Agni Purana · Chapter 114
tapastaptvā balī cābhūnmunayaḥ siddhimāpnuvan(1) /AP_113.007ab/
:e ity āgneye mahāpurāṇe narmadāśrīparvatādimāhātmyaṃ nāma
trayodaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ ||
% Chapter {114}
:ś atha caturdaśādhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
gayāmāhātmyam
agnir uvāca
gayāmāhātmyamākhyāsye gayātīrthottamottamaṃ /AP_114.001ab/
gayāsurastapastepe tattapastāpibhiḥ(2) suraiḥ
uktaḥ kṣīrābdhigo viṣṇuḥ pālayāsmān gayāsurāt /AP_114.002ab/
tathetyuktvā harirdaityaṃ varaṃ brūhīti cābravīt
daityo 'bravītpavitro 'haṃ bhaveyaṃ sarvatīrthataḥ /AP_114.003ab/
tathetyuktvā gato viṣṇurdaityaṃ dṛṣṭvā na vā hariṃ
gatāḥ śūnyā mahī svarge devā brahmādayaḥ surāḥ(3) /AP_114.004ab/
:n
1 siddhimāpnuyuriti jha..
2 tattapastāpitair iti ga.. , gha.. , jha.. ca
3 brahmādayaḥ punaḥ iti kha.. , ga.. , gha.. , ṅa.. , cha.. , ja. jha.. ca
:p 380
gatā ūcurhariṃ devāḥ śūnyā bhūstridivaṃ hare
daityasya darśanādeva brahmaṇañcābravīddhariḥ /AP_114.005ab/
yāgārthaṃ daityadehaṃ tvaṃ prārthaya tridaśaiḥ saha
tac chrutvā sasuro brahmā(1) gayāsuramathābravīt /AP_114.006ab/
atithiḥ prārthayāmi tvāndehaṃ yāgāya pāvanaṃ
gayāsurastathetyuktvāpatattasya śirasyatha(2) /AP_114.007ab/
yāgaṃ cakāra calite dehi pūrṇāhutiṃ(3) vibhuḥ
punarbrahmābravīdviṣṇuṃ pūrṇakāle 'suro 'calat /AP_114.008ab/
śiṣṇurdharmamathāhūya prāha devamayīṃ śilām
dhārayadhvaṃ surāḥ sarve yasyāmupari santu te /AP_114.009ab/
gadādharo madīyātha mūrtiḥ sthāsyati sāmaraiḥ
dharmaḥ śilāṃ devamayīṃ(4) tac chrutvādhārayat parāṃ /AP_114.010ab/
yā dharmāddharmavatyāñca jātā dharmavratā sutā
marīcirbrahmaṇaḥ putrastāmuvāha taponvitāṃ(5) /AP_114.011ab/
yathā hariḥ śriyā reme gauryā śambhus tathā tayā
kuśapuṣpādyaraṇyācca ānīyātiśramānvitaḥ(6) /AP_114.012ab/
bhuktvā dharmavratāṃ prāha pādasaṃvāhanaṃ kuru
viśrāntasya muneḥ pādau tathetyuktvā priyākarot /AP_114.013ab/
etasminnantare brahmā munau supte tathāgataḥ(7)
dharmavratācintayañca kiṃ brahmāṇaṃ samarcaye /AP_114.014ab/
pādasaṃvāhanaṃ kurve brahmā pūjyo gurorguruḥ(8)
:n
1 tac chrutvā satvaro brahmeti ṅa..
2 śirastatheti jha..
3 dehe pūrṇāhutimiti kha.. , cha.. , ja.. ca
4 dehamayīmiti ga.. , cha.. , ja.. ca
5 tapaścitāmiti jha..
6 samānīya śramānvita iti ja..
7 supte samāgata iti gha.. , ṅa.. , ja.. , jha.. ca
8 dharmavratetyādiḥ, gurorgururityantaḥ pāṭhaḥ cha.. pustake
nāsti
:p 381
vicintya pūjayāmāsa brahmāṇaṃ cārhaṇādibhiḥ /AP_114.015ab/
marīcistāmapaśyat sa(1) śaśāpoktivyatikramāt
śilā bhaviṣyasi krodhāddharmavratābravīcca taṃ(2) /AP_114.016ab/
pādābhyaṅgaṃ parityajya tvadguruḥ pūjito mayā
adoṣāhaṃ yatastvaṃ hi śāpaṃ prāpsyasi śaṅkarāt /AP_114.017ab/
dharmavratā pṛthak śāpaṃ dhārayitvāgrimadhyagāt
tapaś cacāra varṣāṇāṃ sahasrāṇyayutāni ca /AP_114.018ab/
tato viṣṇvādayo devā varaṃ brūhīti cābruvan
dharmavratābravīddevān śāpannirvartayantu me /AP_114.019ab/
devā ūcuḥ
datto marīcinā śāpo bhaviṣyati na cānyathā
śilā pavitrā devāṅghrilakṣitā tvaṃ(3) bhaviṣyasi /AP_114.020ab/
devavratā devaśilā sarvadevādirūpiṇī
sarvadevamayī(4) puṇyā niś calāyārasusya hi /AP_114.021ab/
devavratovāca
yadi tuṣṭāstha me sarve mayi tiṣṭhantu sarvadā
brahmā viṣṇuś ca rudrādyā gaurīlakṣmīmukhāḥ surāḥ /AP_114.022ab/
agnir uvāca
devavratāvacaḥ śrutvā tathetyuktvā divaṅgatāḥ
sā dharmaṇāsurasyāsya dhṛtā devamayī śilā /AP_114.023ab/
saśilaś calito daityaḥ sthitā rudrādayastataḥ
sadevaś calito daityastato devaiḥ(5) prasāditaḥ /AP_114.024ab/
kṣīrābdhigo hariḥ prādāt svamūrtiṃ śrīgadādharaṃ
gacchantu bhoḥ svayaṃ yāsyaṃ(6) mūrtyā vai devagamyayā(7) /AP_114.025ab/
:n
1 marīcistāmapaśyadvai iti gha..
2 dharmavratābravīdvaca iti ja..
3 pavitrā devānāṃ vanditā tvamiti gha..
4 sarvatīrthamayī iti gha.. , jha.. ca
5 tadā devair iti ja..
6 gacchetyuktvā svayaṃ gacchediti jha.. / gacchantūktvā svayaṃ yāsye iti kha..
, cha.. ca
7 mūrtyā devaikagamyayā iti gha.. , ṅa.. ca
:p 382
sthito gadādharo devo vyaktāvyaktobhayātmakaḥ
niś calārthaṃ svayaṃ devaḥ sthita ādigadādharaḥ /AP_114.026ab/
gado nāmāsuro daityaḥ(1) sa hato viṣṇunā purā
tadasthinirmitā(2) cādyā gadā yā viśvakarmaṇā /AP_114.027ab/
ādyayā gadayā hetipramukhā rākṣasā hatāḥ
gadādhareṇa vidhivat(3) tasmādādigadhādharaḥ(4) /AP_114.028ab/
devamayyāṃ śilāyāṃ ca(5) sthite cādigadādhare
gayāsure niś caleya brahmā pūrṇāhutiṃ dadau /AP_114.029ab/
gayāsuro 'bravīddevān kimarthaṃ vañcito hy ahaṃ(6)
viṣṇorvacanamātreṇa kinnasyānniś calohyahaṃ /AP_114.030ab/
ākrānto yadyahaṃ devā dātumarhata(7) me varaṃ
devā ūcuḥ
tīrthasya karaṇe yat(8) tvamasmābhir niś calīkṛtaḥ /AP_114.031ab/
viṣṇoḥ śambhorbrahmaṇaś ca kṣetraṃ tava bhaviṣyati
prasiddhaṃ sarvatīrthebhyaḥ pitrāderbrahmalokadaṃ /AP_114.032ab/
ityuktvā te sthitā devā devyastīrthādayaḥ sthitāḥ
yāgaṃ kṛtvā dadau brahmā ṛtvigbhyo dakṣiṇāṃ tadā /AP_114.033ab/
pañcakrośaṃ gayākṣetraṃ pañcāśat pañca cārpayet
grāmān svarṇagirīn(9) kṛtvā nadīrdugdhamadhuśravāḥ /AP_114.034ab/
sarovarāṇi dadhyājyair bahūnannādiparvatān(10)
:n
1 nāmāsuro raudra iti gha.. , jha.. ca
2 tadaṅgānnirmitā iti jha.. / tadarthā nirmitā iti cha..
3 gadāvareṇa deveneti jha..
4 gado nāmāsura ity ādiḥ, tasmādādigadādhara ity antaḥ pāṭho ja..
pustake nāsti
5 śilāyāntu iti ja..
6 vāñchito hy ahamiti kha.. , cha.. ca
7 dātumarhatheti ṅa..
8 tīrthasya kāraṇāyeti gha.. , jha.. ca
9 grāmān puṇyagirīniti ṅa..
10 dadhyādyair bahūnannādiparvatāniti ja..
:p 383
kāmadhenuṃ kalpataruṃ svarṇarūpyagṛhāṇi ca /AP_114.035ab/
na yācayantu viprendrā alpānuktvā(1) dadau prabhuḥ
dharmayāge pralobhāttu pratigṛhya dhanādikaṃ /AP_114.036ab/
sthitā yadā gayāyānte śaptāte brahmaṇā tadā
vidyāvivarjitā(2) yūyaṃ tṛṣṇāyuktā bhaviṣyatha /AP_114.037ab/
dugdhādivarjitā nadyaḥ śailāḥ pāṣāṇarūpiṇaḥ
brahmāṇaṃ brāhmaṇaścocur naṣṭaṃ śāpena śākhilaṃ /AP_114.038ab/
jīvanāya prasādannaḥ kuru viprāṃś ca so 'bravīt
tīrthopajīvikā yūyaṃ sacandrārkaṃ(3) bhaviṣyatha /AP_114.039ab/
ye yuṣmān pūjayiṣyanti gayāyāmāgatā narāḥ
havyakavyair dhanaiḥ śraddhaisteṣāṃ kulaśataṃ vrajet(4) /AP_114.040ab/
narakāt svargalokāya(5) svargalokāt parāṅgatiṃ
gayopi cākarodyāgaṃ bahvannaṃ(6) bahudakṣiṇaṃ /AP_114.041ab/
gayā purī tena nāmnā pāṇḍavā ījire hariṃ
Original text: Agnipurāṇa · Edition: Rajendralal Mitra, Calcutta: Asiatic Society of Bengal 1870-1879, 3 vols. (Bibliotheca Indica, 65,1-3) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0