Abhisamayālaṃkaranāmaprajñāpāramitopadeśaśāstra · Chapter 4
// abhisamayālaṅkāre prajñāpāramitopadeśaśāstre
sarvajñatādhikāras tṛtīyaḥ //
vastujñānaprakārāṇāmākārā iti lakṣaṇam /
sarvajñatānāṃ traividyāt trividhā eva te matāḥ
asadākāramārabhya yāvanniścalatākṛtiḥ /
catvāraḥ pratisatyaṃ te mārge pañcadaśa smṛtāḥ
hetau mārge ca duḥkhe ca nirodhe ca yathākramam /
aṣṭau te sapta pañceti ṣoḍaśeti ca kīrtitāḥ
smṛtyupasthānamārabhya buddhatvākārapaścimāḥ /
śiṣyāṇāṃ bodhisattvānāṃ buddhānāṃ ca yathākramam
saptatriṃśaccatustriṃśattriṃśannava ca te matāḥ /
trisarvajñatvabhedena mārgasatyānurodhataḥ
kṛtādhikārā buddheṣu teṣūptaśubhamūlakāḥ /
mitraiḥ sanāthāḥ kalyāṇairasyāḥ śravaṇabhājanam
buddhopāsanasaṃpraśnadānaśīlādicaryayā /
udgrahadhāraṇādīnāṃ bhājanatvaṃ satāṃ matam
rūpādiṣvanavasthānātteṣu yoganiṣedhataḥ /
tattathatāgambhīratvātteṣāṃ duravagāhataḥ
tadaprāmāṇyataḥ kṛcChāccireṇa pratibodhataḥ /
vyākṛtāvavivartyatve niryāṇe sanirantare
āsannabodhe kṣipraṃ ca parārthe 'vṛddhyahānitaḥ /
dharmādharmādyadṛṣṭau ca rupācintyādyadarśane
rūpādestannimittasya tadbhāvasyāvikalpakaḥ /
phalaratnapradātā ca śuddhakaḥ sāvadhiśca saḥ
mārāṇāṃ śaktihānyādiścaturdaśavidho guṇaḥ /
doṣāśca ṣaḍviboddhavyāścaturbhirdaśakaiḥ saha
lakṣyate yena tajjñeyaṃ lakṣaṇaṃ trividhaṃ ca tat /
jñānaṃ viśeṣaḥ kāritraṃ svabhāvo yaśca lakṣyate
tathāgatasya nirvṛttau loke cālujyanātmake /
sattvānāṃ cittacaryāsu tatsaṃkṣepe bahirgatau
akṣayākāratāyāṃ ca sarāgādau pravistṛte /
mahadgate 'pramāṇe ca vijñāne cānidarśane
adṛśyacitajñāne ca tadunmiñjādisaṃjñakam /
punastathatākāreṇa teṣāṃ jñānamataḥ param
tathatāyāṃ munerbodhe tatparākhyānamityayam /
sarvajñatādhikāreṇa jñānalakṣaṇasaṃgrahaḥ
śūnyatve sānimitte c praṇidhānavivarjite /
anutpādanirodhādau dharmatāyā akopane
asaṃskare 'vikalpe ca prabhedālakṣaṇatvayoḥ /
mārgajñatādhikāreṇa jñānalakṣaṇamiṣyate
svadharmamupaniśritya vihāre tasya satkṛtau /
gurūtve mānanāyāṃ ca tatpūjākṛtakatvayoḥ
sarvatra vṛttimajjñānamadṛṣṭasya ca darśakam /
lokasya śūnyatākārasūcakajñāpakākṣagam
acintyaśāntatādarśi lokasaṃjñānirodhi ca /
jñānalakṣaṇamityuktaṃ sarvākārajñatānaye
acityādiviśeṣeṇa viśiṣṭaiḥ satyagocaraiḥ /
viśeṣalakṣaṇaṃ ṣaḍbhirdaśabhiścoditaṃ kṣaṇaiḥ
acintyātulyate meyasaṃkhyeyāsamatikramau /
sarvāryasaṃgraho vijñavedyāsādhāraṇajñate
kṣiprajñānyunapūrṇatve pratipatsamudāgamau /
ālambanaṃ ca sādhāraṃ sākalyaṃ saṃparigrahaḥ
anāsvādaśca vijñeyo viśeṣaḥ ṣoḍaśātmakaḥ /
viśeṣamārgā mārgebhyo yenānyebhyo viśiṣyate
hitaṃ sukhaṃ ca trāṇaṃ ca śaraṇaṃ layanaṃ nṛṇām /
parāyaṇaṃ ca dvīpaṃ ca pariṇāyakasaṃjñakam
anābhogaṃ tribhiryānaiḥ phalāsākṣātkriyātmakam /
paścimaṃ gatikāritramidaṃ kāritralakṣaṇam
kleśaliṅganimittānāṃ vipakṣapratipakṣayoḥ /
viveko duṣkaraikāntāvuddeśo 'nupalambhakaḥ
niṣiddhābhiniveśaśca yaścālambanasaṃjñakaḥ /
vipratyayo 'vighātī ca so 'padāgatyajātikaḥ
tathatānupalambhaśca svabhāvaḥ ṣoḍaśātmakaḥ /
lakṣmeva lakṣyate ceticaturthaṃ lakṣaṇaṃ matam
animittapradānādisamudāgamakauśalam /
sarvākārāvabodhe 'smin mokṣabhagīyamiṣyate
buddhādyālambanā śraddhā vīryaṃ dānādigocaram /
smṛtirāśayasaṃpattiḥ samādhiravikalpanā
dharmeṣu sarvairākārairjñānaṃ prajñeti pañcadhā /
tīkṣṇai subodhā saṃbodhirdurbodhā mṛdubhirmatā
ālambanaṃ sarvasattvā ūṣmaṇāmiha śakyate /
samacittādirākārasteṣveva daśadhoditaḥ
svayaṃ pāpānnivṛttasya dānādyeṣu sthitasya ca /
tayorniyojanānyeṣāṃ varṇavādānukulate
mūrdhagam svaparādhāraṃ satyajñānaṃ tathā kṣamā /
tathāgradharmā vijñeyāḥ sattvānāṃ pācanādibhiḥ
nirvedhaṅgānyupādaya darśanābhyāsamārgayoḥ /
ye bodhisattvā vartante so 'trāvaivartiko gaṇaḥ
rūpādibhyo nivṛttyādyairliṅgairviṃśatidheritaiḥ /
nirvedhāṅgasthitasyedamavaivartikalakṣaṇam
rūpādibhyo nivṛttiśca vicikitsākṣaṇakṣayau /
ātmanaḥ kuśalasthasya pareṣāṃ tanniyojanam
parādhāraṃ ca dānādi gambhire 'rthe 'pyakāṅkṣaṇam /
maitraṃ kāyādyasaṃvāsaḥ pañcadhāvaraṇena ca
sarvānuśayahānaṃ ca smṛtisaṃprajñatā suci /
civarādiśarīre ca kṛmīṇāmasamudbhavaḥ
cittākauṭilyamādānaṃ dhūtasyāmatsarāditā /
dharmatāyuktagāmitvaṃ lokārthaṃ narakaiṣaṇā
parairaneyatā mārasyānyamārgopadeśinaḥ /
māra ityavabodhaśca caryā buddhānumoditā
ūṣmamūrdhasu sa kṣāntiṣvagradharmeṣvavasthitaḥ /
liṅgairamībhirviśatyā saṃbodherna vivartate
kṣāntijñānakṣaṇaḥ ṣaṭ ca pañca pañca ca dṛkpathe /
bodhisattvasya vijñeyamavaivartikalakṣaṇam
rūpādisaṃjñāvyāvṛttirdārḍhyaṃ cittasya hinayoḥ /
yānayorvinivṛttiśca dhyānādyaṅgaparikṣayaḥ
kāyacetolaghutvaṃ ca kāmasevābhyupāyikī /
sadaiva brahmacāritvamājīvasya viśuddhatā
skandhādavantarāyeṣu saṃbhāre sendriyādike /
samare matsarādau ca neti yogānuyogayoḥ
vihārapratiṣedhaśca dharmasyāṇoralabdhatā /
niścitatvaṃ svabhumau ca bhūmitritayasaṃsthitiḥ
dharmārthaṃ jīvitatyāga ityamī ṣoḍaśa kṣaṇāḥ /
avaivartikaliṅgāni dṛṅmārgasthasya dhīmataḥ
gambhiro bhāvanāmārgo gāmbhīryaṃ śunyatādikam /
samāropāpavādāntamuktatā sā gabhīratā
cintātulananidhyānānyabhīkṣṇaṃ bhāvanāpathaḥ /
nirvedhāṅgeṣu dṛṅmārge bhāvanāmārga eva ca
prābandhakatvādiṣṭo 'sau navadhā ca prakārataḥ /
mṛdumadhyādhimātrāṇāṃ punarmṛdvādibhedataḥ
asaṃkhyeyādinirdeśāḥ paramārthena na kṣamāḥ /
kṛpāniṣyandabhūtāste saṃvṛtyābhimatā muneḥ
hānivṛddhī na yujyete nirālāpasya vastunaḥ /
bhāvanākhyena kiṃ hinaṃ vartmanā kimudāgatam
yathā bodhistathaivāsāviṣṭasyārthasya sādhakaḥ /
tathatālakṣaṇā bodhiḥ so 'pi tallakṣaṇo mataḥ
pūrveṇa bodhirno yuktā manasā paścimena vā /
dīpadṛṣṭāntayogenagambhīrā dharmatāṣṭadhā
utpāde ca nirodhe ca tathatāyāṃ gabhīratā /
jñeye dāne ca caryāyāmadvayopāyakauśale ca
svapnopamatvāddharmāṇāṃ bhavaśāntyorakalpanā /
karmābhāvādicodyānāṃ parihārā yathoditāḥ
sattvalokasya yā śuddhistasyāḥ suddhyupahārataḥ /
tathā bhājanalokasya buddhakṣetrasya śuddhatā
viṣayo 'sya prayogaśca śātravāṇāmatikramaḥ /
apratiṣṭho yathāvedhamasādhāraṇalakṣaṇaḥ
asakto 'nupalambhaśca nimittapraṇidhikṣataḥ /
lalliṅgaścāpramāṇaśca daśadhopāyakauśalam
Original text: Abhisamayālaṃkaranāmaprajñāpāramitopadeśaśāstra · Edition: unknown · Data entry Christian Coseru · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0