Agni Purana · Chapter 93
:e ity ādimahāpurāṇe āgneye śilānyāsakathanaṃ nāma dvinavatitamo
'dhyāyaḥ ||
% Chapter {93}
:ś atha trinavatitamo 'dhyāyaḥ
vāstupūjādividhānam
īśvara uvāca
tataḥ prāsādamāsūtrya vartayedvāstumaṇḍapaṃ(5) /AP_93.001ab/
kuryāt koṣṭhacatuḥṣaṣṭiṃ kṣetre vedāsrake same
koṇeṣu vinyased vaṃśau(6) rajjavo 'ṣṭau vikoṇagāḥ /AP_93.002ab/
:n
1 oṃ iṃ uṃ iti gha.. , ṅ. ca
2 pañcagavyena saṃsiktān iti ga..
3 nyūnādidoṣanāśārthamiti gha..
4 yajedasreṇa śuddhyarthamāhutīnāmiti gha..
5 vāstumaṇḍalamiti ga. ṅa.. / tata iti ślokārdhaṃ gha.. pustake
nāsti
6 vinyasedvaṃśamiti kha..
:p 295
dvipadāḥ ṣaṭpadāstāstu vāstuntatrārcayed yathā
ākuñcitakacaṃ(1) vāstumuttānamasurākṛtiṃ(2) /AP_93.003ab/
smaret pūjāsu kuḍyādiniveśe uttarānanaṃ
jānunī kūrparau śakthi diśi vātahutāśayoḥ /AP_93.004ab/
paitryāṃ pādapuṭe raudryāṃ śiro 'sya hṛdaye 'ñjaliḥ
asya dehe samārūḍhā devatāḥ pūjitāḥ śubhāḥ /AP_93.005ab/
aṣṭau koṇādhipāstatra koṇārdheṣvaṣṭasu sthitāḥ(3)
ṣaṭpadāstu marīcyādyā dikṣu pūrvādiṣu kramāt /AP_93.006ab/
madhye catuṣpado brahmā śeṣāstu padikāḥ(4) smṛtāḥ
samastanāḍīsaṃyoge mahāmarmānujaṃ phalaṃ /AP_93.007ab/
triśūlaṃ svastikaṃ vajraṃ(5) mahāsvastikasampuṭau
trikuṭuṃ(9) maṇibandhaṃ ca suviśuddhaṃ padaṃ tathā /AP_93.008ab/
iti dvādaśa marmāṇi vāstorbhittyādiṣu tyajet
sājyamakṣatamīśāya parjanyāyāmbujodakaṃ /AP_93.009ab/
dadītātha jayantāya patākāṃ kuṅkumojjvalāṃ(7)
ratnavāri mahendrāya ravau dhūmraṃ vitānakaṃ /AP_93.010ab/
satyāya ghṛtagodhūmamājyabhaktaṃ bhṛśāya ca
vimāṃsamantarīkṣāya śuktuntebhyastu pūrvataḥ /AP_93.011ab/
madhukṣīrājyasampūrṇāṃ pradadyādvahnaye śrucaṃ
lājān pūrṇaṃ suvarṇāmbu vitathāya nivedayet /AP_93.012ab/
:n
1 ākuñcitakaramiti gha..
2 kuryādityādiḥ muttānamasurākṛtimityantaḥ
ślokadvayātmakapāṭho ga.. pustakake nāsti
3 koṇārdheṣu vyavasthitā iti gha..
4 pādikā iti kha..
5 muṣṭikaṃ vaktramiti kha..
6 trikoṣṭhamiti ga..
7 dadīteti ardhaśloko ga.. pustake nāsti
:p 296
dadyād gṛhakṣate kṣaudraṃ(1) yamarāje palaudanaṃ(2)
gandhaṃ gandharvanāthāya jihvāṃ bhṛṅgāya pakṣiṇaḥ /AP_93.013ab/
mṛgāya padmaparṇāni(3) yāmyāmityaṣṭadevatāḥ(4)
pitre tilodakaṃ kṣīraṃ vṛkṣajaṃ dantadhāvanaṃ /AP_93.014ab/
dauvārikāya devāya pradadyād dhenumudrayā(5)
sugrīvāya diśet pūpān puṣpadantāya darbhakaṃ /AP_93.015ab/
raktaṃ pracetase padmamasurāya(6) surāsavaṃ
ghṛtaṃ guḍaudanaṃ śeṣe rogāya ghṛtamaṇḍakān /AP_93.016ab/
lājān vā paścimāśāyāṃ devāṣṭakamitīritaṃ
mārutāya dhvajaṃ pītaṃ nāgāya nāgakeśaraṃ /AP_93.017ab/
mukhye bhakṣyāṇi bhallāṭe mudgasūpaṃ susaṃskṛtaṃ
somāya pāyasaṃ sājyaṃ śālūkamūṣaye(7) diśet /AP_93.018ab/
lopīmaditaye dityai purīmityuttarāṣṭakaṃ(8)
modakān brahmaṇaḥ prācyāṃ ṣaṭpādāya marīcaye /AP_93.019ab/
savitre raktapuṣpāṇi vahnyadhaḥkoṇakoṣṭhake
tadadhaḥkoṣṭhake dadyāt sāvitryai ca kuśodakaṃ(9) /AP_93.020ab/
dakṣiṇe candanaṃ(10) raktaṃ ṣaṭpadāya vivasvate
haridraudanamindrāya rakṣodhaḥkrīṇakoṣṭhake /AP_93.021ab/
:n
1 bhūtakṣaye raudramiti kha.. , cha.. ca / gṛhakṛte kṣaudramiti
gha..
2 phalaudanamiti kha. gha.. ca
3 yavaparṇānīti gha.. / padmavarṇānīti kha.. cha.. ca
4 yāmyāmityaṣṭadevatā iti kha..
5 pradadyādaghamudrayeti kha.. / pradadyādvanamudrayeti gha.. , cha.. ca
6 padmaṃ sambarāyeti gha..
7 śālūkaṃ śṛṇayeti kha.. , cha.. ca
8 purīmityavarāṣṭakamiti ga..
9 savitre ca kuśodakamiti ga..
10 sāvitryai candanamiti ga..
:p 297
indrajayāya miśrānnamindrādhastānnivedayet
varuṇyāṃ ṣaṭpadāsīne mitre saṅuḍamodanaṃ /AP_93.022ab/
rudrāya ghṛtasiddhānnaṃ vāyukoṇādhare pade
tadadho rudradāsāya māsaṃ mārgamathottare /AP_93.023ab/
dadīta māṣanaivedyaṃ(1) ṣaṭpadasthe dharādhare(2)
āpāya śivakoṇādhaḥ tadvatsāya ca tatsthale(3) /AP_93.024ab/
kramāddadyāddadhikṣīraṃ pūjayitvā vidhānataḥ
catuṣpade niviṣṭāya brahmaṇe madhmadeśataḥ /AP_93.025ab/
pañcagavyākṣatopetañcaruṃ sājyaṃ nivedayet
īśādivāyuparyantakoṇeṣvatha yathākramaṃ /AP_93.026ab/
vāstuvāhye carakyādyāś catasraḥ pūjayed yathā
carakyai(4) saghṛtaṃ māṃsaṃ vidāryai(5) dadhipaṅkaje /AP_93.027ab/
pūtanāyai palaṃ pittaṃ rudhiraṃ ca nivedayet
asthīni pāparākṣasyai raktapittapalāni ca /AP_93.028ab/
tato māṣaudanaṃ(6) prācyāṃ skandāya vinivedayet
aryamṇe dakṣiṇāśāyāṃ pūpān kṛsarayā yutān /AP_93.029ab/
jambhakāya(7) ca vāruṇyāmāmiṣaṃ rudhirānvitaṃ
udīcyāṃ pilipiñjāya(8) raktānnaṃ kusumāni ca /AP_93.030ab/
yajedvā sakalaṃ vāstuṃ kuśadadhyakṣaterjalaiḥ
:n
1 māṃsanaivedyamiti kha.. , cha.. , ca
2 varādhare iti gha..
3 āpavatsacatuṣṭaye iti kha.. / tadvatsāyai ca tattale iti gha.. , ja.. ca
4 vārāhyai iti ṅa.. , cha.. ca
5 vipace iti kha.. , cha.. ca
6 tato māṃsaudanamiti kha. gha.. cha.. ca
7 kumbhakāyeti cha..
8 pilipicchāyeti ṅa.. / lipipiñjāyeti cha..
:p 298
gṛhe ca nagarādau ca ekāśītipadair yajet /AP_93.031ab/
tripadā rajjavaḥ kāryāḥ ṣaṭpadāś ca vikoṇake
īśādyāḥ pādikāstasminnāgadyāś ca dvikoṣṭhagāḥ(1) /AP_93.032ab/
ṣaṭpadasthā marīcyādyā brahmā navapadaḥ smṛtaḥ
nagaragrāmakheṭādau vāstuḥ śatapado 'pi(2) vā /AP_93.033ab/
vaṃśadvayaṃ koṇagataṃ durjayaṃ durdharaṃ sadā
yathā devālaye nyasas tathā śatapade hitaḥ /AP_93.034ab/
grahāḥ skandādayastatra vijñeyāś caiva ṣaṭpadāḥ
carakyādyā bhūtapadā rajjuvaṃśādi pūrvavat /AP_93.035ab/
deśasaṃsthāpane(3) vāstu catustriṃśacchataṃ(4) bhavet
catuḥṣaṣṭipado(5) brahmā marīcyādyāś ca devatāḥ /AP_93.036ab/
catuḥpañcāśatpadikā āpādyaṣṭau rasāgnibhiḥ
īśānādyā navapadāḥ skandādyāḥ śaktikāḥ(6) smṛtāḥ /AP_93.037ab/
carakyādyāstadvadeva rajjuvaṃśādi pūrvavat(7)
jñeyo vaṃśasahasraistu vāstumaṇḍalagaḥ padaiḥ /AP_93.038ab/
nyāso navaguṇastatra kartavyo deśavāstuvit
pañcaciṃśatpado vāsturvaitālākhyaścitau smṛtaḥ /AP_93.039ab/
anyo navapado vāstuḥ ṣoḍaśāṅghris tathāparaḥ
ṣaḍasratryasravṛttādermadhye syāccaturasrakaṃ /AP_93.040ab/
:n
1 nāgādyāścārdhakoṣṭagā iti kha.. , cha.. ca
2 śatapade 'pīti ga..
3 daśamaṃ sthāpane iti kha.. , ga.. , gha.. , ṅa.. , cha.. ca
4 caturviṃśacchatamiti ga..
5 catuḥṣaṣṭipade iti gha..
6 īśānādyāḥ śivapadā skandādyāḥ padikā iti gha..
7 samañca sthāpane vāstuś catustriṃśacchataṃ bhavediti gha.. pustake
'dhikaḥ pāṭhaḥ / catuḥṣaṣṭipado brahmā ity ādiḥ,
rajjuvaṃśādi pūrvavat ity antaḥ pāṭho ga.. pustake nāsti
:p 299
khāte vāstoḥ samaṃ pṛṣṭhe(1) nyāse brahmaśilātmake
śāṣākasya niveśe ca(2) mūrtisaṃsthāpane tathā /AP_93.041ab/
pāyasena tu naivedyaṃ sarveṣāṃ vā pradāpayet
uktānukte tu vai vāstuḥ pañcahastapramāṇataḥ /AP_93.042ab/
gṛhaprāsādamānena vāstuḥ śreṣṭhastu sarvadā(4)
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0