આનન્દકન્દ · અધ્યાય 1.4

આક્, 1, 4
<રસસંકારાઃ>
શ્રીભૈરવી ।
રસસંસ્કારમીશ ત્વં યથાવત્કથયસ્વ મે ।
શ્રીભૈરવઃ ।
અષ્ટાદશ સ્યુઃ સંસ્કારા રસસ્ય પરમેશ્વરિ

તાન્સિદ્ધસાધકાભ્યર્ચ્યે યથાવત્કથયામિ તે ।
અથાદૌ સ્વેદનં કર્મ દ્વિતીયં મર્દનં પ્રિયે

મૂર્છા તૃતીયમુત્થાનં ચતુર્થં પાતનં શિવે ।
પઞ્ચમં રોધનં ષષ્ઠં નિયામં સપ્તમં સ્મૃતમ્

દીપનં ચાષ્ટમં દેવિ નવમં ચાનુવાસનમ્ ।
દશમં ચારણં દેવિ જારણં રુદ્રસંખ્યકમ્

ગર્ભદ્રુતિર્દ્વાદશી સ્યાત્ બાહ્યદ્રુતિસ્ત્રયોદશી ।
ચતુર્દશં સ્યાદ્રાગાખ્યં સારણા દશપઞ્ચમી

અનુસારણા ષોડશી ચ વિખ્યાતા પ્રતિસારણા ।
સપ્તદશી ચાષ્ટદશં વેધનં દેહલોહયોઃ

<રસસંસ્કારપ્રકારઃ>
અથ વક્ષ્યામિ સંસ્કારાન્ રસરાજસ્ય પાર્વતિ ।
લિઙ્ગસ્ય દક્ષિણે ભાગે લિખેત્ ષટ્કોણમણ્ડલે

તદ્બહિશ્ચાષ્ટપત્રં ચ કમલં ચતુરશ્રકમ્ ।
દિગ્દ્વારશોભિતં તસ્ય કર્ણિકાયાં ન્યસેચ્છિવે

તામ્રજં કાન્તજં વાપિ ખલ્વં તુ સ્વર્ણરેખિતમ્ ।
તન્મધ્યે રસરાજં તુ પલાનાં શતમાત્રકમ્

તદર્ધં વા તદર્ધં વા ક્ષિપ્ત્વા ભક્ત્યા પ્રપૂજયેત્ ।
સાધકો રસરાજસ્ય તતઃ સંસ્કારમાચરેત્

<સ્વેદનમ્, ધાન્યામ્લસન્ધાનપ્રકારઃ>
યવગોધૂમકલમમાષમુદ્ગચણાદિભિઃ ।
શ્યામાકકોદ્રવાદ્યૈશ્ચ નાનાધાન્યૈશ્ચ નિસ્તુષૈઃ

ધાન્યં ચતુર્ગુણજલે મૃદ્ઘટે નિક્ષિપેત્પ્રિયે ।
પ્રાપ્નોતિ યાવદમ્લત્વં તાવદ્યત્નેન રક્ષયેત્

તન્મધ્યે હંસપાદીં ચ મીનાક્ષીં દ્વિપુનર્નવામ્ ।
ચિત્રકં ભૃઙ્ગરાજં ચ વિષ્ણુક્રાન્તાં શતાવરીમ્

સર્પાક્ષીં ગિરિકર્ણીં ચ મુણ્ડીં ચ સહદેવિકામ્ ।
ત્રિફલાં ખણ્ડશઃ કૃત્વા સર્વાનેતાન્વિનિક્ષિપેત્

ધાન્યસ્ય ચ ચતુર્થાંશાન્ ધાન્યામ્લમિદમુત્તમમ્ ।
સ્વેદનાદિષુ કાર્યેષુ પારદસ્ય વિશિષ્યતે

આતપ્તે કાન્તજે ખલ્વે રસરાજં વિનિક્ષિપેત્ ।
ચૂર્ણં ચ ગૃહધૂમં ચ ચિત્રકં ત્રિફલાં ગુડમ્

દગ્ધોર્ણામિષ્ટકાં કન્યાં લવણં બૃહતીદ્વયમ્ ।
માગધીં રાજિકાં ચૈવ વન્ધ્યાં કર્કોટકીં તથા

એતાન્કલાંશાન્સૂતસ્ય તસ્મિન્ક્ષિપ્ત્વા વિમર્દયેત્ ।
દત્ત્વા દત્ત્વાથ ધાન્યામ્લમેવં કૃત્વા દિનત્રયમ્

સમ્યક્ સોષ્ણારનાલેન રસં પ્રક્ષાલયેત્પ્રિયે ।
પટું રાજીં ત્રિકટુકં મૂલકં ચિત્રકં વરામ્

પુનર્નવાં મેષશૃઙ્ગીં મેઘનાદં દુરાલભામ્ ।
આર્દ્રકં રજનીં નાગબલાં ચ નવસારકમ્

સમં ધાન્યામ્લકૈઃ પિષ્ટ્વા શ્લક્ષ્ણં વસ્ત્રે પ્રલેપયેત્ ।
યાવદઙ્ગુલિમાત્રં ચ તસ્મિન્પૂર્વરસં ક્ષિપેત્

તદ્બદ્ધ્વા તામ્રજે પાત્રે ક્ષિપ્ત્વા ધાન્યામ્લપૂરિતે ।
ઘટે દોલાખ્યયન્ત્રે ચ સ્વેદયેત્તમહર્નિશમ્

તમુદ્ધૃત્ય પુનઃ સોષ્ણૈર્ આરનાલૈઃ શરાવકે ।
પ્રક્ષાલયેત્સૂતરાજમેવં કુર્યાત્ત્રિસપ્તધા

પ્રસ્વેદિતં સૂતરાજં તતઃ સંમર્દયેત્ પ્રિયે ।
<મર્દનમ્>
અથાતો મર્દનં કર્મ વક્ષ્યામિ શૃણુ ભૈરવિ

ચૂર્ણાદિપૂર્વવદ્દ્રવ્યં વિશાલાં રાજવૃક્ષકમ્ ।
અઙ્કોલં કૃષ્ણધુત્તૂરં ત્રિકટું ચ સમં સમમ્

સર્વં સૂતકલાંશં ચ તપ્તખલ્વે રસં ક્ષિપેત્ ।
મર્દયેત્ પૂર્વધાન્યામ્લૈર્ દિવારાત્રં પુનશ્ચ તમ્

ક્ષાલયેન્મૃણ્મયે પાત્રે તતઃ સોષ્ણારનાલકૈઃ ।
મર્દનં ક્ષાલનં ચૈવમેકવિંશતિવાસરમ્

એવં વિમર્દિતં સૂતં સમાદાયાથ મૂર્છયેત્ ।
અભ્રજીર્ણોઽથવા બીજજીર્ણઃ સૂતોઽપિ મર્દ્યતે

ચૂર્ણાદિપૂર્વદ્રવ્યૈશ્ચ રાગાન્ ગૃહ્ણાતિ નિર્મલઃ ।
<મૂર્ચ્છા>
અથ મૂર્છાં પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુ ત્વં સાવધાનતઃ

રાજિકા મેષશૃઙ્ગી ચ ચિત્રકં ચ ફલત્રયમ્ ।
ક્ષીરકન્દં સૂરણં ચ સર્પાક્ષી કાકમાચિકા

નીલા વચા બલા કન્યા કૃષ્ણોન્મત્તસ્તથાકુલી ।
શ્વેતાપરાજિતાઙ્કોલં ગોજિહ્વા ગરુડી તથા

એતેષાં સ્વરસૈર્મર્દ્યો રવિક્ષીરેણ પારદઃ ।
વ્યસ્તાનાં વા સમસ્તાનાં રસૈરેષાં દિનાવધિ

મર્દયેત્તપ્તખલ્વે ચ મૂષાયાં તં રસં ક્ષિપેત્ ।
નિરુધ્ય ભૂધરે યન્ત્રે વિપચેત્તં પુનઃ પ્રિયે

રાજિકાદ્યૌષધભવૈ રસૈસ્ ત્રિઃ સપ્તવાસરમ્ ।
મર્દનં ભૂધરે પાકં કુર્યાત્સંમૂર્છિતો રસઃ

ભવેત્તદુત્થાનવિધિં પ્રકુર્વીત સુરાર્ચિતે ।
<ઉત્થાપનવિધિઃ>
એવં સંમૂર્છિતં સૂતં ક્ષાલયેત્કાંજિકેન ચ

સોષ્ણેન વારિણા વાપિ સૂતમુત્થાપયેત્પ્રિયે ।
પાતનાયન્ત્રયોગે વા રસસ્યોત્થાપનં ભવેત્

<પાતનમ્>
પાતનં ત્રિવિધં પ્રોક્તં રસરાજસ્ય પાર્વતિ ।
ઊર્ધ્વપાતમધઃપાતં તિર્યક્પાતનમુચ્યતે

<ઊર્ધ્વપાતનવિધિઃ>
રસસ્ય પાતનં વક્ષ્યે પાઠા બ્રાહ્મી ચ ચિત્રકમ્ ।
શાઙ્ગેરી કાકમાચી ચ મણ્ડૂકી ગિરિકર્ણિકા

કુમારી ચ જયા ભૃઙ્ગી ગોજિહ્વા શઙ્ખપુષ્પિકા ।
ભૂપાટલી ચ નિર્ગુણ્ડી કાકજઙ્ઘા શતાવરી

આર્દ્રકં દેવદાલી ચ તિલપર્ણી ચ નીલિકા ।
આરગ્વધઃ ક્ષીરકન્દમઙ્કોલો દેવદારુ ચ

એષાં રસૈઃ સમસ્તાનાં વ્યસ્તાનાં વા દિનં રસમ્ ।
મર્દયેત્તપ્તખલ્વે તત્ શુલ્બં સૂતચતુર્થકમ્

તં પિષ્ટ્વા પાતયેદ્યન્ત્રે હ્યૂર્ધ્વપાતનકે દિનમ્ ।
ઊર્ધ્વલગ્નં રસં શુદ્ધં તમાદાયાથ મર્દયેત્

પૂર્વોદિતૌષધરસૈઃ પૂર્વવત્ શુલ્બસંયુતમ્ ।
પાતયેન્મર્દયેદેવં સપ્તધૈવં પુનઃ પુનઃ

ઊર્ધ્વપાતનસંશુદ્ધં પારદં પાતયેદધઃ ।
<અધઃપાતનવિધિઃ>
અથાધઃપાતનં વક્ષ્યે ત્ર્યૂષણં લવણં વરામ્

ચિત્રકં રાજિકાં શિગ્રું સર્વં સૂતસમં ક્ષિપેત્ ।
મર્દયેત્તપ્તખલ્વે ચ રસં ધાન્યામ્લકેન ચ

તત્કલ્કેન લિપેદૂર્ધ્વં ભાણ્ડં સમ્યક્ નિરોધયેત્ ।
ઊર્ધ્વભાણ્ડસ્ય પૃષ્ઠે તુ દદ્યાલ્લઘુપુટં તતઃ

ઇત્યધઃપાતનં કુર્યાત્સપ્તવારં પુનઃ પુનઃ ।
અધઃપાતનશુદ્ધસ્ય તિર્યક્પાતનમાચરેત્

<તિર્યક્પાતનવિધિઃ>
વક્ષ્યામિ તિર્યક્પતનં સૂતં ધાન્યાભ્રકં સમમ્ ।
ધાન્યામ્લૈર્મર્દયેદ્યામં તિર્યક્પાતનયન્ત્રકે

ચણ્ડાગ્નિના પચેદેવં સપ્તવારં પુનઃ પુનઃ ।
એવં ત્રિધા પાતિતં ચ તતઃ સૂતં નિરોધયેત્

અભ્રકં વાથ ગન્ધં વા માક્ષિકં વિમલામપિ ।
સ્વર્ણં વા રજતં વાપિ કાન્તં વા તીક્ષ્ણમેવ વા

પ્રત્યેકં શોધિતં દેયં તામ્રવત્પાદમાત્રકમ્ ।
પાઠાદિકરસૈઃ કુર્યાન્મર્દનં પાતનં ક્રમાત્

યદ્યદ્દ્રવ્યાન્વિતઃ સૂતસ્ તત્તદ્દ્રવ્યગુણપ્રદઃ ।
પાતને તામ્રયોગેન નાગવઙ્ગૌ ત્યજેદ્રસઃ

અથવા દીપિકાયન્ત્રે શુદ્ધઃ સ્યાત્પાતિતો રસઃ ।
<નિરોધનમ્>
કદર્થિતો ભવેત્સૂતઃ સ્વેદાદ્યૈઃ પઞ્ચકર્મભિઃ

આપ્યાયનાર્થં સૂતસ્ય કર્મ કુર્યાન્નિરોધનમ્ ।
અથ કર્મ નિરોધાખ્યં પેષયેલ્લવણં જલૈઃ

સ્થાલીમધ્યે રસં ક્ષિપ્ત્વા તદૂર્ધ્વં લવણં ક્ષિપેત્ ।
કિંચિજ્ જલં ચ નિવપેત્તં શરાવેણ રોધયેત્

કુર્યાત્સમ્યક્ સન્ધિલેપં તદૂર્ધ્વં ચ પુટેલ્લઘુ ।
એવં નિરોધનં કર્મ વિદધ્યાત્સપ્તધા પ્રિયે

આપ્યાયિતો ભવેત્સૂતોઽનેન ષણ્ડત્વવર્જિતઃ ।
નિરોધકર્મસિદ્ધોઽસૌ વીર્યવાન્ સુનિયમ્યતે

<નિયામનમ્>
અથો નિયામનં કર્મ કથયામિ વરાનને ।
યવચિઞ્ચા ક્ષીરકન્દં સર્પાક્ષી પટુ ભૃઙ્ગરાટ્

વન્ધ્યા કર્કોટકી નિમ્બઃ સર્વં ધાન્યામ્લપેષિતમ્ ।
કૃત્વાલોડ્યારનાલેન તદ્દ્રવૈઃ સ્વેદયેદ્દિનમ્

યન્ત્રે નિયામકે સપ્તવાસરં તં ચ દીપયેત્ ।
<દીપનમ્>
અથાતો દીપનં કર્મ વદામિ તવ પાર્વતિ

સ્વર્ણપુષ્પી ચ મરીચં ત્રિક્ષારં પઞ્ચપુષ્પિકા ।
ભૂખગઃ પઞ્ચલવણં રાજિકા શિગ્રુમૂલકમ્

કાસીસં વિજયા કન્યા પાતાલગરુડી કણા ।
ક્ષીરકન્દં ચ કર્કોટી ગિરિકર્ણી જયા મધુ

ચિત્રકં કાકજઙ્ઘા ચ સર્વમમ્લગણેન ચ ।
કલ્કયેત્પારદં તેન મર્દયેત્તદ્દ્રવૈરપિ

ડોલાયન્ત્રે પચેદેકદિનમેવં ચ સપ્તધા ।
મર્દનં પાચનં કુર્યાત્ ગ્રાસાર્થી દીપિતો રસઃ

એવં પ્રદીપિતં સૂતં શુદ્ધં તમનુવાસયેત્ ।
<અનુવાસનમ્>
અથાનુવાસનં કર્મ મૃત્પાત્રે દીપિતં રસમ્

ક્ષિપ્ત્વા જમ્બીરજદ્રાવૈસ્તીવ્રઘર્મેઽનુવાસયેત્ ।
એવં સપ્તદિનં કુર્યાત્તતશ્ચારણમાચરેત્

નવભિઃ સ્વેદનાદ્યૈશ્ચ શુદ્ધઃ સ્યાત્કર્મભિઃ પ્રિયે ।
પારદઃ સર્વરોગઘ્નઃ સપ્તકઞ્ચુકવર્જિતઃ

શ્રીભૈરવી ।
સ્વેદનાદીનિ કર્માણિ શ્રુતાનિ વદ શઙ્કર ।
ત્વત્પ્રસાદાદ્ અસંદેહં સંશૃણ્વે ચારણાદિકમ્

શ્રીભૈરવઃ ।
સાધુ પૃષ્ટં મહાભાગે શૃણુ તચ્ચારણાદિકમ્ ।
<ચારણવિધિઃ>
અથાભ્રચારણં કર્મ વક્ષ્યામિ પરમેશ્વરિ

સમુખે વા નિર્મુખે વા રસે વા વાસનામુખે ।
ગગનં ચારયેદ્ગર્ભપિષ્ટિગ્રાસક્રમૈઃ ક્રમાત્

<સમુખચારણમ્>
અત્રાદૌ કથ્યતે દેવિ સમુખં ચારણં સ્ફુટમ્ ।
સમુખો ગ્રસતિ ગ્રાસં નિર્મુખો ગ્રસનાક્ષમઃ

તસ્માત્પરં રસેન્દ્રસ્ય મુખીકરણમાચરેત્ ।
<પ્રથમો મુખીકરણપ્રકારઃ>
ઇષ્ટકામધ્યભાગે તુ ગમ્ભીરં વર્તુલં સમમ્

ગર્તં કૃત્વા તત્ર સૂતં પ્રક્ષિપેદનુવાસિતમ્ ।
નિરુન્ધ્યાત્સ્વચ્છવસ્ત્રેણ રસસ્ય દશમાંશકમ્

ગન્ધં તદૂર્ધ્વં નિક્ષિપ્ય શરાવેણ નિરોધયેત્ ।
તત્પૃષ્ઠેઽલ્પપુટં દદ્યાત્ ગન્ધે જીર્ણે પુનઃ પુનઃ

ક્ષિપ્ત્વા ક્ષિપ્ત્વા શતગુણં ચારયેત્પાતયેદિતિ ।
ચતુર્ગુણે સાન્દ્રવસ્ત્રે ગાલયેત્તં રસેશ્વરમ્

વેણૌ ક્ષિપ્ત્વા નિરુધ્યાસ્યં પચેદ્ગોમૂત્રપૂરિતે ।
ભાણ્ડે ત્રિસપ્તદિવસં પુનસ્તં તપ્તખલ્વકે

જમ્બીરમાતુલુઙ્ગામ્લવેતસૈર્ ભૂખગૈસ્ ત્ર્યહમ્ ।
ભૂનાગૈશ્ચ ત્ર્યહં મર્દ્યં તં પશ્ચાદિષ્ટકોદરે

એકૈકં ગર્તમાદદ્યાદ્ધાન્યાભ્રં ગન્ધકં તથા ।
પ્રત્યેકં દશનિષ્કં ચ યામં જમ્બીરમર્દિતમ્

અનેન લેપયેદ્ ગર્તદ્વયમ્ એકેષ્ટકાન્તરે ।
ગર્તે ક્ષિપ્ત્વાથ તં તં વિંશન્નિષ્કં તદૂર્ધ્વતઃ

અપરામ્ ઇષ્ટકાં દદ્યાત્ તત્સન્ધિં લોણમૃત્સ્નયા ।
દૃઢં લિપ્ત્વાથ દીપાગ્નૌ પચેત્સપ્તદિનાવધિ

ઇષ્ટકાં સ્વાઙ્ગશીતાં તામ્ અવતાર્ય હરેદ્રસમ્ ।
કિટ્ટહીનં પુનરપિ કુર્યાદિત્થં ત્રિવારકમ્

એવં કૃતે રસેન્દ્રસ્ય સુખં સ્યાદ્દેવસંજ્ઞકમ્ ।
<દ્વિતીયો મુખીકરણપ્રકારઃ>
પુનરન્યં પ્રવક્ષ્યામિ મુખીકરણમુત્તમમ્

રસેન્દ્રં જીવિભૂનાગસમં સંમર્દયેત્ત્ર્યહમ્ ।
તત્ક્ષિપેત્ ભૂલતાલિપ્તમૂષાયાં સંનિવેશયેત્

તદૂર્ધ્વં ભૂલતાકલ્કં ક્ષિપ્ત્વા રુદ્ધ્વા વિશોષયેત્ ।
આર્દ્રગોમયલિપ્તાં તાં પાદમગ્નાં નિવેશયેત્

તદ્ગર્તે ચ પુટં દેયં તુષકારીષવહ્નિના ।
દિનાન્તે તત્સમુદ્ધૃત્ય પૂર્વવન્મર્દયેત્પચેત્

ત્રિંશદ્વારં પુનઃ કુર્યાદિત્થં વહ્નિમુખો રસઃ ।
ગ્રસતે ગુહ્યસૂતોઽયં સર્વસિદ્ધિપ્રદો ભવેત્

<તૃતીયો મુખીકરણપ્રકારઃ>
પુનરન્યં પ્રવક્ષ્યામિ મુખીકરણમુત્તમમ્ ।
ગોમૂત્રપૂરિતે ભાણ્ડે ડોલાયન્ત્રે પચેદ્રસમ્

ત્રિઃ સપ્તવારં સમ્યક્ચ રન્ધ્રિતં વેણુનાલકે ।
મુખં ભવતિ સૂતસ્ય ચારણાર્હં વરાનને

<ચતુર્થો મુખીકરણપ્રકારઃ>
ઇષ્ટકાદ્વયમધ્યે ચ ગર્તં તુ ચતુરઙ્ગુલમ્ ।
દશનિષ્કં શુદ્ધગન્ધં ધાન્યાભ્રં દશનિષ્કકમ્

જમ્બીરનીરૈઃ સંમર્દ્ય યામં કલ્કેન તેન ચ ।
ગર્તદ્વયં સમાંશેન લિપ્ત્વા ગર્તે વિનિક્ષિપેત્

વાસિતં રસરાજં તં વિંશન્નિષ્કં તદૂર્ધ્વતઃ ।
ઇષ્ટકામપરાં ન્યસ્ય શ્લક્ષ્ણમૃલ્લવણૈર્દૃઢમ્

લેપયેદથ દીપાગ્નિમધઃ પ્રજ્વાલયેત્પ્રિયે ।
અનુસ્યૂતં સપ્તરાત્રં સ્વાઙ્ગશીતં સમુદ્ધરેત્

કિટ્ટં વિહાય તં સૂતં પૂર્વવચ્ચ ત્રિવારકમ્ ।
કુર્યાદેવં હિ સૂતસ્ય મુખં ભવતિ શોભનમ્

<નિર્મુખચારણાપ્રકારઃ>
દિવ્યૌષધિપ્રભાવેન રસશ્ચરતિ નિર્મુખઃ ।
અથવા વજ્રવૈક્રાન્તસ્પર્શાદ્ અભ્રાદિકં ચરેત્

પારદસ્ય ચતુઃષષ્ટિનિષ્કં વૈક્રાન્તભસ્મ ચ ।
ચતુર્નિષ્કં વજ્રભસ્મ નિષ્કં દિવ્યૌષધિદ્રવૈઃ

સર્વં સપ્તદિનં મર્દ્ય સ રસોઽભ્રાદિકં ચરેત્ ।
<વાસનામુખચારણમ્>
ગન્ધકં જારયેત્સૂતે દોલાખ્યે પૂર્વભાષિતે

યન્ત્રે ચ ષોડશગુણં રસઃ સ્યાદ્વાસનામુખઃ ।
<અભ્રકાભિષેકઃ ચારણીયાભ્રકસ્ય સંસ્કારઃ>
ચારણાર્હાભ્રકસ્યાહમ્ અભિષેકં વદામિ તે

<પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
મૃતમભ્રં તુ રુધિરૈઃ ક્ષારૈર્ જલકણૈર્ અપિ ।
સૃષ્ટિત્રયૈસ્ તુમ્બુરુભિર્ મર્દયેદ્ અમ્લવર્ગકૈઃ

સપ્તાહં તચ્ચરેત્સૂતઃ સમુખો નિર્મુખોઽથવા ।
<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
મૃતમભ્રં ચ કદલી મૂલકં ચ શતાવરી

પુનર્નવા મેઘનાદો યવચિઞ્ચા ચ શિગ્રુકઃ ।
સૂરણં ચ રસૈરેષાં મર્દયેદ્ભાવયેત્પ્રિયે

સપ્તાહં તચ્ચરેત્સૂતઃ સમુખો નિર્મુખોઽથવા ।
<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
શુલ્વપાત્રે તુ લવણસર્જિટઙ્કણભૂખગાન્

ક્ષિપ્ત્વારનાલં ત્રિદિનં કુર્યાત્પર્યુષિતં યથા ।
તસ્મિન્નાગં તુ વિદ્રાવ્ય ઢાલયેચ્છતધા પ્રિયે

રૌપ્યકર્મણિ વઙ્ગસ્ય તદ્દ્રવૈર્ભાવયેદ્ ઘનમ્ ।
સપ્તાહં તચ્ચરેત્ સૂતઃ સમુખો નિર્મુખોઽથવા

<ચતુર્થઃ પ્રકારઃ>
ધાન્યાભ્રમર્કક્ષીરેણ મર્દયેદેકવાસરમ્ ।
નિરુધ્ય સંપુટે પચ્યાત્કપોતાખ્યે પુટે પુનઃ

ચતુર્વારં પુટેદેવં મર્દયેચ્ચ પુનસ્તથા ।
રમ્ભાદ્રવૈસ્ત્રિધા મર્દ્યં મૂલકસ્ય દ્રવૈસ્ત્રિધા

કાકમાચી મેઘનાદો મત્સ્યાક્ષી ચ પુનર્નવા ।
અપામાર્ગશ્ચિત્રકં ચ વિદારી ભૃઙ્ગરાણ્મુનિઃ

ચતુર્વારં પચેદેવં મર્દયેચ્ચ પુનસ્તથા ।
એતૈરેકૈકધા મર્દ્યં પુટપાકં પૃથક્ પૃથક્

તદભ્રકં ભાવયેચ્ચ મુસલી યવચિઞ્ચિકાઃ ।
તણ્ડુલી કદલી શિગ્રુર્વરી ચાર્કઃ પુનર્નવા

એકૈકૈશ્ચ દ્રવૈર્ભાવ્યમેકૈકં દિવસં પૃથક્ ।
તદભ્રકં પારદેન્દ્રશ્ચરત્યેવ સુરાર્ચિતે

<પઞ્ચમઃ પ્રકારઃ>
ધાન્યાભ્રં રવિદુગ્ધેન મર્દયેદ્યામમાત્રકમ્ ।
તદભ્રં સંપુટે રુદ્ધ્વા કપોતાખ્યપુટે પચેત્

વારાંશ્ચતુર્દશૈવં સ્યાત્તતો રમ્ભાર્કપીલુકાઃ ।
નાગવલ્લી ચ મુસલી કુબેરાક્ષી ચ શિગ્રુકઃ

તુમ્બી તુમ્બુરુર્ અઙ્કોલબલાપામાર્ગકાઃ પ્રિયે ।
ગૃહીત્વૈષામેકરસં સવ્યોષં ચ સકાંજિકમ્

ભાણ્ડમધ્યે વિનિક્ષિપ્ય ડોલાયન્ત્રે પચેત્ત્ર્યહમ્ ।
પૂર્વાભ્રં ચ તતસ્તસ્માત્સમુદ્ધૃત્યાથ સાધયેત્

ટઙ્કણં તુવરી સિન્ધુકાસીસં ચ સમં સમમ્ ।
અભ્રકસ્ય દશાંશં તુ સર્વમેતદ્વિમર્દયેત્

તદભ્રકં ચરેત્સૂતઃ સમુખો નિર્મુખોઽથવા ।
<ષષ્ટઃ પ્રકારઃ>
મુણ્ડીદ્રવે તુ શતધા દ્રુતં નાગં પ્રઢાલયેત્

તદ્દ્રવેણ ચ ધાન્યાભ્રં મર્દયેત્સંપુટે ક્ષિપેત્ ।
રુદ્ધ્વા પચેત્કપોતાખ્યે પુટે ચૈવં તુ સપ્તધા

આર્દ્રકસ્ય દ્રવૈરેવં સપ્તધા ચિત્રકદ્રવૈઃ ।
તત્સમં ગન્ધકં દત્ત્વા મર્દયેદ્ ભાવયેત્ ક્રમાત્

પ્રાગુક્તમુણ્ડીસ્વરસૈર્ બીજપૂરરસેન ચ ।
સ્તન્યૈરેકદિનં ભાવ્યં તદભ્રં ચ ચરેદ્રસઃ

એવં સર્વાણિ બીજાનિ સત્ત્વં ચાભ્રકસ્ય ચ ।
સ્વર્ણાદિસર્વલોહાનિ સત્વાનિ વિવિધાનિ ચ

દ્વન્દ્વાનિ સર્વરત્નાનિ યદ્યત્સ્યાચ્ચારણાર્હકમ્ ।
તત્ તત્ પિષ્ટ્વાભ્રવત્ કાર્યં તત્તચ્ચરતિ પારદઃ

<સપ્તમઃ પ્રકારઃ>
તિલપર્ણીરસૈઃ પિષ્ટ્વા ધાન્યાભ્રં પુટયેત્ ત્રિધા ।
સપ્તધા ભાવયેદસ્ય મર્દનેન ચ પારદઃ

પિષ્ટતાં યાતિ સહસા ગગનં ચરતિ ક્ષણાત્ ।
<અષ્ટમઃ પ્રકારઃ>
ત્રિક્ષારં પઞ્ચલવણં કાઙ્ક્ષી કાસીસટઙ્કણમ્

ભૂખગં હેમમાક્ષીકં સૌરાષ્ટ્રી વત્સનાભકમ્ ।
તુવરી વેતસામ્લં ચ સર્વમેતત્સમાંશકમ્

તત્સમાંશં તુ ધાન્યાભ્રં ધાન્યામ્લૈર્મર્દયેદ્દિનમ્ ।
અર્કક્ષીરં ભૃઙ્ગરાજો મેઘનાદઃ પુનર્નવા

મૂલકં ચિત્રકં રંભા કાકમાચી શતાવરી ।
અપામાર્ગસ્તાલમૂલી વિદારી તણ્ડુલી મુનિઃ

મીનાક્ષી શિગ્રુ બૃહતી કુમારી યવચિઞ્ચિકા ।
બલા તુમ્બી કુબેરાક્ષી વ્યોષં તુમ્બુરુપીલુની

અઙ્કોલઃ ફણિવલ્લી ચ સર્વમેતત્સમાંશકમ્ ।
સંપેષ્ય કલ્કયેદ્દેવિ ધાન્યામ્લે તચ્ચતુર્ગુણે

દ્રુતં નાગં શતં વારાન્ક્ષિપેત્તસ્મિન્પુનઃ પુનઃ ।
કલ્કદ્રવેણ પૂર્વાભ્રં યામં સંમર્દયેદ્દૃઢમ્

કપોતાખ્યે પુટે પચ્યાદેવં વિંશતિવારકમ્ ।
તત્તુલ્યં ગન્ધકં દત્ત્વા પૂર્વોક્તૈરૌષધદ્રવૈઃ

સસ્તન્યૈર્ બીજપૂરોત્થૈર્ દ્રવૈર્ ભાવ્યં ત્રિવાસરમ્ ।
એતદભ્રં તુ સૂતસ્ય ચારણે પરમં હિતમ્

દ્વંદ્વિતં વ્યોમસત્વં ચ બીજાનિ વિવિધાનિ ચ ।
હેમાદિસર્વલોહાનિ રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ

દ્વંદ્વિતં વજ્રબીજં ચ ચારણાયાં વિધીયતે ।
સમસ્તમેતત્પૂર્વોક્તપ્રકારેણૈવ કારયેત્

તદા રસેન્દ્રશ્ચરતિ તત્સર્વં ચારણોચિતઃ ।
<નવમઃ પ્રકારઃ>
પાત્રે તુ કાસીસં કાંક્ષી માક્ષીકગન્ધકમ્

ક્ષારત્રયં પઞ્ચલોણમ્ અમ્લયુક્તં ક્ષણં ક્ષિપેત્ ।
દિવ્યાભિષેકયોગોક્તં શતધા ઢાલયેદહિમ્

વઙ્ગં વાનેન વસ્તૂનિ ચારણાર્હાણિ ભાવયેત્ ।
વરી પુનર્નવા રંભા ગવાક્ષી યવચિઞ્ચિકા

શિગ્રુકા મેઘનાદશ્ચ રસૈરેષાં વિભાવયેત્ ।
વજ્રાભ્રકં ક્રમેણૈવ સપ્તાહં સુરવન્દિતે

તદભ્રકં નાગવલ્લ્યા કોબેર્યા શિગ્રુકસ્ય વા ।
બાણાઙ્કોલબલારંભાસ્ફોતાનાં પીલુકસ્ય વા

અલમ્બુષાહિમરુચામુસલીતુમ્બુરોર્ અપિ ।
અથવા ખરમઞ્જર્યાસ્તિક્તશાકસ્ય વા પ્રિયે

એકેનૈષાં રસેનૈવ વ્યોષસર્ષપસંયુતમ્ ।
સ્વિન્નં ત્રિદિવસં કુર્યાત્તસ્મિન્ટઙ્કણસૈન્ધવમ્

કાસીસં તુવરીં ક્ષિપ્ત્વા પૂર્વાભિષવયોગતઃ ।
એતદભ્રં ચરેત્સૂતઃ સમુખો નિર્મુખોઽથવા

તદભ્રકપ્રભાવેન ગોલકઃ સિદ્ધિદો ભવેત્ ।
<દશમઃ પ્રકારઃ>
ધાન્યામ્લૈરમ્લવર્ગૈશ્ચ સ્વેદયેદભ્રકં દિનમ્

તતઃ સ્નુક્ક્ષીરતો મર્દ્યં કપોતાખ્યે પુટે દહેત્ ।
મુનિત્રયં મેઘનાદં રમ્ભાકન્દં ચ મૂલકમ્

મત્સ્યાક્ષી શૃઙ્ગિવેરં ચ કાકમાચી પુનર્નવા ।
અપામાર્ગસ્ ત્વ્ અરૂપૂગશ્ચૈતેષાં તુ રસેન ચ

એકૈકેન પુનર્દદ્યાદેકૈકં પૂર્વમભ્રકમ્ ।
ડોલાયન્ત્રે સ્નુહીક્ષીરયુક્તમેકદિનં પચેત્

તતશ્છાયાગતે શુષ્કે ઘનેઽસ્મિન્નવસારકમ્ ।
નિમ્બં વચાં ચ કાસીસં ચણકામ્લં પૃથક્પૃથક્

અભ્રસ્ય ષોડશાંશં ચ નિક્ષિપેત્તામ્રભાજને ।
ઘર્ષયેત્તચ્ચરેત્સૂતો લોહપાત્રસ્ય યોગતઃ

<એકાદશઃ પ્રકારઃ>
ધાન્યાભ્રં મર્દયેત્સોમવલ્લીતોયૈર્દિનં દૃઢમ્ ।
પુટેદેવં ત્રિધા પશ્ચાત્ સોમવલ્લ્યા રસેન ચ

ભાવયેત્સપ્તધા દેવિ રસશ્ચરતિ તદ્ઘનમ્ ।
<દ્વાદશઃ પ્રકારઃ>
સારનાલે તુ શતધા નિષિચ્ય તમનેન ચ

શતધા પ્લાવયેદભ્રં તામ્રવાસનયા સહ ।
ખલલ્યાં તચ્ચરેત્સૂતો નાત્ર કાર્યા વિચારણા

<ગન્ધકભાવના>
ચારણાર્થસ્ય ગન્ધસ્ય ભાવનાં શૃણુ પાર્વતિ ।
સૌરાષ્ટ્રં ચાજમોદં ચ સર્જીં સીસમેવ ચ

મર્દયેચ્છિગ્રુતોયેન ગન્ધકં તેન ભાવયેત્ ।
સપ્તાહં મર્દિતં ગન્ધં ચારયેત્પારદસ્ય ચ

રાગં ધત્તે રસેન્દ્રસ્ય બીજાનાં પાકજારણે ।
પક્ષચ્છેદે રસેન્દ્રસ્ય શ્રેષ્ઠઃ સ્યાત્ સર્વકર્મણિ

પલાશપુષ્પસ્વરસૈઃ શાકવૃક્ષચ્છદદ્રવૈઃ ।
વિષ્ણુક્રાન્તાદ્રવૈર્ગન્ધં ભાવયેત્સપ્તવાસરમ્

તં ગન્ધં ચારયેત્સૂતે ઇષ્ટકાયન્ત્રયોગતઃ ।
<અમ્રચારણે શ્રેષ્ઠા દિવ્યમૂલ્યઃ>
અથાભ્રચારણે શ્રેષ્ઠા દિવ્યમૂલીર્વદામિ તે

વજ્રી રંભા હંસપદી ચિઞ્ચિકા વ્યાઘ્રપાદિકા ।
મણ્ડૂકી બૃહતી પુઙ્ખા કુમારી લાઙ્ગલી તથા

સર્પાક્ષી ચાગ્નિધમની શઙ્ખપુષ્પીન્દ્રવારુણી ।
ષણ્ડજારી ચ કર્કોટી વિખ્યાતા દિવ્યમૂલિકા

<ગન્ધકાભ્રકચારણમ્>
અથાતશ્ચારણં કર્મ પ્રવક્ષ્યામિ સમાસતઃ ।
ધાન્યાભ્રકં દ્રુતે ગન્ધે સમં ક્ષિપ્ત્વા નિયોજયેત્

ખ્યાતો ગન્ધાભ્રયોગોઽયં શ્રેષ્ઠશ્ચારણકર્મણિ ।
સમુખં નિર્મુખં વાપિ પારદં દશનિષ્કકમ્

ગન્ધાભ્રયોગનિષ્કે દ્વે પિષ્ટં કુર્યાદ્યથા તથા ।
તં પિષ્ટં નાગપિષ્ટ્યાથ સમયા પરિવેષ્ટયેત્

હેમકર્મણિ વઙ્ગસ્ય પિષ્ટ્યા રજતકર્મણિ ।
તામ્રપિષ્ટ્યા દેહસિદ્ધૌ વેષ્ટયેત્પરમેશ્વરિ

તાં પિષ્ટિં વિદ્રુતે ગન્ધે વિપચેદ્દિવસત્રયમ્ ।
તાં પિષ્ટિં દીપિકાયન્ત્રે પાચયેત્પાતયેદધઃ

તં રસં પૂર્વવત્પિષ્ટિં કુર્યાદ્વેષ્ટનવર્જિતામ્ ।
ત્રિદિનં વિદ્રુતે ગન્ધે વિપચેત્પાતયેદધઃ

તં રસં તપ્તખલ્વે તુ ચતુઃષષ્ટિગુણં ક્ષિપેત્ ।
ભાગૈકમભિષિક્તાભ્રં મર્દ્યં દિવ્યૌષધૈર્દિનમ્

તત્ક્ષિપેચ્ચારણાયન્ત્રે જમ્બીરરસસંયુતે ।
તીવ્રાતપે દિનં સ્થાપ્યં સૂતશ્ચરતિ તદ્ઘનમ્

એવં પુનઃ પુનર્ગર્ભપિષ્ટીગ્રાસક્રમાત્મકમ્ ।
પત્ત્રાભ્રચારણં પ્રોક્તમેવં સત્વાભ્રચારણમ્

એવં કુર્યાદ્ યથાશક્યં ચારણં પરમેશ્વરિ ।
રસેઽભ્રં ચારયેત્પૂર્વં ચતુઃષષ્ટિતમાંશકમ્

દ્વાત્રિંશત્તમભાગં સ્યાત્તદેતત્ષોડશાંશકમ્ ।
અષ્ટમાંશં ચતુર્થાંશં દ્વિતીયાંશં સમં ક્રમાત્

દ્વિગુણં ચતુર્ગુણં ચાષ્ટગુણં ષોડશકં ગુણમ્ ।
દ્વાત્રિંશદ્ગુણમેવં સ્યાત્ચતુઃષષ્ટિગુણં ક્રમાત્

પક્ષચ્છેદસ્ત્વદોષત્વં લઘુતા ગ્રાસયોગ્યતા ।
મુખિતાગ્નિસહત્વં ચ વ્યાપિત્વં ગતિહીનતા

રસેન્દ્રસ્યાનવસ્થત્વં ચ ભવેદભ્રકચારણાત્ ।
<જારણા>
યસ્યાહમપિ તુષ્ટઃ સ્યાં તસ્ય સૂતેન્દ્રજારણે

મતિર્ભવેન્ન સન્દેહો જારણા ભુક્તિમુક્તિદા ।
દુર્લભા જારણા દેવિ વિના ભાગ્યં ન લભ્યતે

જારણા દ્વિવિધા બાલજારણા વૃદ્ધજારણા ।
<જારણે ક્રમઃ>
ગગનં જારયેત્પૂર્વં સર્વસત્વાન્યતઃ પરમ્

દ્વંદ્વાનિ સર્વલોહાનિ પક્વબીજાનિ ભૈરવિ ।
પદ્મરાગાદિરત્નાનિ જારયેચ્ચ યથાક્રમમ્

<જારણાય અભ્રકસત્વનિર્માણપ્રકારઃ, પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
જારણાર્હં વ્યોમસત્વં રસરાજસ્ય વક્ષ્યતે ।
ધાન્યાભ્રકં ચ વિધિવન્મારયેદ્વજ્રસંજ્ઞકમ્

અભિષેકં પૂર્વવત્ સ્યાત્ તસ્મિન્ તાપ્યં દશાંશકમ્ ।
પઞ્ચમાહિષગવ્યશ્ચ મર્દયેત્કર્ષસન્નિભાઃ

કુર્વીત વટિકાઃ કોષ્ઠીયન્ત્રે સત્વં વિપાતયેત્ ।
સત્વસ્ય ચ ચતુર્થાંશં તાપ્યે મૂષાગતં ધમેત્

એવં કૃત્વા ચતુર્વારં તત્સત્વં રસજારણે ।
રસાયને ચ ભૈષજ્યે શ્રેષ્ઠં સકલકર્મણિ

<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
મૃતાભ્રં તચ્ચતુર્થાંશં નાગં તત્પાદમાક્ષિકમ્ ।
પઞ્ચભિર્માહિષૈર્ગવ્યૈઃ પાતયેત્સત્ત્વમુજ્જ્વલમ્

તત્સત્વં તચ્ચતુર્થાંશં માક્ષિકં તત્સમાં શિલામ્ ।
ધમેત્પ્રલિપ્તમૂષાયાં સત્વં સ્યાદ્ધેમસન્નિભમ્

એવં કુર્યાચ્ચતુર્વારં તત્સત્વં ગ્રસતે રસઃ ।
<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
મૃતાભ્રકં ષોડશાંશં તચ્ચતુર્થાંશકં ત્રપુ

તત્સમં તાલકં ક્ષિપ્ત્વા પઞ્ચમાહિષગવ્યતઃ ।
સત્ત્વં નિપાતયેત્તચ્ચ ચતુર્થં હરિતાલકમ્

ક્ષિપ્ત્વા ક્ષિપ્ત્વા ચતુર્વારં તત્સત્વં ગ્રસતે રસઃ ।
<ચતુર્થઃ પ્રકારઃ, અભ્રકસત્ત્વમૃદૂકરણમ્>
વજ્રમૂષાગતં કૃત્વા ઘનસત્વં ચ તત્સમમ્

કચં ચ ટઙ્કણં ક્ષિપ્ત્વા રુદ્ધ્વા તીવ્રાગ્નિના ધમેત્ ।
તત્ક્ષિપેદમ્લવર્ગેણ ચિઞ્ચાબીજં સ્નુહીદલમ્

પિષ્ટ્વા તસ્મિન્પુનસ્તદ્વત્કાચટઙ્કણયોગતઃ ।
ધમેદેવં સપ્તવારં સેચનં ચ પુનઃ પુનઃ

તદભ્રસત્ત્વં શુભ્રં સ્યાન્મૃદુ સ્યાચ્ચારણોદિતમ્ ।
<પઞ્ચમઃ પ્રકારઃ>
રસેન્દ્રં ટઙ્કણં તાપ્યં ભાગૈકૈકં પૃથક્પૃથક્

ત્રિભાગં શોધિતં નાગં મૃતાભ્રં દશભાગકમ્ ।
યવક્ષારં ચ દગ્ધોર્ણાં સર્જક્ષારં ચ ગુગ્ગુલુમ્

અજાપઞ્ચાઙ્ગસંયુક્તમ્ અમ્લમૂત્રગણૈર્યુતમ્ ।
મર્દયેત્પૂર્વવત્સત્વં પાતયેન્મૃદુ નિર્મલમ્

<દ્વન્દ્વમેલાપનાય મૂષાલેપઃ: પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
દ્વન્દ્વમેલાપને મૂષાલેપં વક્ષ્યામિ પાર્વતિ

મેષશૃઙ્ગં ખુરં ગુઞ્જા ટઙ્કણં ચ વિષં સમમ્ ।
સ્થૂલભેકસ્ય વસયા પિષ્ટ્વા મૂષાં પ્રલેપયેત્

મિલન્તિ સર્વસત્વાનિ મૂષાયાં ચૂર્ણિતાનિ ચ ।
ગુગ્ગુલું ધાતકીપુષ્પં ગુડં ક્ષારત્રયં સમમ્

સ્તન્યૈઃ પિષ્ટ્વાથ મૂષાયાં લેપનં દ્વન્દ્વમેલનમ્ ।
<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
અશ્મભેદી લાઙ્ગલી ચ ભૂલતા ચ મરીચકઃ

કાર્પાસસ્ય ફલં શક્રગોપશ્ચૈતાંશ્ચ મર્દયેત્ ।
નારીસ્તન્યેન તેનૈવ મૂષામન્તઃ પ્રલેપયેત્

તસ્યાં મિલન્તિ સત્વાનિ સર્વાણિ ચ મહારસાઃ ।
હેમમુખ્યાનિ લોહાનિ ચણ્ડાગ્નિધમનેન ચ

<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
ચુચુન્દર્યાશ્ચ પિશિતં ટઙ્કણં ચ વિષં સમમ્ ।
મર્દયિત્વા ચ મૂષાન્તર્લેપયેત્તત્ર નિક્ષિપેત્

દ્વન્દ્વયોગ્યં તુ યદ્યત્સ્યાત્તત્સર્વં ધમનાન્મિલેત્ ।
<ચતુર્થઃ પ્રકારઃ>
ભસ્મીકૃતમપામાર્ગં કઙ્ગુણીતૈલમર્દિતમ્

મૂષાયાં લેપયેત્તેન દ્વન્દ્વદ્રવ્યં વિનિક્ષિપેત્ ।
મિલેત્તીવ્રાગ્નિધમનાત્તત્તન્મારકવાપનાત્

<દ્વન્દ્વમેલાપનમ્>
અત એવ પ્રવક્ષ્યામિ દ્વન્દ્વમેલાપનં શૃણુ ।
વર્ષાભૂકદલીકન્દકાકમાચીપુનર્નવમ્

સ્વર્ણં નરકપાલં ચ ગુઞ્જા ટઙ્કણમભ્રકમ્ ।
સત્વં મૂષાગતં ધ્માતં હેમાભ્રં મિલતિ ક્ષણાત્

અભ્રકં ચૂર્ણયિત્વા તુ કાકમાચીરસપ્લુતમ્ ।
કપિત્થતોયસંયુક્તં સૂતટઙ્કણસંયુતમ્

વઙ્ગપત્રાન્તરે ન્યસ્તં ધ્માતં વઙ્ગાભ્રકં મિલેત્ ।
આવર્ત્ય કટુતૈલેન ભસ્માપામાર્ગજં ક્ષિપેત્

હેમાભ્રં નાગતાપ્યેન તારાભ્રં હરિતાલકાત્ ।
ગન્ધકેન તુ શુલ્વાભ્રં તીક્ષ્ણાભ્રં સિન્ધુહિઙ્ગુલાત્

વઙ્ગાભ્રં હરિતાલેન નાગાભ્રં શિલયા મિલેત્ ।
લાઙ્ગલી ચમરીકેશાઃ કાર્પાસાસ્થિ કુલત્થકમ્

ભૂલતા ચાશ્મદમની સ્ત્રીસ્તન્યં સુરગોપકઃ ।
દ્વન્દ્વે પ્રલિપ્તમૂષાયાં સુધ્માતાસ્તીવ્રવહ્નિના

કાન્તાભ્રશૈલવિમલાઃ મિલન્તિ સકલાઃ ક્ષણાત્ ।
અથ ચુચ્છુન્દરીમાંસં વિષટઙ્કણયોજિતમ્

મૂષાપ્રલેપાત્કુરુતે સર્વદ્વન્દ્વેષુ મેલનમ્ ।
જૌરભ્રમરશૃઙ્ગં ચ મણ્ડૂકસ્ય વસામિષમ્

ગુઞ્જાટઙ્કણલેપેન સર્વસત્વેષુ મેલનમ્ ।
ટઙ્કણોર્ણાગિરિજતુકર્ણાક્ષીમલકર્કટૈઃ

મિલન્તિ સર્વદ્રવ્યાણિ સ્ત્રીસ્તન્યપરિપેષિતૈઃ ।
ધાતકીગુગ્ગુલુગુડસર્જયાવકટઙ્કણૈઃ

સ્ત્રીસ્તન્યપેષિતં શસ્તં દ્વન્દ્વં સ્યાત્તુ રસાયને ।
સૂક્ષ્મચૂર્ણં તુ યત્ કિંચિત્ પૂર્વકલ્કેન સંયુતમ્

અન્ધમૂષાગતં ધ્માતં સંકરં મિલતિ ક્ષણાત્ ।
વાપિતં તાપ્યરસકસસ્યકૈર્દરદેન ચ

સ સત્વં સ્યાદ્ અનિબિડં દૃઢં ધ્માતં મિલેત્તતઃ ।
રસોપરસલોહાનિ સર્વાણ્યેકત્ર મેલયેત્

<પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
અન્યોન્યં દ્વંદ્વતાં યાન્તિ દ્રવન્તિ સલિલં યથા ।
વજ્રાભ્રસત્ત્વચૂર્ણં તુ યત્ કિંચિલ્ લોહચૂર્ણકમ્

દ્વયં સમં તયોસ્તુલ્યમ્ અરિવર્ગં વિનિક્ષિપેત્ ।
દ્વન્દ્વમેલનમૂષાયાં ધમનાન્મેલનં ભવેત્

<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
મર્દયેટ્ટઙ્કણં રમ્ભાકન્દતોયેન લેપયેત્ ।
મૂષાં શ્વેતાભ્રકં વઙ્ગં ધમનાન્મિલતિ પ્રિયે

<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
વનશિગ્રુષ્ટઙ્કણશ્ચ ગુઞ્જા ચ નૃકપાલકમ્ ।
પિષ્ટ્વા યોષિત્સ્તન્યનીરૈસ્તેન મૂષાં પ્રલેપયેત્

વઙ્ગશ્વેતાભ્રસત્વં ચ ચૂર્ણયિત્વા ક્ષિપેદ્ધમેત્ ।
અસંશયં મિલન્ત્યેવ શ્રેષ્ઠં રજતકર્મણિ

<ચતુર્થઃ પ્રકારઃ>
શ્વેતાભ્રસત્વં સંચૂર્ણ્ય તચ્ચતુર્થાંશપારદમ્ ।
સૂતતુલ્યં ટઙ્કણં ચ મર્દયેત્ કાકમાચિજૈઃ

દ્રવૈસ્તદ્ગોલકં કૃત્વા વઙ્ગપત્રેણ વેષ્ટયેત્ ।
શ્વેતાભ્રસત્વતુલ્યેન લિપ્તમૂષાગતં ધમેત્

ભવેત્ સમ્મેલનં સમ્યક્ મુખ્યઃ સ્યાદ્રૂપ્યકર્મણિ ।
<વજ્રહેમમેલાપને મૂષાલેપઃ: પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
અથાતો વજ્રકનકદ્વન્દ્વમેલાપ્રલેપનમ્

ગુઞ્જા કાન્તમુખં તુલ્યં દ્વન્દ્વયોર્દ્વિગુણં બલિમ્ ।
સ્તન્યેન યોષિતાં પિષ્ટ્વા મૂષાયામન્તરે તથા

મેલયેદ્વજ્રમેલાપોઽયં કથિતો મયા ।
<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
શિલાધાતુઃ કાન્તમુખં શશદન્તાશ્ચ ગન્ધકઃ

અમ્લવેતસકં તુલ્યં પિષ્ટ્વા મૂષાં પ્રલેપયેત્ ।
હેમવજ્રં મિલત્યેવ મૂષાયાં નાત્ર સંશયઃ

<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
કુલીરાસ્થિ શિલાધાતુ મહિષીકણદૃઙ્મલમ્ ।
ટઙ્કણોર્ણાસમં સર્વં કાન્તાસ્તન્યેન મર્દયેત્

અનેન લેપયેન્મૂષાં હેમવજ્રં મિલત્યલમ્ ।
<ચતુર્થઃ પ્રકારઃ>
કાન્તાસ્યં ટઙ્કણં બાલવત્સવિડ્ભ્રમરાસ્થિ ચ

મનુષ્યચિકુરાસ્થીનિ સ્ત્રીસ્તન્યેન વિમર્દયેત્ ।
અનેન લિપ્તમૂષાયાં હેમવજ્રં મિલેદ્ધ્રુવમ્

<પઞ્ચમઃ પ્રકારઃ>
તાપ્યટઙ્કણભૂનાગકાન્તકાચમધૂનિ ચ ।
કુલીરાસ્થિ સ્નુહીક્ષીરમર્કક્ષીરં સમં સમમ્

સ્તન્યેન મર્દયેત્સર્વં મૂષાલેપં તુ કારયેત્ ।
મૂષાલેપો ભવેદેષ વજ્રહાટકમેલનઃ

વજ્રં ભસ્મીભવેદ્યૈસ્તૈર્મૂષામન્તર્વિલેપયેત્ ।
ધમેત્તીવ્રાગ્નિના હેમવજ્રમેલાપનં ભવેત્

<વજ્રહેમમેલાપનમ્; પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
અથાતો મેલનં વક્ષ્યે વજ્રહેમ્નોઃ સુરેશ્વરિ ।
સ્વર્ણં દ્વાદશભાગં સ્યાત્તદર્ધં શુદ્ધપારદમ્

રસેન્દ્રાર્ધં નાગભસ્મ નાગાર્ધં મૃતવજ્રકમ્ ।
એતચ્ચતુષ્ટયં ચામ્લૈર્મર્દયેત્તપ્તખલ્વકે

ઉદ્ધૃત્ય દ્વન્દ્વમેલાપે મૂષાયાં રોધયેદ્ધમેત્ ।
હઠાત્તચ્ચ મિલત્યેતન્નાત્ર કાર્યા વિચારણા

<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
ભાવયેચ્છારિવાક્ષીરે મૃતં વજ્રં દિનં તતઃ ।
મર્દયેદ્ગોલકં કૃત્વા શેષયેચ્ચૈકભાગકમ્

ત્રિભાગં રસરાજં ચ ચતુર્ભાગં સુવર્ણકમ્ ।
અમ્લેન મર્દયેત્પિષ્ટિં કૃત્વા તદ્ગોલકમ્

તત્પિષ્ટ્વા વેષ્ટયેત્તચ્ચ ભૂર્જપત્રેણ વેષ્ટયેત્ ।
પક્ષં ન્યસેદ્ધાન્યરાશૌ તદુદ્ધૃત્ય પુનઃ પુનઃ

ધમેદ્ધઠાન્મિલત્યેવ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ।
<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
વજ્રં ષોડશભાગેન હેમપત્રેણ વેષ્ટયેત્

તત્ક્ષિપેલ્લિપ્તમૂષાયાં સ્વર્ણાંશં શ્વેતકાચજમ્ ।
ચૂર્ણં વા નૃકપાલં વા ચૂર્ણં કૃત્વા વિનિક્ષિપેત્

નિરુધ્ય ચ ધમેત્તીવ્રમેવં કુર્યાત્પુનઃ પુનઃ ।
ક્ષિપ્ત્વા ક્ષિપ્ત્વા શ્વેતકાચં નૃકપાલમથાપિ વા

સપ્તધૈવં મિલત્યેવ પુનરેવં વિધીયતે ।
અસ્ય હેમ્નઃ ષોડશાંશં મૃતં વજ્રં વિનિક્ષિપેત્

પૂર્વવલ્લિપ્તમૂષાયાં કાચં વા નૃકપાલકમ્ ।
ક્ષિપ્ત્વા ક્ષિપ્ત્વા ધમેત્તીવ્રં સપ્તવારં મિલત્યલમ્

એવં તૃતીયવારં ચ કુર્યાદેવં ચતુર્થકમ્ ।
<દ્વન્દ્વિતાનામભિષેકઃ>
અથાતો દ્વંદ્વિતાનાં ચ પ્રવક્ષ્યામ્યભિષેચનમ્

કાસીસં પઞ્ચલવણં માક્ષીકં ગન્ધકં તથા ।
કાંક્ષી ક્ષારત્રયં તુલ્યમારનાલેન મર્દયેત્

તત્કલ્કમ્ આતપે તામ્રપાત્રે સંસ્થાપયેત્ત્ર્યહમ્ ।
તસ્મિન્ક્ષિપેદ્દ્રુતં નાગંશતધા તદ્દ્રુતં દ્રુતમ્

તામ્રપાત્રસ્થસૌવીરૈર્ ભાવયેચ્છતવારકમ્ ।
દ્વંદ્વિતં તચ્ચરેત્સૂતો યત્ કિંચિજ્ જારણાર્હકમ્

રૂપ્યકર્મણિ વઙ્ગં સ્યાન્નાગં સ્યાદ્ધેમકર્મણિ ।
<પક્વબીજવિધાનમ્>
અથાતઃ સમ્પ્રવક્ષ્યામિ પક્વબીજં સુરાર્ચિતે

<પ્રથમં વિધાનમ્>
સુવર્ણે વિદ્રુતે તુલ્યં નાગાભ્રં દ્વંદ્વિતં પ્રિયે ।
વાહયેદ્દ્વાદશગુણં સ્વર્ણશેષં યથા ધમેત્

પક્વબીજમ્ ઇદં ખ્યાતં જારયેત્પારદે ક્રમાત્ ।
<દ્વિતીયં વિધાનમ્>
પીતાભ્રસત્વં સ્વર્ણં ચ સમાંશં દ્વંદ્વિતં ધમેત્

વાહયેદ્ દ્વાદશગુણં સ્વર્ણશેષં યથા ધમેત્ ।
પુનઃ પીતાભ્રસત્વં ચ વહેદ્દશગુણં શનૈઃ

સ્વર્ણશેષં ભવેદ્ યાવત્ પક્વબીજમ્ ઇદં ભવેત્ ।
<તૃતીયં વિધાનમ્>
નાગાર્કવ્યોમરસકં ચતુસ્ત્રિર્દ્વ્યેકભાગિકમ્

ચૂર્ણયેલ્લિપ્તમૂષાયામ્ અન્ધયેચ્ચ ધમેદ્દૃઢમ્ ।
માક્ષિકેણ ચ તત્ખોટં સંપેષ્યામ્લૈઃ પુટે પચેત્

પુનસ્તત્સમમાક્ષીકમમ્લૈઃ પિષ્ટ્વા પુટે પચેત્ ।
એવં પઞ્ચપુટં દત્ત્વા તદ્દ્રુતે હેમ્નિ વાહયેત્

ધમેદ્દશગુણં યાવત્ તાવત્ સ્યાત્ પક્વબીજકમ્ ।
<ચતુર્બીજક્રમઃ>
અથાતઃ સમ્પ્રવક્ષ્યામિ ચતુર્બીજં વરાનને

હેમતારાહિકુટિલબીજાન્યેતાનિ તત્ત્વતઃ ।
હેમબીજં નાગબીજં શસ્યતે હેમકર્મણિ

તારબીજં વઙ્ગબીજં કથિતે રૂપ્યકર્મણિ ।
હેમબીજં તારબીજં ભવેતાં ચ રસાયને

નાગબીજં વઙ્ગબીજં ન રસાયનકર્મણિ ।
ચત્વાર્યેતાનિ બીજાનિ ભવેયૂ રોગશાન્તયે

અન્યથા નૈવ યોજ્યાનિ બીજાન્યેતાનિ શામ્ભવિ ।
<હેમબીજવિધાનમ્, પ્રથમં હેમબીજમ્>
ગન્ધકં સસ્યકં વાપિ માક્ષીકં વાથ તાલકમ્

શિલાં ચ વિમલાં વાપિ વૈક્રાન્તં વાઞ્જનં ચ વા ।
ખર્પરં વા કાન્તમુખં વા ચૂર્ણયિત્વા સમાંશકમ્

શતવારાન્દ્રુતે હેમ્નિ વાહયેચ્ચ પુનઃ પુનઃ ।
<દ્વિતીય નાગભસ્મસિદ્ધં હેમબીજમ્>
સૂતહિંગુલકંકુષ્ઠલોહપર્પટિકાભ્રકમ્

મૃતાર્કમાક્ષીકશિલાવિમલાંશ્ચ સમાંશકાન્ ।
એતાન્નાગકલાભાગાન્ સ્નુહ્યર્કપયસા પ્રિયે

મર્દયેત્તેન પત્રાણિ શુદ્ધનાગસ્ય લેપયેત્ ।
પુટેદ્દ્વાત્રિંશતિપુટે નાગો ભસ્મતિ તદ્વહેત્

સમં સમં ચ શતધા વિદ્રુતે પૂર્વવાહિતે ।
સુવર્ણે ચ તથા હેમશેષં તાવદ્ધમેદ્દૃઢમ્

<તૃતીયં વઙ્ગભસ્મસિદ્ધં હેમબીજમ્>
અથવા ભસ્મયેદ્વઙ્ગં તાલશઙ્ખાભ્રપારદૈઃ ।
ચિઞ્ચાક્ષારૈસ્ત્રપુસમૈઃ સ્નુહ્યર્કક્ષીરમર્દિતૈઃ

પુટેત્ ષોડશભિસ્તચ્ચ શતધા હેમ્નિ વાહયેત્ ।
<ચતુર્થં તામ્રભસ્મસિદ્ધં હેમબીજમ્>
અથવા મારયેચ્છુલ્બમૂર્ધ્વાધો ગન્ધકં સમમ્

ક્ષિપ્ત્વા પુટેદ્ અષ્ટવારં તત્તામ્રં હેમ્નિ વાહયેત્ ।
<પઞ્ચમં તીક્ષ્ણભસ્મસિદ્ધં હેમબીજમ્>
અથવા મારયેત્તીક્ષ્ણં તીક્ષ્ણતુલ્યં ચ હિંગુલમ્

સ્ત્રીસ્તન્યૈર્ મર્દયિત્વા તુ પુટેદથ કલાંશકમ્ ।
તીક્ષ્ણસ્ય હિંગુલં દત્ત્વા મર્દયેત્ પુટયેત્ ક્રમાત્

એવં તત્ ષોડશપુટૈઃ તત્તીક્ષ્ણં હેમ્નિ વાહયેત્ ।
શતધા હેમ તદિશં વિદ્રુતે હેમ્નિ વાહયેત્

<ષષ્ઠં હેમબીજમ્>
તદ્ધેમ્નિ દ્વિગુણં તાપ્યં પૂર્ણિતં તદ્ધમેદ્દૃઢમ્ ।
તચ્ચૂર્ણયેદ્ દ્વિત્રિપુટૈઃ પઞ્ચભિર્ મારિતં ભવેત્

તદ્વાહયેદ્દશગુણં દ્રુતે હેમ્નિ ધમન્ ધમન્ ।
તદેવ જાયતે દિવ્યં સર્વસિદ્ધિપ્રદાયકમ્

હેમબીજમિદં ખ્યાતં હિતં સ્યાદ્રસજારણે ।
<સપ્તમં હેમબીજમ્>
સસ્યકાભ્રકવૈક્રાંતસત્વં સ્વર્ણમહિં રવિમ્

તીક્ષ્ણં ચ ચૂર્ણયેલ્લિપ્તમૂષાયાં ચાન્ધ્રિતં ધમેત્ ।
પુનઃ પ્રકટમૂષાયાં ધમેત્તસ્મિન્દ્રુતે સતિ

માક્ષિકં નિક્ષિપેત્ કિંચિત્ કિંચિદ્ દત્ત્વા પુનઃ પુનઃ ।
યાવત્સ્વર્ણાવશેષં સ્યાત્ તતસ્તસ્મિન્ વિનિક્ષિપેત્

સ્વર્ણં નાગં રવિં તીક્ષ્ણં પૂર્વવચ્ચ ધમેત્ક્રમાત્ ।
વાહયેન્માક્ષિકં તદ્વદ્ધમેત્ સ્વર્ણાવશેષકમ્

હેમબીજમિદં ખ્યાતં હિતં સ્યાદ્રસજારણે ।
<અષ્ટમં હેમબીજમ્>
સમાંશં ચૂર્ણયેદભ્રં સત્વં તામ્રમયં શુભમ્

અભ્રકાદ્દ્વિગુણં ધૌતં તાપ્યં સર્વં ધમેદ્ધઠાત્ ।
મૂષાયાં દ્વન્દ્વલિપ્તાયાં તત્ખોટં ચૂર્ણયેત્તતઃ

મર્દ્યં દિવ્યૌષધિરસૈઃ સંપુટે રોધયેદ્દૃઢમ્ ।
પચેદ્ગજપુટે તદ્વચ્ચૂર્ણયેન્મર્દયેત્પુટેત્

એવં પઞ્ચપુટૈઃ પક્વં તદ્વહેત્કનકે દ્રુતે ।
યાવદ્દશગુણં તાવન્મૂષાયાં પ્રકટે ધમેત્

તતસ્તસ્મિન્ શુદ્ધતાપ્યં ક્ષિપ્ત્વા ક્ષિપ્ત્વા ધમેદ્ધમેત્ ।
યાવત્સ્વર્ણાવશેષં સ્યાત્સ્વર્ણબીજમિદં પ્રિયે

<નવમં હેમબીજમ્>
તીક્ષ્ણાર્કનાગભસ્માનિ તાપ્યચૂર્ણં સમં સમમ્ ।
એતદ્દ્રુતે વહેદ્ધેમ્નિ યાવદ્દશગુણં ભવેત્

તાવત્સ્વર્ણાવશેષં સ્યાત્સ્વર્ણબીજમિદં પ્રિયે ।
<દશમં હેમબીજમ્>
મૃતતારાર્કતીક્ષ્ણાયઃ સમં સર્વં ધમેદ્દૃઢમ્

મૂષાયાં દ્વન્દ્વલિપ્તાયાં તત્ખોટં ચૂર્ણયેત્તતઃ ।
તચ્ચૂર્ણં દ્રાવિતે સ્વર્ણે વાહયેચ્ચ શનૈઃ શનૈઃ

યાવદ્દશગુણં પશ્ચાત્તાપ્યચૂર્ણં ક્ષિપન્ક્ષિપન્ ।
ધમેત્સ્વર્ણાવશેષં સ્યાદ્ધેમબીજમિદં પ્રિયે

<એકાદશં હેમબીજમ્>
નાગમેકં ચતુસ્તામ્રં સત્ત્વં રસકસમ્ભવમ્ ।
મૂષાયાં દ્વન્દ્વલિપ્તાયાં સર્વં ધ્માતં વિચૂર્ણયેત્

તચ્ચૂર્ણં વાહયેત્સ્વર્ણે વિદ્રુતે ષડ્ગુણં શનૈઃ ।
સ્વર્ણશેષં ભવેદ્ યાવત્ તાવત્ સ્યાત્ સ્વર્ણબીજકમ્

<દ્વાદશં હેમબીજમ્>
તાપ્યેન મારયેત્તામ્રં તન્નાગે વાહયેચ્છનૈઃ ।
યાવચ્છતગુણં તાપ્યં ચૂર્ણં ક્ષિપ્ત્વા ધમન્ધમન્

તદ્વાહયેદ્ધમેદ્ધેમ્નિ ક્રમાદ્ દ્વાત્રિંશતં ગુણમ્ ।
સ્વર્ણશેષં ભવેદ્યાવત્ તાવત્સ્યાદ્ધેમબીજકમ્

<ત્રયોદશં હેમબીજમ્>
ભાગૈકં ખર્પરીસત્વં દ્વિભાગં ચાભ્રસત્વકમ્ ।
ત્રિભાગં તામ્રચૂર્ણં ચ લિપ્તમૂષાગતં ધમેત્

તત્ખોટં ચૂર્ણયેત્તાપ્યં તુલ્યમમ્લૈર્વિમર્દયેત્ ।
તત્ક્ષિપેત્સંપુટે રુદ્ધ્વા પુટેલ્લઘુપુટે પુનઃ

એવં પઞ્ચપુટૈઃ પક્વં તચ્ચૂર્ણં વાહયેદ્દ્રુતે ।
સહસ્રગુણિતં હેમ્નિ યાવત્સ્વર્ણાવશેષિતમ્

તાવત્તાપ્યં વહેદ્યુક્ત્યા સ્યાદિદં હેમબીજકમ્ ।
<ચતુર્દશં હેમવીજમ્>
ભાગૈકમભ્રસત્વં ચ દ્વિભાગં શુદ્ધતામ્રકમ્

ચૂર્ણયેલ્લિપ્તમૂષાયાં ક્ષિપ્ત્વા રુદ્ધ્વા ધમેદ્દૃઢમ્ ।
તતસ્તં ચૂર્ણયેત્તાપ્યં તુલ્યમમ્લેન મર્દયેત્

તદ્ રુદ્ધ્વા સંપુટે પચ્યાત્પુટે તચ્ચૂર્ણયેત્પુનઃ ।
પૂર્વવન્માક્ષિકે ક્ષિપ્ત્વા મર્દયેત્પાતયેત્પ્રિયે

એવં પઞ્ચપુટે કાર્યે તચ્ચૂર્ણં વાહયેત્પ્રિયે ।
સ્વર્ણે શતગુણં યાવત્તાવત્સ્યાદ્ધેમબીજકમ્

<પઞ્ચદશં હેમબીજમ્>
માક્ષિકં ગન્ધપાષાણં હરિતાલં મનઃશિલામ્ ।
વૈક્રાન્તકં કાન્તમુખં સસ્યકં વિમલાંજને

રસકં ચાપિ શતશશ્ચૂર્ણિતં હેમ્નિ વાહયેત્ ।
લોહપર્પટિકાતાપ્યકઙ્કુષ્ઠવિમલાભ્રકૈઃ

મૃતશુલ્બશિલાસૂતસ્નુહ્યર્કક્ષીરહિઙ્ગુલૈઃ ।
નાગો નિર્જીવતાં યાતિ યોગૈઃ પુનઃ પુનઃ

રસતાલકશુદ્ધચિંચાક્ષારૈસ્તથા ત્રપુ ।
મૃતં નાગં મૃતં વઙ્ગં શુલ્બં તીક્ષ્ણં ચ વા મૃતમ્

એકૈકમ્ ઉત્તમે હેમ્નિ વાહયેત્સુરવન્દિતે ।
નિરુદ્ધે પન્નગે હેમ્નિ નિર્વ્યૂઢે શતસંગુણૈઃ

<હેમ્નિ નાગાદિનિર્વહણેન વર્ણવ્યત્યાસઃ>
નાગજીર્ણં રોચનાભં હારીતં તામ્રવાહિતમ્ ।
તીક્ષ્ણજીર્ણં રવિસમં વઙ્ગજીર્ણં જપાનિભમ્

<પ્રથમં તારબીજમ્>
શ્વેતાભ્રસત્વં તીક્ષ્ણં ચ તાપ્યં ચ વિમલાં તથા ।
ખર્પરં ચ સમં સર્વં કુટિલં ચ ચતુર્ગુણમ્

ધમેત્સર્વં ચૂર્ણયેચ્ચ ભસ્મયેત્ પુટપઞ્ચકૈઃ ।
તારે દ્રુતે શતગુણં વાહયેચ્ચ શનૈઃ શનૈઃ

તારબીજમ્ ઇદં ખ્યાતં જારણે પરમં હિતમ્ ।
<દ્વિતીયં તારબીજમ્>
યથા તાપ્યેન કુટિલં તથા તાપ્યેન મારયેત્

તદ્ભાગં ચ સમં તાલં તત્સમં રજતે દ્રુતે ।
ત્રિંશદ્ગુણં ભવેદ્ યાવત્ તાવદ્ વાહ્યં ક્રમેણ ચ

તારબીજમિદં ખ્યાતં પારદે તચ્ચ જારયેત્ ।
<તૃતીયં તારબીજમ્>
તીક્ષ્ણં વઙ્ગં ચ વિમલાં સમાંશં ચૂર્ણયેત્પ્રિયે

દ્વન્દ્વમેલોપલિપ્તાયાં ધમેત્ તત્ખોટકં ભવેત્ ।
તત્ખોટં ચૂર્ણયેદ્ અમ્લૈર્ મર્દયેત્ પુટયેદિતિ

પઞ્ચવારં પ્રકુર્વીત ભસ્મ તજ્જાયતે પ્રિયે ।
તદ્ભસ્મ વિદ્રુતે તારે વાહયેચ્ચ સમં સમમ્

ધમન્ ધમન્ દશગુણં યાવદ્ ભવતિ ભૈરવિ ।
તારબીજમ્ ઇદં શ્રેષ્ઠં રસરાજસ્ય જારણે

<ચતુર્થં તારબીજમ્>
શ્વેતાભ્રસત્વં કુટિલં તારમાક્ષીકસત્વકમ્ ।
ત્રયં સમાંશં સંચૂર્ણ્ય લિપ્તમૂષાગતં ધમેત્

તચ્ચૂર્ણં વાહયેત્તારે તારતુલ્યં વિનિક્ષિપેત્ ।
યાવદ્દશગુણં તાવત્ તારમાક્ષીકવાપતઃ

તારબીજમ્ ઇદં પ્રોક્તં જારણે પરમં હિતમ્ ।
<પઞ્ચર્મં તારબીજમ્>
ત્રિદ્વ્યેકભાગાન્ દેવેશિ તીક્ષ્ણતાલામલાન્ ક્રમાત્

ચૂર્ણિતાન્ લિપ્તમૂષાયાં ક્ષિપ્ત્વા તીવ્રાગ્નિના ધમેત્ ।
તત્ખોટં ચૂર્ણયેદ્ અમ્લૈર્ મર્દયેત્ પુટયેદિતિ

સપ્તધા તદ્દ્રુતે તારે વાહ્યં દશગુણં તતઃ ।
ક્ષિપ્ત્વા ક્ષિપ્ત્વા તાલચૂર્ણં તારશેષં યથા ધમેત્

તારબીજમિદં શ્રેષ્ઠં જારણે પરમં હિતમ્ ।
<ષષ્ઠં તારબીજમ્>
ખર્પરી તાલશુભ્રાભ્રસત્ત્વકં તારમાક્ષિકમ્

તુલ્યં સર્વસમં વઙ્ગં સર્વં મૂષાગતં ધમેત્ ।
ચૂર્ણયેન્મર્દયેદમ્લૈઃ પુટેદેવં તુ સપ્તધા

તચ્ચૂર્ણં વાહયેત્તારે દ્રુતે દશગુણં ધમન્ ।
તારશેષં ભવેદ્ યાવત્ તાવત્ સ્યાત્ તારબીજકમ્

<સપ્તમં તારબીજમ્>
શ્વેતાભ્રસત્વં વઙ્ગં ચ દ્વન્દ્વં કુર્યાચ્ચ પૂર્વવત્ ।
તચ્ચૂર્ણે તાલકં દત્ત્વા પાદમમ્લૈર્વિમર્દયેત્

પુટેત્તસ્મિન્ક્ષિપેત્તાલં પૂર્વવન્મર્દનં પુટમ્ ।
એવં પઞ્ચપુટં કુર્યાત્તચ્ચૂર્ણં વાહયેદ્દ્રુતે

રજતે દ્વાદશગુણં તદ્ભવેત્તારબીજકમ્ ।
<અષ્ટમં તારબીજમ્>
શ્વેતાભ્રસત્વં વઙ્ગં ચ વઙ્ગાર્ધં તીક્ષ્ણચૂર્ણકમ્

તીક્ષ્ણાંશા તારવિમલા સર્વં મૂષાગતં ધમેત્ ।
તતસ્તચ્ચૂર્ણયેદમ્લૈઃ પિષ્ટ્વા રુદ્ધ્વા પુટેત્પચેત્

પઞ્ચવારં પુનસ્તચ્ચ વાહયેદ્રજતે દ્રુતે ।
યાવચ્છતગુણં તાવત્તાલકં ચ ક્ષિપન્ ધમેત્

તારશેષં ભવેદ્યાવત્ તાવત્સ્યાત્તારબીજકમ્ ।
<તામ્રબીજમ્>
તામ્રબીજં પ્રવક્ષ્યામિ જારણાર્થં રસસ્ય તુ

સ્વર્ણં તામ્રં સમં દેવિ તયોસ્તુલ્યં ચ માક્ષિકમ્ ।
ઊર્ધ્વાધો નિક્ષિપેલ્લિપ્તમૂષાયાં તદ્ધમેદ્દૃઢમ્

ધમેદેવં ચ દશધા દત્ત્વા દત્ત્વાથ માક્ષિકમ્ ।
તામ્રબીજમિદં ખ્યાતં ભાસ્વત્કિરણસંનિભમ્

<પ્રથમં નાગબીજમ્>
અભ્રકં રસકં તુલ્યં નાગભસ્મ ચતુર્ગુણમ્ ।
ધમયેચ્ચૂર્ણયેત્તચ્ચ માક્ષિકેણ ચ મારયેત્

એતત્સમં શિલાચૂર્ણમેકીકૃત્યાથ વાપયેત્ ।
તદ્ધમેત્સદૃશે હેમ્નિ વિદ્રુતે શતધા પ્રિયે

નાગબીજમિદં પ્રોક્તમેતત્સૂતે તુ જારયેત્ ।
<દ્વિતીયં નાગબીજમ્>
નાગબીજં પ્રવક્ષ્યામિ શ્રેષ્ઠં તદ્રસજારણે

રસકાભ્રકતામ્રેઽહિં ભાગવૃદ્ધ્યા ધમેત્તતઃ ।
માક્ષિકેણ હતં તચ્ચ બીજં નિર્વાહયેત્પ્રિયે

દ્વાત્રિંશાંશગુણં હેમ્નિ વઙ્ગં તાપ્યહતં વહેત્ ।
ત્રિંશદ્ગુણં શિલાવાપ્યં નાગબીજમુદાહૃતમ્

<વઙ્ગબીજક્રમઃ>
બીજં પ્રવક્ષ્યામિ વઙ્ગં તાલં ચ તાપ્યકમ્ ।
સમં ધમેચ્ચૂર્ણયેચ્ચ તત્સમં તાપ્યતાલકમ્

મર્દયેત્પુટયેદમ્લૈર્ભસ્મ સ્યાત્ષોડશૈઃ પુટૈઃ ।
તારે દ્રુતે શતગુણં વાહયેદ્વઙ્ગભસ્મ ચ

તત્તારે તાલકં દેવિ દ્વાત્રિંશદ્ગુણમાવહેત્ ।
વઙ્ગબીજમિદં જ્ઞેયમેતત્સૂતે તુ જારયેત્

<જારણે બિડયોગાઃ>
વિડયોગાન્પ્રવક્ષ્યામિ જારણાર્હાન્ સુરાર્ચિતે ।
<1. વડવાનલવિડઃ>
સૌવીરં ગન્ધકં કાંક્ષી કાસીસં વ્યોષસૈન્ધવમ્

સૌવર્ચલં સર્જિકા ચ માલતીતીરસમ્ભવમ્ ।
શિગ્રુમૂલરસૈઃ સર્વં ભાવયેત્સપ્તવાસરમ્

બિડોઽયં જારણે શ્રેષ્ઠો નામ્ના ચ વડબાનલઃ ।
<2. વૈશ્વાનરવિડઃ>
અર્કક્ષીરૈર્દગ્ધશઙ્ખં ભાવયેત્પુટયેત્પ્રિયે

શતધાયં વિડઃ પ્રોક્તો નામ્ના વૈશ્વાનરો મહાન્ ।
<3. જ્વાલામુખબિડઃ>
ગન્ધકં શઙ્ખચૂર્ણં ચ સૈન્ધવં ચ વિષં સમમ્

શતવારં ગવાં મૂત્રૈઃ શિગ્રુમૂલરસૈસ્તથા ।
ભાવિતો ઽયં બિડઃ પ્રોક્તો નામ્ના જ્વાલામુખઃ સ્મૃતઃ

<4. અગ્નિજિહ્વકબિડઃ>
પલાશસ્ય રસૈર્ભાવ્યં ટઙ્કણં શતધા પ્રિયે ।
લોહાનાં જારણે શ્રેષ્ઠો બિડો નામ્નાગ્નિજિહ્વકઃ

<5 વડબાબિડઃ>
કાન્તાસ્યં ગન્ધકં ચૂલી ચૈકૈકં લોહજારકમ્ ।
ચૂલીગન્ધકસિન્ધૂત્થતાલભૂખગટઙ્કણાન્

સક્ષારમૂત્રૈર્ વિપચેન્નામ્નાયં વડબામુખઃ ।
<6. મહાવૈશ્વાનરો વિડઃ>
દેવદાલિં મોક્ષકં ચ નિચુલં ચ પુનર્નવામ્

પલાશં કાઞ્ચનં વાસામેરણ્ડં વાસ્તુકં તિલમ્ ।
કદલીમપિ સર્વાઙ્ગં ખણ્ડિતં નાતિ શોષયેત્

મૂત્રવર્ગે ચાષ્ટગુણે પ્રક્ષિપેત્તદનન્તરમ્ ।
સમૂલં મૂલકં દગ્ધ્વા તિલકાણ્ડં ચ તત્સમમ્

ક્ષારદ્વયં પૂર્વરસે ક્ષિપ્ત્વા સ્થાપ્યં ત્ર્યહં ખરે ।
આતપે તદ્વસ્ત્રપૂતં લોહપાત્રે દ્રવં પચેત્

બહવો બુદ્બુદા બાષ્પા ઉદ્ભવન્તિ યદા યદા ।
ત્રિક્ષારં ત્રિકટું ગન્ધં કાસીસં લોણપઞ્ચકમ્

સૌરાષ્ટ્રીં રામઠં ચૂલિં સમં ચૂર્ણીકૃતં ક્ષિપેત્ ।
પ્રચાલયેલ્લોહદર્વ્યા ગુડપાકો યથા ભવેત્

સમુત્તાર્ય ક્ષિપેલ્લોહસંપુટે સપ્તવાસરમ્ ।
ભૂગર્ભે ધાન્યરાશૌ ચ સપ્તાહં ધારયેત્પુનઃ

સપ્તાહં ધારયેદ્ઘર્મે મહાવૈશ્વાનરો બિડઃ ।
<7. વહ્નિબિડઃ>
જમ્બીરામ્લેન શતધા વનશિગ્રુરસેન ચ

ગન્ધકં ભાવયેદેષ બિડઃ સ્યાદ્ વહ્નિસંજ્ઞકઃ ।
નવસારોઽપિ ચ તથા ગન્ધવત્સ બિડો ભવેત્

<8. ચિત્રભાનુબિડઃ>
ગન્ધકં નિચુલક્ષારં ગુંજાબીજં ચ ટઙ્કણમ્ ।
મૂલબીજં દેવદાલ્યાઃ સમં સર્વં ચ ભાવયેત્

તિક્તકોશાતકીનીરૈઃ સપ્તધામ્લગણૈસ્ તથા ।
બિડોઽયં ચિત્રભાનુઃ સ્યાત્ પ્રધાનં હેમજારણે

<9. મહાબિડઃ>
મૂલકં શૃઙ્ગિવેરં ચ વહ્નિં દગ્ધ્વા ત્રયં સમમ્ ।
ગોમૂત્રે નિક્ષિપેત્તચ્ચ વસ્ત્રપૂતં ચ કારયેત્

અનેન ભાવિતો ગન્ધઃ શતધા સ્યાન્મહાબિડઃ ।
<10. અન્યો મહાબિડઃ>
તાલં શિલા ટઙ્કણં ચ શઙ્ખં લવણશુક્તિકે

મૂત્રામ્લૈર્વિપચેન્મન્દં વહ્નાવેષ બિડો મહાન્ ।
<11. વજ્રાનલબિડઃ>
અર્કક્ષીરૈર્દગ્ધશઙ્ખં શતધા ભાવયેત્તતઃ

મર્દયિત્વામ્લવર્ગેણ રુદ્ધ્વા પઞ્ચપુટૈઃ પચેત્ ।
તત્સમં ટઙ્કણક્ષારં ક્ષિપ્ત્વામ્લગણભાવિતમ્

કૃત્વા મનઃશિલાં ગન્ધં દરદં વિદ્રુમં તતઃ ।
નૃપાવર્તં તુ પઞ્ચાનાં શંખચૂર્ણં સમં પ્રિયે

ભાવયેદમ્લવર્ગેણ ત્રિદિનં સ્યાન્મહાબિડઃ ।
નામ્ના વજ્રાનલઃ પ્રોક્તઃ ખોટઃ સૂતસ્ય જારણે

દ્વન્દ્વમેલાપમૂષાયાં સારણે યોજયેત્સદા ।
પારદસ્તુ ક્ષણાદેવ વજ્રાદીન્યપિ જારયેત્

<12. અન્યો વિડઃ>
નિર્દગ્ધશઙ્ખચૂર્ણં ચ રવિક્ષીરશતાપ્લુતમ્ ।
પુટિતં બહુશો દેવિ પ્રશસ્તો જારણે બિડઃ

<13. બડબામુખો બિડઃ>
શતશો વા પ્લુતં ચૂર્ણં ગન્ધકસ્ય ગવાં જલૈઃ ।
નિર્દગ્ધશઙ્ખચૂર્ણં તુ શિગ્રુમૂલામ્બુભાવિતમ્

શતશો વિષસિન્ધૂત્થસંયુતં વડબામુખઃ ।
<14. સર્વજારકબિડઃ>
ગન્ધકં ભાવયેત્કન્યાધુત્તૂરકરવીરજૈઃ

દ્રવૈસ્તુ શતધા ઘર્મે વિડોઽસૌ સર્વજારકઃ ।
<15. અન્યો બિડઃ>
તામ્રવલ્લીદલરસૈઃ પ્લાવયેદ્ ગન્ધસૈન્ધવમ્

સપ્તાહેન ભવેદેનં નિયુઞ્જ્યાદ્ધેમજારણે ।
<16. સિદ્ધબિડઃ>
સૈન્ધવં કુનટી ગન્ધં પ્રત્યેકં ચ પલં પલમ્

ભૂલતા ત્રિપલં સર્વં મર્દયેચ્છોષયેત્ પચેત્ ।
એવં કુર્યાદષ્ટવારમ્ અયં સિદ્ધબિડઃ સ્મૃતઃ

<અભ્રકજારણમ્>
અથાભ્રજારણં કર્મ વક્ષ્યામિ શૃણુ પાર્વતિ ।
તપ્તખલ્વે ચતુઃષષ્ટિનિષ્કસૂતં સુચારિતમ્

ભાવિતં ગગનં ચૈકં નિષ્કં તત્ર વિનિક્ષિપેત્ ।
ત્રિક્ષારં પઞ્ચલવણં ભૂખગામ્લજવેતસાન્

ષોડશાંશાન્ રસેન્દ્રસ્ય ક્ષિપેજ્જમ્બીરવારિણા ।
મર્દયેદ્યામમાત્રં તુ કૂર્મયન્ત્રે વિડાન્વિતે

પચેદ્દિનં વિનિક્ષિપ્ય જીર્ણગ્રાસો ભવેદ્રસઃ ।
એતત્સૂતં તપ્તખલ્વે ક્ષિપ્ત્વા રાજીગુડોર્ણકમ્

ઇષ્ટિકાં ગૃહધૂમં ચ સૈન્ધવં પારદસ્ય તુ ।
એતત્સર્વં ષોડશાંશં મર્દ્યમમ્લગણૈર્દિનમ્

ચણ્ડાતપે પિણ્ડિતં તદ્રસે બદ્ધ્વાથ પોટલમ્ ।
અમ્લવર્ગેણ ભરિતે ડોલાયન્ત્રે પચેદ્દિનમ્

પ્રતિગ્રાસે ત્વિદં કુર્યાત્પુનર્ગ્રાસમ્ અપેક્ષતે ।
ગ્રાસો ઽજીર્ણો યદિ ભવેત્પાચ્યઃ કચ્છપયન્ત્રકે

એવં ગ્રાસક્રમેણૈવ જારયેદ્ગગનાદિકમ્ ।
ચતુઃષષ્ટિતમાંશાદિ ચતુઃષષ્ટિગુણાવધિ

રસેન્દ્રે જારયેદ્ગ્રાસં દત્ત્વા દત્ત્વા પુનઃ ।
<જીર્ણાભ્રકરસલક્ષણમ્>
ચતુઃષષ્ટ્યંશકે સૂતો વ્યોમસત્વે તુ જારિતે

દણ્ડધારી જલૂકાભો વૈષ દ્વાત્રિંશદંશકે ।
ષોડશાંશે વાયસસ્ય વિષ્ઠાતુલ્યોઽષ્ટમાંશકે

દધિમણ્ડસમો દેવિ ચતુર્થાંશે તુ જારિતે ।
નવનીતસમો દ્વ્યંશે ગોલાભો જારિતો ભવેત્

અભ્રકે સમજીર્ણે તુ શતવેધી ભવેદ્રસઃ ।
ઘને દ્વિગુણજીર્ણે તુ સહસ્રાંશેન વેધયેત્

ચતુર્ગુણેઽભ્રકે જીર્ણે ત્વયુતાયુર્ભવેત્પ્રિયે ।
ગગનેઽષ્ટગુણે જીર્ણે બ્રહ્માયુર્ લક્ષવેધકઃ

વિષ્ણ્વાયુઃ ષોડશગુણે જીર્ણેઽભ્રે કોટિવેધકઃ ।
દ્વાત્રિંશદ્ગુણિતે જીર્ણે રુદ્રાયુર્ દશકોટિભિઃ

ચતુઃષષ્ટિગુણે જીર્ણે નિત્યાયુઃ શતકોટિભિઃ ।
અભ્રકે સમજીર્ણે તુ રસો દોષાન્વિમુઞ્ચતિ

જહાતિ સ્વગતાન્સર્વાન્ સર્વલોહાનિ ભક્ષયેત્ ।
<પક્ષચ્છેદ>
યન્ત્રાદધો ન પતતિ નૈવોત્પતતિ ચોર્ધ્વતઃ

નોદ્ગારી કપિલો વર્ણે વહ્નૌ તિષ્ઠતિ નિશ્ચલઃ ।
વિપ્રુષો મુઞ્ચતે દેવિ છિન્નપક્ષો ભવેદ્રસઃ

સમજીર્ણે તુ બાલઃ સ્યાદ્યુવા જીર્ણચતુર્ગુણઃ ।
વ્યોમષડ્ગુણજીર્ણસ્તુ વૃદ્ધસંજ્ઞો ભવેદ્રસઃ

બાલો વિધ્યતિ કલ્કેન યુવા પત્રપ્રલેપતઃ ।
જારિતસ્તુ રસેન્દ્રોઽયં વૃદ્ધો લોહાનિ વિધ્યતિ

બાલઃ સૂતો રુજં હન્તિ ન સમર્થો રસાયને ।
યુવા રસાયને દક્ષો વૃદ્ધઃ સ્યાદ્દેહલોહયોઃ

<અન્યજારણપ્રકારઃ>
અભાવે ઘનસત્વસ્ય કાન્તસત્વં પ્રદીયતે ।
તદભાવે ભવેત્તીક્ષ્ણમેવં દ્વન્દ્વાનિ જારયેત્

ઘનજીર્ણસ્ય સૂતસ્ય તતો દ્વન્દ્વાનિ જારયેત્ ।
રસેન્દ્રો દ્વન્દ્વરહિતં ન ચરેદભ્રસત્વકમ્

તસ્માદ્ધેમાદિલોહેન યુક્તમભ્રં ચરેદ્ધ્રુવમ્ ।
નાગાભ્રં વાપિ વઙ્ગાભ્રં તામ્રાભ્રં વા સુરાર્ચિતે

તારાભ્રં વાપિ હેમાભ્રં તાપ્યાભ્રં વાપિ જારયેત્ ।
ઘનસત્વં યથા જીર્ણં તથા દ્વન્દ્વાનિ જારયેત્

દ્વન્દ્વબીજરસસ્યાથ પક્વબીજાનિ જારયેત્ ।
<જારણાફલમ્>
ખલ્વં તુ પીઠિકા દેવિ રસેન્દ્રો લિઙ્ગ ઉચ્યતે

મર્દનં ચન્દનં તસ્ય ગ્રાસઃ પૂજા વિધીયતે ।
ક્ષીયમાણે પાતકૌઘે સુલભા રસજારણા

જારણાયાં ચ લબ્ધાયાં જ્ઞાનં કૈવલ્યદં ભવેત્ ।
તાવન્મુક્તિઃ કુતઃ કાન્તે યાવન્નો વેત્તિ જારણામ્

જારણા સાધકેન્દ્રસ્ય મુક્તિવ્યક્તિકરા પ્રિયે ।
જારણાર્થં રસો યાવદ્દિનં વહ્નૌ તુ ધાર્યતે

શિવલોકે સુખં ભુઙ્ક્તે તાવત્કલ્પસહસ્રકમ્ ।
ધારયેદ્યો રસં વહ્નાવેકાહં વા તદર્ધકમ્

ક્ષીયન્તે તસ્ય પાપાનિ બહુજન્માર્જિતાનિ ચ ।
સુવર્ણરેતસો મિત્રં સ્વર્ણદેહસ્તથા રસઃ

અસહત્વં સૂતવહ્નૌ તોયે મૈત્રં સુવર્ણતઃ ।
ચતુર્ગુણેન વસ્ત્રેણ પીડિતો નિર્મલશ્ચ સઃ

ગાલનક્રિયયા ગ્રાસે સતિ નિઃશેષનિર્ગતે ।
સ ભવેદ્દણ્ડધારી ચ જીર્ણગ્રાસસ્તદા રસઃ

હ્રાં હ્રીં હ્રૂં હ્રૈં હ્રૌં હ્રઃ ફટ્ રસેશ્વરાય સર્વસત્ત્વોપહારાય ગ્રાસં ગૃહ્ણ ગૃહ્ણ હ્રીં સ્વાહા ।
<ગર્ભદ્રુતિઃ; ગર્ભદ્રાવણયોગ્યબીજસિદ્ધિઃ; પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
ગર્ભદ્રુતિં પ્રવક્ષ્યામિ જારિતસ્ય રસસ્ય ચ ।
ગર્ભદ્રાવણયોગ્યાનિ બીજાનિ શૃણુ ભૈરવિ

નાગભસ્મ ચ માક્ષીકં ગન્ધકં ચ સમં સમમ્ ।
ચૂર્ણિતં વાહયેત્સ્વર્ણે ત્રિગુણં દ્રાવિતે ધમન્

પૂતિબીજમિદં સૂતગર્ભે દ્રવતિ તત્ક્ષણાત્ ।
<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
સ્વર્ણે નાગં સમાવર્ત્ય શિલાચૂર્ણં ક્ષિપન્ક્ષિપન્

નાગક્ષયે પુનર્નાગં દત્ત્વા દત્ત્વા ત્રિવારકમ્ ।
સ્વર્ણશેષં ભવેદ્યાવત્તાવદ્ધામ્યં પુનઃ પુનઃ

એતદ્બીજં દ્રવત્યેવ રસગર્ભે તુ મર્દનાત્ ।
<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
સુવર્ણં તાપ્યસત્વં તુ સમં મૂષાગતં ધમેત્

તસ્મિન્દ્રુતે તાપ્યચૂર્ણં તુલ્યં તુલ્યં ક્ષિપન્ક્ષિપન્ ।
માક્ષીકસત્વં ત્રિગુણમેવં વાહ્યં પુનઃ પુનઃ

એતદ્બીજં રસેન્દ્રસ્ય ગર્ભે દ્રવતિ મર્દનાત્ ।
<ચતુર્થઃ પ્રકારઃ>
સુવર્ણસ્ય સમં તાપ્યસત્વમાવર્તયેત્તતઃ

કુર્યાત્કણ્ટકવેધ્યાનિ પત્રાણિ ચ વિલેપયેત્ ।
લવણેનામ્લપિષ્ટેન ગન્ધતુલ્યેન પાર્વતિ

તાનિ પત્રાણિ ચ પુટે પચેદ્ધેમાવશેષિતમ્ ।
એતદ્બીજં રસેન્દ્રસ્ય ગર્ભે દ્રવતિ મર્દનાત્

<પઞ્ચમઃ પ્રકારઃ>
તાપ્યતુલ્યં ચ સિન્ધૂત્થં મર્દયેદમ્લકેન ચ ।
તત્સંપુટે પુટે પચ્યાત્ પુનઃ સંમર્દયેત્ પુટેત્

પુનઃ પુનર્દ્વિષડ્વારમસ્ય તુલ્યં ચ નાગજમ્ ।
ભસ્મ સંમર્દયેદમ્લૈરનેન સ્વર્ણપત્રકમ્

લિપ્ત્વા લિપ્ત્વા ધમેત્સપ્તવારં તદ્વાહયેત્તતઃ ।
દ્રુતં તં વાપયેત્પૂર્વં કલ્કિતૈઃ સપ્તવારકમ્

એતદ્બીજં રસેન્દ્રસ્ય ગર્ભે દ્રવતિ મર્દનાત્ ।
<ષષ્ઠઃ પ્રકારઃ>
કાસીસં ટઙ્કણં ગન્ધં તાપ્યં સૌવર્ચલં શિલામ્

તુલ્યં સંમર્દયેત્સર્વાંશ્ચણકામ્લૈર્દિનાવધિ ।
એતદ્બીજં રસેન્દ્રસ્ય ગર્ભે દ્રવતિ મર્દનાત્

<ગર્ભદ્રાવણે મૂષાયન્ત્રસિદ્ધિઃ>
સુવર્ચલં ચ કાસીસં યવક્ષારં ચ ટઙ્કણમ્ ।
માક્ષિકં સૈન્ધવં ચુલ્લી સામુદ્રં રાજિકા તથા

તુલ્યં કાંક્ષીં ચ કર્પૂરમ્ અર્કસ્નુક્ક્ષીરમર્દિતમ્ ।
અનેન લેપયેન્મૂષાં બિડેનાંગુલમાત્રકમ્

મૂષાયન્ત્રમિદં શ્રેષ્ઠં ગર્ભદ્રાવણકર્મણિ ।
<ગર્ભદ્રુતિપ્રકારાઃ; પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
સ્વર્ણં તામ્રં મૃતં તીક્ષ્ણં રઞ્જિતં પક્વબીજકમ્

ગર્ભદ્રાવણબીજં ચ સર્વમાવર્તયેદ્દૃઢમ્ ।
દ્રુતેઽસ્મિંસ્તાપ્યચૂર્ણં ચ ક્ષિપ્ત્વા ક્ષિપ્ત્વા ધમન્ધમન્

યાવત્ક્ષયં ગતે તામ્રતીક્ષ્ણે તાવત્સુરેશ્વરિ ।
એતદ્બીજં રસેન્દ્રસ્ય ગર્ભે દ્રવતિ મર્દનાત્

<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
હેમ ગન્ધહતં નાગં પક્વબીજસ્ય સાધનમ્ ।
તદ્દ્વયં લિપ્તમૂષાયામ્ અન્ધ્રયિત્વા ધમેદ્દૃઢમ્

તચ્ચૂર્ણમ્ અભિષિક્તં ચ રસગર્ભે દ્રવત્યલમ્ ।
<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
સુવર્ણે વિદ્રુતે શુલ્બં મૃતં તીક્ષ્ણં શનૈઃ શનૈઃ

વાહયેત્ ષડ્ગુણં યાવત્તદ્રસે દ્રવતિ પ્રિયે ।
<ચતુર્થઃ પ્રકારઃ>
મહારસાનનુરસાન્ક્ષીણલોહાનિ ચાક્ષયે

સમાંશં સમમાક્ષીકગન્ધકાવાપયોગતઃ ।
શતશો વાહયેદેતદક્ષીણાંશાવશેષિતમ્

સમાંશં રસરાજસ્ય ગર્ભે દ્રવતિ નિશ્ચિતમ્ ।
<પઞ્ચમઃ પ્રકારઃ>
જારિતસ્ય રસેન્દ્રસ્ય ચતુઃષષ્ટિતમાંશકમ્

ગર્ભદ્રાવણબીજં ચ તપ્તખલ્વે વિનિક્ષિપેત્ ।
શિલારુચકમાક્ષીકગન્ધકાસીસટઙ્કણૈઃ

મર્દયેચ્ચણકામ્લેન સર્વમેતદ્દિનાવધિ ।
રસસ્યૈતત્ષોડશાંશં દત્ત્વા બીજં ચ દાપયેત્

મુચ્યતે યત્ર યત્રૈવ તત્ તદ્ દ્રવતિ તત્ક્ષણાત્ ।
<ષષ્ઠઃ પ્રકારઃ>
અપામાર્ગપલાશોત્થભસ્મક્ષારં સમાહરેત્

ટઙ્કણં સયવક્ષારં કાસીસં ચ સુવર્ચલમ્ ।
સામુદ્રં સૈન્ધવં રાજીં માક્ષિકં નવસારકમ્

કર્પૂરં માક્ષિકં તુલ્યં સ્નુહ્યર્કક્ષીરમર્દિતમ્ ।
મૂષાલેપમનેનૈવ કૃત્વા કુર્યાદ્બિડેન ચ

લેપમ્ અઙ્ગુલમાનેન પ્રાક્સૂતં ચાત્ર નિક્ષિપેત્ ।
રુદ્ધ્વા સ્વેદ્યં દિનૈકં તુ કરીષાગ્નૌ દ્રવત્યલમ્

ઇત્યેવં દ્રાવિતં જાર્યં યાવદ્ બીજં તુ ષડ્ગુણમ્ ।
<13. બાહ્યદ્રુતિઃ>
શિવે વક્ષ્યામિ તે બાહ્યદ્રુતિકર્મ યથાક્રમમ્

યેનોપાયેનાભ્રકાદિદ્રુતિર્ ભવતિ તચ્છૃણુ ।
<અભ્રકદ્રુતિઃ>
અથાભ્રકદ્રુતિં વક્ષ્યે કઞ્ચુકીકન્દમેવ ચ

કપિતિન્દૌ કેશતૈલે પ્રત્યેકં તુ ત્રિધા વપેત્ ।
મૂષાયાં દ્રાવયિત્વા તદભ્રસત્વં દ્રુતિર્ ભવેત્

<સ્વર્ણદ્રુતિઃ>
ફલપાંશુર્ દેવદાલ્યાઃ શકગોપો ઽશ્વલાલકાઃ ।
ટઙ્કણં જાલિનીનીરૈર્ ભાવયેદ્ બહુધા પ્રિયે

દ્રાવયેત્ કાઞ્ચનં તત્ર વપેત્ સૂતસમા દ્રુતિઃ ।
<સર્વરત્નદ્રુતિઃ>
ત્રિક્ષારં ચણકામ્લં ચ રામઠં ચામ્લવેતસમ્

તથા જ્વાલામુખીક્ષારં સ્થલકુમ્ભીરસેન ચ ।
પિષ્ટ્વા સ્નુહ્યર્કયોઃ ક્ષીરૈસ્તદ્ગોલે મૃદુ હીરકમ્

નિક્ષિપેત્તચ્ચ જમ્બીરે ડોલાયન્ત્રે ત્ર્યહં પચેત્ ।
એવં કૃતે હીરકસ્ય દ્રુતિર્ ભવતિ સૂતવત્

પદ્મરાગાદિરત્નાનાં દ્રુતિરેવ કૃતે ભવેત્ ।
<દ્રુતિમેલાપનમ્>
દ્રુતીનાં મેલનં વક્ષ્યે શૃણુ ભૈરવિ તત્ત્વતઃ

કૃષ્ણાગરુશ્ચ કસ્તૂરી બ્રહ્મબીજં ચ માક્ષિકમ્ ।
નારીપુષ્પં વિષં હિંગુ લશુનં ટઙ્કણં નિશા

એતૈઃ સમં દ્રુતિં સૂતં તપ્તખલ્વે વિમર્દયેત્ ।
પાઠા વન્ધ્યા તાલમૂલી નીલી ત્રિવિધચિત્રકમ્

પદ્મકન્દં ક્ષીરકન્દં બલા ગુઞ્જામૃતાર્દ્રકમ્ ।
અશ્વલાલા નિમ્બપત્રં સ્ત્રીસ્તન્યં ચ સમં સમમ્

એતેષાં ગ્રાહયેત્સ્વચ્છં રસં વસ્ત્રેણ ગાલિતમ્ ।
એતદ્દ્રુતિયુતે સૂતે ક્ષિપ્ત્વા ક્ષિપ્ત્વા વિમર્દયેત્

મિલન્તિ દ્રુતયઃ સર્વાઃ પારદે નાત્ર સંશયઃ ।
દ્રુતયો મિલિતા યેન યન્ત્રં તેનૈવ કચ્છપમ્

લિમ્પેચ્ચ બિડયોગેન મેલયેજ્જારયેત્ક્રમાત્ ।
ઇત્યેવં રસરાજસ્ય ષડ્ગુણાં જારયેદ્દ્રુતિમ્

<14. રઞ્જનમ્>
દ્રુતિજીર્ણસ્ય સૂતસ્ય રઞ્જનં શૃણુ પાર્વતિ ।
તસ્માદ્રઞ્જકબીજાનાં રઞ્જનં ચ વદામિ તે

<રઞ્જનતૈલવિધિઃ>
પલાશપુષ્પં મઞ્જિષ્ઠા લોહિતં કરવીરજમ્ ।
પુષ્પં ચ ખદિરં રક્તચન્દનં કુક્કુટી તથા

નિશાદ્વયં ચ સરલં દેવદારું જપાસુમમ્ ।
અન્યાનિ રક્તપુષ્પાણિ લાક્ષાતોયેન મર્દયેત્

એતચ્ચતુર્ગુણં તૈલં તૈલાદ્રક્તપ્રસૂનજમ્ ।
દ્રવં ચતુર્ગુણં દેયં તૈલશેષં યથા ભવેત્

તસ્મિન્ નિષેચયેદ્ બીજમ્ એકવિંશતિવારકમ્ ।
રઞ્જયેત્પક્વબીજાનિ સર્વાણ્યેવં સુરાર્ચિતે

<નાગબીજરઞ્જનમ્>
ખર્પરે નાગમાદાય ચણ્ડાગ્નિં જ્વાલયેદધઃ ।
પલાશપર્ણબીજાનિ ક્ષિપેત્તસ્મિન્પ્રચાલયેત્

પલાશદણ્ડેનામર્દ્યં ચતુર્યામેન ભસ્મતિ ।
તદ્ભસ્મ ગન્ધકં તુલ્યમમ્લે યામં પ્રપેષયેત્

રુદ્ધ્વા પુટેદ્ગજપુટે સ્વાઙ્ગશીતં તદુદ્ધરેત્ ।
તચ્ચતુર્થાંશકં ગન્ધં દત્ત્વા પિષ્ટ્વા પુટે પચેત્

એવં દ્વિસપ્તવારેણ નાગં સ્યાદ્રક્તવર્ણકમ્ ।
વાશાપઞ્ચાઙ્ગચૂર્ણં ચ તચ્ચૂર્ણં કકુભસ્ય ચ

શિગ્રુકિંશુકકોરણ્ડશાકપુષ્પાણિ નાગિનીમ્ ।
અહિમારં કુમારીં ચ નાગકન્યાં ચ ચૂર્ણયેત્

એતત્સર્વં ચૈકભાગં દ્વિભાગં ચ મનઃશિલામ્ ।
ભાણ્ડે સર્વં વિનિક્ષિપ્ય ગવાં મૂત્રે ચતુર્ગુણે

પચેત્પાદાવશેષં તુ પૂર્વનાગે ક્ષિપન્ક્ષિપન્ ।
ચુલ્લ્યાં પચેદ્બ્રહ્મદણ્ડૈશ્ચાલયેત્સપ્તવાસરમ્

ઇદં નાગં પક્વબીજે દ્રુતે નિર્વાહયેત્ત્રિધા ।
રઞ્જિતં જાયતે બીજં મુખ્યં સ્યાદ્રસરઞ્જને

<બીજરઞ્જનપ્રકારઃ>
તાપ્યસત્વં ચ કૃષ્ણાભ્રસત્વચૂર્ણં ધમેત્સમમ્ ।
તસ્મિન્દ્રુતે તાપ્યચૂર્ણં મૃતશુલ્બં ક્રમાદ્વહેત્

ત્રિગુણં તદ્ભવેદ્બીજં રઞ્જકં પરમેશ્વરિ ।
<અન્યઃ પ્રકારઃ>
કુનટી માક્ષિકં ગન્ધં દરદં પેષયેત્સમમ્

રક્તવર્ગસ્ય ગોમૂત્રે પેષિતસ્ય રસે પ્રિયે ।
પેષયેચ્છોષયેત્ સપ્તવારં તચ્ચૂર્ણયેત્ક્ષિપેત્

દ્વંદ્વિતે તીક્ષ્ણતામ્રે ચ તુલ્યં ક્ષિપ્ત્વા ધમેદ્દૃઢમ્ ।
જ્યોતિષ્મતીતૈલયુક્તે રક્તવર્ગે નિષેચયેત્

પુનશ્ચ પૂર્વચૂર્ણં તુ તુલ્યં ક્ષિપ્ત્વા ધમેત્ પ્રિયે ।
સેચયેત્ સપ્તધા ત્વેવં સ્યાદ્બીજં રસરઞ્જકમ્

<અન્યઃ પ્રકારઃ>
તારં ચ વિમલાસત્ત્વં સમાંશં દ્રાવયેત્ તતઃ ।
સરક્તવર્ગે ગોમૂત્રે ભાવિતં દરદં ત્રિધા

તત્તુલ્યં નિક્ષિપેત્ તસ્મિન્ ધમેદ્ એવં તુ સપ્તધા ।
ક્ષિપ્ત્વા ક્ષિપ્ત્વા ચ દરદં સ્યાદ્બીજં રસરઞ્જકમ્

<અન્યઃ પ્રકારઃ>
ઘનસત્ત્વમ્ અહિં સ્વર્ણં સમાંશં દ્વંદ્વિતં ધમેત્ ।
ખર્પરે રક્તવર્ગં ચ માક્ષિકં ગૈરિકં શિલામ્

સમં સંચૂર્ણયેત્ તસ્મિન્ વાપયેચ્ચ સમં સમમ્ ।
દશવારં ભવેદ્ એતદ્ બીજં સૂતેન્દ્રરઞ્જકમ્

<અન્યઃ પ્રકારઃ>
યવચિઞ્ચારસૈર્ભાવ્યા રક્તવર્ણા મનઃશિલા ।
વિંશદ્વારં પ્રયત્નેન તેન કલ્કેન લેપયેત્

નાગપત્રં પુટે પચ્યાદ્યાવચ્ચૂર્ણમુપાગતમ્ ।
રસકસ્ય તુ ભાગાંસ્ત્રીન્ ભાગૈકં દરદસ્ય ચ

શિલાગન્ધવિષાણાં ચ ત્રયાણામેકભાગકમ્ ।
સેચયેન્માતુલુઙ્ગામ્લૈઃ તેન કલ્કેન લેપયેત્

મૂષાગર્ભે ક્ષિપેત્ તત્તત્પૂર્વનાગં ધમેત્ તતઃ ।
દ્રુતં યાવત્ સમુદ્ધૃત્ય લિપ્ત્વા મૂષાં પુનર્ ધમેત્

ઇત્યેવં સપ્તધા ધામ્યં નાગં સ્વર્ણનિભં ભવેત્ ।
<અન્યઃ પ્રકારઃ>
પીતાભ્રકસ્ય સત્વં તુ પૂર્વનાગં ચ તત્સમમ્

દ્વંદ્વિતં પૂર્વયોગેન હ્યભિષિક્તં ચ કારયેત્ ।
અનેન દ્વન્દ્વયોગેન વાપો દેયો દ્રુતસ્ય ચ

પક્વબીજસ્ય વારાંસ્ત્રીન્ તદ્બીજં રઞ્જિતં શુભમ્ ।
<તારબીજરઞ્જનમ્>
અથાતસ્ તારબીજાનાં રઞ્જનં શૃણુ પાર્વતિ

નાનાભૂરુહસમ્ભૂતશ્વેતપુષ્પરસે પ્રિયે ।
ચતુર્ભાગે ચૈકભાગં કઙ્ગુણીતૈલકં ક્ષિપેત્

તૈલાવશેષં વિપચેત્તારબીજાનિ તત્ર વૈ ।
ભૂયો ભૂયો દ્રાવયિત્વા સેચયેદેકવિંશતિમ્

બીજાનિ રઞ્જિતાન્યેવં ભવેયૂ રસરઞ્જને ।
એવં વઙ્ગસ્ય બીજાનિ રઞ્જયેત્ પરમેશ્વરિ

<રઞ્જનક્રમઃ>
દ્રુતિજીર્ણસ્ય સૂતસ્ય ચતુઃષષ્ટિતમાંશકમ્ ।
નિક્ષિપેદ્રઞ્જકં બીજં તપ્તખલ્વે દિનાવધિ

મર્દયેત્ તપ્તખલ્વે તુ પચેત્ કચ્છપયન્ત્રકે ।
એવં ગ્રાસક્રમેણૈવ ષડ્ગુણં જારયેત્ પ્રિયે

<15. - 17. સારણત્રયમ્; સારણાર્થે વજ્રબીજસાધનમ્; પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
રઞ્જિતસ્ય રસેન્દ્રસ્ય પ્રવક્ષ્યે સારણાત્રયમ્ ।
સારણા યોગ્યબીજાનિ દિવ્યાનિ ચ સુરાર્ચિતે

સ્વર્ણં દ્વાદશભાગં સ્યાત્ તદર્ધં શુદ્ધપારદમ્ ।
રસેન્દ્રાર્ધં નાગભસ્મ ચતુર્ભાગં મૃતં પવિમ્

એતચ્ચતુષ્ટયં ચામ્લૈર્મર્દયેત્તપ્તખલ્વકે ।
ઉદ્ધૃત્ય દ્વન્દ્વમેલાપમૂષાયાં રોધયેદ્ધમેત્

હઠાત્તચ્ચ મિલત્યેવ વજ્રબીજમ્ ઇદં પ્રિયે ।
<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
ભાવયેચ્છારિબાક્ષીરૈર્ મૃતં વજ્રં દિનં તતઃ

મર્દયેદ્ ગોલકં કૃત્વા શોષયેચ્ચૈકભાગકમ્ ।
ત્રિભાગં રસરાજં ચ ચતુર્ભાગં સુવર્ણકમ્

અમ્લેન મર્દયેત્ પિષ્ટિં કૃત્વા તદ્વજ્રગોલકમ્ ।
તત્પિષ્ટ્યા વેષ્ટયેત્ તચ્ચ ભૂર્જપત્રેણ વેષ્ટયેત્

પક્ષં ન્યસેદ્ ધાન્યરાશૌ તદ્ ઉદ્ધૃત્ય પુનઃ પ્રિયે ।
ધમેદ્ધઠાન્મિલત્યેવ વજ્રબીજમ્ ઇદં ભવેત્

વજ્રષોડશભાગેન સ્વર્ણપત્રેણ વેષ્ટયેત્ ।
તત્ક્ષિપ્ત્વા લિપ્તમૂષાયાં સ્વર્ણાંશં શ્વેતકાચજમ્

ચૂર્ણં વા નૃકપાલં વા ચૂર્ણં કૃત્વા વિનિક્ષિપેત્ ।
નિરુધ્ય ચ ધમેત્ તીવ્રમ્ એવં કુર્યાત્ પુનઃ પુનઃ

ક્ષિપ્ત્વા ક્ષિપ્ત્વા શ્વેતકાચં નૃકપાલમથાપિ વા ।
સપ્તધૈવં મિલત્યેવ વજ્રબીજમિદં ભવેત્

<સારણાતૈલમ્>
અતઃ પરં સારણાયાં પ્રવક્ષ્યે તૈલસાધનમ્ ।
જ્યોતિષ્મતીકરઞ્જાક્ષકટુતુમ્બીસમુદ્ભવમ્

તૈલં કૂર્મવરાહાદિમેષમત્સ્યસમુદ્ભવમ્ ।
જલૂકાભેકજાતા ચ વસા ગ્રાહ્યા વિધાનતઃ

રક્તવર્ગઃ પીતવર્ગઃ ક્વાથ્યઃ ક્ષીરૈશ્ચતુર્ગુણૈઃ ।
પુષ્પાણાં રક્તપીતાનામ્ અનેકાનાં દ્રવં હરેત્

પાટલીકાકતુણ્ડ્યુત્થમહારાષ્ટ્રીદ્રવં તથા ।
એકાંશં તૈલમ્ એકાંશા વસા ક્વાથશ્ચતુર્ગુણઃ

દ્વ્યંશૈઃ પુષ્પદ્રવૈર્ દ્વ્યંશાન્ પાટલ્યાદિદ્રવાનપિ ।
સર્વં તામ્રમયે પાત્રે મૃદુના વહ્નિના પચેત્

તસ્મિન્ક્ષિપેત્ ષોડશાંશં ભૂલતામલતાપ્યકમ્ ।
વિખ્યાતં સારણાતૈલં રસરાજસ્ય જારણે

રઞ્જિતં રસરાજં તુ સારણાતૈલસંયુતમ્ ।
નિક્ષિપેત્સારણાયન્ત્રે નાલમૂષાં ગતં દ્રુતમ્

બીજં તુ ઢાલયેત્સૂતે ચતુઃષષ્ટિતમાંશકમ્ ।
ઉદ્ધૃત્ય તપ્તખલ્વે તુ પટ્વમ્લૈર્ મર્દયેદ્દિનમ્

તતઃ કચ્છપયન્ત્રે તુ સવિવ્યે પાચયેદ્ દિનમ્ ।
ઇત્યેવં ષડ્ગુણં સાર્યં સારિતો જાયતે રસઃ

એવં દ્વિતીયવારે તુ કૃતે સૂતોઽનુસારિતઃ ।
તથા તૃતીયવારે તુ રસઃ સ્યાત્ પ્રતિસારિતઃ

<18. વેધઃ>
સારિતસ્ય રસેન્દ્રસ્ય હરિતાલં સમાંશકમ્ ।
મર્દયેદ્ ધૂર્તતૈલૈશ્ચ દિનં દિવ્યૌષધિદ્રવૈઃ

તત ઉદ્ધૃત્ય ક્ષિપેદ્ વજ્રમૂષાયાં વિપચેદ્દિનમ્ ।
કરીષાગ્નાવિતિ પુનર્ મર્દ્યં પાચ્યં ત્રિધા પ્રિયે

અનેન કર્મણા દેવિ સૂતો બદ્ધમુખો ભવેત્ ।
બદ્ધવક્ત્રસ્ય સૂતસ્ય ભાગમેકં સુરાર્ચિતે

સુતારતામ્રતીક્ષ્ણાનાં ચૂર્ણાનામ્ એકભાગકમ્ ।
સર્વં સંમર્દયેદ્ દેવદાલીનીરૈર્ દિનં તતઃ

મધ્વાજ્યૈશ્ચ દિનં મર્દ્યં તેન કુર્યાત્ સુગોલકમ્ ।
નિક્ષિપેદ્ વજ્રમૂષાયાં રુદ્ધ્વા તીવ્રાગ્નિના ધમેત્

સ રસઃ ખોટબદ્ધઃ સ્યાત્ તત્ખોટં કાચટઙ્કણૈઃ ।
તેજઃપુઞ્જો ભવેદ્યાવત્ તાવત્ કુર્યાદ્ ધમન્ ધમન્

તં રસં યોજયેદ્ દેહે લોહે રોગે ચ પાર્વતિ ।
<દેહવેધક્રમઃ>
દેહવેધં પ્રવક્ષ્યામિ સાવધાનં શૃણુ પ્રિયે

પાચનસ્નેહનસ્વેદવમનારેચનૈઃ ક્રમાત્ ।
શરીરં શોધયેલ્લોણક્ષારામ્લાદિવિવર્જિતઃ

તતસ્ત્વારોટકં સૂતં ભક્ષયેત્ પરમેશ્વરિ ।
ક્ષેત્રં કૃત્વા શરીરં તુ તતઃ સિદ્ધરસં ક્ષિપેત્

શતવેધિરસં પૂર્વં તતઃ સાહસ્રવેધકમ્ ।
દશસાહસ્રવેધં ચ લક્ષવેધકરં રસમ્

વેધકં દશલક્ષસ્ય કોટિવેધં સુરાર્ચિતે ।
ગન્ધકેન યુતં સૂતં ક્રમેણાનેન સુવ્રતે

સ રસઃ ક્રમતે દેહે સિદ્ધયઃ સમ્ભવન્તિ હિ ।
રસાયને તુ યાઃ પ્રોક્તા મૂલિકા દેહસિદ્ધિદાઃ

તાભિર્યુક્તો રસેન્દ્રસ્તુ દેહે સંક્રમતે પ્રિયે ।
ક્રામતિ તનૌ હિ સૂતો જનયતિ પુત્રાંશ્ચદેવતાગર્ભાન્

ખે ગમનેન ચ નિત્યં સંચરણં સકલભુવનેષુ ।
ધાતા ભુવનત્રિતયે સ્રષ્ટાદ્યો બ્રહ્મયોનિરિવ

વિષ્ણુરિવ પાલનાર્થે સંહર્તા રુદ્રદેવવત્સત્કલમ્ ।
<લોહવેધક્રમઃ>
ક્રામણં લોહવેધસ્ય વક્ષ્યામિ શૃણુ ભૈરવિ

દરદં માક્ષિકં કાન્તં શિલાં ગન્ધં વિષં ઘનમ્ ।
રસકં ભૂલતાં હિઙ્ગુ કાન્તાસ્યં ટઙ્કણં પ્રિયે

ગન્ધકેન હતં તામ્રં ભુજઙ્ગં શિલયા હતમ્ ।
દરદેન હતં તીક્ષ્ણં મહિષીકર્ણસમ્ભવમ્

મલં વાયસવિષ્ઠાં ચ પ્રથમાર્તવરક્તતઃ ।
અનેન વેષ્ટયેત્ સિદ્ધસૂતં લોહેષુ વેધયેત્

તારકૃષ્ટ્યષ્ટનવતિઃ સ્વર્ણમેકં તથા રસઃ ।
શતવેધી તુ વિખ્યાતસ્ત્વેવં સાહસ્રવેધકઃ

વેધયેદ્દશસાહસ્રં લક્ષં કોટિમથાર્બુદમ્ ।
જારણાયાં બલં યાવત્ તાવલ્લોહાનિ વેધયેત્

<1. ક્રામણયોગઃ>
માક્ષિકં ભૂલતાં સૂતં કુનટીં ટઙ્કણં તથા ।
સ્ત્રીસ્તન્યરક્તં સમ્પિષ્ટં ક્રામણં ક્ષેપલેપયોઃ

<2. ક્રામણયોગઃ>
હિઙ્ગુલં રસકં કાન્તમ્ ઇન્દ્રગોપં વિષં તથા ।
મર્દયેત્ તૈલરક્તાભ્યાં ક્રામણં ક્ષેપલેપયોઃ

<3. ક્રામણયોગઃ>
ગણ્ડોલવિષભેકાસ્યમહિષીનેત્રજં મલમ્ ।
રુધિરેણ સમાયુક્તં રસસંક્રામણે હિતમ્

<4. ક્રામણયોગઃ>
રોચનં ગુગ્ગુલું સ્તન્યમ્ ઇન્દ્રગોપં વિષં તથા ।
સર્વં સંમર્દયેદ્ દેવિ રસસંક્રામણે હિતમ્

<5. ક્રામણયોગઃ>
વિષ્ણુક્રાન્તા મધૂચ્છિષ્ટં માહિષં કર્ણજં મલમ્ ।
ભૂલતા કાકવિષ્ઠા ચ લાઙ્ગલી દ્વિપદીરજઃ

નરરક્તં બ્રહ્મસોમા સુરસા શૈલજં પ્રિયે ।
શૃઙ્ગી ચ લક્ષ્મણા ગૃધ્રકર્ણી ચ ક્રામણં પરમ્

<6. ક્રામણયોગઃ>
શ્રીવેષ્ટનિમ્બનિર્યાસસ્ત્રીસ્તન્યવિષટઙ્કણૈઃ ।
ગોઘૃતેન સમાયુક્તો લોહે સંક્રામતે રસઃ

<7. ક્રામણયોગઃ>
પરમં ક્રામણં વઙ્ગં મૃગનાભં ચ પાર્વતિ ।
માતૃવાહઃ કુલીરશ્ચ શઙ્ખાભ્યન્તરજો મલઃ

તથા કપિત્થનિર્યાસો રસસંક્રામણં પરમ્ ।
ક્રામણં રસરાજસ્ય વેધકાલે પ્રદાપયેત્