Language

ENहिગુ
Scripture Library

Abhisamayālaṃkaranāmaprajñāpāramitopadeśaśāstra · Chapter 4

4.1

// abhisamayālaṅkāre prajñāpāramitopadeśaśāstre
sarvajñatādhikāras tṛtīyaḥ //
vastujñānaprakārāṇāmākārā iti lakṣaṇam /
sarvajñatānāṃ traividyāt trividhā eva te matāḥ

4.2

asadākāramārabhya yāvanniścalatākṛtiḥ /
catvāraḥ pratisatyaṃ te mārge pañcadaśa smṛtāḥ

4.3

hetau mārge ca duḥkhe ca nirodhe ca yathākramam /
aṣṭau te sapta pañceti ṣoḍaśeti ca kīrtitāḥ

4.4

smṛtyupasthānamārabhya buddhatvākārapaścimāḥ /
śiṣyāṇāṃ bodhisattvānāṃ buddhānāṃ ca yathākramam

4.5

saptatriṃśaccatustriṃśattriṃśannava ca te matāḥ /
trisarvajñatvabhedena mārgasatyānurodhataḥ

4.6

kṛtādhikārā buddheṣu teṣūptaśubhamūlakāḥ /
mitraiḥ sanāthāḥ kalyāṇairasyāḥ śravaṇabhājanam

4.7

buddhopāsanasaṃpraśnadānaśīlādicaryayā /
udgrahadhāraṇādīnāṃ bhājanatvaṃ satāṃ matam

4.8

rūpādiṣvanavasthānātteṣu yoganiṣedhataḥ /
tattathatāgambhīratvātteṣāṃ duravagāhataḥ

4.9

tadaprāmāṇyataḥ kṛcChāccireṇa pratibodhataḥ /
vyākṛtāvavivartyatve niryāṇe sanirantare

4.10

āsannabodhe kṣipraṃ ca parārthe 'vṛddhyahānitaḥ /
dharmādharmādyadṛṣṭau ca rupācintyādyadarśane

4.11

rūpādestannimittasya tadbhāvasyāvikalpakaḥ /
phalaratnapradātā ca śuddhakaḥ sāvadhiśca saḥ

4.12

mārāṇāṃ śaktihānyādiścaturdaśavidho guṇaḥ /
doṣāśca ṣaḍviboddhavyāścaturbhirdaśakaiḥ saha

4.13

lakṣyate yena tajjñeyaṃ lakṣaṇaṃ trividhaṃ ca tat /
jñānaṃ viśeṣaḥ kāritraṃ svabhāvo yaśca lakṣyate

4.14

tathāgatasya nirvṛttau loke cālujyanātmake /
sattvānāṃ cittacaryāsu tatsaṃkṣepe bahirgatau

4.15

akṣayākāratāyāṃ ca sarāgādau pravistṛte /
mahadgate 'pramāṇe ca vijñāne cānidarśane

4.16

adṛśyacitajñāne ca tadunmiñjādisaṃjñakam /
punastathatākāreṇa teṣāṃ jñānamataḥ param

4.17

tathatāyāṃ munerbodhe tatparākhyānamityayam /
sarvajñatādhikāreṇa jñānalakṣaṇasaṃgrahaḥ

4.18

śūnyatve sānimitte c praṇidhānavivarjite /
anutpādanirodhādau dharmatāyā akopane

4.19

asaṃskare 'vikalpe ca prabhedālakṣaṇatvayoḥ /
mārgajñatādhikāreṇa jñānalakṣaṇamiṣyate

4.20

svadharmamupaniśritya vihāre tasya satkṛtau /
gurūtve mānanāyāṃ ca tatpūjākṛtakatvayoḥ

4.21

sarvatra vṛttimajjñānamadṛṣṭasya ca darśakam /
lokasya śūnyatākārasūcakajñāpakākṣagam

4.22

acintyaśāntatādarśi lokasaṃjñānirodhi ca /
jñānalakṣaṇamityuktaṃ sarvākārajñatānaye

4.23

acityādiviśeṣeṇa viśiṣṭaiḥ satyagocaraiḥ /
viśeṣalakṣaṇaṃ ṣaḍbhirdaśabhiścoditaṃ kṣaṇaiḥ

4.24

acintyātulyate meyasaṃkhyeyāsamatikramau /
sarvāryasaṃgraho vijñavedyāsādhāraṇajñate

4.25

kṣiprajñānyunapūrṇatve pratipatsamudāgamau /
ālambanaṃ ca sādhāraṃ sākalyaṃ saṃparigrahaḥ

4.26

anāsvādaśca vijñeyo viśeṣaḥ ṣoḍaśātmakaḥ /
viśeṣamārgā mārgebhyo yenānyebhyo viśiṣyate

4.27

hitaṃ sukhaṃ ca trāṇaṃ ca śaraṇaṃ layanaṃ nṛṇām /
parāyaṇaṃ ca dvīpaṃ ca pariṇāyakasaṃjñakam

4.28

anābhogaṃ tribhiryānaiḥ phalāsākṣātkriyātmakam /
paścimaṃ gatikāritramidaṃ kāritralakṣaṇam

4.29

kleśaliṅganimittānāṃ vipakṣapratipakṣayoḥ /
viveko duṣkaraikāntāvuddeśo 'nupalambhakaḥ

4.30

niṣiddhābhiniveśaśca yaścālambanasaṃjñakaḥ /
vipratyayo 'vighātī ca so 'padāgatyajātikaḥ

4.31

tathatānupalambhaśca svabhāvaḥ ṣoḍaśātmakaḥ /
lakṣmeva lakṣyate ceticaturthaṃ lakṣaṇaṃ matam

4.32

animittapradānādisamudāgamakauśalam /
sarvākārāvabodhe 'smin mokṣabhagīyamiṣyate

4.33

buddhādyālambanā śraddhā vīryaṃ dānādigocaram /
smṛtirāśayasaṃpattiḥ samādhiravikalpanā

4.34

dharmeṣu sarvairākārairjñānaṃ prajñeti pañcadhā /
tīkṣṇai subodhā saṃbodhirdurbodhā mṛdubhirmatā

4.35

ālambanaṃ sarvasattvā ūṣmaṇāmiha śakyate /
samacittādirākārasteṣveva daśadhoditaḥ

4.36

svayaṃ pāpānnivṛttasya dānādyeṣu sthitasya ca /
tayorniyojanānyeṣāṃ varṇavādānukulate

4.37

mūrdhagam svaparādhāraṃ satyajñānaṃ tathā kṣamā /
tathāgradharmā vijñeyāḥ sattvānāṃ pācanādibhiḥ

4.38

nirvedhaṅgānyupādaya darśanābhyāsamārgayoḥ /
ye bodhisattvā vartante so 'trāvaivartiko gaṇaḥ

4.39

rūpādibhyo nivṛttyādyairliṅgairviṃśatidheritaiḥ /
nirvedhāṅgasthitasyedamavaivartikalakṣaṇam

4.40

rūpādibhyo nivṛttiśca vicikitsākṣaṇakṣayau /
ātmanaḥ kuśalasthasya pareṣāṃ tanniyojanam

4.41

parādhāraṃ ca dānādi gambhire 'rthe 'pyakāṅkṣaṇam /
maitraṃ kāyādyasaṃvāsaḥ pañcadhāvaraṇena ca

4.42

sarvānuśayahānaṃ ca smṛtisaṃprajñatā suci /
civarādiśarīre ca kṛmīṇāmasamudbhavaḥ

4.43

cittākauṭilyamādānaṃ dhūtasyāmatsarāditā /
dharmatāyuktagāmitvaṃ lokārthaṃ narakaiṣaṇā

4.44

parairaneyatā mārasyānyamārgopadeśinaḥ /
māra ityavabodhaśca caryā buddhānumoditā

4.45

ūṣmamūrdhasu sa kṣāntiṣvagradharmeṣvavasthitaḥ /
liṅgairamībhirviśatyā saṃbodherna vivartate

4.46

kṣāntijñānakṣaṇaḥ ṣaṭ ca pañca pañca ca dṛkpathe /
bodhisattvasya vijñeyamavaivartikalakṣaṇam

4.47

rūpādisaṃjñāvyāvṛttirdārḍhyaṃ cittasya hinayoḥ /
yānayorvinivṛttiśca dhyānādyaṅgaparikṣayaḥ

4.48

kāyacetolaghutvaṃ ca kāmasevābhyupāyikī /
sadaiva brahmacāritvamājīvasya viśuddhatā

4.49

skandhādavantarāyeṣu saṃbhāre sendriyādike /
samare matsarādau ca neti yogānuyogayoḥ

4.50

vihārapratiṣedhaśca dharmasyāṇoralabdhatā /
niścitatvaṃ svabhumau ca bhūmitritayasaṃsthitiḥ

4.51

dharmārthaṃ jīvitatyāga ityamī ṣoḍaśa kṣaṇāḥ /
avaivartikaliṅgāni dṛṅmārgasthasya dhīmataḥ

4.52

gambhiro bhāvanāmārgo gāmbhīryaṃ śunyatādikam /
samāropāpavādāntamuktatā sā gabhīratā

4.53

cintātulananidhyānānyabhīkṣṇaṃ bhāvanāpathaḥ /
nirvedhāṅgeṣu dṛṅmārge bhāvanāmārga eva ca

4.54

prābandhakatvādiṣṭo 'sau navadhā ca prakārataḥ /
mṛdumadhyādhimātrāṇāṃ punarmṛdvādibhedataḥ

4.55

asaṃkhyeyādinirdeśāḥ paramārthena na kṣamāḥ /
kṛpāniṣyandabhūtāste saṃvṛtyābhimatā muneḥ

4.56

hānivṛddhī na yujyete nirālāpasya vastunaḥ /
bhāvanākhyena kiṃ hinaṃ vartmanā kimudāgatam

4.57

yathā bodhistathaivāsāviṣṭasyārthasya sādhakaḥ /
tathatālakṣaṇā bodhiḥ so 'pi tallakṣaṇo mataḥ

4.58

pūrveṇa bodhirno yuktā manasā paścimena vā /
dīpadṛṣṭāntayogenagambhīrā dharmatāṣṭadhā

4.59

utpāde ca nirodhe ca tathatāyāṃ gabhīratā /
jñeye dāne ca caryāyāmadvayopāyakauśale ca

4.60

svapnopamatvāddharmāṇāṃ bhavaśāntyorakalpanā /
karmābhāvādicodyānāṃ parihārā yathoditāḥ

4.61

sattvalokasya yā śuddhistasyāḥ suddhyupahārataḥ /
tathā bhājanalokasya buddhakṣetrasya śuddhatā

4.62

viṣayo 'sya prayogaśca śātravāṇāmatikramaḥ /
apratiṣṭho yathāvedhamasādhāraṇalakṣaṇaḥ

4.63

asakto 'nupalambhaśca nimittapraṇidhikṣataḥ /
lalliṅgaścāpramāṇaśca daśadhopāyakauśalam

Original text: Abhisamayālaṃkaranāmaprajñāpāramitopadeśaśāstra · Edition: unknown · Data entry Christian Coseru · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc