Agni Purana · Chapter 353
:e ity āgneye mahāpurāṇe vyākaraṇe napuṃsakaśabdasiddharūpaṃ
nāma dvipañcāśadadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ
:p 250
% chapter {353}
:ś atha tripañcāśadadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ
kārakaṃ
sukanda uvāca
kārakaṃ sampravakṣyāmi vibhaktyarthasamanvitaṃ /AP_353.001ab/
grāmo 'sti hemahārkeha naumi viṣṇuṃ śriyā saha
svatantraḥ kartā vidyāntaṃ kṛtinaḥ samupāsate /AP_353.002ab/
hetukartālambhayate hitaṃ vai karmakartari
svayaṃ bhidyet prākṛtadhīḥ svayañca chidyate taruḥ /AP_353.003ab/
kartābhihita uttamaḥ kartānabhihito 'dhamaḥ
kartānabhihito dharmaḥ śiṣye vyākhyāyate yathā /AP_353.004ab/
kartā pañcavidhaḥ proktaḥ karma saptavidhaṃ śṛṇu
īpsitaṃ karma ca yathā śraddadhāti hariṃ yatiḥ /AP_353.005ab/
anīpsitaṃ karma yathā ahiṃ laṅghayate bhṛśaṃ
naivepsitaṃ nānīpsitaṃ dugdhaṃ sambhakṣyanrajaḥ /AP_353.006ab/
bhakṣyedpyakathitaṃ gopālo dogdhi gāṃ payaḥ
kartṛkarmātha gamayecchiṣyaṃ grāmaṃ gururyathā /AP_353.007ab/
karma cābhihitaṃ pūjā kriyate vai śriye hareḥ
karmānabhihitaṃ stotraṃ hareḥ kuryāt sarvadaṃ /AP_353.008ab/
karaṇaṃ dvividhaṃ proktaṃ vāhyamabhyantaraṃ tathā
cakṣuṣā rūpaṃ gṛhṇīti vāhyaṃ dātreṇa tallunet /AP_353.009ab/
sampradānaṃ tridhā proktaṃ prerakaṃ brāhmaṇāya gāṃ
:p 251
naro dadāpi nṛpataye dāsantadanumantṛkaṃ /AP_353.010ab/
anirākartṛkaṃ bhartre dadyāt puṣpāṇi sajjanaḥ
apadānaṃ dvidhā proktaṃ calamaśvāttu dhāvataḥ /AP_353.011ab/
patitaścācalaṃ grāmādāgacchati sa vaiṣṇavaḥ
caturdhā cādhikaraṇaṃ vyāpakandadhni ghṛtam /AP_353.012ab/
tileṣu tailaṃ devārthamaupaśleṣikamucyate
gṛhe tiṣṭhet kapirvṛkṣe smṛtaṃ vaiṣayikaṃ yathā /AP_353.013ab/
jale matsyo vane siṃhaḥ smṛtaṃ sāmīpyakaṃ yathā
gaṅgāyāṃ gho ṣo vasati aupacārikamīdṛśaṃ /AP_353.014ab/
tṛtīyā vātha vā ṣaṣṭhī smṛtānabhihite tathā
viṣṇuḥ sampūjyate lokair gantavyantena tasya vā /AP_353.015ab/
prathamābhihitakartṛkarmaṇoḥ praṇameddharim
hetau tṛtīyā cānnena vasedvṛkṣāya vai jalaṃ /AP_353.016ab/
caturthī tādarthye 'bhihitā pañcamī paryupāṅmukhaiḥ
yoge vṛṣṭaḥ pari grāmāddevo 'yaṃ balavat purā /AP_353.017ab/
pūrvo grāmādṛte viṣṇorna muktiritaro hareḥ
pṛthagvinādyaistṛtīyā pañcamī ca tathā bhavet /AP_353.018ab/
pṛthaggrāmādvihāreṇa vinā śrīś ca śriyā śriyaḥ
karmapravacanīyākhyair dvitīyā yogato bhavet /AP_353.019ab/
anvarjunañca yoddhāro hy abhito grāmamīritaṃ
namaḥsvāhāsvadhāsvastivaṣaḍādyaiś caturthyapi /AP_353.020ab/
namo devāya te svasti tumarthādbhāvācinaḥ
pākāya paktaye yāti tṛtīyā sahayogake /AP_353.021ab/
:p 252
hetvarthe kutsite 'ṅge sā tṛtīyā ca viśeṣaṇe
pitāgātsaha putreṇa kāṇo 'kṣṇā gadayā hariḥ /AP_353.022ab/
arthena nivasedbhṛtyaḥ kāle bhāve ca saptamau
viṣṇau nate bhavenmuktirvasante sa gato harim /AP_353.023ab/
nṛṇāṃ svāmī nṛṣu svāmī nṛṇāmīśaḥsatāmpatiḥ
nṛṇāṃ sākṣī nṛṣu sākṣī goṣu nātho gavāmpatiḥ /AP_353.024ab/
goṣu sūto gavāṃ sūto rājñāṃ dāyādako 'stviha
annasya(1) hetorvasati ṣaṣṭhī smṛtyarthakarmaṇi /AP_353.025ab/
mātuḥ smarati goptāraṃ nityaṃ syāt kartṛkarmaṇoḥ /AP_353.025cd/
apāṃ bhettā tava kṛtirna niṣṭhādiṣu ṣaṣṭhyapi
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0