Ahirbudhnya Samhita · Chapter 35
saṃhārāstrasvarūpanirūpaṇaṃ nāma pañcatriṃśo'dhyāyaḥ
dhyātaṃ sakṛdbhavānekakoṭyaghaughaṃ haratyaram/
sudarśanasya tad divyaṃ bhargo devasya dhīmahi//
saṃhārāstrasvarūpapraśnaḥ
nāradaḥ---
bhagavan 1pūrvamākhyātaṃ saṃhārāstrāṇyaśeṣataḥ/
sudarśanasyāparāṅgānnirjagmuriti ceśvara
teṣāṃ svarūpavijñāne vartate me kutūhalam/
vaktumarhasyaśeṣeṇa 2yadi sānugraho mayi
taduttarakathanārambhaḥ
ahirbudhnyaḥ---
tadetat paramaṃ guhyaṃ purā 3nārāyaṇeritam/
bhaktoṣa'sīti tava snehād vakṣyāmi śrṛṇu nārada
1.satyavadastram
lohito'gnisamāyuktaḥ khakaḍgīśo bhārabhūtimān/
āṣāḍhayugmaṃ muṇkaḍaśca māyī syāt khaḍganāyakaḥ
---------------------------------------------
1.samyagākhyātam B C; sarvamākhyātam E F
2.tāni D
3.nārāyaṇoditam E
---------------------------------------------
sāgnyāṣāḍhayugaṃ paścāt 4krodhīśaṃ nirdiśet tataḥ/
parameṣṭhinniti brūyādatho ṛtamiti kramāt
pibeti saśiromantraḥ 5satyavāniti viśrutaḥ/
2.satyakīrtyastram
tāraṃ tataśca hṛdayaṃ satyadhāmna iti kramāt
śamayeti dvirāvṛttaṃ satyakīrtiriti smṛtam/
3. dhṛṣṭāstram
atriḥ sāmaranāthaśca sāgniḥ paप़ñcāntakaḥ 6smṛtaḥ
mahākālaśca majjā ca sāgniścomāpatistathā/
prasādayetyathābhyastaṃ dhṛṣṭamastramidaṃ viduḥ
4. rabhasāstram
krodhī pinākī māyī syāt khaḍgī māyāsamanvitaḥ/
atriḥ pinākī muṇḍaśca dīrghayukto rasastathā
7agnirdviraṇḍaśca bhṛgurdīrgho vālī tataḥ param/
namo'nta eṣa mantrastu rabhasaḥ parikīrtitaḥ
5.pratīhāratarāstram
tāraṃ 8śiroyutaṃ mantraṃ pratīhārataraṃ viduḥ/
-----------------------------------------
4.krodhinaṃ D
5.satyavādīti D
6.tathā E F
7.atriḥ D
8. śiromayaṃ D
--------------------------------------------
6. parāṅmukhāstram
lohito 9vahnisaṃyuktaḥ stuteti ca padaṃ tataḥ
stobhātmane iti brūyāt parāṅmukha iti kramāt/
āyeti ca hṛdantaṃ tu parāṅmukhamudāhṛtam
7. avāṅmukhāstram
amareśastathātriśca savālyāṣāḍhanāyakaḥ/
vidrāvaṇāyeti 10padamaveti tadanantaram
nateti ca prayoktavyaṃ 11phalāya tadanantaram/
śiroyuktamimaṃ mantraṃ mantriṇo'vāṅmukhaṃ viduḥ
8.lakṣākṣāstram
niyutāparaparyāyaṃ 12bhedine ityanantaram/
nirāsaketi cāvṛttaṃ padamāyeti cetyatha
hṛdayāntamimaṃ mantraṃ lakṣākṣaṃ paricakṣate/
9.viṣamāstram
khaḍgīśo māyayā yuktaḥ kūrmo māyāsamanvitaḥ
āṣāḍho vahnisahito 13lohitaścāgnisaṃyutaḥ/
bhṛguḥ sadīrgho vahniśca marṣayeti dvirabhyaset
etadviṣamamityuktamastraṃ paramadurjayam/
-----------------------------------------
9.bindusaṃyuktaḥ D
10.padaṃ draveti B C
11.phalāyetyapyanantaram D
12.bhedeti ityanantaram B.C; bhedene tadanantaram D
13. lohitaścātri D
----------------------------------------
10.dṛḍhanābhāstram
śāntiṃ padaṃ nyaset pūrvaṃ kurvityetadataḥ param
nibiḍeti tato nyasya gātraśabdaṃ tataḥ param/
viṣkambheti 14śiro'ntaṃ ca dṛḍhanābhamudāhṛtam
11.saṃhārakāstram
hāsvā yakrācatasṛvi mona oṃ vyutkramo manuḥ/
saṃhārakamidaṃ cāstraṃ viduḥ pūrve maharṣayaḥ
12. daśākṣāstram
khaḍgīśo māyayā yuktastena yukto bakastathā/
15vānto dīrghasamāyukta āṣāḍho muṇḍa eva ca
16dīrghī khaḍgeśvaro vahnirumeśo dīrghasaṃyutaḥ/
vālī hṛdanto mantro'yaṃ daśākṣaḥ paripaṭhyate
13.daśaśīrṣāstram
tārapūrvaṃ ca hṛdayaṃ calagaṇḍaṃ tato nyaset/
ambaraṃ sāmarādhīśaṃ vaktrāyeti padaṃ tataḥ
vajravāraṇaśabdau ca 17āyāntaṃ śatavaktrakam/
śivottamaḥ 18sadantaḥ syādagnirdīrghasamanvitaḥ
bhṛgurāṣāḍhavān sāgniḥ kartanāyeti vinyaset/
-------------------------------------
14.śiro'ntaśca B C E F
15.lānto B C E F
16.dīrghaḥ D
17.āyātaṃ D
18.sadantiḥ D
-----------------------------------
daśeti ca padaṃ paścācchīrṣāyeti padaṃ tataḥ
śiro'nta eṣa mantrastu daśaśīrṣamudāhṛtam/
14.śatodarāstram
tāraṃ praṇāmaparyāyaṃ luptāstreti padaṃ tataḥ
jālāyeti prayoktavyaṃ bahūdarapadaṃ tataḥ/
āyetyante prayoktavyaṃ śatodaramidaṃ viduḥ
15.padmanābhāstram
lohitaḥ pāvakaścaiva nakulīśastataḥ param/
āṣāḍho māyayā yuktaḥ pravṛtta iti ca kramāt
nāśanāyetyathābhyastaṃ svastyantaṃ padmanābhakam/
16. mahānābhāstram
mahākālo'mbaraṃ dīrghaṃ lohito dīrghasaṃyutaḥ
bakaḥ khaḍgīśvaro māyī nāśanāyeti ca nyaset/
cakrānmana iti brūyāt svastyanto mantranāyakaḥ
mahānābhamidaṃ prājñā vadantyakhilasādhakam/
17.dundunābhāstram
bakaścaiva mahākālo māyī cāṣāḍhanāyakaḥ
śūlāyeti prayoktavyaṃ caṇḍanābhāya 19cetyataḥ/
svasti caiva dvirabhyastaṃ dundunābhamidaṃ viduḥ
----------------------------------
19. cetyatha B
-------------------------------------
18.dhṛtimālyastram
meṣo māyī ca sāṅghrīśo bhṛguścaivātrireva ca/
māyāyuktastathāṣāḍho dīrghadaṇḍasamanvitaḥ
krīdhī ca 20sāmareśaḥ syād bako dīrghasamanvitaḥ/
vālī dīrghasamāyukto nivāritapadaṃ tataḥ
tejase iti ca brūyāt svastynto'yaṃ 21mahāmanuḥ/
22dhṛtimālīti vikhyātaḥ sarvalokeṣu pūjitaḥ
19. rucirāstram
saṃvartakaḥ sāmareśo mīno 23bindusamanvitaḥ/
māyī ca kṣāmayetyetadāvṛttaṃ 24vṛttimān manuḥ
25dvirāvṛttaḥ praharaṇaṃ śaṃ tanotu padaṃ tataḥ/
śiro'nta eṣa mantrastu ruciraḥ parikīrtitaḥ
20. pitṛsaumanasāstram
lohito māyayā yukta āṣāḍho bhārabhūtimān/
devasāretyataḥ pāṭhyaṃ sarvābhayapadaṃ tataḥ
pradetyetat prayoktavyaṃ sarvaśāntikarāya ca/
śiro'nta eṣa mantrastu pitṛsaumanasaṃ smṛtam
--------------------------------------
20. sāma khaḍgī D
21.mahāmune B C
22.dhṛtimāyī iti khyātaḥ D
23.meṣasamanvitaḥ D
24.vṛttimātmanaḥ D
25.dvirāvṛttaṃ B C E F
--------------------------------------
21. vidhūtāstram
tāraṃ tathā ca hṛdayaṃ khaḍgīśo māyayā yutaḥ/
mīnaścāṅghrīśasaṃyukta āṣāḍho dīrghasaṃyutaḥ
caṇḍo māyī pinākī cāpyāṣāḍho dīrghasaṃyutaḥ/
lohitaśca karāyeti padaṃ tata udīrya ca
parametyatha dhāmne ca vidhūtamidamuttamam/
22. makarāstram
namastruṭitaśabdau ca paṭhitvā prathamaṃ tataḥ
śastrāstraśabdau coccārya śaktaye ityanantaram/
śaktiśālina ityuktvā makarāyeti ca kramāt
pravṛttāstrapade caiva mahārṇavapadaṃ tataḥ/
vibhedina iti brūyādetanmakaramuttamam
23. karavīrasamāstram
tārapūrvaṃ namaścoktvā tiraskṛtapadaṃ tataḥ/
gadāśabdaṃ samuccārya 20vīryāyeti tataḥ paṭhet
śiro'nta eṣa mantrastu 27karavīrasamaṃ smṛtam/
24.dhanāstram
tāraṃ praṇāmaparyāyaṃ lohitaṃ vahnisaṃyutam
āṣāḍho'nantasaṃyukto lohito mīnaṃ eva ca/
---------------------------------------
26.vīrāyeti D
27.karavīrakaraṃ D
---------------------------------------
muṇḍaḥ śivaṃ kurupadaṃ dvirāvṛttaṃ dhanaṃ smṛtam
25. dhānyāstram
vetavājīrtarāpeti vyutkrameṇa samīritam/
śiro'nta eṣa mantrastu dhānyamityucyate budhaiḥ
26.jyaitiṣāstram
lohito vahnisaṃyuktaścaṇḍādyantau28 tataḥ kramāt/
bako muṇḍaḥ samāyī syāt savahnirlohitasyathā
bako viṣaṃ tato muṇḍo māyī prakaṭiteti ca/
atha viśvaṃ padaṃ coktvā tataḥ praśamayeti ca
dvirabhyastamimaṃ mantraṃ jyautiṣaṃ paricakṣate/
27.kṛśanāstram
krodhī pinākī māyī syādāṣāḍhaṃ ca tataḥ param
krodhī 29cānantasahito bakayug dīrghamagnimat30/
muṇḍo vālī śiro'ntaśca kṛśanaṃ samudāhṛtam
28. nairāśyāstram
māyī khaḍgī śikhī caiva mahāmāyī pinākavān/
kṛtacakreti śabdau ca cakrāyeti ca nirdiśet
vaṣaḍantamimaṃ mantraṃ nairāśyaṃ paricakṣate/
--------------------------------------
28.caṇḍādyantaḥ
29.cānanda F
30.dīrghavahnimān E F
--------------------------------------
29.vimalāstram
31khaḍgeśaḥ prathamaṃ māyī cāṣāḍho dīrghavahnimān
bhṛguśca māyāsaṃyukta āṣāḍho dīrghasaṃyutaḥ/
māyī caṇḍaḥ pinākī ca sānanto'taḥ paraṃ kramāt
bhṛguḥ sāṣāḍhadīrghāgnirvālī ca tadanantaram/
vimalāyeti coccārya śiro'ntaṃ vimalaṃ smṛtam
30.yogaṃdharāstram
bhṛgurlāntaḥ savahniśca māyāśabdaṃ paṭhet tataḥ/
mayāstrāyeti ca padaṃ tamobarhaṇa ityapi
mūrtaye iti nirdiśya yogaṃ ceti tataḥ paṭhet/
dharāyeti padaṃ cāpi mahate ityanantaram
bhīṣaṇāyeti ca brūyādabhyastaṃ hṛdayaṃ tataḥ/
yogaṃdharamidaṃ proktamastraṃ nikhilavanditam
31. vinidrāstram
muṇḍo māyī tathākāśa āṣāḍhaśca tataḥ param/
meṣo māyāyuto'triśca sadīrghāgnistataḥ param
mudrāyeti śiro'nto'yaṃ 32vinidramabhidhīyate/
32.naidrāstram
viṣamagnyanilopetaṃ saṣaṣṭhasvarabindukam
-----------------------------------
31. khaḍgī ca B; khaḍgīśaḥ E F
32. bhadramityabhidhīyate D
-----------------------------------
piṇḍametacchiro'ntaṃ ca naidramastravido viduḥ33/
33.pramathanāstram
prathamaṃ tāramuccārya hṛdayaṃ ca tataḥ param
viṣaṃ tataśca daṇḍīśaṃ māyayā ca samanvitam/
āṣāḍhaṃ ca bakaṃ caiva paṭhitvā tadanantaram
tataḥ krodhī ca sāṣāḍhaścaṇḍīśena samanvitaḥ/
prasādayetyathāvṛttamastraṃ pramathanaṃ smṛtam
34. sārcirmālyastram
varuṇena samāyukto dīrghayuktaścaturmukhaḥ/
tataḥ pinākī sānanto lānto māyī tataḥ param
jvālānto māyayā yuktaḥ pinākī ca tataḥ param/
ādyaṃ caturthavargasya mahāsīti paṭhet tataḥ
śakta ityapi vaktavyaṃ mahāmahasa ityapi/
marṣayeti dvirabhyastaṃ sārcirmālirayaṃ manuḥ
35. kāmarūpāstram
hāsvā nañjabharañcāsarapattavṛpra ityapi/
rasvā iti vyutkrameṇa kāmarūpamidaṃ smṛtam
36.kāmarucyastram
oṃ namo ityupakramya muṇḍo māyāsamanvitaḥ/
----------------------------------------
33.mantravido viduḥ E F
----------------------------------------
tṛtīyasvarasaṃyuktaścaṇḍo rāntastataḥ param
kabandheti padaṃ brūyāt saṃdhānāyeti cāntataḥ/
śikhānto'yaṃ kāmarucirmantraḥ pūrvaiḥ samīritaḥ
37. mohanāstram
bhautikaṃ daṇḍasaṃyuktamaṅkuśaṃ ca tato vadet/
34mohavāriṇiśabdaṃ ca śiro'ntaṃ moha ucyate
38. āvaraṇāstram
khaḍgīśo dīrghasaṃyukto vahnirmāyāsamanvitaḥ/
āṣāḍhaśca mahākālo vyoma dīrghānvitaṃ tataḥ
mahākālaśca sānanto vālī caṇḍīśasaṃyutaḥ/
śiro'nto'yaṃ mahāmantraḥ proktamāvaraṇaṃ budhaiḥ
39. jṛmbhakāstram
dviraṇḍau dvau kramānnyasya sadaṇḍau caturānanam/
muṇḍamuccārya parataḥ svastīti padamuddharet
śiro'nto'yaṃ mahāmantro jṛmbhakaḥ parikīrtitaḥ/
40. sarvanābhakāstram
caṇḍo'nantasamāyukto māyī cātristataḥ param
ādyaścaturthavargasya senāpadamanantaram/
---------------------------------------
34.mohavārīṇi B; mohavāruṇi D
---------------------------------------
jīvātava iti brūyācchiro'ntaṃ sarvanābhakam
41. bhṛśāśvatanayāstram
vegādyantau kramāduktvā viśvādyaṃ ca tataḥ param/
jitaśabdamathoccārya vainateyāya ityapi
śiro'nto'yaṃ manuḥ prokto bhṛśāśvatanayā 35iti/
42. saṃdhānāstram
bhṛguśca varuṇaḥ sāgnirmuṇḍo māyī tataḥ kramāt
khaḍgīśaḥ sāgnidīrghaśca 36lohito'tha umāpatiḥ/
śaṃ kurviti dvirabhyasto mantra saṃdhānamucyate
43. vāruṇāstram
bhṛgurlānto'gnisahito daṇḍena ca samanvitaḥ/
bhṛgurvyomātha jīvaśca varuṇena samanvitaḥ
śiro'nta eṣa mantrastu vāruṇaṃ parikīrtitam/
astrāṇāṃ mūrtatvāmūrtatvajijñāsayā nāradenāhirbudhnyastutiḥ
nāradaḥ---
bhagavan devadeveśa sarvalokanamaskṛta
sarvādhyakṣāprameyātmannacintyajñānagocara/
tvāmāśritya surāḥ sarve labhante kāṅkṣitaṃ phalam
---------------------------------------------
35.ime D
36.lohito ya umāpatiḥ D
--------------------------------------------
tvattaḥ sarvaṃ samudbhūtaṃ jagat sthāvarajaṅgamam/
tvayaiva 37pālitaṃ sarvaṃ saṃhṛtaṃ ca maheśvara // 35.83 /
tvamādiḥ sarvajagatāmanādistvaṃ jaganmaya/
puruṣastvaṃ tvamavyakto vyaktastvaṃ viśvabhāvana
yajñastvamijyo yaṣṭā tvamagnayastvaṃ tvamāhutiḥ/
vaṣaṭkārastvamoṃkāro 38vedavedyastathā bhavān
tvatta eva ca bhūtāni pravartante maheśvara/
karaṇaṃ kāraṇaṃ kartā kāryaṃ karma phalaṃ vibho
tvameva bhūtaṃ bhavyaṃ ca bhavacca parameśvara/
nirguṇastvaṃ jagatsṛṣṭau juṣamāṇo 39guṇānasi
aṇīyasāmaṇīyāṃstvaṃ mahāṃśca tvaṃ mahīyasām/
anuraktastvayīśāna prayāti paramāṃ gatim
aparakto vrajatyeva nirayaṃ 40vikṛtirna te/
kalākāṣṭhāmuhūrtādikālaśca41 tvaṃ kalātmakaḥ
sarvadā sarvabhūteṣu nivasannapi śaṃkara/
na lipyase tadvikāraiḥ padmapatramivāmbhasā
karāmalakavat sarvaṃ sarvadā kalayasyataḥ/
proktavānasi sarvāstrasvarūpaṃ pṛcchato mama
---------------------------------------
37.sādhitaṃ D
38.vedāvedyaṃ D; vedo vedyaḥ E F
39.guṇānapi D
40.prakṛtirna D
41. kālastattvaṃ D
---------------------------------------
astrāṇāṃ mūrtatvāmūrtatvapraśnaḥ
kimeṣāṃ mūrtayaḥ santi kiṃ vāmūrtānyamūni vai/
chettumarhasi devesa tamimaṃ saṃśayaṃ vibho // 35.92 /
teṣāṃ mūrtatpapratipādanam
ahirbudhnyaḥ---
teṣāṃ bhavanti gātrāṇi bhīmarūpāṇi nārada/
42vakrabhīṣaṇadaṃṣṭrogramukhatrastajanāni vai
bhīṣitāghūrṇitāraktavṛttanetrayutāni vai/
vidyutpuñjapratīkāśakeśabhīmāni nārada
kāniciddhūmravarṇāni bhāskarābhāni kānicit/
kānicicchuklavarṇāni vahnikalpāni kānicit
mahāparighasaṃkāśabhīmarūpaiḥ karaiḥ paraiḥ/
yathāsvaṃ dhṛtaśastrāṇi mahānti balavanti ca
vegavanti pramāthīni vairidarpadruhāṇi ca/
upāsitāni satataṃ surāsuravarairapi
evaṃbhūtānyadhiṣṭhāya gātrāṇyastrāṇi nārada/
vicaranti yathākāmamakutobhītimanti ca
--------------------------------------
42.cakra A B C E F
--------------------------------------
akalitamahimāni bhīṣaṇāni
jvalitavapūṃṣi samudyatāyudhāni/
avihatagamanāni cāstramukhyā-
nyanavarataṃ bhuvaneṣu saṃcaranti
iti śrīpāñcarātre tantrarahasye ahirbudhnyasaṃhitāyāṃ saṃhārāstrasvarūpanirūpaṇaṃ nāma pañcatriṃśo'dhyāyaḥ
āditaḥ ślokāḥ 2252
------------*******-------------
Original text: ahirbudhnasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0