Language

ENहिગુ
Scripture Library

Abhisamayālaṃkāra · Chapter 5

5.1

ityabhisamayālaṅkāre nāma prajñāpāramitopadeśaśāstre caturthādhikāraḥ //
Mūrdhābhisamayādhikāraḥ pañcamaḥ
1 - liṅgama(ūṣmā murdhaprayogaḥ)
svapnāntare 'pi svapnābhasarvadharmekṣaṇādikam /
mūrdhaprāptasya yogasya liṅgaṃ dvādaśadhā matam

5.2

2 - vivṛddhiḥ(mūrdhā mūrdhaprayogaḥ)
jambudvipajaneyattābuddhapūjāśubhādikām /
upamāṃ bahudhā kṛtvā vivṛddhiḥ ṣoḍaśātmikā

5.3

3 - nirudhiḥ(kṣāntiḥ mūrdhaprayogaḥ)
trisarvajñatvadharmāṇāṃ paripuriranuttarā /
aparityaktasattvārthā nirūḍhirabhidhīyate

5.4

4 - cittasaṃsthitiḥ(agradharmākhyaḥ mūrdhaprayogaḥ)
caturdvīpakasāhasradvitrisāhasrakopamaḥ /
kṛtvā puṇyabahutvena samādhiḥ parikīrtitaḥ

5.5

5 - darśanamārgaḥ(mūrdhaprayogaḥ)
pravṛttau ca nivṛttau ca pratyekaṃ tau navātmakau /
grāhyau vikalpau vijñeyāvayathāviṣayātmakau

5.6

dravyaprajñaptisatsattvavikalpau grāhakau matau /
pṛthagjanāryabhedena pratyekaṃ tau navātmakau

5.7

grāhyau cenna tathā sto 'rthau kasya tau grāhakau matau /
iti grāhakabhāvena śūnyatālakṣaṇaṃ tayoḥ

5.8

eṣa svabhāve gotre ca pratipatsamudāgame /
jñānasyālambanābhrāntau pratipakṣavipakṣayoḥ

5.9

svasminnadhigame kartṛtatkāritrakriyāphale /
pravṛttipakṣādhiṣṭhāno vikalpo navadhā mataḥ

5.10

bhavaśāntiprapātitvānnyūnatve 'dhigamasya ca /
parigrahasyābhāve ca vaikalye pratipadgate

5.11

parapratyagāmitve samuddeśanivartane /
prādeśikatve nānātve sthānaprasthānamohayoḥ

5.12

pṛṣṭhato gamane ceti vikalpo 'yaṃ navātmakaḥ /
nivṛttipakṣādhiṣṭhānaḥ śrāvakādimanobhavaḥ

5.13

grāhakaḥ prathamo jñeyo grahaṇapratimokṣaṇe /
manaskriyāyāṃ dhātūnāmupaśleṣe trayasya ca

5.14

sthāne cābhiniveśe ca prajñaptau dharmavastunaḥ /
saktau ca pratipakṣe ca yathecchaṃ ca gatikṣatau

5.15

yathoddeśamaniryāṇe mārgāmārgāvadhāraṇe /
sanirodhe samutpāde vastuyogaviyogayoḥ

5.16

sthāne gotrasya nāśe ca prārthanāhetvabhāvayoḥ /
pratyarthikopalambhe ca vikalpo grāhako 'paraḥ

5.17

bodhau sandarśanānyeṣāṃ taddhetośca parīndanā /
tatprāptyanantaro hetuḥ puṇyabāhulyalakṣaṇaḥ

5.18

kṣayānutpādayorjñāne malānāṃ bodhirucyate /
kṣayābhāvādanutpādātte hi jñeye yathākramam

5.19

prakṛtāvaniruddhāyāṃ darśanākhyena vartmanā /
vikalpajātaṃ ki kṣīṇaṃ kiṃ vānatpattimāgatam

5.20

sattā ca nāma dharmāṇāṃ jñeye cāvaraṇakṣayaḥ /
kathyate yatparaiḥ śāsturatra vismīyate mayā

5.21

nāpaneyamataḥ kiñcit prakṣeptavyaṃ na kiṃcana /
draṣṭavyaṃ bhūtato bhūtaṃ bhūtadarśī vimucyate

5.22

ekaikasyaiva dānādau teṣāṃ yaḥ saṃgraho mithaḥ /
sa ekakṣaṇikaḥ kṣāntisaṃgṛhīto 'tra dṛkpathaḥ

5.23

sa samādhiṃ samāpadya tataḥ siṃhavijṛmbhitam /
anulomaṃ vilomaṃ ca pratītyotpādamīkṣate

5.24

6 - bhāvanāmārgaḥ(mūrdhaprayogaḥ)
kāmāptamabadhīkṛtya vijñānamasamāhitam /
sanirodhāḥ samapattīrgattvāgamya nava dvidhā

5.25

ekadvitricatuḥpañcaṣaṭsaptāṣṭavyatikramāt /
avaskandasamāpattiranirodhamatulyatā

5.26

saṃkṣepe vistare buddhaiḥ sānāthyenāparigrahe /
traikālike guṇābhāve śreyasastrividhe pathi

5.27

eko grāhyavikalpo 'yaṃ prayogākāragocaraḥ /
dvitīyaścittacaittānāṃ pravṛttiviṣayo mataḥ

5.28

anutpādastu cittasya bodhimaṇḍāmanaskriyā /
hīnayānamanaskārau sambodheramanaskṛtiḥ

5.29

bhāvane 'bhāvane caiva tadviparyaya eva ca /
ayathārthaśca vijñeyo vikalpo bhāvanāpathe

5.30

grāhakaḥ prathamo jñeyaḥ sattvaprajñaptigocaraḥ /
dharmapratyaśūnyatvasaktipravicayātmakaḥ

5.31

kṛte ca vastuno yānatritaye ca sa kīrttitaḥ /
dakṣiṇāyā aśuddhau vā caryāyāśca vikopane

5.32

sattvaprajñaptitaddhetuviṣayo navadhāparaḥ /
bhāvanāmārgasambaddho vipakṣastad vighātataḥ

5.33

sarvajñatānāṃ tisṛṇāṃ yathāsvaṃ trividhāvṛttau /
śāntimārgatathatādisamprayogaviyogayoḥ

5.34

asamatve ca duḥkhādau kleśānāṃ prakṛtāvapi /
dvayābhāve ca saṃmohe vikalpaḥ paścimo mataḥ

5.35

āsāṃ kṣaye satītīnāṃ cirāyocchvasitā iva /
sarvākārajagatsaukhyasādhanā guṇasampadaḥ

5.36

sarvāḥ sarvābhisāreṇa nikāmaphalaśālinam /
bhajante taṃ mahāsattvaṃ mahodadhimivāpagāḥ

5.37

7 - ānantaryasamādhiḥ(mūrdhaprayogaḥ)
trisāhasrajanaṃ śiṣyakhaḍgādhigamasampadi /
bodhisattvasya ca nyāme pratiṣṭhāpya śubhopamāḥ

5.38

kṛtvā puṇyabahutvena buddhatvāpteranantaraḥ /
ānantaryasamādhiḥ sa sarvākārajñatā ca tat

5.39

ālambanamabhāvo 'sya smṛtiścādhipatirmataḥ /
ākāraḥ śāntatā cātra jalpājalpipravādinām

5.40

ālambanopapattau ca tatsvabhāvāvadhāraṇe /
sarvākarajñatājñāne paramārthe sasaṃvṛttau

5.41

prayoge triṣu ratneṣu sopāye samaye muneḥ /
viparyāse samārge ca pratipakṣavipakṣayoḥ

5.42

lakṣaṇe bhāvanāyāṃ ca matā vipratipattayaḥ /
sarvākārajñatādhārā ṣoḍhā daśa ca vādinām

Original text: Abhisamayālaṃkāra · Edition: Ramsankar Tripathi: Abhisamayalankaravrttih Sphutartha. Sarnath : Central Institute of Higher Tibetan Studies (CIHTS), 1977. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc