અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 353

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે વ્યાકરણે નપુંસકશબ્દસિદ્ધરૂપં
નામ દ્વિપઞ્ચાશદધિકત્રિશતતમો ઽધ્યાયઃ
:પ્ 250
% છપ્તેર્ {353}
:શ્ અથ ત્રિપઞ્ચાશદધિકત્રિશતતમો ઽધ્યાયઃ
કારકં
સુકન્દ ઉવાચ
કારકં સમ્પ્રવક્ષ્યામિ વિભક્ત્યર્થસમન્વિતં ।અપ્_353.001અબ્।
ગ્રામો ઽસ્તિ હેમહાર્કેહ નૌમિ વિષ્ણું શ્રિયા સહ

સ્વતન્ત્રઃ કર્તા વિદ્યાન્તં કૃતિનઃ સમુપાસતે ।અપ્_353.002અબ્।
હેતુકર્તાલમ્ભયતે હિતં વૈ કર્મકર્તરિ

સ્વયં ભિદ્યેત્ પ્રાકૃતધીઃ સ્વયઞ્ચ છિદ્યતે તરુઃ ।અપ્_353.003અબ્।
કર્તાભિહિત ઉત્તમઃ કર્તાનભિહિતો ઽધમઃ

કર્તાનભિહિતો ધર્મઃ શિષ્યે વ્યાખ્યાયતે યથા ।અપ્_353.004અબ્।
કર્તા પઞ્ચવિધઃ પ્રોક્તઃ કર્મ સપ્તવિધં શૃણુ

ઈપ્સિતં કર્મ ચ યથા શ્રદ્દધાતિ હરિં યતિઃ ।અપ્_353.005અબ્।
અનીપ્સિતં કર્મ યથા અહિં લઙ્ઘયતે ભૃશં

નૈવેપ્સિતં નાનીપ્સિતં દુગ્ધં સમ્ભક્ષ્યન્રજઃ ।અપ્_353.006અબ્।
ભક્ષ્યેદ્પ્યકથિતં ગોપાલો દોગ્ધિ ગાં પયઃ

કર્તૃકર્માથ ગમયેચ્છિષ્યં ગ્રામં ગુરુર્યથા ।અપ્_353.007અબ્।
કર્મ ચાભિહિતં પૂજા ક્રિયતે વૈ શ્રિયે હરેઃ

કર્માનભિહિતં સ્તોત્રં હરેઃ કુર્યાત્ સર્વદં ।અપ્_353.008અબ્।
કરણં દ્વિવિધં પ્રોક્તં વાહ્યમભ્યન્તરં તથા

ચક્ષુષા રૂપં ગૃહ્ણીતિ વાહ્યં દાત્રેણ તલ્લુનેત્ ।અપ્_353.009અબ્।
સમ્પ્રદાનં ત્રિધા પ્રોક્તં પ્રેરકં બ્રાહ્મણાય ગાં

:પ્ 251
નરો દદાપિ નૃપતયે દાસન્તદનુમન્તૃકં ।અપ્_353.010અબ્।
અનિરાકર્તૃકં ભર્ત્રે દદ્યાત્ પુષ્પાણિ સજ્જનઃ

અપદાનં દ્વિધા પ્રોક્તં ચલમશ્વાત્તુ ધાવતઃ ।અપ્_353.011અબ્।
પતિતશ્ચાચલં ગ્રામાદાગચ્છતિ સ વૈષ્ણવઃ

ચતુર્ધા ચાધિકરણં વ્યાપકન્દધ્નિ ઘૃતમ્ ।અપ્_353.012અબ્।
તિલેષુ તૈલં દેવાર્થમૌપશ્લેષિકમુચ્યતે

ગૃહે તિષ્ઠેત્ કપિર્વૃક્ષે સ્મૃતં વૈષયિકં યથા ।અપ્_353.013અબ્।
જલે મત્સ્યો વને સિંહઃ સ્મૃતં સામીપ્યકં યથા

ગઙ્ગાયાં ઘો ષો વસતિ ઔપચારિકમીદૃશં ।અપ્_353.014અબ્।
તૃતીયા વાથ વા ષષ્ઠી સ્મૃતાનભિહિતે તથા

વિષ્ણુઃ સમ્પૂજ્યતે લોકૈર્ ગન્તવ્યન્તેન તસ્ય વા ।અપ્_353.015અબ્।
પ્રથમાભિહિતકર્તૃકર્મણોઃ પ્રણમેદ્ધરિમ્

હેતૌ તૃતીયા ચાન્નેન વસેદ્વૃક્ષાય વૈ જલં ।અપ્_353.016અબ્।
ચતુર્થી તાદર્થ્યે ઽભિહિતા પઞ્ચમી પર્યુપાઙ્મુખૈઃ

યોગે વૃષ્ટઃ પરિ ગ્રામાદ્દેવો ઽયં બલવત્ પુરા ।અપ્_353.017અબ્।
પૂર્વો ગ્રામાદૃતે વિષ્ણોર્ન મુક્તિરિતરો હરેઃ

પૃથગ્વિનાદ્યૈસ્તૃતીયા પઞ્ચમી ચ તથા ભવેત્ ।અપ્_353.018અબ્।
પૃથગ્ગ્રામાદ્વિહારેણ વિના શ્રીશ્ ચ શ્રિયા શ્રિયઃ

કર્મપ્રવચનીયાખ્યૈર્ દ્વિતીયા યોગતો ભવેત્ ।અપ્_353.019અબ્।
અન્વર્જુનઞ્ચ યોદ્ધારો હ્ય્ અભિતો ગ્રામમીરિતં

નમઃસ્વાહાસ્વધાસ્વસ્તિવષડાદ્યૈશ્ ચતુર્થ્યપિ ।અપ્_353.020અબ્।
નમો દેવાય તે સ્વસ્તિ તુમર્થાદ્ભાવાચિનઃ

પાકાય પક્તયે યાતિ તૃતીયા સહયોગકે ।અપ્_353.021અબ્।
:પ્ 252
હેત્વર્થે કુત્સિતે ઽઙ્ગે સા તૃતીયા ચ વિશેષણે

પિતાગાત્સહ પુત્રેણ કાણો ઽક્ષ્ણા ગદયા હરિઃ ।અપ્_353.022અબ્।
અર્થેન નિવસેદ્ભૃત્યઃ કાલે ભાવે ચ સપ્તમૌ

વિષ્ણૌ નતે ભવેન્મુક્તિર્વસન્તે સ ગતો હરિમ્ ।અપ્_353.023અબ્।
નૃણાં સ્વામી નૃષુ સ્વામી નૃણામીશઃસતામ્પતિઃ

નૃણાં સાક્ષી નૃષુ સાક્ષી ગોષુ નાથો ગવામ્પતિઃ ।અપ્_353.024અબ્।
ગોષુ સૂતો ગવાં સૂતો રાજ્ઞાં દાયાદકો ઽસ્ત્વિહ

અન્નસ્ય(1) હેતોર્વસતિ ષષ્ઠી સ્મૃત્યર્થકર્મણિ ।અપ્_353.025અબ્।
માતુઃ સ્મરતિ ગોપ્તારં નિત્યં સ્યાત્ કર્તૃકર્મણોઃ ।અપ્_353.025ચ્દ્।
અપાં ભેત્તા તવ કૃતિર્ન નિષ્ઠાદિષુ ષષ્ઠ્યપિ