Āgamaśāstra · Chapter 1

(bahiṣ[S:]bahiḥ)prajño vibhur viśvo hy antaḥprajñas tu taijasaḥ
ghanaprajñas tathā prājña eka eva tridhā (smṛtaḥ [B:]sthitaḥ) //

dakṣiṇākṣimukhe viśvo manasy antas tu taijasaḥ
ākāśe ca hṛdi prājñas tridhā dehe vyavasthitaḥ //

viśvo hi sthūlabhuṅ nityaṃ taijasaḥ praviviktabhuk
ānandabhuk tathā prājñas tridhā bhogaṃ nibodhata //

sthūlaṃ tarpayate viśvaṃ praviviktaṃ tu taijasam
ānandaś ca tathā prājñaṃ tridhā tṛptiṃ nibodhata //

triṣu dhāmasu yad bhojyaṃ bhoktā yaś ca prakīrtitaḥ
vedaitad ubhayaṃ yas tu sa bhuñjāno na lipyate //

prabhavaḥ sarva(bhāvānāṃ [B:]bhūtānāṃ) satām iti viniścayaḥ
sarvaṃ janayati prāṇaś cetoaṃśūn puruṣaḥ pṛthak //

vibhūtiṃ prasavaṃ tv anye manyante sṛṣṭicintakāḥ
svapnamāyā(sa[B:]sva)rūpeti sṛṣṭir anyair vikalpitā //

icchāmātraṃ prabhoḥ sṛṣṭir iti sṛṣṭau viniścitāḥ
kālāt prasūtiṃ bhūtānāṃ manyante kālacintakāḥ //

bhogārthaṃ sṛṣtir ity anye krīḍārtham iti cāpare
devasyaiṣa svabhāvo 'yam āptakāmasya kā spṛhā //

nivṛtteḥ sarvaduḥkhānām īśānaḥ prabhur avyayaḥ
advaitaḥ sarvabhāvānāṃ devas turyo vibhuḥ smṛtaḥ //

kāryakāraṇabaddhau tāv iṣyete viśvataijasau
prājñaḥ kāraṇabaddhas tu (dvau tau [B:]dve tu) turye na sidhyataḥ //

nātmānaṃ na (parāṃś [S:]paraṃ) caiva na satyaṃ nāpi cānṛtam
prājñaḥ kiṃcana saṃvetti (turyaṃ tat [B:]turīyaḥ) sarvadṛk sadā //

dvaitasyāgrahaṇaṃ tulyam ubhayoḥ prājñaturyayoḥ
bījanidrāyutaḥ prājñaḥ sā ca turye na vidyate //

svapnanidrāyutāv ādyau prājñas tv asvapnanidrayā
na nidrāṃ naiva ca svapnaṃ turye paśyanti niścitāḥ //

anyathā gṛhṇataḥ svapno nidrā tattvam ajānataḥ
viparyāse tayoḥ kṣīṇe turīyaṃ padam aśnute //

anādimāyayā supto yadā jīvaḥ prabudhyate
ajam anidram asvapnam advaitaṃ budhyate tadā //

prapañco yadi vidyeta nivarteta na saṃśayaḥ
māyāmātram idaṃ dvaitam advaitaṃ paramārthataḥ //

vikalpo vinivarteta kalpito yadi kenacit
upadeśād ayaṃ vādo jñāte dvaitaṃ na vidyate //

viśvasyātvavivakṣāyām ādisāmānyam utkaṭam
mātrāsaṃpratipattau syād āptisāmānyam eva ca //

taijasasyotvavijñāne utkarṣo dṛśyate sphuṭam
mātrāsaṃpratipattau syād ubhayatvaṃ tathāvidham //

makārabhāve prājñasya mānasāmānyam utkaṭam
mātrāsaṃpratipattau tu layasāmānyam eva ca //

triṣu dhāmasu (yat [B:]yas) tulyaṃ sāmānyaṃ vetti niścitaḥ
sa pūjyaḥ sarvabhūtānāṃ vandyaś caiva mahāmuniḥ //

akāro nayate viśvam ukāraś cāpi taijasam
makāraś ca punaḥ prājñaṃ nāmātre vidyate gatiḥ //

oṃkāraṃ pādaśo vidyāt pādā mātrā na saṃśayaḥ
oṃkāraṃ pādaśo jñātvā na kiṃcid api cintayet //

yuñjīta praṇave cetaḥ praṇavo brahma nirbhayam
praṇave nityayuktasya na bhayaṃ vidyate kvacit //

praṇavo hy aparaṃ brahma praṇavaś ca (paraḥ [B:,S:]paraṃ) smṛtaḥ
apūrvo 'nantaro 'bāhyo anaparaḥ praṇavo 'vyayaḥ //

sarvasya praṇavo hy ādir madhyam antas tathaiva ca
evaṃ hi praṇavaṃ jñātvā vyaśnute tad anantaram //

praṇavaṃ hīśvaraṃ vidyāt sarvasya hṛdi saṃsthitam
sarvavyāpinam oṃkāraṃ matvā dhīro na śocati //

amātro 'nantamātraś ca dvaitasyopaśamaḥ śivaḥ
oṃkāro vidito yena sa munir netaro janaḥ //