Agni Purana · Chapter 163
:e ity āgneye mahāpurāṇe dharmaśāstraṃ nāma
dviṣaṣṭyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ||
% Chapter {163}
:ś atha triṣaṣṭhyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
śrāddhakalpakathanaṃ
puṣkara uvāca
śrāddhakalpaṃ pravakṣyāmi bhuktimuktipradaṃ śṛṇu /AP_163.001ab/
nimantrya viprān pūrvedyuḥ svāgatenāparāhṇataḥ
prācyopaveśayet pīṭhe yugmāndaive 'tha pitrake /AP_163.002ab/
ayugmān prāṅmukhāndaive trīn paitre caikameva vā
mātāmahānāmapyevantantraṃ vā vaiśyadevikaṃ /AP_163.003ab/
prāṇiprakṣālanaṃ dattvā viṣṭarārthaṃ kuśānapi
āvāhayedanujñāto viśve devāsa ity ṛcā /AP_163.004ab/
yavairanvavakīryātha(?) bhājane sapavitrake
śannodevyā payaḥ kṣiptvā yavosīti yavāṃs tathā /AP_163.005ab/
yādivyā itimantreṇa haste hy arghaṃ vinikṣipet
datvodakaṃ gandhamālyaṃ dhūpadānaṃ pradīpakaṃ /AP_163.006ab/
apasavyaṃ tataḥ kṛtvā pitṝṇāmapradakṣiṇaṃ
:p 150
dviguṇāṃstu kuśān kṛtvā hy uśantastvetyṛcā pitṝn /AP_163.007ab/
āvāhya tadanujñāto japedāyāntu nastataḥ
yavārthāstu tilaiḥ kāryāḥ kuryādarghyādi pūrvavat /AP_163.008ab/
dattvārghyaṃ saṃśravān śeṣān pātre kṛtvā vidhānataḥ
pitṛbhyaḥ sthānamasīti nyubjaṃ pātraṃ karotyadhaḥ /AP_163.009ab/
agnau kariṣya ādāya pṛcchatyannaṃ ghṛtaplutaṃ
kuruṣveti hy anujñāto hutvāgnau pitṛyajñavat /AP_163.010ab/
hutaśeṣaṃ pradadyāttu bhājaneṣu samāhitaḥ
yathālābhopapanneṣu raupyeṣu tu viśeṣataḥ /AP_163.011ab/
datvānnaṃ pṛthivīpātramiti pātrābhimantraṇaṃ
kṛtvedaṃ viṣṇurityanne dvijāṅguṣṭhaṃ niveśayet /AP_163.012ab/
savyāhṛtikāṃ gāyatrīṃ madhuvātā iti tyacaṃ
japtvā yathāsukhaṃ vācyaṃ bhuñjīraṃste 'pi vāgyatāḥ /AP_163.013ab/
annamiṣṭaṃ haviṣyañca dadyājjaptvā pavitrakaṃ
annamādāya tṛptāḥ stha śeṣaṃ caivānnamasya ca /AP_163.014ab/
tadannaṃ vikired bhūmau dadyāccāpaḥ sakṛt sakṛt
sarvamannamupādāya satilaṃ dakṣiṇāmukhaḥ /AP_163.015ab/
ucchiṣṭasannidhau piṇḍān pradadyāt pitṛyajñavat
mātāmahānāmapyevaṃ dadyādācamanaṃ tataḥ /AP_163.016ab/
svasti vācyaṃ tataḥ kuryādakṣayyodakameva ca
datvā tu dakṣiṇāṃ śaktyā svadhākāramudāharet /AP_163.017ab/
vācyatāmityanujñātaḥ svapitṛbhyaḥ svadhocyatāṃ(1)
:n
1 mātāmahānāmityādiḥ, svapitṛbhyaḥ svadhocyatāmityantaḥ
pāṭhaḥ jha.. pustake nāsti
:p 151
kuryurastu svadhetyukte bhūmau siñcettato jalaṃ /AP_163.018ab/
prīyantāmiti vā daivaṃ viśve devā jalaṃ dadet
dātāro no 'bhivardhantāṃ vedāḥ santatireva ca /AP_163.019ab/
śraddhā ca no māvyagamadbahudeyaṃ ca no .stviti
ityuktvā tu priyā vācaḥ praṇipatya visarjayet /AP_163.020ab/
vāje vāja iti prītapitṛpūrvaṃ visarjanaṃ(1)
yasmiṃstu saṃśravāḥ pūrvamarghapātre nipātitāḥ /AP_163.021ab/
pitṛpātraṃ taduttānaṃ kṛtvā viprān visarjayet
pradakṣiṇamanubrajya bhaktvā tu pitṛsevitaṃ /AP_163.022ab/
brahmacārī bhavettāntu rajanīṃ brāhmaṇaiḥ saha
evaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā vṛddhau nāndīmukhān pitṝn /AP_163.023ab/
yajeta dadhikarkandhumiśrān piṇḍān yavaiḥ kriyā
ekoddiṣṭaṃ daivahīnamekārghaikapavitrakaṃ /AP_163.024ab/
āvāhanāgnaukaraṇarahitaṃ hy apasavyavat
upatiṣṭhatāmityakṣayyasthāne pitṛvisarjane /AP_163.025ab/
abhiramyatāmiti vaded brūyuste 'bhiratāḥ sma ha
gandhodakatilair yuktaṃ kuryāt pātracatuṣṭayaṃ /AP_163.026ab/
arghārthapitṛpātreṣu pretapātraṃ prasecayet
ye samānā iti dvābhyāṃ śeṣaṃ pūrvavadācaret /AP_163.027ab/
etat sapiṇḍīkaraṇamekoddiṣṭaṃ stiyā saha(2)
arvāksapiṇḍīkaraṇaṃ yasya saṃvatsarād bhavet /AP_163.028ab/
:n
1 pitṛpūrvaṃ visarjayediti kha.. , cha.. , jha.. ca
2 stryā apīti kha.. , cha.. ca
:p 152
tasyāpyannaṃ sodakumbhaṃ dadyāt saṃvatsaraṃ dvije
mṛtāhani ca kartavyaṃ pratimāsantu vatsaraṃ /AP_163.029ab/
pratisaṃvatsaraṃ kāryaṃ śrāddhaṃ vai māsikānnavat
haviṣyānnena vai māsaṃ pāyasena tu vatsaraṃ /AP_163.030ab/
mātsyahāriṇakaurabhraśākunacchāgapārṣataiḥ(1)
aiṇarauravavārāhaśāśair māṃsair yathākramaṃ /AP_163.031ab/
māsavṛddhyābhitṛpyanti dattair eva(2) pitāmahāḥ
khaḍgāmiṣaṃ mahāśalkaṃ madhuyuktānnameva ca(3) /AP_163.032ab/
lohāmiṣaṃ kālaśākaṃ māṃsaṃ vārdhīnasasya ca
yaddadāti gayāsthañca sarvamānantyamucyate(4) /AP_163.033ab/
tathā varṣātrayodaśyāṃ maghāsu ca na saṃśayaḥ
kanyāṃ prajāṃ vandinaś ca paśūn mukhyān sutānapi /AP_163.034ab/
ghṛtaṃ kṛṣiṃ ca vāṇijyaṃ dviśaphaikaśaphaṃ tathā
brahmavarcasvinaḥ putrān svarṇarūpye sakupyake /AP_163.035ab/
jñātiśraiṣṭhyaṃ sarvakāmānāpnoti śrāddhadaḥ sadā
pratipatprabhṛtiṣvetānvarjayitvā caturdaśīṃ /AP_163.036ab/
śastreṇa tu hatā ye vai teṣāṃ tatra pradīyate
svargaṃ(5) hy apatyamojaś ca śauryaṃ kṣetraṃ balaṃ tathā /AP_163.037ab/
putraśraiṣṭhyaṃ sasaubhāgyamapatyaṃ mukhyatāṃ sutān
:n
1 mātsyāvihāriṇaurabhraśākunacchāgapārṣatair iti cha..
2 dattair iheti gha.. , ṅa.. , ña.. ca
3 madhumudgānnameva veti ṅa..
4 sarvamānantyamaśnute iti gha.. , ṅa.. ca
5 svarṇamiti kha.. , cha.. ca
:p 153
pravṛttacakratāṃ putrān vāṇijyaṃ prasutāṃ tathā /AP_163.038ab/
arogitvaṃ yaśo vītaśokatāṃ paramāṅgatiṃ
ghanaṃ vidyāṃ bhiṣakasiddhiṃ rūpyaṃ gāścāpyajāvikaṃ /AP_163.039ab/
aśvānāyuś ca vidhivat yaḥ śrāddhaṃ samprayacchati
kṛttikādibharaṇyante sa kāmānāpnuyādimān /AP_163.040ab/
vasurudrāditisutāḥ pitaraḥ śrāddhadevatāḥ
prīṇayanti manuṣyāṇāṃ(1) pitṝn śrāddhena tarpitāḥ /AP_163.041ab/
āyuḥ prajāṃ dhanaṃ(2) vidyāṃ svargaṃ mokṣaṃ sukhāni ca
prayacchanti tathā rājyaṃ prītā nṝṇāṃ pitāmahāḥ(3) //42
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0