Agni Purana · Chapter 258
:e ity āgneye mahāpurāṇe vākpāruṣyādiprakaraṇaṃ nāma
saptapañcāśadadhikadviśatatmo 'dhyāyaḥ ||
:p 437
% Chapter {258}
:ś athāṣṭapañcāśadadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ
ṛgvidhānaṃ
agnir uvāca
ṛgyajuḥsāmātharvavidhānaṃ puṣkaroditam /AP_258.001ab/
bhuktimuktikaraṃ japyāddhomādrāmāya tadvade
puṣkara uvāca
prativedantu karmāṇi kāryāṇi pravadāmi te /AP_258.002ab/
prathamaṃ ṛgvidhānaṃ vai śṛṇu tvaṃ bhuktimuktidam
antarjale tathā home japatī manasepsitam /AP_258.003ab/
kāmaṃ karoti gāyatrī prāṇāyāmādviśeṣataḥ
gāyatryā daśasāhasro japo naktāśano dvija /AP_258.004ab/
bahusnātasya tatraiva sarvakalmaṣanāśanaḥ
daśāyutāni japtvātha haviṣyāśī sa muktibhāk /AP_258.005ab/
praṇavo hi paraṃ brahma tajjapaḥ sarvapāpahā
oṃkāraśatajaptantu nābhimātrodake sthitaḥ /AP_258.006ab/
jalaṃ pivet sa sarvaistu pāpair vai(1) vipramucyate
mātrātrayaṃ trayo vedāstrayo devāstrayo 'gnayaḥ /AP_258.007ab/
mahāvyāhṛtayaḥ sapta lokā homo 'khilāghahā
gāyatrī paramā jāpyā mahāvyāhṛtayas tathā /AP_258.008ab/
antarjale tathā rāma proktaś caivāghamarṣaṇaḥ
agnimīle purohitaṃ sūtko 'yaṃ vahnidaivataḥ /AP_258.009ab/
:n
1 pāpair hi vipramucyata iti ga.. , gha.. , ña.. ca
:p 438
śirasā dhārayan vahniṃ yo japetparivatsaram
homaṃ triṣavaṇaṃ bhaikṣyamanagnijvalanañcaret /AP_258.010ab/
ataḥ paramṛcaḥ sapta vāyvādyā yāḥ prakīrtitāḥ
tā japan prayato nityamiṣṭān kāmān samaśnute /AP_258.011ab/
medhākāmo japennityaṃ sadasanyamiti tyacam
anvayo yannimāḥ proktāḥ navarco mṛtyunāśanāḥ /AP_258.012ab/
śunaḥśephamṛṣiṃ baddhaḥ sanniruddho 'tha vā(1) japet
mucyate sarvapāpebhyo gadī vāpyagado bhavet /AP_258.013ab/
ya icchecchāśvataṃ kāmaṃ mitraṃ prājñaṃ purandaraṃ
ṛgbhiḥ ṣoḍśabhiḥ kuryādindriyasyeti dine dine /AP_258.014ab/
hiraṇyastūpamityetajjapan śatrūn prabādhate
kṣemī bhavati cādhvāno ye te panthā japan naraḥ /AP_258.015ab/
raudrībhiḥṣaḍbhirīśānaṃ stūyādyo vai dine dine
caruṃ vā kalpayedraudraṃ tasya śāntiḥ parā bhavet /AP_258.016ab/
udityudantamādityamupatiṣṭhan dine dine
kṣipejjalāñjalīn sapta manoduḥkhavināśanaṃ /AP_258.017ab/
dviṣantamityathārdharcaṃ yadviprāntaṃ japan smaret
āgaskṛt saptarātreṇa vidveṣamadhigacchati /AP_258.018ab/
ārogyakāmī rogī vā praskannasyottamaṃ japet
uttamastasya cārdharco japedvai vividhāsane /AP_258.019ab/
udayatyāyurakṣyayyaṃ tejo madhyandine japet
:n
1 sannibaddho 'theti ka.. , kha.. , ja.. ca
:p 439
astaṃ pratigate sūrye dviṣantaṃ pratibādhate /AP_258.020ab/
na vayaśceti sūktāni japan śatrūnniyacchati
ekādaśa suparṇasya sarvakāmānvinirdiśet /AP_258.021ab/
ādhyātmikīḥ ka ity etā japanmokṣamavāpnuyāt
ā no bhadrā ity anena dīrghamāyuravāpnuyāt /AP_258.022ab/
tvaṃ someti ca sūktena navaṃ paśyenniśākaraṃ
upatiṣṭhet samitpāṇirvāsāṃsyāpnotyasaṃśayaṃ /AP_258.023ab/
āyurīpsannimamiti kautsa sūktaṃ sadā japet
āpanaḥ śośucaditi stutvā madhye divākaraṃ /AP_258.024ab/
yathā muñcati ceṣokāṃ tathā pāpaṃ pramuñcati
jātavedasa ity etajjapet svastyayanaṃ pathi /AP_258.025ab/
bhayair vimucyate sarvaiḥ svastimānāpnuyāt gṛhān
vyuṣṭāyāñca tathā rātryāmetadduḥsvapnanāśanaṃ /AP_258.026ab/
pramandineti sūyantyā japedgarbhavimocanaṃ
japannindramiti snāto vaiśyadevantu saptakaṃ /AP_258.027ab/
muñcatyājyaṃ tathā juhvat sakalaṃ kilviṣaṃ naraḥ
imāmiti japan śaśvat kāmānāpnotyabhīpsitān /AP_258.028ab/
mānastoka iti dvābhyāṃ trirātropoṣitaḥ śuciḥ
auḍumbarīś ca juhuyātsamidhaścājyasaṃskṛtāḥ /AP_258.029ab/
chittvā sarvānmṛtyupāśān jīvedrogavivarjitaḥ
ūrdhvabāhuranenaiva stutvā sambhuṃ tathaiva ca /AP_258.030ab/
mānastoketi ca ṛcā śikhābandhe kṛte naraḥ
aghṛṣyaḥ sarvabhūtānāṃ jāyate saṃśayaṃ vinā /AP_258.031ab/
:p 440
citramityupatiṣṭheta trisandhyaṃ bhāskaraṃ tathā
samitpāṇirnaro nityamīpsitaṃ dhanamāpnuyāt /AP_258.032ab/
atha svapneti ca japan prātarmadhyandine dine
duḥsvapnañcārhate kṛtsnaṃ bhojanañcāpnuyācchubham(1) /AP_258.033ab/
ubhe pumāniti tathā rakṣoghnaḥ parikīrtitaḥ
ubhe vāsā iti ṛco japan kāmānavāpnuyāt /AP_258.034ab/
na sāganniti ca japan mucyate cātatāyinaḥ
kayā śubheti ca japan jātiśraiṣṭhamavāpnuyāt /AP_258.035ab/
imannṛsomamityetat sarvān kāmānavāpnuyāt
pitarityupatiṣṭheta nityamarthamupasthitaṃ(2) /AP_258.036ab/
agne nayeti sūktena ghṛtahomaś ca mārgagaḥ
vīrānnayamavāpnoti suślokaṃ yo japet sadā /AP_258.037ab/
kaṅkato neti sūktena viṣān sarvān vyapohati
yo jāta iti sūktena sarvān kāmānavāpnuyāt /AP_258.038ab/
gaṇānāmiti sūktena śnigdhamāpnotyanuttamaṃ
yo me rājannitīmāntu duḥsvapnaśamanīmṛcaṃ /AP_258.039ab/
adhvani prasthito yastu paśyecchatrūṃ samutthitaṃ
apraśastaṃ praśastaṃ vā kuvidaṅga imaṃ japet /AP_258.040ab/
dvāviṃśakaṃ japan sūktamādhyātmikamanuttamaṃ
parvasu prayato nityamiṣṭān kāmān samaśnute /AP_258.041ab/
kṛṇuṣveti japan sūktaṃ juhvadājyaṃ samāhitaḥ
:n
1 bhojanañcāpnuyācchatamiti kha.. , ga.. , gha.. , ja.. ca
2 nityamannamupasthitamiti ka.. , cha.. ca
:p 441
ārātīnāṃ haret prāṇān rakṣāṃsyapi vināśayet /AP_258.042ab/
upatiṣṭhet svayaṃ vahniṃ parityṛcā dine dine
taṃ rakṣati svayaṃ vahnirviśvato viśvatomukhaḥ /AP_258.043ab/
haṃsaḥ śuciḥ sadityetacchucirīkṣeddivākaraṃ
kṛṣiṃ prapadyamānastu sthālīpākaṃ yathāvidhi /AP_258.044ab/
juhuyāt kṣetramadhye tu svanīsvāhāstu pañcabhiḥ
indrāya ca marudbhyastu parjanyāya bhagāya ca /AP_258.045ab/
yathāliṅgantu viharellāṅgalantu kṛṣībalaḥ
yukto dhānyāya sītāyai sunāsīramathottaraṃ /AP_258.046ab/
gandhamālyair namaskārair yajedetāś ca devatāḥ
pravāpane pralavane khalasītāpahārayoḥ /AP_258.047ab/
amoghaṅkarma bhavati vardhate sarvadā kṛṣiḥ
samudrāditi sūktena kāmānāpnoti pāvakāt /AP_258.048ab/
viśvānara iti dvābhyāṃ ya ṛgbhyāṃ vahnimarhati
sa taratyāpadaḥ sarvā yaśaḥ prāpnoti cākṣayaṃ /AP_258.049ab/
vipulāṃ śriyamāpnoti jayaṃ prāpnotyanuttamaṃ
agne tvamiti ca stutvā dhanamāpnoti vāñchitaṃ /AP_258.050ab/
prajākāmo japennityaṃ varuṇadaivatatrayaṃ
svastyā trayaṃ japet prātaḥ sadā svastyayanaṃ mahat /AP_258.051ab/
svasti panthā iti procya svastimān vrajate 'dhvani
vijigīṣurvanaspate śatrūṇāṃ vyādhitaṃ bhavet(1) /AP_258.052ab/
striyā garbhapramūḍhāyā garbhamokṣaṇamuttamaṃ
:n
1 vyādhikambhavaditi ṭa..
:p 442
acchāvadeti sūktañca vṛṣṭikāmaḥ prayiojayet /AP_258.053ab/
nirāhāraḥ klinnavāsā na cireṇa pravarṣati
manasaḥ kāma ity etāṃ paśukāmo naro japet /AP_258.054ab/
kardamena iti snāyātprajākāmaḥ śucivrataḥ
aśvapūrvā iti snāyādrājyakāmastu mānavaḥ /AP_258.055ab/
rāhite carmaṇi snāyāt brāhmaṇastu yathāvidhi
rājā carmaṇi vaiyāghre chāge vaiśyastathaiva ca /AP_258.056ab/
daśasāhasriko homaḥ pratyekaṃ parikīrtitaḥ
āgāra iti sūktena goṣṭhe gāṃ lokamātaraṃ /AP_258.057ab/
upatiṣṭhedvrajeccaiva yadicchettāḥ sadākṣayāḥ
upetitisṛbhīrājño dundubhimabhimantrayet /AP_258.058ab/
tejo bakañca prāpnoti śatruñcaiva niyacchati
tṛṇapāṇirjapetsūktuṃ rakṣoghnaṃ dasyunbhirvṛtaḥ /AP_258.059ab/
ye ke ca umetyṛcaṃ japtvā dīrghamāyurāpnuyāt(1)
jīmūtasūktena tathā senāṅgānyabhimantrayet /AP_258.060ab/
yadhā liṅgaṃ tato rājā vinihanti raṇe ripūn
āgneyeti tribhiḥsūktair dhanamāpnoti cākṣayaṃ /AP_258.061ab/
amīvaheti sūktena bhūtāni sthāpayenniśi
sabādhe viṣame durge bandhā vā nirgataḥ kvacit /AP_258.062ab/
palāyan vā gṛhīto vā sūktametattathā japet
trirātraṃ niyatopoṣya śrāpayet pāyasañcaruṃ /AP_258.063ab/
tenāhutiśataṃ pūrṇaṃ juhuyāt tryambaketyṛcā
:n
1 avāptavāniti ṭa..
:p 443
samuddiśya mahādevaṃ jīvedabdaśataṃ sukhaṃ /AP_258.064ab/
taccakṣurityṛcā snāta upatiṣṭheddivākaraṃ
udyantaṃ madhyagañcaiva dīrghamāyurjijīviṣuḥ /AP_258.065ab/
indrā someti sūktantu kathitaṃ śatrunāśanaṃ
yasya luptaṃ vrataṃ mohādvrātyair vā saṃsṛjetsaha /AP_258.066ab/
upoṣyājyaṃ sa juhuyāttvamagne vratapā iti
ādityetyṛk ca samrājaṃ(1) japtvā vāde jayī bhavet /AP_258.067ab/
mahīti ca catuṣkeṇa mucyate mahato bhayāt
ṛcaṃ mahīti japtvā yadi hy etat sarvakāmānavāpnuyāt /AP_258.068ab/
dvācatvāriṃśatiṃ caindraṃ japtvā nāśayate ripūn
vācaṃ mahīti japtvā ca prāpnotyārogyameva ca /AP_258.069ab/
śanno bhaveti dvābhyāntu bhuktvānnaṃ prayataḥ śuciḥ
hṛdayaṃ pāṇinā spṛṣṭvā vyādhibhir nābhibhūyate /AP_258.070ab/
uttamedamiti snāto huttvā śatruṃ pramāpayet
śannogna iti sūktena hutenānnamavāpnuyāt /AP_258.071ab/
kanyā vārarṣisūktena digdoṣādvipramucyate
yadatya kavyetyudite japte 'vaśyaṃ jagadbhavet /AP_258.072ab/
yadvāgiti ca japtena vāṇī bhavati saṃskṛtā(2)
vāco viditamiti tvetāṃ japan vācaṃ samaśnute /AP_258.073ab/
pavitrāṇāṃ pavitrantu pāvamānyetyṛco matāḥ
vaikhānasā ṛcastriṃśatpavitrāḥ paramā matāḥ /AP_258.074ab/
:n
1 ādityeti prasaṃmrājamiti ga.. , gha.. , ña..
2 saṃsthiteti ka.. , cha.. , ca..
:p 444
ṛco dviṣaṣṭiḥ proktāś ca parasvetyṛṣisattama
sarvakalmaṣanāśāya pāvanāya śivāya ca /AP_258.075ab/
svādiṣṭayetisūktānāṃ saptaṣaṣṭirudāhṛtā
daśottarāṇyṛcāñcaitāḥ pāvamānyaḥ śatāni ṣaṭ /AP_258.076ab/
etajjapaṃś ca juhvacca ghoraṃ mṛtyubhayaṃ jayet
āpohiṣṭeti vāristho japetpāpabhayārdane /AP_258.077ab/
pradevanneti niyato japecca marudhanvasu
prāṇāntike bhaye prāpte kṣipramāyustu vindati /AP_258.078ab/
prāveyāmityṛcamekāṃ japecca manasā niśi
vyuṣṭāyāmudite sūrye dyūte jayamavāpnuyāt /AP_258.079ab/
mā pragāmeti mūḍhaś ca panthānaṃ pathi vindati
kṣīṇāyuriti manyeta yaṅkañcit suhṛdaṃ priyaṃ /AP_258.080ab/
yatteyamiti tu snātastasya mūrdhānamālabhet
sahasrakṛtvaḥ pañcāhaṃ tenāyurvindate mahat /AP_258.081ab/
idaṃ medhyeti juhuyāt ghṛtaṃ prājñaḥ sahasraśaḥ
paśukāmo gavāṃ goṣṭhe arthakāmaś catuṣpathe /AP_258.082ab/
vayaḥ suparṇa ity etāṃ japan vai vindate śriyaṃ
haviṣyantīyamabhyasya sarvapāpaiḥ pramucyate /AP_258.083ab/
tasya rogā vinaśyanti kāyāgnirvardhate tathā
yā oṣadhayaḥ svastyayanaṃ sarvavyādhivināśanaṃ /AP_258.084ab/
vṛhaspate atītyetadvṛṣṭikāmaḥ prayojayet
sarvatreti parā śāntirjñeyā pratirathas tathā /AP_258.085ab/
sūta sāṃkāśyapannityaṃ prajākāmasya kīrtitaṃ
:p 445
ahaṃ rudreti etadvāgmī bhavati mānavaḥ /AP_258.086ab/
na yonau jāyate vidvān japanrātrīti rātriṣu
rātrisūktaṃ japannrātrī rātriṃ kṣemī jayennaraḥ /AP_258.087ab/
kalpayantīti ca japannityaṃ kṛttvārināśanaṃ
āyuṣyañcaiva varcasyaṃ sūktaṃ dākṣāyaṇaṃ mahat /AP_258.088ab/
uta devā iti japedāmayaghnaṃ dhṛtavrataḥ
ayamagne janityetajjapedagnibhaye sati /AP_258.089ab/
araṇyānītyaraṇyeṣu japettadbhayanāśanaṃ
brāhmnīmāsādya sūkte dve ṛcaṃ brāhmīṃ śatāvarīṃ /AP_258.090ab/
pṛthagadbhirghṛtair vātha medhāṃ lakṣmīñca vindati
māsa ity asapatnaghnaṃ saṃgrāmaṃ vijigīṣataḥ /AP_258.091ab/
brahmaṇo 'gniḥ saṃvidānaṃ garbhamṛtyunivāraṇaṃ
apahīti japetsūktaṃ śucirdusvapnanāśanaṃ /AP_258.092ab/
yenedamiti vaijaptvā samādhiṃ vindate paraṃ
mayo bhūrvāta ity etat gavāṃ svastyayanaṃ paraṃ /AP_258.093ab/
śāmbarīmindrajālaṃ vā māyāmetena vārayet
mahītrīṇāmavarostviti pathi svastyayanaṃ japet /AP_258.094ab/
agnaye vidviṣannevaṃ japecca ripunāśanaṃ
vāstoṣpatena mantreṇa yajeta gṛhadevatāḥ /AP_258.095ab/
japasyaiṣa vidhiḥ prokto hute jñeyo viśeṣataḥ
homānte dakṣiṇā deyā pāpaśāntirhutena tu /AP_258.096ab/
hutaṃ śāmyati cānnena annahemapradānataḥ
viprāśiṣastvamoghāḥ syurbahiḥsnānantu sarvataḥ /AP_258.097ab/
:p 446
siddhārthakā yavā dhānyaṃ payo ghṛtaṃ tathā
kṣīravṛkṣāstathedhmantu homā vai sarvakāmadāḥ /AP_258.098ab/
samidhaḥ kaṇṭhakinyaś ca rājikā rudhiraṃ viṣaṃ
abhicāre tathā śailaṃ aśanaṃ śaktavaḥ payaḥ /AP_258.099ab/
dadhi bhaikṣyaṃ phalaṃ mūlamṛgvidhānamudāhṛtaṃ
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0