Ahirbudhnya Samhita · Chapter 37
nyāsāparaparyāyaprapattinirūpaṇaṃ nāma
saptatriṃśo'dhyāyaḥ
dhyātaṃ sakṛdbhavānekakoṭyaghaughaṃ haratyaram /
sudarśanasya taddivyaṃ bhargo devasya dhīmahi //
uktānuvādapūrvakaṃ sudarśanasya
ṣoḍaśabhujatvaprayojanādipraśnaḥ
nāradaḥ -
ākhyātaṃ bhavatā sarvaṃ bhagavan parameśvara /
saudarśanasya yantrasya mantrasya svasya ca prabho // ३७-
astrāṇāṃ cāpi māhātmyaṃ svarūpaṃ lakṣaṇaṃ tathā /
ārādhanaṃ ca yogaśca svabhāvaśca viśeṣataḥ // ३७-
bhujaiḥ ṣoḍaśabhirveti proktaṃ rūpopavarṇane /
tat kadā kena kartavyaṃ kimarthaṃ kīdṛśaṃ vada // ३७-
rājñāmatyāhitādinivāraṇaṃ ṣoḍaśabhujatvasya prayojanam
ahirbudhnyaḥ -
parairabhibhave prāpte rājñāṃ balasamanvitaiḥ /
nagareṣu pradagdheṣu rājñāṃ vidrāvite bale // ३७-
p. ३५४) uparuddheṣu bhogeṣu tattadviṣayavāsinām /
pīḍyamāne parabalairitthaṃ rāṣṭre mahāmune // ३७-
sthitāvanupapannāyāṃ rājño'vyucchinnavairiṇaḥ /
kārayet ṣoḍaśabhujaṃ sudarśanamavāritam // ३७-
ṣoḍaśabhujasudarśanavigrahavarṇanam
apāramaparicchedyamavāṅmanasagocaram /
raktavarṇamudārāṅgaṃ pītakauśeyavāsasam // ३७-
vidyutpuñjapratīkāśaiḥ keśairūrdhvamukhairyutam /
piṅgalāghūrṇamānogranetratritayabhīṣaṇam // ३७-
daṣṭādharasphuṭālakṣyadaṃṣṭrāniṣṭhyūtapāvakam /
kvaṇatkiṅkiṇijālena kāñcīdāmnā virājitam // ३७-
nitambalambinopetaṃ jvalatkaukṣeyakeṇa ca /
dadhānaṃ kiṅkiṇīmālāṃ tvalimālānināditām // ३७-
āpādalambinīṃ divyāṃ muktāratnācitāṃ tathā /
jhaṇajjhaṇitamañjīraśobhamānapadāmbujam // ३७-
hārakeyūratāṭaṅkamukuṭairupaśobhitam /
anyairmaṇimayaiścitrairbhūṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam // ३७-
krameṇa cakraparaśukuntadaṇḍāṅkuśāni ca /
śastrāṇi śatavaktrāṇi khaḍgaśaktī ca bibhratam // ३७-
p. ३५५) karairūrdhvamukhairdīrghairdakṣiṇairaṣṭabhiḥ paraiḥ /
vāmaiḥ śaṅkhadhanuḥpāśahalavajrāṇi ca kramāt // ३७-
gadāmusalaśūlāni bhīmānyetāni bibhratam /
svasamāśritaśatrūtthakrodhena mahatāvṛtam // ३७-
bhugnabhrūkuṭilaṃ vaktraṃ dhārayantaṃ vibhīṣaṇam /
pratyālīḍhaviśeṣeṇa tiṣṭhantaṃ dīptimālinam // ३७-
kālāgnirudrarūpeṇa saṃharantamidaṃ jagat /
yathoktasudarśanadhyānasya niḥsāpatnyasādhanatā
evaṃ sudarśanaṃ dhyāyet kālātmānaṃ mahādyutim // ३७-
rājā taddhyānamātreṇa niḥsapatno bhavet kṣaṇāt /
na kvāpyupasthitisteṣāṃ sapatnānāṃ mahītale // ३७-
naśyanti śatravastatra yatra yatra ca vidrutāḥ /
sudarśanamanārādhayatāṃ rājñāṃ śatruparābhavādiḥ
evamenamanārādhya rājāno'mitavikramāḥ // ३७-
sapatnairabhibhūyante niḥśrīkāśca bhavanti vai /
yogena nyāsena vā sudarśanārādhanasyaihikāmuṣmikaphalasādhanatā
ya enaṃ pūjayedbhaktyā pūrvoktenaiva vartmanā // ३७-
bāhyena cāntareṇāpi yogākhyena mahāmune /
nyāsena vā sukhī so'tra paratra ca na saṃśayaḥ // ३७-
p. ३५६) uktānuvādapūrvakaṃ nyāsākhyaprapattisvarūpapraśnaḥ
nāradaḥ -
bāhya ābhyantaraścāpi mama yogaḥ puroditaḥ /
nyāsākhyaṃ sādhanaṃ proktaṃ tanme brūhi maheśvara // ३७-
nyāsasya paramarahasyatvakhyāpanam
ahirbudhnyaḥ -
etanmahopaniṣadaṃ devānāṃ guhyamuttamam /
abhīṣṭārthapradaṃ sadyaḥ sarvapāpapraṇāśanam // ३७-
avācyametat sarvasmai nābhaktāya kadācana /
bhakto'si me sthiraśceti vakṣyāmi hitakāmyayā // ३७-
nyāsasya sarvaphalasādhanatvopapādanam
yadyena kāmakāmena nāsādyaṃ sādhanāntaraiḥ /
mumukṣuṇā yat sāṃkhyena yogena na ca bhaktitaḥ // ३७-
prāpyate paramaṃ dhāma yato nāvartate punaḥ /
tena tenāpyate tattannyāsenaiva mahāmune // ३७-
paramātmā ca tenaiva sādhyate puruṣottamaḥ /
prapatteḥ ṣaḍaṅgāni
ṣoḍhā hi vedaviduṣo vadantyenaṃ mahāmune // ३७-
p. ३५७) ānukūlyasya saṃkalpaḥ prātikūlyasya varjanam /
rakṣiṣyatīti viśvāso goptṛtvavaraṇaṃ tathā // ३७-
ātmanikṣepakārpaṇye ṣaḍvidhā śaraṇāgatiḥ /
nyāsaprakaraṇe śaraṇaśabdasya sādhanavācitvam
upāye gṛharakṣitroḥ śabdaḥ śaraṇamityayam // ३७-
vartate sāṃprataṃ caiṣa upāyārthaikavācakaḥ /
prapattilakṣaṇam
ahamasmyaparādhānāmālayo'kiṃcano'gatiḥ // ३७-
tvamevopāyabhūto me bhaveti prārthanāmatiḥ /
śaraṇāgatirityuktā sā deve'smin prayujyatām // ३७-
sudarśanaprapattau mantraviśeṣakathanam
bhagavan sarvavijayisahasrārāparājita /
śaraṇaṃ tvāṃ prapanno'smi śrīkaraṃ śrīsudarśanam // ३७-
anena mantreṇa prapannasya phalotpattipratibandhakasakaladuritanivṛttiḥ
anenaiva prapannasya bhagavantaṃ sudarśanam /
tasyānubandhāḥ pāpmānaḥ sarve naśyantyasaṃśayam // ३७-
prapannasya kṛtakṛtyatvam
kṛtānyanena sarvāṇi tapāṃsi tapatāṃ vara /
sarve tīrthāḥ sarvayajñāḥ sarvadānāni ca kṣaṇāt // ३७-
p. ३५८) kṛtānyanena mokṣaśca tasya haste na saṃśayaḥ /
nyāsamātreṇa tapoyajñādisiddhikathaṃtāpraśnaḥ
nāradaḥ -
kathaṃ tapāṃsi yajñāśca tīrthadānāni sarvaśaḥ // ३७-
tasyaiva nyāsamātreṇa sidhyante tadvada prabho /
taduttarakathane nyāsasya sarvatapo'tiriktatapastvakathanam
ahirbudhnyaḥ -
yāni niḥśreyasārthāni coditāni tapāṃsi vai // ३७-
teṣāṃ tu tapasāṃ nyāsamatiriktaṃ tapaḥ śrutam /
namaḥśabdena kṛtātmanyāsasya svadhvaratvopapādanam
samitsādhanakādīnāṃ yajñānāṃ nyāsamātmanaḥ // ३७-
namasā yo'karod deve sa svadhvara udīritaḥ /
nyāsasya paramadharmatve pramāṇapradarśanam
yāgasādhanabhūtena svātmanā vedyamīśvaram // ३७-
ayajat tāni dharmāṇi prathamānīti naḥ śrutam /
nyāsasya sarvayajñasamatvam
yajñarūpadharaṃ devaṃ yajate svātmanaiva yaḥ // ३७-
tena sarve kṛtā yajñā bhavantīha mahātmanā /
nyāsasya yajñatvanirvahaṇāya yajñāṅgapauṣkalyarūpaṇam
yajñarūpadharasyāsya śarīraṃ vediriṣyate // ३७-
p. ३५९) āsyamāhavanīyāgnirhṛdayaṃ dakṣiṇānalaḥ /
athāsya gārhapatyāgnirudaraṃ śruticoditam // ३७-
yajamāno manastattvaṃ buddhiḥ patnī prakīrtitā /
svāśritapratyanīkā ye paśavaste prakīrtitāḥ // ३७-
lomāni barhiṣastvasya jīvaṃ havyaṃ pracakṣate /
savanāni śiromadhyagātrapādāḥ prakīrtitāḥ // ३७-
daśa yajñāyudhānyasya jñānakarmendriyāṇyapi /
ṛtvijaḥ ṣoḍaśa bhujā devasyāsya mahāmune // ३७-
bhaktarakṣaṇasaṃkalpo dīkṣā devasya nārada /
ṛgyajuḥsāmaghoṣo'sya bhūṣaṇārāva iṣyate // ३७-
sadasyā bhūṣaṇānyasya dayā devasya dakṣiṇā /
juhūrdhruvā sruvaścaiva prāśitraharaṇaṃ tathā // ३७-
mekṣaṇopabhṛtau veda iḍāpātrī tathaiva ca /
dārupātraṃ ca yoktraṃ ca camasaḥ sṛṣṭireva ca // ३७-
piṣṭodvapanyājyasthālyāvidhmapravraścanaṃ tathā /
madantītyasya śastreṣu cakrādyeṣu samāśritāḥ // ३७-
prapannasya kṛtakṛtyatvanigamanam
evaṃrūpaṃ tamabhyarcya prakṣīṇāśeṣapātakaḥ /
anuṣṭhitakratuśato bhavedeṣa na saṃśayaḥ // ३७-
p. ३६०) yathoktakrameṇa sudarśanamanārādhayatāṃ
kleśaprāptinigamanam
evaṃ bahuvidhai rūpairupetaṃ taṃ sudarśanam /
kṛtvā tamapratiṣṭhāpya rājāno mantriṇo'pi vā // ३७-
vinaṣṭasaṃpadaḥ sadyaḥ paribhūtāśca śatrubhiḥ /
arcanābhāvato rājyād bhraṣṭāściramupadrutāḥ // ३७-
sudarśanamanārādhayatāṃ rājye brahmahatyādidoṣotpattiḥ
svarājyaṃ brahmahatyādidoṣairduṣyenmahāmune /
samidityasya ṛgvedaśrutirāha (१) dayāvatī // ३७-
sudarśanamanārādhayatāṃ rājñāṃ prajānurāgābhāvaḥ
anabhidhyānato hyasya viśve viṣayavāsinaḥ /
aparaktāśca jāyante mahārāje kṛtāgasi // ३७-
rājye sudarśanānārādhanāt prajānāmapi bahuduḥkhabhāgitā
aśraddadhānāścaitasminniha janmani duḥkhinaḥ /
१ atredaṃ ṛgvedaśrutidvayaṃ bodhyam- yaḥ samidhā ya āhutī yo vedena
dadāśa marto agnaye / yo namasā svaghvaraḥ // tasyedarvanto raṃhayanta
āśavastasya dyumnitamaṃ yaśaḥ / na tamaṃho devakṛtaṃ kutaścana na
martyakṛtaṃ naśat // (ṛgvede ८-१९, ६.)
p. ३६१) pretyādho'dhaḥ patantyeva nāpnuvanti sukhaṃ kvacit // ३७-
sudarśanasamārādhanasya sarvaphalāvāptisādhanatānigamanam
tadyajñarūpaṃ susamāśritānāṃ
rakṣāvidhāne kṛtadīkṣamīśam /
subhīṣaṇaṃ ṣoḍaśabāhuyuktaṃ
svaśatrupakṣakṣapaṇapravṛttam // ३७-
yathoktarūpaṃ dhṛtasarvaśastra-
mupetamastrairapi mūrtimadbhiḥ /
paṭe likhitvā śilayāthavārcāṃ
vidhāya lohairuta bimbamasya // ३७-
samarcayedyo nṛpatiḥ pratiṣṭhāṃ
vidhāya bhaktyātha sudarśaneśam /
kṣaṇena sidhyanti manīṣitāni
vipakṣanāśaśca bhavedamuṣya // ३७-
iti śrīpāñcarātre tantrarahasye ahirbudhnyasaṃhitāyāṃ
nyāsāparaparyāyaprapattinirūpaṇaṃ nāma saptatriṃśo'dhyāyaḥ
āditaḥ ślokāḥ
Original text: ahirbudhnasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0