Language

ENहिગુ
Scripture Library

Ahirbudhnya Samhita · Chapter 36

36.36.1

rājñāṃ sudarśanayantrārādhanavidhānakeśavādiguṇapradhānabhāvavyavasthāpanaṃ nāma ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ
dhyātaṃ sakṛdbhavānekakoṭyaghaughaṃ haratyaram/
sudarśanasya taddivyaṃ bhargo devasya dhīmahi//
saudarśanayantrasya pūrvāparāṅgadhyānārcanaprakārapraśnaḥ
nāradaḥ---
bhagavan kathitāḥ sarve sarvāstrāṇāṃ mahaujasām/
pravartakāstathā mantrāstathaiva1 ca nivartakāḥ

36.36.2

etacca kathitaṃ sarvaṃ sarvajñena tvayā purā/
saudarśanaṃ 2mahāyantramarcanīyaṃ mahātmabhiḥ

36.36.3

uktenaiva prakāreṇa caturvargaphalārthibhiḥ/
rājā cedarcayedetat saudarśanamukhaṃ param

36.36.4

ubhayaṃ cāsya yantrasya 3mukhamārādhayediti/
kathamasyāparāṅgaṃ4 ca dhyāyet kuryācca vā katham

36.36.5

chettumarhasi saṃdehamimaṃ mama maheśvara/
--------------------------------------------------
1.tathaivaitannivartakāḥ D
2.mahāmantram D
3.mukhaṃ nārādhayediti D
4.aparāṅgasya A B C E F
--------------------------------------------------
taduttarakathanam
ahirbudhnyaḥ----
evaṃ dhyātvārcayedrājā yantrametanmahādyuti

36.36.6

tatra pūrvāṅge yantramadhye sudarśanadhyānam
yantramadhye mahātmānaṃ puruṣaṃ bhīmalocanam/
ūrdhvapiṅgalakeśāḍhyaṃ jvaladdaṃṣṭrojjvalānanam

36.36.7

tiṣṭhantamaṣṭhabhiryuktaṃ bhujaiḥ paramaśaubhanaiḥ/
cakrābjamadhye tiṣṭhantamavaṣṭabhya mahaddhanuḥ

36.36.8

samabhaṅgamudārāṅgaṃ raktāmbaradharaṃ vibhum/
śaṅkhacakrābjamusalapāśāṅkuśagadādharam

36.36.9

sarvābharaṇasaṃyuktaṃ puṣpamālāvibhūṣitam /
paritaḥ keśavādidvādaśamūrtidhyānam
5sudarśanamimaṃ dhyātvā paritaścintayet tataḥ

36.36.10

tiṣṭhato yadi vāsīnān keśavādīn savigrahān/
uktenaiva prakāreṇa bhūṣaṇairāyudhairyutāt

36.36.11

pradhānabhūtān paramān yathākāmaniveśitān/
tato viṣṇavādiṣoḍaśamūrtidhyānam
tataḥ ṣoḍaśabhirdevairviṣṇvādyairāyudhānvitaiḥ

36.36.12

mūrtimadbhiśca sodyogaiḥ sarvābharaṇasaṃyutaiḥ /
etaiḥ pañjaritaṃ dhyāyedyantrarājamanuttamam

36.36.13

------------------------------------------------
5. sudarśanamidaṃ A B C
-------------------------------------------------
parito mūrtimatsaṃhārāstradhyānam
paritastānyapi dhyāyenmūrtimanti mahānti ca/
saṃhārāstraṇi sarvāṇi sāñjalīnyadbhutāni ca

36.36.14

akutobhayaśālīni śaktimanti samantataḥ/
tato mūrtimatpravartakāstradhyānam
tataḥ pravartakānyevaṃ dhyāyītāstrāṇi nārada

36.36.15

mūrtānyattumivāśeṣabhuvanānyujjvalāni ca/
tato nārasiṃhadhyānam
evaṃ cakrakrameṇaitadabhidhyāyopari smaret

36.36.16

6dadhānaṃ nārasiṃhasya vapurnārāyaṇaṃ param/
mūlakośaṃ paraṃ devamadhobhāge'tha cintayet

36.36.17

yantraṃ cakrākṛti śrīmad dīptanemismanvitam/
nemerasya caturdikṣu mahājvālāṃ vicintayet

36.36.18

cakrakaumodakīśārṅgakhaṅgahastān smaret kramāt/
7evamekamukhaṃ dhyāyedyantradhasyāsya mahādyuteḥ

36.36.19

aparāṅgadhyānam
aparāṅgaṃ mahāmantraiḥ sarvataḥ samalaṃkṛtam/
-----------------------------------------------
6.C Gap from here up to the end of chapter.50
7.evameva mukhaṃ A B E F
-----------------------------------------------
antastāraṃ samārabhya yadi vā viṣṇupañjaram

36.36.20

pūrvoktaṃ tadvinā 8 mūrtistattanmantrasumuccayam/
aparāṅge sarvāstrāṇāṃ mantramātradhyānam
yathāsthānaṃ smaret tasya paryante cintayet tataḥ

36.36.21

9sarvasaṃharaṇāstrāṇāṃ mantrāneva ca kevalam/
tadanantaramanyeṣāmastrāṇāṃ ca pravartakam

36.36.22

10mantrajālamabhidhyāya sunemi surapūjitam/
mahāyantraṃ mahāśakti cakrarūpamanuttamam

36.36.23

uktairviśeṣaṇairjuṣṭaṃ sarvakāmaikasādhanam/
asya cakrasya madhye 11yadvartate puruṣaḥ paraḥ

36.36.24

tasmānnigadyate loke cakravartīti sūribhiḥ/
etadyantrābhyarcanādrājñāṃ cakravartitvalābhaḥ
tasmādabhyarcayedetadyo rājā bhaktisaṃyutaḥ

36.36.25

so'cireṇaiva kālena cakravartitvamāpnuyāt/
anyairapi rājahitaiṣibhiretadarcanaṃ kāryam
rājā vā rājabhṛtyā vā mantriṇo vāthavā pare

36.36.26

rājñāṃ hitaiṣiṇaḥ sarve pūjayeyuridaṃ param/
anyeṣāmapi śrīkāmānāmetadabhyarcanam
anye ca ye 12tu vipulāṃ śriyamicchanti mānavāḥ

36.36.27

-----------------------------------------------------
8.mūrtaiḥ A B E F
9.sarvasaṃhāraṇāstrāṇāṃ A B E F
10.mantrarāja D
11.yo vartate E
12.ca D
------------------------------------------------------
tairnityamarcanīyaṃ syādidaṃ sarvārthasādhakam/
rājñāmeva viśeṣeṇa yadetat samudīritam

36.36.28

tadrājavyatirekeṇa ye nirdiṣṭāstu mānavāḥ/
teṣāṃ vibhūtirmahatī rājñā saṃpatsyate dhruvam

36.36.29

lohairvā śilayā vāpi yo hi nirmāya pūjayate/
vipulāṃ śriyamāpnoti dīrghamāyuśca vindati

36.36.30

ārogyaṃ cāśnute sarve tadvaṃśyā dīrghajīvinaḥ13/
dvimukhayantrārcane mantropadeṣṭurbrāhmaṇasyaivādhikāraḥ
paraṃ mantropadeṣṭaiva brāhmaṇo 14dvimukhaṃ yajet

36.36.31

jñānena tapasā śaktyā soḍhuṃ tasyobhayātmanaḥ/
sa eva śaknuyāt tasya prabhāvaṃ paramaṃ mune

36.36.32

ādityamaṇḍalākṣyādisthānāṃ puruṣāṇāmabhinnatvam
yo'sāvādityabimbasthaḥ puruṣo dṛśyate paraḥ/
hiraṇmayo 15ya evāntarakṣiṇyapi ca dṛśyate

36.36.33

so'pyayaṃ nābhicakrasya madhye yo vartate pumān/
tasyaiva kālacakrādipravartakatvam
16yo'yaṃ 17kālākhyacakrasya prerakaḥ puruṣo'vyayaḥ

36.36.34

-----------------------------------------------------
13.darśinaḥ A B E F
14.vimukhaṃ D
15.yamevānta E F
16.so'yaṃ A E F; so'tha B
17.kālasya cakrasya A E F
------------------------------------------------------
yugacakrasya netāramenameva vidurbudhāḥ/
enaṃ maharṣayo'pyāhurjagaccakrapravartakam

36.36.35

vimāne saṃsthāpya tasyaiva samabhyarcanamaihikāmuṣmikaphalasādhakam
sarvalokaikakartāraṃ18 sarvalokaikasākṣiṇam/
19enaṃ vimāne saṃsthāpya cakravartinamavyayam

36.36.36

yaḥ pūjayati tasyāyaṃ lokaścāmuṣmiko bhavet/
vimānakaraṇārambhasyāpi mahāphalakatvam
sudarśanavimānaṃ yaḥ prārabhet mahāmune

36.36.37

iha sarvānavāpyārthān viṣṇulokaṃ sa yāsyati/
vimānakaraṇārthasya karṣaṇasyāpi sarvasaṃpatsādhanatvam
sudarśanavimānasya karṣaṇaṃ yaḥ karoti vai

36.36.38

tasyāmitrā vinaśyanti santi sarvāśca saṃpadaḥ/
ārabdhāparisamāptasyāpi vimānakaraṇasyāntato muktisādhanatā
ārabhyāyatanaṃ madhye 20vicchittyā vighnito yadi

36.36.39

sa sārvabhaumaḥ sakalān bhuktvā bhogān mahītale/
punaśca bhaktaścakrasya śeṣaṃ nirvartayiṣyati

36.36.40

ante vaikuṇṭhamāsādya viṣṇusāyujyamāpnuyāt/
---------------------------------------------------------
18.bhartāraṃ D
19.evaṃ A B E F
20. vibhṛtyā D; vibhūtyā E.
---------------------------------------------------------
sāṅgapratiṣṭhādikartuḥ phalaparaṃparānirūpaṇam
vimānaṃ paramaṃ kṛtvā pratiṣṭhāpya sudarśanam

36.36.41

brāhmaṇān vedaviduṣo vaiṣṇavān dvādaśāvarān/
taccheṣabhūtāṃstatraiva pratiṣṭhāpya ca śaktitaḥ

36.36.42

paryāptajīvanān kṛtvā dattvā bhūmimaṭhādikān/
nityaṃ 21yo'bhyarcayatyenaṃ devaṃ bhūtisamanvitam

36.36.43

tasya pratidinaṃ bhūtiramaryādā vivardhate/
nīrogatā dīrghamāyurlabhyate nātra saṃśayaḥ

36.36.44

janmāntare sārvabhaumo janitvā sakalāṃ bhuvam/
bhuktvā kālena mahatā tadanantarajanmani

36.36.45

triviṣṭapapatirbhūtvā bhuṅkte caindrapadaṃ ciram/
tataḥ krameṇa labdhvāyaṃ tattallokeśatāṃ gataḥ

36.36.46

tadante paramaṃ dhāma vaiṣṇavaṃ pratipadyate/
sudarśanapuruṣamanārādhayato nṛpatvaṃ durlabham
devamenamanārādhya na kaścijjāyate nṛpaḥ

36.36.47

etadārādhanatāratamyāt phalatāratamyam
etadārādhanasyaiva tāratamyena nārada/
bhogāyuṣostāratamyamaśnute nṛpatirdhruvam

36.36.48

tasmādrājñāmanyeṣāṃ caitadārādhanāvaśyakatā
tasmāt sarvaprayatnena rājaivainaṃ samarcayet/
----------------------------------------------
21. yogyaśca satyena D
-----------------------------------------------
jātyāyurbhogakāmāśca ye cānye bhuvi mānavāḥ

36.36.49

te'pyetatpūjayā sarvaṃ kāṅkṣitaṃ prāpnuvanti ca/
śeṣiṇaḥ keśavādeḥ śeṣabhūtaṃ sudarśanaṃ pratiparivāratādikathaṃtāpraśnaḥ
nāradaḥ---
siddhaṃ sudarśanaṃ viṣṇoḥ śeṣamāyudhasaṃjñitam

36.36.50

kathamasya parīvārāḥ keśavādyāḥ samīritāḥ/
viṣṇvādyā mūrtibhedāśca kathaṃ vā pañjarīkṛtāḥ

36.36.51

kathaṃ vā bhagavanmantrāḥ parivāratvamāgatāḥ/
imaṃ ca saṃśayaṃ deva cchettumarhasi sāṃpratam

36.36.52

taduttarakathanārambhaḥ
ahirbudhnyaḥ---
śruṇu 22tāta mahāprājña rahasyamidamuttamam/
tvadṛte śaknuyāt praṣṭumimarthaṃ23 na kaścana

36.36.53

bhagavata iva tatsaṃkalparūpasya sudarśanasyāpyanāditvāparicchedyatve
yathā nārāyaṇo devaḥ puruṣaḥ puṣkarekṣaṇaḥ/
anādiraparicchedyastathāyamapi nārada

36.36.54

tadupapādanāya paramātmaśakterdvedhā vibhāgaḥ
dve śaktī tasya vidyate viṣṇoḥ sarvārthasādhane/
pradhānabhūte yābhyāṃ tu vahatyeṣa jagaddhuram

36.36.55

---------------------------------------------------
22. tattvaṃ A B E F
23. alpaṃ D
---------------------------------------------------
ekā tvicchātmikā tasya tathānyā tu kriyātmikā/
tatrecchārūpiṇyāḥ śakterlakṣmīrūpatvam
prathamā paramā lakṣmīrjagattrātuḥ kuṭunbinī

36.36.56

kriyārūpāyāḥ śakteḥ sudarśanarūpatvam
tattvavidbhiridaṃ proktaṃ dvitīyeha sudarśanam/
tābhyāṃ śaktibhyāṃ vinā bhagavato'pyakiṃcitkaratvam
tasmāllakṣmyā vinā devaḥ saṃkalpe na prabhurhariḥ

36.36.57

anenāpi vinā kartuṃ kiṃcinnārhati keśavaḥ/
tasya śaktidvayasya sṛṣṭisthitisaṃhārādyupakaraṇatvam
anena sarvaṃ sṛjati devo'nenaiva pāti ca

36.36.58

anena saṃhṛtiṃ devo viśvasyānte karoti ca/
anena dānavān daityānnihanti madhusūdanaḥ

36.36.59

kriyate'nena tatkarma sarvaṃ sarvagatena vai/
rakṣakaṃ paramātmānaṃ prati śaktidvayasyāpi rakṣyakoṭyantarbhāvaḥ/
tasmāt sarvātmanā cainaṃ 24svabuddhyā parirakṣati

36.36.60

viśiṣya lakṣmyā api rakṣyakoṭyantarbhāvapratipādanam
yathā svaṃ svāminā rakṣyaṃ rakṣyate svayameva hi/
evaṃ sarvasya jananīṃ lakṣmīṃ lakṣmīdharaḥ svayam

caturdhā vyūhya cātmānaṃ svabhūtāṃ parirakṣati/
-------------------------------------------------

Original text: ahirbudhnasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc