Agni Purana · Chapter 161
:e ity āgneye mahāpurāṇe vānaprasthāśramo nāma
ṣaṣṭyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ||
% Chapter {161}
:ś athaikaṣaṣṭyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
yatidharmaḥ
puṣkara uvāca
yatirdharmaṃ pravakṣyāmi jñānamokṣādidarśakaṃ /AP_161.001ab/
caturdhamāyuṣo bhāgaṃ prāpya saṅgāt parivarjayet(4)
yadahni virajeddhīrastadahni(5) ca parivrajet /AP_161.002ab/
prajāpatyāṃ nirūpyeṣṭiṃ sarvadevasadakṣiṇāṃ
ātmanyagnīn samāropya pravrajedbrāhmaṇo gṛhāt /AP_161.003ab/
:n
1 dṛṣṭvāvaśyamiti ṅa..
2 tapaścograṃ vane carediti ṅa..
3 bhajeddiśamajimhaga iti ṅa..
4 saṅgān parityajediti ṅa..
5 virajedvāpi tadahni iti ṅa..
:p 144
eka eva carennityaṃ grāsamannāthamāśrayet
upekṣako 'siñcayiko munirjñānasamanvitaḥ /AP_161.004ab/
kapālaṃ vṛkṣamūlañca(1) kucelamasahāyātā
samatā caiva sarvasminnetanmuktasya(2) lakṣaṇaṃ /AP_161.005ab/
nābhinandena maraṇaṃ nābhinandeta jīvanaṃ(3)
kālameva pratīkṣeta nideśaṃ bhṛtako yathā /AP_161.006ab/
dṛṣṭipūtaṃ nyasetpādaṃ vastrapūtaṃ jalaṃ pivet
satyapūtāṃ vadedvācaṃ manaḥpūtaṃ samācaret /AP_161.007ab/
alāvudārupatrāṇi mṛṇmayaṃ vaiṣṇavaṃ yateḥ
vidhūme nyastamuṣale vyaṅgāre bhuktavajjane /AP_161.008ab/
vṛtte śarāvasampāte bhikṣāṃ nityaṃ yatiś caret
madhūkaramasaṅkliptaṃ prākpraṇītamayācitaṃ /AP_161.009ab/
tātkālikañcopapannaṃ bhaikṣaṃ pañcavidhaṃ smṛtaṃ
pāṇipātrī bhavedvāpi pātre pātrāt samācaret /AP_161.010ab/
avekṣeta gatiṃ nṝṇāṃ karmadoṣasamudbhavāṃ
śuddhabhāvaś caredbharmaṃ yatra tatrāśrame rataḥ /AP_161.011ab/
samaḥ sarveṣu bhūteṣu na liṅgaṃ dharmakāraṇaṃ
phalaṃ katakavṛkṣasya yadyapyambuprasādakaṃ /AP_161.012ab/
na nāmagrahaṇādeva tasya vāri prasīdati
:n
1 vṛkṣamūlāni kha.. , gha.. , cha.. , jha.. ca / vṛkṣamūlādi iti
ṭa..
2 etacchuddhasyeti ṅa..
3 jīvitamiti kha.. , gha.. , ṅa.. , cha.. , ja.. ca
:p 145
ajihmaḥ paṇḍakaḥ paṅgurandho badhira eva ca /AP_161.013ab/
sadbhiś ca mucyate madbhirajñānāt saṃsṛto dvijaḥ
ahni rātryāñca yān jantūn hinastyajñānato yatiḥ /AP_161.014ab/
teṣāṃ snātvā viśuddhyarthaṃ prāṇāyāmān ṣaḍācaret(1)
asthisthūṇaṃ snāyuyutaṃ māṃsaśoṇitalepanaṃ /AP_161.015ab/
carmāvanaddhaṃ durgandhaṃ pūrṇaṃ mūtrapurīṣayoḥ
jarāśokasamāviṣṭaṃ rogāyatanamāturaṃ /AP_161.016ab/
rajasvalamanityañca bhūtāvāsamimantyajet
dhṛtiḥ kṣamā damo 'steyaṃ(2) śaucamindriyanigrahaḥ /AP_161.017ab/
hrīrvidyā satyamakrodho daśakaṃ dharmalakṣaṇaṃ
caturvidhaṃ bhaikṣavastu kuṭīrakavahūdake /AP_161.018ab/
haṃsaḥ paramahaṃsaś ca yo yaḥ paścāt sa uttamaḥ
ekadaṇḍī tridaṇḍī vā(3) yogī mucyate bandhanāt /AP_161.019ab/
ahiṃsā satyamasteyaṃ brahmacaryāparigrahau
yamāḥ pañcātha niyamāḥ śaucaṃ santoṣaṇantapaḥ /AP_161.020ab/
svādhyāyeśvarapūjā ca padmakādyāsanaṃ yateḥ(4)
prāṇāyāmastu dvividhaḥ sa garbho 'garbha eva ca /AP_161.021ab/
japadhyānayuto garbho viparītastvagarbhakaḥ
pratyekaṃ trividhaṃ sopi pūrakumbhakarecakaiḥ /AP_161.022ab/
pūraṇāt pūrako vāyor niś calatvācca kumbhakaḥ
:n
1 samācarediti kha.. , cha.. ca
2 dayāsteyamiti ṅa..
3 tridaṇḍī ceti ṅa..
4 padmakādyāsanaṃ mahat iti ṭa..
:p 146
recanādrecakaḥ prokto mātrābhedena ca tridhā /AP_161.023ab/
dvādaśāttu caturviṃśaḥ ṣaṭtriṃśanmātriko 'paraḥ
tālo laghvakṣaro mātrā praṇavādi carecchanaiḥ /AP_161.024ab/
pratyāhāro jāpakānāṃ dhyānamīśvaracintanaṃ
manodhṛtirdhāraṇā syāt samādhirbrahmaṇi sthitiḥ /AP_161.025ab/
ayamātmā paraṃ brahma satyaṃ jñānamanantakaṃ
vijñānamānandaṃ brahma tattvamasya.ahamasmi tat /AP_161.026ab/
param brahma jyotirātmā vāsudevo vimukta oṃ
dehendriyamanobuddhiprāṇāhaṅkāravarjitaṃ /AP_161.027ab/
jāgratsvapnasusuptyādimuktaṃ(1) brahma turoyakaṃ
nityaśuddhabuddhayuktasatyamānandamadvayaṃ(2) /AP_161.028ab/
ahaṃ brahma paraṃ jyotirakṣaraṃ sarvagaṃ hariḥ
so 'sāvādityapuruṣaḥ so 'sāvahamakhaṇḍa oṃ /AP_161.029ab/
sarvārambhaparityāgī samaduḥkhasukhaṃ kṣamī
bhāvaśuddhaś ca brahmāṇḍaṃ bhittvā brahma bhavennaraḥ /AP_161.030ab/
āṣaḍhyāṃ paurṇamāsyāñca cāturmāsyaṃ vratañcaret
tato jrajet navamyādau hy ṛtusandhiṣu vāpayet /AP_161.031ab/
prāyaścittaṃ yatīnāñca dhyānaṃ vāyuyamas tathā
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0