Agni Purana · Chapter 121
:e ity āgneye mahāpurāṇe bhuvanakoṣo nāma viṃśatyadhikaśatatamo
'dhyāyaḥ ||
% Chapter {121}
:ś athaikaviṃśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
jyotiḥśāstraṃ
agnir uvāca
jyotiḥśāstraṃ pravakṣyāmi śubhāśubhavivekadaṃ /AP_121.001ab/
cāturlakṣasya sāraṃ yat taj jñātvā sarvavidbhavet
ṣaḍaṣṭake(3) vivāho na na ca dvidvādaśe striyāḥ /AP_121.002ab/
na trikoṇe hy atha prītiḥ(4) śeṣe ca samasaptake
:n
1 jñānavijñānajṛmbhitamiti ja..
2 śubhāśubhāśayo haririti kha.. , cha.. ca
3 ṣaṭkāṣṭake iti kha.. , ga.. , gha.. , ṅa.. , ja.. ca
4 na trikoṇeṣu prītiḥ syāditi ja..
:p 30
dvidvādaśe trikoṇe ca maitrīkṣetrapayoryadi /AP_121.003ab/
bhavedekādhipatyañca tārāprītirathāpi vā
tathāpi kāryaḥ saṃyogo na tu ṣaṭkāṣṭake punaḥ /AP_121.004ab/
jīve bhṛgau cāstamite mriyate ca pumān striyā
gurukṣetragate sūrye sūryakṣetragate gurau /AP_121.005ab/
vivāhaṃ na praśaṃsanti kanyāvaidhavyakṛdbhavet
aticāre tripakṣaṃ syādvakre māsacatuṣṭayaṃ /AP_121.006ab/
vratodvāhau na kurvīta gurorvakrāticārayoḥ
caitre pauṣe na riktāsu harau supte kuje ravau /AP_121.007ab/
candrakṣaye cāśubhaṃ syāt sandhyākālaḥ śubhāvahaḥ
rohiṇī cottarā mūlaṃ svātī hasto 'tha revatī /AP_121.008ab/
tule na mithune śasto vivāhaḥ parikīrtitaḥ
vivāhe karṇabedhe ca vrate puṃsavane tathā /AP_121.009ab/
prāśane cādyacūḍāyāṃ biddharkṣañca vivarjayet(1)
śravaṇe mūlapuṣye ca sūryamaṅgalajīvake /AP_121.010ab/
kumbhe siṃhe ca mithune karma puṃsavanaṃ smṛtaṃ
haste mūle mṛge pauṣṇe budhe śukre ca niṣkṛtiḥ /AP_121.011ab/
arkendujīvabhṛguje mūle tāmbūlabhakṣaṇaṃ
annasya prāśanaṃ śukre jīve mṛge ca maunake(2) /AP_121.012ab/
hastādipañcake puṣpe kṛttikāditraye tathā
:n
1 viddhamṛkṣaṃ vivarjayet iti kha.. , ga.. , gha.. , ṅa.. , cha.. , ja.. ca
2 jīve makaramīnake iti jha..
:p 31
aśvinyāmatha revatyāṃ navānnaphalabhakṣaṇaṃ /AP_121.013ab/
puṣpā hastā tathā jyeṣṭhā rohiṇī śravaṇāśvinau
svātisaumye ca bhaiṣajyaṃ kuryādanyatra varjayet /AP_121.014ab/
pūrvātrayaṃ(1) maghā yāmyaṃ pāvanaṃ(2) śravaṇatrayaṃ
bhaumādityaśanervāre snātavyaṃ rogamuktitaḥ /AP_121.015ab/
pārthive cāṣṭahrīṃkāraṃ madhye nāma ca dikṣu ca
hrīṃ puṭaṃ pārthive dikṣu hrīṃ vidikṣu likhedvasūn /AP_121.016ab/
gorocanākuṅkumena bhūrje vastre gale dhṛtaṃ
śatravo vaśamāyānti mantreṇānena niścitaṃ /AP_121.017ab/
śrīṃ hrīṃ sampuṭaṃ nāma śrīṃ hrīṃ patrāṣṭakekramāt
gorocanākuṅkumena bhurje 'tha subhagāvṛte /AP_121.018ab/
gomadhyavāgamaḥ patre haridrāyā rasena ca
śilāpaṭṭe 'rīn stambhayati bhūmāvadhomukhīkṛṭaṃ /AP_121.019ab/
oṃ hūṃ saḥ(3) sampuṭannāma oṃ hūṃ saḥ(4) patrāṣṭakekramāt
gorocanākuṅkumena bhūrje mṛtyunivāraṇaṃ /AP_121.020ab/
ekapañcanavaprītyai(5) dviṣatdvādaśayogakāḥ
trisaptaikādaśe lābho vedāṣṭadvādaśe ripuḥ /AP_121.021ab/
tanurdhanañca sahajaḥ suhṛt suto ripus tathā
jāyā nidhanadharmau ca karmāyavyayakaṃ kramāt /AP_121.022ab/
:n
1 pūrvātrikamiti ja..
2 pāvakamiti ṅa..
3 oṃ hraṃ sa iti cha..
4 oṃ jūṃ sa iti kha.. / oṃ hraṃ sa iti cha..
5 ekapañcanavaśāntyai iti ja..
:p 32
sphuṭaṃ mesādilagneṣu navatārābalaṃ vadet
janma sampadvipat kṣemaṃ pratyariḥ sādhakaḥ kramāt /AP_121.023ab/
nidhanaṃ mitrapramamitraṃ tārābalaṃ viduḥ
dhāre jñaguruśukrāṇāṃ sūryācandramasos tathā /AP_121.024ab/
māghādimasāṣaṭke tu kṣīramādyaṃ praśasyate
karṇabedho budhe jīve puṣye śravaṇacitrayoḥ /AP_121.025ab/
pañcame 'bde cādhyayanaṃ ṣaṣṭhīṃ pratipadantyajet
riktāṃ pañcadaśīṃ bhaumaṃ prārcya vāṇīṃ hariṃ śriyaṃ /AP_121.026ab/
māghādimāsaṣatke tu(1) makhalābandhanaṃ śubhaṃ
cūḍākaraṇakādyañca śravaṇādau na śasyate /AP_121.027ab/
astaṃ yāte guro śukre kṣīṇe ca śaśalāñchane
upanītasya viprasya mṛtyuṃ jāḍyaṃ vinirdiśet /AP_121.028ab/
kṣaurarkṣe śubhavāre ca samāvartanamiṣyate
śubhakṣetre vilagneṣu śubhayuktekṣiteṣu ca /AP_121.029ab/
aśvinīmaghācitrāsu svātīyāmyottarāsu ca
punarvasau tathā puṣye dhanurvedaḥ praśasyate /AP_121.030ab/
bharaṇyārdrā maghāśleṣā vahnibhagarkṣayos tathā
jijīviṣur na kurvīta vastraprāvaraṇaṃ naraḥ /AP_121.031ab/
gurau śukre budhe vastraṃ vivāhādau na bhādikaṃ
revatyaśvidhaniṣṭhāsu hastādiṣu ca pañcasu /AP_121.032ab/
śaṅkhavidrumaratnānāṃ paridhānaṃ praśasyate
:n
1 māghādimāsaṣaṭkeṣu iti jha .
:p 33
yāmyasarpadhaniṣṭhāsu(1) triṣu pūrveṣu vāruṇe(2) /AP_121.033ab/
krītaṃ hānikaraṃ dravyaṃ vikrītaṃ lābhakṛdbhavet
aśvinīsvāticitrāsu revatyāṃ vāruṇe harau /AP_121.034ab/
krītaṃ lābhakaraṃ dravayaṃ vikrītaṃ hānikṛdbhavet
bharaṇī trīṇi pūrvāṇi ārdrāśleṣā maghānilāḥ /AP_121.035ab/
vahnijyeṣṭāviśākhāsu svāmino nopatiṣṭhate
dravyaṃ dattaṃ prayuktaṃ vā yatra nikṣipyate dhanaṃ /AP_121.036ab/
uttare śravaṇe śākre kuryādrājābhiṣecanaṃ
caitraṃ jyeṣṭhaṃ tathā bhādramāśvinaṃ pauṣameva ca /AP_121.037ab/
māghaṃ caiva parityajya śeṣamāse gṛhaṃ śubhaṃ
aśvinī rohiṇī mūlamuttarātrayamaindavaṃ /AP_121.038ab/
svātī hastānurādhā ca gṛhārambhe praśasyate
ādityabhaumavarjantu vāpīprāsādake tathā /AP_121.039ab/
siṃharāśigate jīve gurvāditye malimluce
bāle vṛddhe 'stage śukre gṛhakarma vivarjayet /AP_121.040ab/
agnidāho bhayaṃ rogo rājapīḍā dhanakṣatiḥ
saṅgrahe tṛṇakāṣṭhānāṃ kṛte śravaṇapañcake /AP_121.041ab/
gṛhapraveśanaṃ kuryāddhaniṣṭhottaravāruṇe
naukāyā ghaṭane dvitripañcasaptatrayodaśī /AP_121.042ab/
nṛpadarśī dhaniṣṭhāsu hastāpauṣṇāśvinīṣu ca
pūrvātrayandhaniṣṭhārdrā vahniḥ saumyaviśākhayoḥ /AP_121.043ab/
:n
1 yāmyasarpaviśākhāsu iti gha.. , ja.. ca
2 pūrveṣu cānale iti ga.. , gha.. , ṅa.. ca
:p 34
aśleṣā cāśvinī caiva yātrāsiddhistu sampadā(1)
triṣūttareṣu rohiṇyāṃ sinībālī caturdaśī /AP_121.044ab/
śravaṇā caiva hastā ca citrā ca vaiṣṇavī tathā
goṣṭhayātrāṃ na kurvīta praveśaṃ naiva kārayet /AP_121.045ab/
anilottararohiṇyāṃ mṛgamūlapunarvasau
puṣyaśravaṇahasteṣu kṛṣikarma samācaret(2) /AP_121.046ab/
punarvasūttarāsvātībhagamūlendravāruṇe(3)
guroḥ śukrasya vāre vā vāre ca(4) somabhāsvatoḥ /AP_121.047ab/
vṛṣalagne ca kartavyaṅkanyāyāṃ mithune tathā
dvipañca(5) daśamī sapta tṛtīyā ca trayodaśī /AP_121.048ab/
revatīrohiṇīndrāgnihastamaitrottareṣu(6) ca
mandāravarjaṃ vījāni vāpayet sampadarthyapi(7) /AP_121.049ab/
revatīhastamūleṣu śravaṇe bhagamaitrayoḥ
pitṛdaive tathā saumye dhānyacchedaṃ mṛgodaye /AP_121.050ab/
hastacitrāditisvātau revatyāṃ śravaṇatraye
sthire lagne(8) gurorvāre atha(9) bhārgavasaumyayoḥ /AP_121.051ab/
yāmyāditimaghājyeṣṭhāsūtareṣu praveśayet
:n
1 yātrāsiddhiṣu sampada iti ga.. , ja.. ca
2 samārabhediti gha.. , ṅa.. ca
3 bhagamūle ca vāruṇe iti kha.. , cha.. ca
4 vāre vā iti ja..
5 tripañceti ja..
6 hastamaitrottarāsu iti ja..
7 vāpayet saṃyato 'pi ceti kha.. , cha.. , ja.. ca
8 care lagne iti jha..
9 gurorvārethavā iti gha.. , ja.. ca
:p 35
oṃ dhanadāya(1) sarvadhaneśāya dehi me dhanaṃ svāhā(2) / oṃ nave
varṣe ilādevi lokasaṃvardhani kāmarūpiṇi dehi me dhanaṃ svāhā
||
patrasthaṃ likhitaṃ dhānyarāśisthaṃ dhānyavardhanaṃ /AP_121.052ab/
tripūrvāsu viśākhāyāṃ dhaniṣṭhāvāruṇe 'pi ca
eteṣu ṣaṭsu vijñeyaṃ dhānyaniṣkramaṇaṃ budhaiḥ /AP_121.053ab/
devatārāmavāpyādipratiṣṭhodaṅmukhe ravau
mithunasthe ravau darśādyādi syād dvādaśī tithiḥ /AP_121.054ab/
sadā tatraiva kartavyaṃ śayanaṃ cakrapāṇinaḥ
siṃhatauliṅgate(3) cārke darśādyadvādaśīdvayaṃ /AP_121.055ab/
ādāvindrasamuptyānaṃ prabodhaś ca hareḥ kramāt
tathā kanyāgate bhānau(4) durgoptyāne tathāṣṭamī /AP_121.056ab/
tripādeṣu ca ṛkṣeṣu yadā bhadrā tithirbhavet
bhaumādityaśanaiścāri vijñeyaṃ tat tripuṣkaraṃ /AP_121.057ab/
sarvakarmaṇyupādeyā viśuddhiś candratarayoḥ(5)
janmāśritastriṣaṣṭhaś ca saptamo daśamas tathā /AP_121.058ab/
ekādaśaḥ śaśī yeṣānteṣāmeva śubhaṃ vadet
śuklapakṣe dvītīyaś ca pañcamo navamaḥ śubhaḥ /AP_121.059ab/
mitrātimitrasādhakasapatkṣemāditārakāḥ
:n
1 oṃ śrīṃ dhanadāyeti ja..
2 ``nave varṣe gurorvāre atha bhārgavasaumyayoḥ'' eṣa pāṭhotra cha..
pustakedhiko 'sti
3 siṃhatauligate iti kha..
4 kanyārāśigate bhānau iti gha..
5 viśuddhiś candrasūryayoriti ja..
:p 36
janmanā mṛtyumāpnoti vipadā dhanasaṅkṣayaṃ /AP_121.060ab/
pratyarau maraṇaṃ vidyānnidhane yāti pañcatāṃ
kṛṣṇāṣṭamīdinādūrdhvaṃ
yāvacchuklāṣṭamīdinaṃ(1) /AP_121.061ab/
tāvat kālaṃ śaśī kṣīṇaḥ pūrṇastatropari smṛtaḥ
vṛṣe ca mithune bhānau jīve candrendradaivate(2) /AP_121.062ab/
paurṇamāsī gurorvāre mahājyauṣṭhī prakīrtitā
aindre guruḥ śaśī caiva prājāpatye ravis tathā /AP_121.063ab/
pūrṇimā jyeṣṭhamāsasya mahājyauṣṭhī prakīrtitā
svātyantare yantraniṣṭhe śakrasyotthāpayed dhvajaṃ /AP_121.064ab/
haryṛkṣapāde(3) cāśvinyāṃ saptāhānte visarjayet
sarvaṃ hemasamandānaṃ sarve brahmasamā dvijāḥ /AP_121.065ab/
sarvaṃ gaṅgāsamantoyaṃ rāhugraste divākare
dhvāṅkṣī mahodarī ghorā mandā mandākinī dvijāḥ(4) /AP_121.066ab/
rākṣasī ca krameṇārkātsaṅkrāntirnāmabhiḥ smṛtā
bālave kaulave nāge taitile karaṇe yadi /AP_121.067ab/
uttiṣṭhan saṅkramatyarkrastadā lokaḥ(5) sukhī bhavet
gare vave vaṇigviṣṭau kintughne śakunau vrajet /AP_121.068ab/
rājño doṣeṇa loko 'yampīḍyate sampadā samaṃ
catuṣpādviṣṭivāṇijye śayitaḥ saṅkramedraviḥ /AP_121.069ab/
:n
1 kṛṣṇāṣṭamīdalādūrdhvaṃ yāvacchuklāṣṭamīdalamiti
ḍa..
2 jīve candrendradaivatamiti ja..
3 indrādyapāda iti kha.. , ga.. ca / haryādyapāde iti ḍa..
4 mandākinī tatheti kha.. , gha.. , cha.. ca / mandākinīti ceti jha..
5 tathā loka iti kha..
:p 37
durbhikṣaṃ rājasaṅgrāmo dampatyoḥ saṃśayo bhavet
ādhāne janmanakṣatre vyādhau kleśādikaṃ bhavet /AP_121.070ab/
kṛttikāyānnavadinantrirātraṃ rohiṇīṣu ca
mṛgaśiraḥpañcarātraṃ ārdrāsu(1) prāṇanāśanaṃ /AP_121.071ab/
punarvasau ca puṣye ca saptarātraṃ vidhīyate
navarātraṃ tathāśleṣā śmaśānāntaṃ maghāsu ca /AP_121.072ab/
dvau māsau pūrvaphālgunyāmuttarāsu tripañcakam(2)
haste tu dṛśyate citrā ardhamāsantu pīḍanam /AP_121.073ab/
māsadvayantathā svātirviśākhā viṃśatirdinaṃ
maitre caiva daśāhāni jyeṣṭhāsvevārdhamāsakam /AP_121.074ab/
mūle na jāyate mokṣaḥ pūrvāṣāḍhā tripañcakam(3)
uttarā dinaviṃśatyā dvau māsau śravaṇena ca /AP_121.075ab/
dhaniṣṭhā cārdhamāsañca vāruṇe ca daśāhakam
na ca bhādrapade mokṣa uttarāsu tripañcakam /AP_121.076ab/
revatī daśarātrañca ahorātrantathāśvinī
bharaṇyāṃ prāṇahāniḥ syād gāyatrīhomataḥ śubhaṃ /AP_121.077ab/
pañcadhānyatilājyādyair dhenudānandvije śamaṃ
daśā sūryasya ṣaṣṭhābdā indoḥ pañcadaśaiva tu /AP_121.078ab/
aṣṭau varṣāṇi bhaumasya daśasaptadaśā budhe
:n
1 ārdrāyāmiti ga.. , ja.. ca
2 uttarāsu trirātrakamiti jha..
3 pūrvāṣāḍhādinapañcakamiti ka.. / hastetu dṛśyante ity ādiḥ,
pūrvāṣāḍhātripañcakamityantaḥ pāṭhaḥ ḍa.. , cha.. ,
pustakadvaye nāsti
:p 38
daśābdāni daśā paṅgorūnaviṃśadgurordṛśā /AP_121.076ab/
rāhordvādaśavarṣāṇi bhārgavasyaikaviṃśatiḥ
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0