Language

ENहिગુ
Scripture Library

Abhisamayālaṃkāra · Chapter 1

1.1

Abhisamayālaṅkāra (Asa)
namo mañjuśriye kumārabhūtāya
āryamaitreyanāthaviracitam abhisamayālaṅkāro nāma prajñāpāramitopadeśaśāstram
sarvākārajñātādhikāraḥ prathamaḥ
maṅgālācaraṇam
yā sarvajñatayā nayatyupaśamaṃ śāntaiṣiṇaḥ śrāvakān
yā mārgajñatayā jagaddhitakṛtāṃ lokārthasampādikā /
sarvākāramidaṃ vadanti munayo viśvaṃ yayā saṃgatās
tasyai śrāvakabodhisattvagaṇino buddhasya mātre namaḥ

1.2

grānthārambhaprayojanam sarvākārajñatāmārgaḥ śāsitrā yo 'tra deśitaḥ /
dhīmanto vīkṣiṣiraṃstamanālīḍhaṃ parairiti

1.3

smṛtau cādhāya sūtrārthaṃ dharmacaryāṃ daśātmikām /
sukhena pratipatsīrannityārambhaprayojanam

1.4

prajñāpāramitāyāḥ kāyikavyavasthāpanam
prajñāpāramitāṣṭābhiḥ padārthaiḥ samudīritā /
sarvākārajñatā mārgajñatā sarvajñatā tataḥ

1.5

sarvākārābhisambodho mūrdhaprāpto 'nupūrvikaḥ /
ekakṣaṇābhisambodho dharmakāyaśca te 'ṣṭadhā

1.6

cittotpādo 'vavādaśca nirvedhāṅgaṃ caturvidham /
ādhāraḥ pratipatteśca dharmadhātusvabhāvakaḥ

1.7

ālambanaṃ samuddeśaḥ sannāhaprasthitikriye /
sambhārāśca saniryāṇāḥ sarvākārajñatā muneḥ

1.8

dhyāmīkaraṇatādīni śiṣyakhaḍgapathau ca yau /
mahānuśaṃso dṛṅmārga ehikāmutrikairguṇaiḥ

1.9

kāritramadhimuktiśca stutastobhitaśaṃsitāḥ /
pariṇāme 'numode ca manaskārāvanuttamau

1.10

nirhāraḥ śuddhiratyantamityayaṃ bhāvanāpathaḥ /
vijñānāṃ bodhisattvānāmiti mārgajñatoditā

1.11

prajñayā na bhave sthānaṃ kṛpayā na śame sthitiḥ /
anupāyena dūratvam upāyenāvidūratā

1.12

vipakṣapratipakṣau ca prayogaḥ samatāsya ca /
dṛṅmārgaḥ śrāvakādīnāmiti sarvajñateṣyate

1.13

ākārāḥ saprayogāśca guṇā doṣāḥ salakṣaṇāḥ /
mokṣanirvedhabhāgīye śaikṣo 'vaivartiko gaṇaḥ

1.14

samatā bhavaśāntyośca kṣetraśuddhiranuttarā /
sarvākārābhisambodha eṣa sopāyakauśalaḥ

1.15

liṅgaṃ tasya vivṛddhiśca nirūḍhiścittasaṃsthitiḥ /
caturdhā ca vikalpasya pratipakṣaścaturvidhaḥ

1.16

pratyekaṃ darśanākhye ca bhāvanākhye ca vartmani /
ānantaryasamādhiśca saha vipratipattibhiḥ

1.17

mūrdhābhisamayastredhā daśadhā cānupūrvikaḥ /
ekakṣaṇābhisambodho lakṣaṇena caturvidhaḥ

1.18

svābhāvikaḥ sasāmbhogo nairmāṇiko 'parastathā /
dharmakāyaḥ sakāritraścaturdhā samudīritaḥ

1.19

sarvākārajñatā
1 - cittotpādaḥ
cittotpādaḥ parārthāya samyaksambodhikāmatā /
samāsavyāsataḥ sā ca yathāsūtraṃ sa cocyate

1.20

bhūhemacandrajvalanairnidhiratnākarārṇavaiḥ /
vajrācalauṣadhīmitraiścintāmaṇyarkagītibhiḥ

1.21

nṛpagañjamahāmārgayānaprasravaṇodakaiḥ /
ānandoktinadīmevairdvāviṃśatividhaḥ sa ca

1.22

2 - avavādaḥ
pratipattau ca satyeṣu buddharatnādiṣu triṣu /
asaktāvapariśrānto pratipatsamparigrahe

1.23

cakṣuḥṣu pañcasu jñeyaḥ ṣaṭsvabhijñāguṇeṣu ca /
dṛṅmārge bhāvanākhye cetyavavādo daśātmakaḥ

1.24

mṛdutīkṣṇendriyau śraddhādṛṣṭiprāptau kulaṅkalau /
ekavīcyantarotpadya kārākārākaniṣṭhagāḥ

1.25

plutāstrayo bhavasyāgraparamo rūparāgahā /
dṛṣṭadharmaśamaḥ kāyasākṣī khaḍgaśca viṃśatiḥ

1.26

3 - nirvedhāṅgam
ālambanata ākārāddhetutvāt samparigrahāt /
caturvikalpasaṃyogaṃ yathāsvaṃ bhajatāṃ satām

1.27

śrāvakebhyaḥ sakhaḍgebhyo bodhisattvasya tāyinaḥ /
mṛdumadhyādhimātrāṇāmūṣmādīnāṃ viśiṣṭatā

1.28

ālambanamanityādi satyādhāraṃ tadākṛtiḥ /
niṣedho 'bhiniveśāderheturyānatrayāptaye

1.29

rūpādyāyavyayau viṣṭhāsthiti prajñaptyavācyate /
rūpāvādavasthitisteṣāṃ tadbhāvenāsvabhāvatā

1.30

tayormithaḥ svabhāvatvaṃ tadanityādyasaṃsthitiḥ /
tāsāṃ tadbhāvaśūnyatvaṃ mithaḥ svābhāvyametayoḥ

1.31

anudgraho yo dharmāṇāṃ tannimittāsamīkṣaṇam /
parīkṣaṇaṃ ca prajñāyāḥ sarvasyānupalambhataḥ

1.32

rūpāderasvabhāvatvaṃ tadabhāvasvabhāvatā /
tadajātiraniryāṇaṃ śuddhistadanimittatā

1.33

tannimittānadhiṣṭhānānadhimuktirasaṃjñatā /
samādhistasya kāritraṃ vyākṛtirmananākṣayaḥ

1.34

mithastrikasya svābhāvyaṃ samādheravikalpanā /
iti nirvedhabhāgīyaṃ mṛdumadhyādhimātrataḥ

1.35

dvaividhyaṃ grāhyakalpasya vastutatpratipakṣataḥ /
moharāśyādibhedena pratyekaṃ navadhā tu saḥ

1.36

dravyaprajñaptyadhiṣṭhāno dvividho grāhako mataḥ /
svatantrātmādirūpeṇa skandhādyāśrayatastathā

1.37

cittānavalīnatvādinaiḥsvābhāvyādideśakaḥ /
tadvipakṣaparityāgaḥ sarvathā samparigrahaḥ

1.38

4 - pratipatterādhāraḥ
ṣoḍhādhigamadharmasya pratipakṣaprahāṇayoḥ /
tayoḥ paryupayogasya prajñāyāḥ kṛpayā saha

1.39

śiṣyāsādhāraṇatvasya parārthānukramasya ca /
jñānasyāyatnavṛtteśca pratiṣṭhā gotramucyate

1.40

dharmadhātorasambhedād gotrabhedo na yujyate /
ādheyadharmabhedāttu tadbhedaḥ parigīyate

1.41

5 - ālambanam
ālambanaṃ sarvadharmāste punaḥ kuśalādayaḥ /
laukikādhigamākhyāśca ye ca lokottarā matāḥ

1.42

sāsravānāsravā dharmāḥ saṃskṛtāsaṃskṛtāśca ye /
śiṣyasādhāraṇā dharmā ye cāsādhāraṇā muneḥ

1.43

6 - samuddeśaḥ
sarvasattvāgratācittaprahāṇādhigamatraye /
tribhirmahattvairuddeśo vijñeyo 'yaṃ svayambhuvām

1.44

7 - sannāhapratipattiḥ
dānādau ṣaḍvidhe teṣāṃ pratyekaṃ saṃgraheṇa yā /
sannāhapratipattiḥ sā ṣaḍbhiḥ ṣaṭkairyathoditā

1.45

8 - prasthānapratipattiḥ
dhyānārūpyeṣu dānādau mārge maitryādikeṣu ca /
gatopalambhayoge ca trimaṇḍalaviśuddhiṣu

1.46

uddeśe ṣaṭsvabhijñāsu sarvākārajñatānaye /
prasthānapratipajjñeyā mahāyānādhirohiṇī

1.47

9 - sambhārapratipattiḥ
dayā dānādikaṃ ṣaṭkaṃ śamathaḥ savidarśanaḥ /
yuganaddhaśca yo mārga upāye yacca kauśalam

1.48

jñānaṃ puṇyaṃ ca mārgaśca dhāraṇī bhūmayo daśa /
pratipakṣaśca vijñeyaḥ sambhārapratipatkramaḥ

1.49

1.
pramuditā bhūmiḥ
labhyate prathamā bhūmirdaśadhā parikarmaṇā
āśayo hitavastutvaṃ sattveṣu samacittatā

1.50

tyāgaḥ sevā ca mitrāṇāṃ saddharmālambanaiṣaṇā /
sadā naiṣkramyacittatvaṃ buddhakāyagatā spṛhā

1.51

dharmasya deśanā satyaṃ daśamaṃ vākyamiṣyate /
jñeyaṃ ca parikarmaiṣāṃ svabhāvānupalambhataḥ

1.52

2.
vimalā bhūmiḥ
śīlaṃ kṛtajñatā kṣāntiḥ prāmodyaṃ mahatī kṛpā /
gauravaṃ guruśuśrūṣā vīryaṃ dānādike 'ṣṭamam

1.53

3.
prabhākarī bhūmiḥ
atṛptatā śrute dānaṃ dharmasya ca nirāmiṣam /
buddhakṣetrasya saṃśuddhiḥ saṃsārāparikheditā

1.54

hrīrapatrāpyamityetat pañcadhā mananātmakam /
4.
arciṣmatī bhūmiḥ
vanāśālpecchatā tuṣṭirdhūtasaṃlekhasevanam

1.55

śikṣāyā aparityāgaḥ kāmānāṃ vijugupsanam /
nirvitsarvāstisantyāgo 'navalīnānapekṣate

1.56

5.
sudurjayā bhūmiḥ
saṃstavaṃ kulamātsaryaṃ sthānaṃ saṅgaṇikāvaham / ātmotkarṣaparāvajñe
karmamārgān daśāśubhān

1.57

mānaṃ stambhaṃ viparyāsaṃ vimatiṃ kleśamarṣaṇam /
vivarjayan samāpnoti daśaitān pañcamī bhuvam

1.58

6.
abhimukhī bhūmiḥ
dānaśīlakṣamāvīryadhyānaprajñāprapūraṇāt /
śiṣyakhaḍgaspṛhātrāsacetasāṃ parivarjakaḥ

1.59

yācito 'navalīnaśca sarvatyāge 'pyadurmanāḥ /
kṛśo 'pi nārthināṃ kṣeptā ṣaṣṭhīṃ bhūmiṃ samaśnute

1.60

7.
dūraṅgamā bhūmiḥ
ātmasattvagraho jīvapudgalocchedaśāśvataḥ /
nimittahetvoḥ skandheṣu dhātuṣvāyataneṣu ca

1.61

traidhātuke pratiṣṭhānaṃ saktirālīnacittatā /
ratnatritayaśīleṣu taddṛṣṭayabhiniveśitā

1.62

śūnyatāyāṃ vivādaśca tadvirodhaśca viṃśatiḥ /
kalaṅkā yasya vicchinnāḥ saptamīmetyasau bhuvam

1.63

trivimokṣamukhajñānaṃ trimaṇḍalaviśuddhatā /
karuṇāmananā dharmasamataikanayajñatā

1.64

anutpādakṣamājñānaṃ dharmāṇāmekadheraṇā /
kalpanāyāḥ samudghātaḥ saṃjñādṛkkleśavarjanam

1.65

śamathasya ca nidhyaptiḥ kauśalaṃ ca vidarśane /
cittasya dāntatā jñānaṃ sarvatrapratighāti ca

1.66

sakterabhūmiryatrecchaṃ kṣetrāntaragatiḥ samam /
sarvatra svātmabhāvasya darśanaṃ ceti viṃśatiḥ

1.67

8.
acalā bhūmiḥ
sarvasattvamanojñānamabhijñākrīḍanaṃ śubhā /
buddhakṣetrasya niṣpattirbuddhasevāparīkṣaṇe

1.68

akṣajñānaṃ jinakṣetraśuddhirmāyopamā sthitiḥ /
saṃcintya ca bhavādānamidaṃ karmāṣṭadhoditam

1.69

9.
sādhumato bhūmiḥ
praṇidhānānyanantāni devādīnāṃ rūtajñatā /
nadīva pratibhānānāṃ garbhāvakrāntiruttamā

1.70

kulajātyośca gotraśca parivārasya janmanaḥ /
naiṣkramyabodhivṛkṣāṇāṃ guṇapūre svasampadaḥ

1.71

10.
dharmamedhā bhūmiḥ
navabhūmīratikramya buddhabhūmau pratiṣṭhate /
yena jñānena sā jñeyā daśamī bodhisattvabhūḥ

1.72

[pratipakṣasambhāraḥ] pratipakṣo 'ṣṭadhā jñeyo darśanābhyāsamārgayoḥ /
grāhyagrāhakavikalpānāmaṣṭānāmupaśāntaye

1.73

20 - niryāṇapratipattiḥ
uddeśe samatāyāṃ ca sattvārthe yatnavarjane /
atyantāya ca niryāṇaṃ niryāṇaṃ prāptilakṣaṇam

1.74

sarvākārajñatāyāṃ ca niryāṇaṃ mārgagocaram /
niryāṇapratipajjñeyā seyamaṣṭavidhātmikā

Original text: Abhisamayālaṃkāra · Edition: Ramsankar Tripathi: Abhisamayalankaravrttih Sphutartha. Sarnath : Central Institute of Higher Tibetan Studies (CIHTS), 1977. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc