Agni Purana · Chapter 12

:e ity ādimahāpurāṇe āgneye rāmāyaṇe uttarakāṇḍavarṇanaṃ
nāma ekādaśo 'dhyāyaḥ
:p 27
% Chapter {12}
:ś atha dvādaśo 'dhyāyaḥ
śrīharivaṃśavarṇanaṃ
agnir uvāca
harivaṃśampravakṣyāmi viṣṇunābhyambujādajaḥ(1) /AP_12.001ab/
brahmaṇotristataḥ somaḥ somājjātaḥ purūravāḥ

tasmādāyurabhūttasmān nahuṣo 'to yayātikaḥ /AP_12.002ab/
yaduñca turvasuntasmād devayānī vyajāyata

druhyaṃ cānuṃ ca pūruṃ ca śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī /AP_12.003ab/
yadoḥ kule yādavāś ca vasudevastaduttamaḥ

bhuvo bhārāvatārārthaṃ devakyāṃ vasudevataḥ /AP_12.004ab/
hiraṇyakaśipoḥ putrāḥ ṣaḍgarbhā yoganidrayā

viṣṇuprayuktayā nītā devakījaṭharaṃ purā /AP_12.005ab/
abhūcca saptamo garbho devakyā jaṭharād balaḥ

saṅkrāmito 'bhūdrohiṇyāṃ rauhiṇeyastato hariḥ /AP_12.006ab/
kṛṣṇāṣṭamyāñca nabhasi ardharātre caturbhujaḥ

devakyā vasudevena stuto bālo dvibāhukaḥ /AP_12.007ab/
vasudevaḥ kaṃsabhayād yaśodāśayane 'nayat

yaśodābālikāṃ gṛhya devakīśayane 'nayat /AP_12.008ab/
kaṃso bāladhvaniṃ śrutvā tāñcikṣepa śilātale

vāritopi sa devakyā mṛtyurgarbhoṣṭamo mama /AP_12.009ab/
śrutvāśarīriṇīṃ vācaṃ matto garbhāstu māritāḥ

samarpitāstu devakyā vivāhasamayeritāḥ /AP_12.010ab/
sā kṣiptā bālikā kaṃsam ākāśasthābravīdidam

kiṃ mayā kṣiptayā kaṃsa jāto yastvāṃ badhiṣyati /AP_12.011ab/
:n
1 viṣṇunābhyabjādaja iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 28
sarvasvabhūto devānāṃ bhūbhāraharaṇāya saḥ

ityuktvā sā ca śumbhādīn hatvendreṇa ca saṃstutā /AP_12.012ab/
āryā durgā vedagarbhā ambikā bhadrakālyapi

bhadrā kṣemyā kṣemakarī naikabāhur namāmi tām /AP_12.013ab/
trisandhyaṃ yaḥ paṭhennāma sarvān kāmānavāpnuyāt

kaṃso 'pi pūtanādīṃś ca preṣayadbālanāśane /AP_12.014ab/
yaśodāpatinandāya vasudevena cārpitau

rakṣaṇāya ca kaṃsāder bhītenaiva hi gokule /AP_12.015ab/
rāmakṛṣṇau ceratustau gobhirgopālakaiḥ saha

sarvasya jagataḥ pālau gopālau tau babhūvatuḥ /AP_12.016ab/
kṛṣṇaścolūkhale baddho dāmnā vyagrayaśodayā

yamalārjunamadhye 'gād bhagnau ca yamalārjunau /AP_12.017ab/
parivṛttaś ca śakaṭaḥ pādakṣepāt stanārthinā

pūtanā stanapānena sā hatā hantumudyatā /AP_12.018ab/
vṛndāvanagataḥ kṛṣṇaḥ kāliyaṃ yamunāhradāt

jitvā niḥsārya cābdhisthañ cakāra balasaṃstutaḥ /AP_12.019ab/
kṣemaṃ tālavanaṃ cakre hatvā dhenukagardabhaṃ

ariṣṭavṛṣabhaṃ hatvā keśinaṃ hayarūpiṇam /AP_12.020ab/
śakrotsavaṃ parityajya kārito gotrayajñakaḥ

parvataṃ dhārayitvā ca śakrādvṛṣṭir nivāritā /AP_12.021ab/
namaskṛto mahendreṇa govindo 'thārjunorpitaḥ

indrotsavastu tuṣṭena bhūyaḥ kṛṣṇena kāritaḥ /AP_12.022ab/
rathastho mathurāñcāgāt kaṃsoktākrūrasaṃstutaḥ

gopībhiranuraktābhiḥ krīḍitābhir nirīkṣitaḥ /AP_12.023ab/
:p 29
rajakaṃ cāprayacchantaṃ(1) hatvā vastrāṇi cāgrahīt

saha rāmeṇa mālābhṛn mālākāre varandadau /AP_12.024ab/
dattānulepanāṃ kubjām ṛjuṃ cakre 'hanad gajaṃ

mattaṃ kuvalayāpīḍaṃ dvāri raṅgaṃ praviśya ca /AP_12.025ab/
kaṃsādīnāṃ paśyatāṃ ca mañcasthānāṃ niyuddhakaṃ

cakre cāṇūramallena muṣṭikena balo 'karot /AP_12.026ab/
cāṇūramuṣṭikau tābhyāṃ hatau mallau tathāpare

mathurādhipatiṃ kaṃsaṃ hatvā tatpitaraṃ hariḥ /AP_12.027ab/
cakre yādavarājānam astiprāptī ca kaṃsage

jarāsandhasya te putryau jarāsandhastadīritaḥ /AP_12.028ab/
cakre sa mathurārodhaṃ yādavair yuyudhe śaraiḥ

rāmakṛṣṇau ca mathurāṃ tyaktvā gomantamāgatau /AP_12.029ab/
jarāsandhaṃ vijityājau pauṇḍrakaṃ vāsudevakaṃ

purīṃ ca dvārakāṃ kṛtvā nyavasad yādavair vṛtaḥ /AP_12.030ab/
bhaumaṃ tu narakaṃ hatvā tenānītāś ca kanyakāḥ

devagandharvayakṣāṇāṃ tā uvāca janārdanaḥ /AP_12.031ab/
ṣodaśastrīsahasrāṇi rukmiṇyādyās tathāṣṭa ca

satyabhāmāsamāyukto garuḍe narakārdanaḥ /AP_12.032ab/
maṇiśailaṃ saratrañca indraṃ jitvā harirdivi

pārijātaṃ samānīya satyabhāmāgṛhe 'karot /AP_12.033ab/
sāndīpaneś ca śastrāstraṃ jñātvā tadbālakaṃ dadau

jitvā pañcajanaṃ daityaṃ yamena ca supūjitaḥ /AP_12.034ab/
:n
1 rajakañca prajalpantamiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 30
abadhīt kālayavanaṃ mucukundena pūjitaḥ

vasudevaṃ devakīñca bhaktaviprāṃś ca sorcyat /AP_12.035ab/
revatyāṃ balabhadrācca yajñāte niśaṭhonmukau

kṛṣṇāt śāmbo jāmbavatyāmanyāsvanye 'bhavan sutāḥ /AP_12.036ab/
taṃ matsyaṃ śambarāyādānmāyāvatyai ca śambaraḥ

māyāvatī matsyamadhye dṛṣṭvā svaṃ patimādarāt /AP_12.038ab/
papoṣa sā taṃ covāca ratiste 'haṃ patirmama

kāmastvaṃ śambhunānaṅgaḥ kṛtohaṃ śambareṇa ca /AP_12.039ab/
hṛtā na tasya patnī tvaṃ māyājñaḥ śambaraṃ jahi

tac chrutvā śambaraṃ hatvā pradyumnaḥ saha bhāryayā /AP_12.040ab/
māyāvatyā yayau kṛṣṇaṃ kṛṣṇo hṛṣṭo 'tha rukmiṇī

pradyumnādaniruddhobhūduṣāpatirudāradhīḥ /AP_12.041ab/
bāṇo balisutastasya sutoṣā śoṇitaṃ puraṃ

tapasā śivaputro 'bhūt māyūradhvajapātitaḥ /AP_12.042ab/
yuddhaṃ prāpsyasi vāṇa tvaṃ vāṇaṃ tuṣṭaḥ śivobhyadhāt

śivena krīḍatīṃ gaurīṃ dṛṣṭvoṣā saspṛhā patau /AP_12.043ab/
tāmāha gaurī bhartā te niśi supteti darśanāt

vaiśākhamāsadvādaśyāṃ puṃso bhartā bhaviṣyati /AP_12.044ab/
gauryuktā(1) harṣitā coṣā gṛhe suptā dadarśa taṃ

ātmanā saṅgataṃ jñātvā tatsakhyā citralekhayā /AP_12.045ab/
likhitādvai citrapaṭādaniruddhaṃ samānayat

:n
1 tac chrutvā iti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ
:p 31
kṛṣṇapautraṃ dvārakāto duhitā vāṇamantriṇaḥ /AP_12.046ab/
kumbhāṇḍasyāniruddhogādrarāma hy uṣayā saha

vāṇadhvajasya sampātai rakṣibhiḥ sa niveditaḥ /AP_12.047ab/
aniruddhasya vāṇena yuddhamāsītsadāruṇam

śrutvā tu nāradāt kṛṣṇaḥ pradyumnabalabhadravān /AP_12.048ab/
garuḍasthotha jitvāgnīn jvaraṃ māheśvarantathā

hariśaṅkarayoryuddhaṃ babhūvātha śarāśari /AP_12.049ab/
nandivināyakaskandamukhāstārkṣādibhirjitāḥ

jṛmbhate śaṅkare naṣṭe jṛmbhaṇāstreṇa viṣṇunā /AP_12.050ab/
chinnaṃ sahasraṃ bāhūnāṃ rudreṇābhayamarthitam

viṣṇunā jīvito vāṇo dvibāhuḥ prābravīcchivam /AP_12.051ab/
tvayā yadabhayaṃ dattaṃ vāṇasyāsya mayā ca tat

āvayor nāsti bhedo vai bhedī narakamāpnuyāt /AP_12.052ab/
śivādyaiḥ pūjito viṣṇuḥ soniruddha uṣādiyuk

dvārakāntu gato reme ugrasenādiyādavaiḥ /AP_12.053ab/
aniruddhātmajo vajro mārkaṇḍeyāttu sarvavit

balabhadraḥ pralambaghno yamunākarṣaṇo(1) 'bhavat /AP_12.054ab/
dvividasya kaperbhettā kauravonmādanāśanaḥ

harī remenekamūrto rukmiṇyādibhirīśvaraḥ /AP_12.055ab/
putrānutpādayāmāsa tvasaṃkhyātān sa yādavān /AP_12.055cd/
harivaṃśaṃ paṭhet yaḥ sa prāptakāmo hariṃ vrajet