīmūlamantraṃ ca trivāraṃ ca samuccaret /
śiṣyadakṣiṇakarṇe ca kuryānmantropadeśakam
pūrvaṃ gaṇapatermantraṃ kṣetrapālamanuṃ tataḥ /
ṛṣistu gaṇakaśchando nyṛcidgāyatrikā smṛtam
devo gaṇapatirjñeyo nyāsaṃ bījākṣareṇa ca /
ādivargatṛtīyārṇaṃ sārdhacandraṃ gaṇākhyakam
patiṃ caturthyā saṃyuktaṃ namo'ntaṃ manumuccaret /
pāśāṅkuśaṃ modakaṃ ca bibhrāṇaṃ svavipāṇakam
gajānanaṃ pravālābhaṃ makuṭendukalādharam /
tundilaṃ gaṇanāthaṃ ca dhyātvā lakṣaṃ japenmanum
daśāṃśaṃ tarpaṇaṃ homaṃ saguḍaṃ satilaṃ hunet /
kaṣabinduyutaṃ kṣetrapālaṃ ca sacaturthikam
namo'ntaṃ manumuccārya nyāsaṃ bījākṣareṇa ca /
chandaḥ paṅktirmunirjñeyo bhṛgurdevaśca bhairavaḥ
caturbhujaṃ śūlapātravaradābhayaśobhitam /
kālāmbudanibhaṃ nāgabhūṣaṇaṃ kiṅkiṇīsrajam
trinetraṃ vakradaṃṣṭraṃ ca dhyātvā lakṣaṃ japenmanum /
daśāṃśaṃ tarpaṇaṃ homaṃ pāyasaṃ trimadhuplutam
hunediti samādiśya sāmayācārikaṃ bhajet /
devatāparicaryāṃ ca śuśrūṣāṃ ca guroḥ kuru
atandrito japaṃ kuryāt śāstraśravaṇamādarāt /
pūrvoktācāramārgeṇa nirato bhava saṃtatam
prahvaḥ kṛtāñjalirbhūtvā kariṣyāmi tathā prabho /
dhanyo'haṃ kṛtakṛtyo'smi śrīnātha tvatprasādataḥ
iti vijñāpayecchiṣyaḥ samayācārabṛṃhitaḥ /
prātastarāṃ samutthāpya gurūṃśca śirasi smaret
nivedyāvaśyakaṃ karma snātaḥ saṃdhyāṃ samācaret /
nadyāstīrthe taṭāke vā puṣkariṇyāṃ śucau jale
upaspṛśya ca saṃkalpya nityatarpaṇamācaret /
ādau śivatrayaṃ vighnanāthaṃ kṣetrādhipaṃ harim
brahmāṇaṃ bhāskarādīṃśca grahān durgāṃ ca mātṛkāḥ /
bhairavānasitāṅgādīn tataḥ siddhatrayaṃ vadet
ādināthaṃ mīnanāthaṃ gorakṣaṃ koṅkaṇeśvaram /
jālandhreśaṃ kandhanīśam oḍḍīśaṃ ciñciṇīśvaram
cauraṅgim etān nāthākhyānnava saṃtarpayettataḥ /
cauraṅgiṃ carpaṭiṃ ghoḍācūliṃ rāmadvayaṃ tataḥ
bholagovindasiddhaṃ ca vyāḍiṃ nāgārjunaṃ tathā /
koraṇḍaṃ śūrpakarṇaṃ ca muktāyīṃ revaṇaṃ tathā
siddhaṃ kukkurapādaṃ ca śūrpapādaṃ kaṇairikam /
siddhaṃ kiṅkiṇikākhyaṃ ca siddhān ṣoḍaśa tarpayet
tato gurutrayaṃ tarpya mātaraṃ pitaraṃ gurum /
ācāryaṃ bhrātaraṃ mitraṃ tarpya cānyānkulodbhavān
tarpayedvidhinācamya devatārādhanaṃ tataḥ /
nadyāstīre taṭāke vā goṣṭhe devālaye tathā
śucisthale vā saṃstīrya saikataṃ vartulākṛtim /
āvāhayeddinādhīśaṃ pāṭalaṃ śivarūpiṇam
dvinetrapadmayugaladhāriṇaṃ dvibhujaṃ param /
raktasragambarālepabhūṣāpadmāsanojjvalam
dhyātvārcayedraktapuṣpaistato vighneśabhairavau /
dhyātvā pūrvoktavattau dvau raktapuṣpaiḥ samarcayet
aṣṭāṅgadaṇḍapraṇatiṃ kuryāt dvādaśavārakam /
punaḥ saṃsthāpayetsvānte sevāyai svagurorvrajet
ityuktā samayā dīkṣā sādhakā kathyate'dhunā /
<sādhakadīkṣā>
samayācāranirataṃ sacchiṣyaṃ pakvamānasam
dīkṣayetsudine lagne dīkṣayā sādhakākhyayā /
kuryānnaimittikīṃ pūjāṃ śiṣyamāvāhayedguruḥ
svayaṃ śivatanuḥ śiṣyaṃ gaurīgarbhagataṃ smaret /
bhūmau vibhūtiṃ saṃstīrya tasminkoṇatrayaṃ likhet
tatropaveśya śiṣyaṃ ca bandhayitvā vilocane /
garbhādhānaṃ puṃsavanaṃ sīmantonnayanaṃ tataḥ
jātakarma ca dīkṣāṅgaṃ nāmadheyaṃ ca kalpayet /
vratakarmaṇi samprokṣya mūlamantreṇa bhasmanā
gaurīputraṃ bhāvayitvā tasya dīkṣāṃ prakalpayet /
śivadṛṣṭyā vilokyāmuṃ śivabhasma ca mūrdhani
nidhāya mūlamantraṃ ca pūjayeddaśavārakam /
tasya dakṣiṇakarṇe ca upadiśyād daśākṣaram
<rasagāyatrī>
rasendrabhairavaṃ mantraṃ gāyatrīṃ rasasaṃjñikām /
sa binduhutabhugbījaṃ rasendrasya padaṃ tataḥ
bhairavaṃ ca caturthyantaṃ karmāstraṃ ca daśāṃśakam /
vahnibījaṃ dīrghayuktaṃ karanyāsaṃ samācaret
aghorākhya ṛṣiśchando virāḍdevo maheśvaraḥ /
pūrvasevājapaṃ lakṣaṃ daśāṃśaṃ homatarpaṇam
tilājyavrīhibhiḥ kuryāddhomaṃ niścalamānasaḥ /
pūrvoktāṃ rasagāyatrīṃ japellakṣaṃ ca tarpaṇam
huneddaśāṃśamājyena satilavrīhibhiḥ priye /
dadyācchiṣyāyākṣamālāṃ rasaliṅgaṃ rasāgamam
pūrvoktācāravān bhūtvā rasaliṅgaṃ samarcayet /
svaśāstrārthāvagamanaṃ kuryātsūtendrasaṃskṛtim
gurusevārataṃ nityaṃ śiṣyamājñāpayediti /
śiṣyo baddhāñjalir namrastavājñām ācarāmyaham
ityuktā sādhakā dīkṣā nirvāṇākhyā praśasyate /
<nirvāṇadīkṣā>
kṛtanityakriyaḥ pūrvaṃ kṛtanaimittikārcanaḥ
pūrvavacchivakumbhādi vardhanīṃ sthāpayetkramāt /
svavāme bhasma saṃstīrya ṣaṭkoṇaṃ bhūgṛhaṃ likhet
śiṣyaṃ saṃveśya kumbhasthajalaiḥ saṃprokṣayedguruḥ /
mūlābhimantritaṃ bhasma tasya mūrdhni nikṣipet
gandhapuṣpākṣataṃ dadyāt badhnīyāddakṣiṇe kare /
kaṅkaṇaṃ caraṇāṅguṣṭhabrahmarandhrāntamānakam
sūtraṃ tanmūlamantreṇa mantritaṃ surabhīkṛtam /
śivahastaṃ ca tanmūrdhni nidhāya gurusattamaḥ
rasāṃkuśāṃ dvādaśārṇām upadiśyān manuṃ param /
rasabhairavadaivatyaṃ dadyācchiṣyāya deśikaḥ
ṛṣiśchando devatā ca nyāsaṃ pūrvoktavatpriye /
tarpaṇaṃ cātha homaṃ ca dhyānaṃ kuryācca pūrvavat
utthāya ca guruṃ natvā bahuśaḥ stotramuccaret /
guruḥ śiṣyāya vai dadyādvyāghracarmāsanaṃ ca yatra
bhastrikāṃ vastrasampūrṇāṃ dadyādbhaiṣajyabhastrikām /
rasāgamaṃ pāṭhayitvā bhava śiṣya cikitsakaḥ
rudrarūpī bhavān jātaḥ sarvabhūtahito bhava /
ityādiśedguruḥ śiṣyaṃ śiṣyo hṛṣṭamanāstataḥ
kṛtakṛtyo'smi pūto'smi tīrṇasaṃsārasāgaraḥ /
iti vijñāpayecchiṣyaḥ stutvā ca bahudhā gurum
proktā nirvāṇadīkṣeyam athācāryābhiṣecanam /
<ācāryadīkṣā>
nirvāṇadīkṣitasyāsya śiṣyasyāpi mahātmanaḥ
ācāryadīkṣāṃ kurvīta yathāvadgurusattamaḥ /
yathā nirvāṇadīkṣāyāstathā sarvaṃ prakalpayet
viśeṣācchivavardhanyoḥ purataḥ sthāpayedghaṭam /
rūpyagandhādilohāśādivyauṣadhagaṇānvitam
śivakumbhavadanyacca sarvamasmin vinikṣipet /
gurukumbhaṃ japetspṛṣṭvā mūlamaṣṭottaraṃ śatam
gurukumbhamimaṃ viddhi gurumantreṇa pūjayet /
āvāhanāsanārghyādyair upacāraiśca ṣoḍaśaiḥ
śivādipaṅktiṃ tatraiva pūjayedguruṇā saha /
yathāpūrvaṃ samāsīnaṃ śiṣyaṃ caikāgramānasam
pūrvavacchivavardhanyorambunā pariṣecayet /
pūrvavacchivahastaṃ ca mūlamantropadeśakam
kṛtvā taduttamāṅge ca gurupaṅktiṃ guruṃ tathā /
āvāhanādyaiḥ sampūjya gandhasragdīpakaiḥ
phalagandhottamopetairnaivedyaiḥ pūjayetkramāt /
guruḥ kumbhajalaiḥ kuryātprokṣaṇaṃ pañcapallavaiḥ
mūlamantreṇa śatadhā śivapaṅktyā trisaptadhā /
tathaiva siddhapaṅktyā ca gurupaṅktyā tathaiva ca
śiṣyāya gurubhaktāya śaktiyuktāya dhīmate /
hārakeyūrakaṭakamudrikāmakuṭāni ca
vāhanāsanasacchatracāmaravyajanāni ca /
maṇikuṇḍalayugmaṃ ca bhūtyāḍhyaṃ pātramakṣayam
saśirastrāṇamuṣṇīṣaṃ paṭṭakūrpāsamuttamam /
yogapaṭṭaṃ yogadaṇḍaṃ tathaivoḍyāṇabandhanam
dadyāttasmai tathaivājñāṃ tvamācāryo'si saṃprati /
īśvaro'syadya dhanyo'si sarveṣāṃ deśiko bhava
rasāgamānāṃ divyānāṃ vyākhyātā bhava tattvavit /
ityādiśedguruḥ śiṣyaṃ praṇataṃ guruvatsalam
iti cācāryadīkṣeyaṃ siddhadīkṣādya kathyate /
<siddhadīkṣā>
navaṃ saptarātraṃ vā pañcarātraṃ trirātrakam
vīrāḥ śaktiyutāḥ pūjyāḥ ekaviṃśati cānvaham /
tatsaṃkhyā yoginaḥ pūjyāḥ kumārāḥ kanyakāḥ striyaḥ
gandhapuṣpākṣataiḥ puṣpaiḥ phalagandhottamārpaṇaiḥ /
toṣayitvā pradadyācca vastrābharaṇadakṣiṇāḥ
athāsanasamāsīnaṃ śiṣyaṃ bhaktiyutaṃ śucim /
spṛṣṭvā karābhyāṃ tacchīrṣaṃ dakṣiṇe śravaṇe manum
vahniṃ sabījaṃ śītāṃśuṃ savisargaṃ ca dīkṣayet /
mūlādhārātsamudbhūtaṃ rephaṃ vahniśikhopamam
ṣaḍādhārāmbujaṃ tīrtvā brahmarandhrāntagaṃ smaret /
brahmarandhrāddravībhūtaṃ sakāraṃ somarūpiṇam
āplāvayantaṃ sarvāṅgaṃ siddhaḥ saṃcintayenmanum /
ucchvāsaniśvāsabhavaṃ saṃhārasthitikāraṇam
jñātvetthaṃ manasā nityaṃ sarvamantrātmakaṃ sadā /
sarvadevamayaṃ puṇyaṃ sarvasiddhipradāyakam
jīvato muktidaṃ śuddhaṃ śivaśaktyātmakaṃ param /
rasamantramimaṃ viddhi cāgnīṣomātmakaṃ bhaja
ekaviṃśatisāhasraṣaṭśatādhikasaṃkhyakam /
pravartitaṃ divārātraṃ manastatra nidhehi ca
mantrasyāsya ṛṣirjīvaś chandetyuktāḥ prakīrtitāḥ /
raso devastu raṃ bījaṃ saṃ śaktistu prakīrtitaḥ
rephadīrghayutaṃ kuryātkarāṅganyāsamācaret /
dhyāyeddhṛdambuje devi koṭisūryendusannibham
śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ rasaṃ saṃsārapāradam /
evaṃ niṣkalarūpaṃ taṃ dhyātvā tanmayatāṃ vrajet
<niṣkalarasastotram>
tvaṃ rasastvaṃ śivastvaṃ hi śaktistvaṃ bhairaveśvaraḥ /
tvaṃ brahmā tvaṃ hi rudraśca sūryastvaṃ śītadīdhitiḥ
tvaṃ bhūstvaṃ salilastvaṃ ca vahnistvaṃ ca sadāgatiḥ /
tvaṃ vyoma tvaṃ parākāśaḥ tvaṃ jīvastvaṃ parā gatiḥ
tvaṃ siddhastvaṃ prabuddhastvaṃ sugandhastvaṃ ca manmathaḥ /
tvaṃ lokapālastvaṃ tārā mātṛkāstvaṃ gajānanaḥ
tvaṃ skandastvaṃ gurustvaṃ ca tvaṃ sarvajanakaḥ śuciḥ /
tvaṃ yajvā tvaṃ haristvaṃ ca tretāgnistvaṃ ca ṛtvijaḥ
yena tvamarcyase tena pūjitāḥ sarvadevatāḥ /
tvayi tuṣṭe ca saṃtuṣṭā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ
tvatpādodakapānena sarvatīrthaphalaṃ labhet /
yastvāṃ paśyati sadbhaktyā tam ālokayate śivaḥ
yastvāṃ saṃkīrtayettasya sarvamantraphalaṃ bhavet /
yatra tvaṃ kṣaṇamātre ca puṇyakṣetraṃ taducyate
tvaṃ yaṃ paśyati siddhendra sa brahmā viṣṇurīśvaraḥ /
yatra bhuṅkṣe 'nnakavalaṃ tatra trailokyamati hi
yena tvaṃ dhriyase nātha tvayāyaṃ striyatekṣaṇam /
sa eva citsadānandaḥ paramātmā dhruvaṃ bhavet
evaṃ niścitacittasya siddhasya tava yoginaḥ /
varṇāśramasadācārāḥ kṛtyākṛtyavivekataḥ
pāpaṃ puṇyaṃ sukhaṃ duḥkhaṃ śītamuṣṇaṃ priyāpriye /
snānāsnānaṃ hānivṛddhī śuddhāśuddhaṃ bhayābhayam
grāhyāgrāhyaṃ kṣudhā tṛṣṇā na kiṃcid iha vidyate /
svecchāhāravihāraśca sukhī saṃhṛṣṭamānasaḥ
nirmamaḥ sarvakāryeṣu kalatrādiṣu bandhuṣu /
evamācāryavacanamaṅgīkṛtya ca dīkṣitaḥ
adya prabhṛti vandyastvaṃ mā kuru praṇatiṃ kvacit /
matsamāno'si siddho'si jīvanmukto'si saṃprati
ityuktvācāryavaryo'pi siddhamāliṅgya ca kṣaṇam /
siddhadīkṣeyamākhyātā śivasāyujyadāyinī
durlabhā sarvatantreṣu tava prītyā prakāśitā /
devītthameva mantavyaṃ durlabhaṃ samayeṣu ca
Original text: Ānandakanda · Edition: S.V. Radhakrishna Sastri, Srirangam: Sri Vilasam Press, 1952. · Data entry Oliver Hellwig · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0