Language

ENहिગુ
Scripture Library

Ahirbudhnya Samhita · Chapter 38

38.1

jvarādiroganivṛttyupāyavidhānaṃ nāma aṣṭātriṃśo'dhyāyaḥ
dhyātaṃ sakṛdbhavānekakoṭyaghaughaṃ haratyaram /
sudarśanasya taddivyaṃ bhargo devasya dhīmahi //
uktānuvādapūrvakaṃ rogamocanopāyapraśnaḥ
nāradaḥ -
ākhyātaṃ bhavatā rājñāṃ parebhyo rakṣaṇaṃ param /
tathaiva sarve sarvajña puruṣārthāḥ samīritāḥ // ३८-

38.2

tatsādhanāni cānyacca prasaṅgāt samudīritam /
idaṃ tvidānīṃ bhagavan vyākhyāhi mama pṛcchataḥ // ३८-

38.3

rājñāṃ tatsacivānāṃ ca tathānyeṣāṃ nṛṇāmapi /
rogāḥ krūratarāsteṣāṃ puruṣārthavirodhinaḥ // ३८-

38.4

saṃbhavanti hi teṣāṃ tu mocanaṃ kena sidhyati /
rogotpattitadvināśakāraṇakathanam
ahirbudhnyaḥ -
sādhu pṛṣṭaṃ mune rogā jāyante yena duḥsahāḥ // ३८-

38.5

śṛṇu yenaiva naśyanti tad vakṣyāmi tavādhunā /
p. ३६३) prākṛtapralaye ekākinaḥ paramapuruṣasya ramaṇābhāvaḥ
prākṛte sarvalokasya saṃprāpte pratisaṃcare // ३८-

38.6

brahmāyuṣi parikṣīṇe naṣṭe sthāvarajaṅgame /
sarvabhūteṣu bhūtādau pralīneṣu mahāmune // ३८-

38.7

bhūtādāvindriyādau ca taijase mahati sthite /
tato mahati yāte tu prakṛtiṃ buddhilakṣaṇe // ३८-

38.8

tathā ca puruṣe tasyāṃ pralīne pañcaviṃśake /
tasyāmapi pralīnāyāṃ puruṣe puṣkarekṣaṇe // ३८-

38.9

sa eva sarvaṃ saṃhṛtya svasmin paramapūruṣaḥ /
bhagavān puṇḍarīkākṣaḥ paramātmā jaganmayaḥ // ३८-

38.10

ekākī sa tadā naiva ramate sma sanātanaḥ /
līlārthaṃ punaḥ sṛṣṭiḥ
sa līlārthaṃ punaścedamasṛjat puṣkarekṣaṇaḥ // ३८-

38.11

nāmarūpavyākaraṇam
sa pūrvaṃ nāmarūpāṇi cakre sarvasya sarvagaḥ /
līlopakaraṇabhūtaprakṛtyā paramātmano ramaṇam
līlopakaraṇāṃ devaḥ prakṛtiṃ triguṇātmikām // ३८-

38.12

māyāsaṃjñāṃ punaḥ sṛṣṭvā tayā reme janārdanaḥ /
prakṛtyā jīvaparayoḥ svarūpapracchādanam
sā tu sarvāṇi bhūtāni tattacchaktisamanvitā // ३८-

38.13

p. ३६४) modayantī ca tanvānā svasyāṃ bhogyadhiyaṃ tathā /
vartate jīvaparayoḥ svarūpācchādanāya sā // ३८-

38.14

prakṛtipāravaśyājjīvasya saṃsaraṇam
tayā vivaśametattu saṃsaratyakhilaṃ jagat /
prakṛterdehātmabhramahetutvam
tayaiva prathamaṃ dehe karotyātmadhiyaṃ naraḥ // ३८-

38.15

saivāsve svatvadhīhetuḥ
tataḥ śarīrasaṃbandhiputrādau mamatāṃ gataḥ /
ahaṃkāramamakārotthavāsanādārdhyam
tato'haṃkārajāstasya mamatotthāśca vāsanāḥ // ३८-

38.16

bhavanti dehe putrādau dṛḍhabaddhāściraṃ mune /
tadutthavāsanānāṃ rāgadveṣadvārā puṇyapāpahetutvam
tataḥ svadehe putrādāvupakāryapakāriṣu // ३८-

38.17

rāgadveṣau ca bhavatastābhyāṃ sarvaṃ viceṣṭate /
kapūyaramaṇīye ca tadutthe saṃcinotyayam // ३८-

38.18

tato jātyāyurbhogarūpakarmavipākaprāptiḥ
tadvipākānathāpnoti jātyāyurbhogalakṣaṇān /
prārabdhakarmaphalopabhogāyaiva śarīrasṛṣṭiḥ
ataḥ phalopabhogārthamubhayeṣāṃ ca karmaṇām // ३८-

38.19

p. ३६५) prārabdhānāmidaṃ sṛṣṭaṃ śarīraṃ ca śarīriṇaḥ /
rogāṇāṃ pāpajanyatvam
pāpmabhya eva jāyante prārabdheṣvāmayāstanau // ३८-

38.20

nānāvidhā duḥkhavarā bhujyante dehināpare /
tatra prathamaṃ jvaraśāntyupāyaḥ
jvarābhibhūte nṛpatau sacive'nyajane'thavā // ३८-

38.21

mahāsudarśanaṃ yantraṃ kathitaṃ mantrakovidaiḥ /
guḍūcīrājyasaṃsiktāścaturaṅgulasaṃmitāḥ // ३८-

38.22

mantreṇānena juhuyāt sahasraṃ jvalite'nale /
cakrāmbujaṃ ca vinyasya sthaṇḍile śālitaṇḍulaiḥ // ३८-

38.23

tatra pātraṃ nidhāyājyaṃ prasthapūrṇaṃ nidhāya ca /
tasyāṃ palapramāṇeṣu tantuṣvāropya dīpikām // ३८-

38.24

tatrāpyenaṃ samāvāhya mantreṇānena mantravit /
tataḥ paścimabhāge tu sthaṇḍile maṇḍite śucau // ३८-

38.25

āstīrya kalamāṃstatra nyasenmāhendramaṇḍalam /
tanmadhye ṣaḍaraṃ cakraṃ madhye tāraṃ ca vinyaset // ३८-

38.26

tantujālena saṃveṣṭya navakumbhaṃ suśobhanam /
candracandanakāśmīramiśrairāpūrya vāribhiḥ // ३८-

38.27

tadbahiścandanādyaistamarcayedakṣatairapi /
p. ३६६) ratnāni pañca padmaṃ ca dūrvāṃ hāṭakameva ca // ३८-

38.28

śyāmākaṃ viṣṇuparṇīṃ ca devīṃ cāntarvinikṣipet /
madhyekumbhaṃ samāveṣṭya kṣaumeṇa navamālayā // ३८-

38.29

taṃ tāramadhye saṃsthāpya sādhyanāmayute śubhe /
pūrṇacandramabhidhyāyaṃstatra cāvāhayet prabhum // ३८-

38.30

taṃ dhūpadīpamālyādyaiḥ samabhyarcya yathāvidhi /
śālyannaṃ dadhimadhvājyasarvavyañjanasaṃyutam // ३८-

38.31

hṛdyaṃ sājyaṃ guḍaṃ dadyād devāya haviruttamam /
baliṃ tato hared dikṣu vidikṣu ca samāhitaḥ // ३८-

38.32

śālyannaiḥ śvetapuṣpaiśca dhūpadīpādibhistathā /
dikpālānāṃ tato dadyāt kṣetreśāyāpi nārada // ३८-

38.33

āsane prāṅmukhaṃ sādhyamupaveśyātha sajvaram /
darpaṇaṃ tasya saṃsthāpya purastāt pratibimbitam // ३८-

38.34

kumbhamādāya mantreṇa darpaṇaṃ so'bhiṣecayet /
sadya eva jvarānmukto bhavenmeghādivoḍurāṭ // ३८-

38.35

atha dvijebhyo vidvadbhyo vaiṣṇavebhyo viśeṣataḥ /
niṣkatrayaṃ hiraṇyasya droṇaṃ cājyasya gāṃ tathā // ३८-

38.36

karpūraṃ candanaṃ cāpi vāsāṃsi vimalānyapi /
etāni dadyādekasmai mune brahmavide'thavā // ३८-

38.37

p. ३६७) tataḥ svastho bhavet sadyo yāvajjīvaṃ na saṃśayaḥ /
eṣā cikitsā prakṛtirvyādhīnāṃ mātrayā bhidā // ३८-

38.38

rājayakṣmaśāntiḥ
rājayakṣmābhibhūte tu nṛpādau munisattama /
madhvaktābhirapāmārgasamidbhiḥ khādire'nale // ३८-

38.39

mantreṇānena juhuyāt sahasraṃ mantravittamaḥ /
tataḥ pratīcye digbhāge pūrvavat kalpite'nale // ३८-

38.40

āḍhakājyābhipūrṇāyāṃ pātryāṃ dvipalatantuṣu /
āropya dīpikāṃ paścād devamāvāhya mantrataḥ // ३८-

38.41

tataḥ pāścāttyabhāge tu bhāraśālipariṣkṛte /
sthaṇḍile maṇḍite śuddhe kṛtvā māhendramaṇḍalam // ३८-

38.42

pūrvavat ṣaḍaraṃ cakraṃ vinyasyāreṣvamuṣya ca /
mantravarṇāni vinyasya sādhyanāma ca tārake // ३८-

38.43

pūrvavanmantritaṃ kumbhaṃ tatra saṃsthāpya maṇḍale /
āvāhya devamabhyarcya pūrvavaccakrarūpiṇam // ३८-

38.44

haviśca pāyasaṃ dadyāt khaṇḍamadhvājyasaṃyutam /
baliṃ ca pūrvavat kuryāt pāyasena viśeṣataḥ // ३८-

38.45

gurukṣetreśavighneśadurgādikpālakān prati /
prāvṛtya kambalenainaṃ sādhyaṃ prāṅmukhamāsane // ३८-

38.46

p. ३६८) āsīnaṃ mantrataḥ kumbhavāribhiścābhiṣecayet /
anvahaṃ darpaṇāviṣṭaṃ snāpayecchāyayā punaḥ // ३८-

38.47

niṣkadvayaṃ hiraṇyasya dviniṣkaṃ rajataṃ tathā /
kambalaṃ svadhṛtaṃ vastraṃ tilānāṃ droṇameva ca // ३८-

38.48

kamaṇḍaluṃ kāṃsyapātraṃ chatraṃ copānahau tathā /
ekasmai brāhmaṇāyaiva viduṣe cāstikāya vai // ३८-

38.49

dadyādetāni sarvāṇi sarvasatkārapūrvakam /
prayoktāraṃ dhanairevamabhyarcya prayato bhavet // ३८-

38.50

sadyastasmānmahārogād vimukto nātra saṃśayaḥ /
prameharogaśāntiḥ
evaṃ prameharogeṇa gṛhīte ca mahāmune // ३८-

38.51

sahasraṃ juhuyānmantrī mantreṇānena bailvakaiḥ /
māṣaudanaṃ havirdadyād baliṃ cānena kārayet // ३८-

38.52

abhiṣekaṃ svayaṃ kuryādanyat pūrvavadācaret /
dadyād droṇaṃ ca māṣāṇāṃ rajataṃ pañcaniṣkakam // ३८-

38.53

ekaṃ cānaḍuhaṃ sadyo nīrogaḥ syānmahāmune /
udararogaśāntiḥ
tathaudarairmahārogairgulmaśūlādibhiściram // ३८-

38.54

abhibhūteṣu martyeṣu vakṣye pratividhiṃ śṛṇu /
pūrvavat kumbhamabhyarcya sudarśananiṣevitam // ३८-

38.55

p. ३६९) tatpūrvabhāge prajvālya jvalanaṃ kuṇḍamadhyame /
samidbhirārkairjuhuyādājyāktairdvisahasrakam // ३८-

38.56

tilaiśca juhuyāt tadvanmantreṇānena mantravit /
tataḥ kumbhodakaṃ spṛṣṭvā sahasraṃ ca japenmanum // ३८-

38.57

tato hared baliṃ mantrī dikpālānāṃ yathākramam /
bhūtapretapiśācānāṃ kṣetreśasyāpi nārada // ३८-

38.58

śuklaudanaiḥ śuklapuṣpaiḥ
piṣṭaiḥ śukladhvajairapi /
kumbhādhivāsitaṃ devaṃ
pūjayed vidhivat tataḥ // ३८-

38.59

havirnivedayecchuddhairodanaiḥ kalpitaṃ bahu /
śarkarāmadhudadhyāḍhyaṃ sarvavyañjanasaṃyutam // ३८-

38.60

tataḥ kumbhodakaṃ kiṃcidādāyānena mantritam /
pāyayedrogiṇaṃ mantrī mantroccāraṇapūrvakam // ३८-

38.61

tataḥ kumbhodakenaiva
prāṅmukhaṃ snāpayed budhaḥ /
tarpayed brāhmaṇān sapta
yathāśakti samāhitaḥ // ३८-

38.62

guruṃ bahudhanairvastrairbhūṣaṇairdhānyarāśibhiḥ /
sarve tasyaudarā rogā vinaśyanti na saṃśayaḥ // ३८-

38.63

tataḥ svastho bhavenmartyo devavanmodate'niśam /
p. ३७०) apasmāraśāntiḥ
apasmārābhibhūte tu nare pratividhiṃ śṛṇu // ३८-

38.64

bhūtale gomayālipte same maṅgalasaṃyute /
tilabhāradvayaṃ tatra prastīrya caturaśrakam // ३८-

38.65

dvihastasaṃmitaṃ tatra yantraṃ saudarśanaṃ nyaset /
pūrvoktena prakāreṇa vinaivākhilamūrtibhiḥ // ३८-

38.66

sudarśanaṃ nṛsiṃhaṃ ca vinā mantrābhisaṃhitam /
saudarśanaṃ mahāyantraṃ madhye pūrvoktavartmanā // ३८-

38.67

praṇidhāyodakumbhaṃ tu tantubhiḥ pariveṣṭitam /
pūrvoktadravyasaṃyuktaṃ kambalenābhiveṣṭitam // ३८-

38.68

pūrveṇa maṇḍalaṃ vahniṃ nidhāya vidhivat tataḥ /
anena manunā kuryād dvisahasraṃ tilāhutīḥ // ३८-

38.69

tataḥ kumbhaṃ spṛśanmantramaṣṭottarasahasrakam /
japenmantrābhipūtena vāriṇānena mantravit // ३८-

38.70

grahābhibhūtamāsīnaṃ prāṅmukhaṃ cābhiṣecayet /
tato muktagrahastena kṣaṇenaiva sukhī bhavet // ३८-

38.71

sarve cānye grahāstaṃ tu na kṣamante hi vīkṣitum /
dhanadhānyaiśca vāsobhiḥ sa guruṃ pūjayet tataḥ // ३८-

38.72

p. ३७१) yasmin yantre tu yad dravyaṃ tacca tasmai nivedayet /
brāhmaṇāṃstarpayet paścādaṣṭau tilasuvarṇakaiḥ // ३८-

38.73

rajataiścāpi mahiṣīṃ sādhakāya nivedayet /
tataḥ svastho bhavenmartyo devavanmodate bhuvi // ३८-

38.38

iti śrīpāñcarātre tantrarahasye ahirbudhnyasaṃhitāyāṃ
jvarādiroganivṛttyupāyavidhānaṃ nāma aṣṭātriṃśo'dhyāyaḥ

38.2449

āditaḥ ślokāḥ

Original text: ahirbudhnasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc