Agni Purana · Chapter 95

:e ity ādimahāpurāṇe āgneye śilānyāsakathanaṃ nāma
caturṇavatitamo 'dhyāyaḥ ||
% Chapter {95}
:ś atha pañcanavatitamo 'dhyāyaḥ
pratiṣṭhā sāmagrīvidhānaṃ
īśvara uvāca
vakṣye liṅgapratiṣṭhāṃ ca prāsāde bhuktimuktidāṃ /AP_95.001ab/
tāś caret sarvadā muktau bhuktau devadine sati

vinā caitreṇa māghādau pratiṣṭhā māsapañcake /AP_95.002ab/
:n
1 mudā iti kha.. cha.. ca
2 kāmade devīti gha..
3 jayetretyardhaślokaḥ cha.. pustake nāsti
4 oṃ jaya enaṃ sadeti kha.. cha.. ca
5 mama iti ṅa..
6 raktātiraktadoṣaghna iti cha.. / raktātriraktadoṣaghne iti kha..
7 santiṣṭhāsminnīśarūpiṇīti gha.. / śarparūpiṇīti ja..
8 tattve tattvatrayamiti gha..
9 sarvadā muktau devādeve grahe satīti gha.. / sarvadā muktyai bhuktyai
daivadine satīti ṅa..
:p 302
guruśukrodaye kāryā prathame karaṇetraye

śuklapakṣe viśeṣeṇa kṛṣṇe vā pañcamandinaṃ(1) /AP_95.003ab/
caturthīṃ navamīṃ ṣaṣṭhīṃ varjayitvā caturdaśīṃ

śobhanāstithayaḥ śaṣāḥ krūravāravivarjitāḥ /AP_95.004ab/
śatabhiṣā dhaniṣṭhārdrā anurodhottaratrayaṃ(2)

rohiṇī śravaṇaśceti(3) sthirārambhe mahodayāḥ /AP_95.005ab/
lagnañca kumbhasiṃhālitulāstrīvṛṣadhanvināṃ

śasto jīvo navarkṣeṣu saptasthāneṣu sarvadā /AP_95.006ab/
budhaḥ ṣaḍaṣṭadiksaptaturyeṣu vinartuṃ(4) śitaḥ

saptartutridaśādisthaḥ(5) śaśāṅkobaladaḥ sadā(6) /AP_95.007ab/
ravirdaśatriṣaṭsaṃstho rāhustridaśaṣaḍgataḥ

ṣaṭtristhānagatāḥ śastā mandāṅgārārkaketavaḥ /AP_95.008ab/
śubhrāḥ krūraś ca pāpāś ca sarva ekādaśasthitāḥ

eṣāṃ dṛṣṭirmunau pūrṇā(7) tvārdhikī grahabhūtayoḥ /AP_95.009ab/
pādikī rāmadiksthāne caturaṣṭau(8) pādavarjitā

pādānyūnacaturnāḍī bhogaḥ syānmīnameṣayoḥ /AP_95.010ab/
vṛṣakumbhau ca bhuñjāte catasraḥ pādavarjitāḥ

makaro mithunaṃ pañca cāpāliharikarkaṭāḥ /AP_95.011ab/
pādīnāḥ ṣaṭ tulākanye ghaṭikāḥ sārdhapañca ca

:n
1 kṛṣṇepyāpañcamaṃ dinamiti kha.. , cha.. ca /
kṛṣṇepyāpañcamāddināditi gha..
2 anurādhottarātrayamiti ca..
3 śravaṇaś caite iti ca..
4 budhaḥ ṣaḍṛtuturyeṣu diksaptāha vineti cha.. / budhaḥ
ṣaḍdvyaṣṭaturṣeṣu diksaptaṣaḍ vineti kha..
5 saptāyatridaśādistha iti kha.. cha.. ca
6 budhaḥ ṣaḍaṣṭadigityādiḥ, baladaḥ sadā ity antaḥ
pāṭho ga.. pustake nāsti
7 evaṃ dṛṣṭivale pūrṇāditi cha.. / evaṃ dṛṣṭivale pūrṇeti
kha..
8 vasvaṣṭau iti kha.., cha.. ca
:p 303
keśarī vṛṣabhaḥ kumbhaḥ sthirāḥ syuḥ siddhidāyakāḥ /AP_95.012ab/
carā dhanustulāmeṣā dviḥsvabhāvāstṛtīyakāḥ(1)

śubhaḥ(2) śubhagrahair dṛṣṭaḥ śasto lagnaḥśubhāśritaḥ(3) /AP_95.013ab/
guruśukrabudhe yukto lagno dadyādbalāyudhī(4)

rājyaṃ śauryaṃ(5) balaṃ putrān yaśodharmādikaṃ bahu /AP_95.014ab/
prathamaḥ saptamasturyo daśamaḥ kendra ucyate

guruśukrabudhāstatra sarvasiddhiprasādakāḥ /AP_95.015ab/
tryekādaśacaturthasthā(6) lagnāt pāpagrahāḥ śubhāḥ

atopyanīcakarmāthaṃ(7) yojyāstithyādayo budhaiḥ /AP_95.016ab/
dhāmnaḥ pañcaguṇāṃ bhūmiṃ tyaktvā vā dhānasammitāṃ(8)

hastād dvādaśasopānāt(9) kuryānmaṇḍamagrataḥ /AP_95.017ab/
caturasraṃ caturdvāraṃ snānārthantu(10) tadardhataḥ

ekāsyaṃ caturāsyaṃ vā raudryāṃ prācyuttarethavā(11) /AP_95.018ab/
hāstiko daśahasto vai maṇḍaporkakaro 'thavā

dvihastottarayā vṛddhyā(12) śeṣaṃ syānmaṇḍapāṣṭakaṃ /AP_95.019ab/
:n
1 karkaṭo makaro dvisthaḥ pravrajyākāryanāśakāḥ /
guruśakrabudhāstatra sarvasiddhipradāyakā iti ga. gha.. pustake 'dhikaḥ
pāṭhaḥ
2 sthira iti ga..
3 śubhānvita iti kha.. , cha.. ca
4 dhanāyuṣīti ga..
5 rājyaṃ saukhyamiti kha..
6 dvyekādaśacaturthasthā iti cha.. / tryekādaśetyardhaśloko ga.. pustake
nāsti
7 atonyeniṣṭhakarmārthamiti kha.. , gha.. , cha.. ca
8 tyaktvā vā cāpasammitāmiti kha.. / tyaktvā vā rāmasammitāmiti
cha..
9 hastādvā daśasopānāditi kha.. / hastān vā daśa sopānāditi kha..
10 snānārhaṃ ceti ṅa..
11 prācyutare tatheti ṅa..
12 dvihastottarayāvṛttyā iti gha..
:p 304
vedī catuṣkarā madhye koṇastambhena saṃyutā(1)

vedīpādāntaraṃ tyaktvā(2) kuṇḍāni nava pañca vā /AP_95.020ab/
ekaṃ vā śivakāṣṭhāyāṃ(3) prācyāṃ vā tadguroḥ paraṃ

muṣṭimātraṃ śatārdhe syācchate cāratrimātrakaṃ(4) /AP_95.021ab/
hastaṃ sahasrahome syānniyute tu dvihāstikaṃ(5)

lakṣe catuṣkāraṃ kuṇḍaṃ koṭihome 'ṣṭahastakaṃ /AP_95.022ab/
bhagābhamagnau(6) khaṇḍendu dakṣe tryasrañca nairṛte

ṣaḍasraṃ vāyave padmaṃ(7) saumye cāṣṭāsrakaṃ śive /AP_95.023ab/
tiryakpātaśivaṃ khātamūrdhvaṃ(8) mekhalayā saha

tadvahirmekhalāstisro vedavahniyamāṅgulaiḥ(9) /AP_95.024ab/
aṅgulaiḥ ṣaḍbhirekā vā kuṇḍākārāstu mekhalāḥ

tāsāmupari yoniḥ syānmadhye 'śvatthadalākṛtiḥ /AP_95.025ab/
ucchrāyeṇāṅgulaṃ tasmādvistāreṇāṅgulāṣṭakaṃ(10)

dairghyaṃ kuṇḍārdhamānena kuṇḍakaṇṭhasamo 'dharaḥ /AP_95.026ab/
pūrvāgniyāmyakuṇḍānāṃ yoniḥ syāduttarānanā

pūrvānanā tu śeṣāṇāmaiśānye 'nyatarā tayoḥ /AP_95.027ab/
:n
1 koṇastambheṣu saṃyuteti ka.. , ga.. , gha.. ca / koṇastambheṣu sanmateti
ṅa.. / koṇastambhenusaṃyuteti kha.. , cha.. ca
2 vedī pādāntaraṃ tyakteti gha.. , ṅa.. , ca
3 śivakāṣṭādau iti ga..
4 śatārdhasya śate vahnimātrakamiti cha.. / śatārdhasya śate
vāratrimātrakamiti gha.. / śatārdhasya śate vā vahnimātrakamiti
ṅa..
5 dvihastakamiti kha..
6 khadgābhamagnau iti kha.. , ga.. , ṅa.. , cha.. ca
7 padme iti kha.. , gha.. ca
8 tiryak pātasamamūrdhvamiti kha.. , ga.. , gha.. ca
9 vedavahniyavāṅgulair iti gha..
10 tasya vistareṇāṅgulāṣṭakamiti gha..
:p 305
kuṇḍānāṃ yaś caturviṃśo bhāgaḥ soṅgula ity ataḥ

plakṣodumvarakāśvatthavaṭajāstoraṇāḥ kramāt /AP_95.028ab/
śāntibhūtibalārogyapūrvādyā nāmataḥ kramāt

pañcaṣaṭsaptahastāni hastakhātasthitāni ca /AP_95.029ab/
tadardhavistarāṇi syuryutānyāmradalādibhiḥ

indrāyudhopamā raktā kṛṣṇā dhūmrā śaśiprabhā /AP_95.030ab/
śuklābhā(1) hemavarṇā ca patākā sphāṭikopamā

pūrvāditobjaje(2) raktā nīlānantasya(3) nairṛte /AP_95.031ab/
pañcahastāstadardhāś ca dhvajā dīrghāś ca vistarāḥ

hastapradeśitā daṇḍā dhvajānāṃ pañcahastakāḥ /AP_95.032ab/
valmīkāddantidantāgrāttathā(4) vṛṣabhaśṛṅgataḥ

padmaṣaṇḍādvarāhāñca goṣṭhādapi catuṣpathāt /AP_95.033ab/
mṛttikā dvādaśa grāhyā vaikuṇṭheṣṭau pinākini

nyagrodhodumvarāśvatthacūtajamvutvagudbhavaṃ /AP_95.034ab/
kaṣāyapañcakaṃ grāhyamārtavañca phalāṣṭakaṃ

tīrthāmbhāṃsi sugandhīni(5) tathā sarvauṣadhījalaṃ /AP_95.035ab/
śastaṃ puṣpaphalaṃ vakṣye ratnagośṛṅgavāri(6) ca

snānāyāpāharet(7) pañca pañcagavyāmṛtaṃ tathā /AP_95.036ab/
piṣṭanirmitavastrādidravyaṃ nirmañjanāya(8) ca

:n
1 śukrābheti kha..
2 pūrvādino dhvaje iti ga..
3 nīlānante 'theti ga..
4 valmīkāddhastidantāgrāttayeti cha..
5 tīrthatoyasugandhīni iti ṅa..
6 varge gośṛṅgavāri ceti cha..
7 snānāyopaharediti kha.. , cha.. , gha.. ca
8 piṣṭanirmitarudrādidravyaṃ nirmañjanāyeti ga.. /
piṣṭanirmitavajrādikaṃ nirmathanāyeti ja..
:p 306
sahasraśuṣiraṃ kumbhaṃ maṇḍalāya ca rocanā(1) /AP_95.037ab/
śatamoṣadhimūlānāṃ vijayā lakṣmaṇā balā

guḍūcyatibalā pāṭhā sahadevā śatāvarī /AP_95.038ab/
ṛddhiḥ(2) suvarcasā(3) vṛddhiḥ snāne proktā pṛthak pṛthak

rakṣāyai tiladarbhaugho(4) bhasmasnānantu kevalaṃ /AP_95.039ab/
yavagodhūmavilvānāṃ(5) cūrṇāni ca vicakṣaṇaḥ

vilepanaṃ(6) sakarpūraṃ snānārthaṃ kumbhagaṇḍakān(7) /AP_95.040ab/
khaṭvāñca tūlikāyugmaṃ sopadhānaṃ savastrakaṃ

kuryādvittānusāreṇa śayane lakṣyakalpane(8) /AP_95.041ab/
ghṛtakṣaudrayutaṃ pātraṃ kuryāt svarṇaśalākikāṃ

vardhanīṃ śivakumbhañca lokapālaghaṭānapi /AP_95.042ab/
ekaṃ nidrākṛte kumbhaṃ śāntyarthaṃ kuṇḍasaṅkhyayā(9)

dvārapālādidharmādipraśāntādighaṭānapi /AP_95.043ab/
vastulakṣmīgaṇeśānāṃ kalaśānaparānapi

dhānyapuñjakṛtādhārān savastrān(10) sragvibhūṣitān /AP_95.044ab/
:n
1 maṅgalāya ca rocaneti ga.. / maṅgalāya ca rocanamiti ja..
2 siddhiriti gha..
3 suvarcaleti ja..
4 tilagarbhādyamiti kha.. , gha.. , ṅa.. , cha.. ca / tiladarbhājyamiti ja..
5 yavagodhūmacūrṇānāmiti gha.. / pañcagodhūmavilvānāmiti cha..
6 lepanañceti ja..
7 kumbhamaṇḍakāniti kha.. / kumbhagaḍḍukāniti gha.. /
kumbhaguṇḍukāniti ṅa..
kumbhasaṇḍakāniti cha.. / kumbhakhaṇḍakāniti ja..
8 prāyeṇa lakṣyakalpane iti ga.. / śayane lakṣyakaṃ pare iti ja..
9 kuṇḍasanmitamiti ja..
10 sarvāṃśceti gha.. , ja.. ca
:p 307
sahiraṇyān samālabdhān gandhapānīyapūritān

pūrṇapātraphalādhārān(1) pallavādyān(2) salakṣaṇān /AP_95.045ab/
vastrair ācchādayet kumbhānāharedgaurasarṣapān

vikirārthantathā lājān jñānakhaḍgañca pūrvavat /AP_95.046ab/
sāpidhānāṃ carusthālīṃ darvīṃ ca tāmranirmitāṃ(3)

ghṛtakṣaudrānvitaṃ pātraṃ pādābhyaṅgakṛte tathā /AP_95.047ab/
viṣṭarāṃstriśatādarbhadalair bāhupramāṇakān(4)

caturaś caturastadvat pālāśān paridhīnapi /AP_95.048ab/
tilapātraṃ haviḥpātramardhapātraṃ pavitrakaṃ

phalaviṃśāṣṭamānāni ghaṭo dhūpapradānakaṃ(5) /AP_95.049ab/
śrukśruvau piṭakaṃ pīṭhaṃ vyajanaṃ śuṣkamindhanaṃ

puṣpaṃ patraṃ gugglañca ghṛtair daupāṃś ca dhūpakaṃ /AP_95.050ab/
akṣatāni trisūtrīñca gavyamājyaṃ yavāṃstilān

kuśāḥ śāntyai trimadhuraṃ samidho daśaparvikāḥ /AP_95.051ab/
bāhumātraśruvaṃ hastam(6) arkādigrahaśāntaye

samidho 'rkapalāśotthāḥ khādirāmārgapippalāḥ(7) /AP_95.052ab/
udumvaraśamīdūrvākuśotthāḥ śatamaṣṭa ca

tadabhāve yavatilā gṛhopakaraṇaṃ tathā /AP_95.053ab/
sthālīdarvīpidhānādi devādibhyo 'ṃśukadvayaṃ

mudrāmukuṭavāsāṃsi hārakuṇḍalakaṅkaṇān /AP_95.054ab/
:n
1 pūrvapātraphalādhārāniti cha..
2 pallavāgrāniti kha.. , gha.. , ja.. ca
3 kurvīta tāmranirmitāmiti kha..
4 dalair bāhumātrapramāṇata iti ga..
5 ghaṇṭādhūpapradānakamiti gha.. , cha.. ca
6 bāhumātrāṃ srucaṃ hastānāmiti cha..
7 khādirāpāṅgapippalā iti kha.. , cha.. , ca / khādirāpāmārkapippalā iti
gha..
:p 308
kuryādācāryapūjārthaṃ(1) vittaśāṭhyaṃ vivarjayet

tatpādapādahīnā ca mūrtibhṛdastrajāpināṃ(2) /AP_95.055ab/
pūjā syājjāpibhistulyā(3) vipradaivajñaśilpināṃ

vajrārkaśāntau(4) nīlātinīlamuktāphalāni ca(5) /AP_95.056ab/
puṣpapadmādirāgañca vaidūryaṃ ratnamaṣṭamaṃ(6)

uṣīramādhavakrāntāraktacandanakāguruṃ /AP_95.057ab/
śrīkhaṇḍaṃ sārikaṅkuṣṭhaṃ(7) śaṅkṣinī hyoṣadhīguṇaḥ(8)

hematāmramayaṃ raktaṃ rājatañca(9) sakāṃsyakaṃ /AP_95.058ab/
śīsakañceti lohāni haritālaṃ manaḥśilā

gairikaṃ hemamākṣīkaṃ pārado(10) vahnigairikaṃ /AP_95.059ab/
gandhakābhrakamityaṣṭau(11) dhātavo brīhayas tathā

godhūmān satilānmāṣānmudgānapyāharedyavān /AP_95.060ab/
nīvārān śyāmakānevaṃ brīhayo 'pyaṣṭa kīrtitāḥ