Abhisamayālaṃkāra · Chapter 2
ityabhisamayālaṅkāre nāma
prajñāpāramitopadeśaśāstre prathamādhikāraḥ /
2 Mārgajñatādhikāraḥ dvitīyaḥ
1 - dhyāmīkaraṇatādīni
dhyāmīkaraṇatā bhābhirdevānāṃ yogyatāṃ prati /
viṣayo niyato vyāptiḥ svabhāvastasya karma ca
2 - śrāvakamārgaḥ
caturṇāmāryasatyānāmākārānupalambhataḥ /
śrāvakāṇāmayaṃ mārgo jñeyo mārgajñatānaye
rūpādiskandhaśūnyatvācchūnyatānāmabhedataḥ /
ūsmāṇau 'nupalambhena teṣāṃ mūrdhagataṃ matam
kṣāntayasteṣu nityādiyogasthānaniṣedhataḥ /
daśa bhūmīḥ samārabhya vistarāsthānadeśanāt
agradharmagataṃ proktamāryaśrāvakartmani /
tatkasya hetorbuddhena buddhvā dharmāsamīkṣaṇāt
3 - pratyekabuddhamārgaḥ
paropadeśavaiyarthyaṃ svayambodhāt svayambhuvām /
gambhīratā ca jñānasya khaḍgānāmabhidhīyate
śuśrūṣā yasyā yasyārthe yatra yatra yathā yathā /
sa so 'rthaḥ khyātyaśabdo 'pi tasya tasya tathā tathā
grāhyārthakalpanāhānād grāhakasyāprahāṇataḥ /
ādhārataśca vijñeyaḥ khaḍgamārgasya saṃgrahaḥ
prajñapteravirodhena dharmatāsūcanākṛtiḥ /
ūṣmagaṃ mūrdhagaṃ rūpādyahānādiprabhāvitam
adhyātmaśūnyatādyābhī rūpāderaparigrāhāt /
kṣāntī rūpādyanutpādādyākārairagradharmatā
4 - bodhisattvamārgaḥ
kṣāntijñānakṣaṇaiḥ satyaṃ satyaṃ prati caturvidhaiḥ /
mārgajñatāyāṃ dṛṅmārgaḥ sānuśaṃso 'yamucyate
ādhārādheyatābhāvāttathatābuddhayormithaḥ /
paryāyeṇānanujñānaṃ mahattā sāpramāṇatā
parimāṇāntatābhāvo rūpāderavadhāraṇam /
tasyāṃ sthitasya buddhatve 'nudgrahātyāgatādayaḥ
maitryādi śūnyatā prāptirbuddhatvasya parigrahaḥ /
sarvasya vyavadānasya sarvādhivyādhiśātanam
nirvāṇagrāhaśāntatvaṃ buddhebhyo rakṣaṇādikam /
aprāṇivadhamārabhya sarvākārajñatānaye
svayaṃ sthitasya sattvānāṃ sthāpanaṃ pariṇāmanam /
dānādīnāṃ ca sambodhāviti mārgajñatākṣaṇāḥ
5 - bhāvanāmārgakāritram
sarvato damanaṃ nāma sarvataḥ kleśanirjayaḥ /
upakramāviṣahyatvaṃ bodhirādhārapūjyatā
sāsravo bhāvanāmārgaḥ
6 - bhāvanāmārgādhimuktiḥ
adhimuktistridhā jñeyā svārthā ca svaparārthikā /
parārthikaivetyeṣā ca pratyekaṃ trividheṣyate
mṛdvī madhyādhimātrā ca mṛdumṛdvādibhedataḥ /
sā punastribidhetyevaṃ saptaviṃśatidhā matā
7 - bhāvanāmārgādhimuktasya stutiḥ stobhaḥ praśaṃsā ca
stutiḥ stobhaḥ praśaṃsā ca prajñāpāramitāṃ prati /
adhimokṣasya mātrāṇāṃ navakaistribhiriṣyate
8 - pariṇāmanā
viśeṣaḥ pariṇāmastu tasya kāritramuttamam /
nopalambhākṛtiścāsāvaviparyāsalakṣaṇaḥ
vivikto buddhapuṇyaughasvabhāvasmṛtigocaraḥ /
sopāyaścānimittaśca buddhairabhyanumoditaḥ
traidhātukāprapannaśca pariṇāmo 'parastridhā /
mṛdurmadhyo 'dhimātraśca mahāpuṇyodayātmakaḥ
9 - anumodanā
upāyānupalambhābhyāṃ śubhamūlānumodanā /
anumode manaskārabhāvaneha vidhīyate
anāsravo bhāvanāmārgaḥ
10 - abhinirhāraḥ
svabhāvaḥ śreṣṭhatā tasya sarvasyānabhisaṃskṛtiḥ /
nopalambhena dharmāṇāmarpaṇā ca mahārthatā
11 - atyantaviśuddhiḥ
buddhasevā ca dānādirupāye yacca kauśalam /
hetavo 'trādhimokṣasya dharmavyasanahetavaḥ
mārādhiṣṭhānagambhīradharmatānadhimuktate /
skandhādyabhiniveśaśca pāpamitraparigrahaḥ
phalaśuddhiśca rūpādiśuddhireva tayordvayoḥ /
abhinnācchinnatā yasmāditi śuddhirudīritā
kleśajñeyatrimārgasya śiṣyakhaḍgajinaurasām /
hānād viśuddhirātyantikī tu buddhasya sarvathā
mṛdumṛdvādiko mārgaḥ śuddhirnavasu bhūmiṣu /
adhimātrādhimātrādermalasya pratipakṣataḥ
tridhātupratipakṣatvaṃ samatā mānameyayoḥ /
mārgasya ceṣyate tasya codyasya parihārataḥ
Original text: Abhisamayālaṃkāra · Edition: Ramsankar Tripathi: Abhisamayalankaravrttih Sphutartha. Sarnath : Central Institute of Higher Tibetan Studies (CIHTS), 1977. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0