Abhijñānaśakuntala · Chapter 1
yā sṛṣṭiḥ sraṣṭur ādyā vahati vidhihutaṃ yā havir yā ca hotrī ye dve kālaṃ vidhattaḥ śrutiviṣayaguṇā yā sthitā vyāpya viśvam /
yām āhuḥ sarvabījaprakṛtir iti yayā prāṇinaḥ prāṇavantaḥ pratyakṣābhiḥ prapannas tanubhir avatu vas tābhir aṣṭābhir īśaḥ //
ā paritoṣād viduṣāṃ na sādhu manye prayogavijñānam /
balavad api śikṣitānām ātmany apratyayaṃ cetaḥ //
subhagasalilāvagāhāḥ pāṭalasaṃsargasurabhivanavātāḥ /
pracchāyasulabhanidrā divasāḥ pariṇāmaramaṇīyāḥ //
īṣadīṣaccumbitāni bhramaraiḥ sukumārakesaraśikhāni /
avataṃsayanti damamānāḥ pramadāḥ śirīṣakusumāni //
tavāsmi gītarāgeṇa hāriṇā prasabhaṃ hṛtaḥ /
eṣa rājeva duṣyantaḥ sāraṅgeṇātiraṃsahā //
kṛṣṇasāre dadac cakṣus tvayi cādhijyakārmuke /
mṛgānusāriṇaṃ sākṣāt paśyāmīva+pinākinam //
grīvābhaṅgābhirāmaṃ muhur anupatati syandane dattadṛṣṭiḥ paścārdhena praviṣṭaḥ śarapatanabhayād bhūyasā pūrvakāyam /
darbhair ardhāvalīḍhaiḥ śramavivṛtamukhabhraṃśibhiḥ kīrṇavartmā paśyodagraplutatvād viyati bahutaraṃ stokam urvyāṃ prayāti //
mukteṣu raśmiṣu nirāyatapūrvakāyā niṣkampacāmaraśikhā nibhṛtordhvakarṇāḥ /
ātmoddhatair api rajobhir alaṅghanīyā dhāvanty amī mṛgajavākṣamayeva+rathyāḥ //
yad āloke sūkṣmaṃ vrajati sahasā tadvipulatām yad ardhe vicchinnaṃ bhavati kṛtasaṃdhānam iva tat /
prakṛṣtyā yad vakraṃ tad api samarekhaṃ nayanayor na me dūre kiṃcit kṣaṇam api na pārśve rathajavāt //
na khalu na khalu bāṇaḥ saṃnipātyo 'yam asmin mṛduni mṛgaśarīre puṣparāśāv+ivāgniḥ /
kva bata hariṇakānāṃ jīvitaṃ cātilolaṃ kva ca niśitanipātā vajrasārāḥ śarās te //
tat sādhukṛtasaṃdhānaṃ pratisaṃhara sāyakam /
ārtatrāṇāya vaḥ śastraṃ na prahartum anāgasi //
janma yasya puror vaṃśe yuktarūpam idaṃ tava /
putram evaṃ guṇopetaṃ cakravartinam āpnuhi //
ramyās tapodhanānāṃ pratihatavighnāḥ kriyāḥ samavalokya /
jñāsyasi kiyadbhujo me rakṣati maurvīkiṇāṅka iti //
nīvārāḥ śukagarbhakoṭaramukhabhraṣṭās tarūṇām adhaḥ prasnigdhāḥ kvacid iṅgudīphālabhidaḥ sūcyanta evopalāḥ /
viśvāsopagamād abhinnagatayaḥ śabdaṃ sahante mṛgās toyādhārapathāś ca valkalaśikhāniṣyandarekhāṅkitāḥ //
kulyāmbhobhiḥ pavanacapalaiḥ śākhino dhautamūlā bhinno rāgaḥ kisalayarucām ājyadhūmodgamena /
ete cārvāgupavanabhuvi chinnadarbhāṅkurāyām naṣṭāṃśakā hariṇaśiśavo mandamandaṃ caranti //
śāntam idam āśramapadaṃ sphurati ca bāhuḥ kutaḥ phalam ihāsya /
athavā bhavitavyānāṃ dvārāṇi bhavanti sarvatra //
śuddhāntadurlabham idaṃ vapur āśramavāsino yadi janasya /
dūrīkṛtāḥ khalu guṇair udyānalatā vanalatābhiḥ //
idaṃ kilāvyājamanoharaṃ vapus tapaḥkṣamaṃ sādhayituṃ ya icchati /
dhruvaṃ sa nīlotpalapatradhārayā śamīlatāṃ chettum ṛṣir vyavasyati //
sarasijam anuviddhaṃ śaivalenāpi ramyam malinam api himāṃśor lakṣma lakṣmīṃ tanoti /
iyam adhikamanojñā valkalenāpi tanvī / kim iva hi madhurāṇāṃ maṇḍanaṃ nākṛtīnām //
adharaḥ kisalayarāgaḥ komalaviṭapānukāriṇau bāhū /
kusumam iva lobhanīyaṃ yauvanam aṅgeṣu saṃnaddham //
asaṃśayaṃ kṣatraparigrahakṣamā yad āryam asyām abhilāṣi me manaḥ /
satāṃ hi saṃdehapadeṣu vastuṣu pramāṇam antaḥkaraṇa pravṛttayaḥ //
calāpāṅgāṃ dṛṣṭiṃ spṛśasi bahuśo vepathumatīm rahasy ākhyāyīva+svanasi mṛdu karṇāntikacaraḥ /
karau vyādhunvatyāḥ pibasi ratisarvasvam adharam vayaṃ tattvānveṣān madhukara hatās tvaṃ khalu kṛtī //
kaḥ paurave vasumatīṃ śāsati śāsitari durvinītānām /
ayam ācaraty avinayaṃ mugdhāsu tapasvikanyāsu //
mānuṣīṣu kathaṃ vā syād asya rūpasya saṃbhavaḥ /
na prabhātaralaṃ jyotir udeti vasudhātalāt //
vaikhānasaṃ kim anayā vratam āpradānād vyāpārarodhi madanasya niṣevitavyam /
atyantam ātmasadṛśekṣaṇavallabhābhir āho nivatsyati sama hariṇāṅganābhi //
bhava hṛdaya sābhilāṣaṃ saṃprati saṃdeha nirṇayo jātaḥ /
āśaṅkase yad agniṃ tad idaṃ sparśakṣamaṃ ratnam //
anuyāsyan munitanayāṃ sahasā vinayena vāritaprasaraḥ /
sthānād anuccalann api gatveva+punaḥ pratinivṛttaḥ //
srastāṃsāv atimātralohitatalau bāhū ghaṭotkṣepaṇād adya api stanavepathuṃ janayati śvāsaḥ pramāṇādhikaḥ /
baddhaṃ karṇaśirīṣarodhi vadane dharmāmbhasāṃ jālakaṃ bandhe sraṃsini caikahastayamitāḥ paryākulā mūrdhajāḥ //
vācaṃ na miśrayati yady api madvacobhiḥ karṇaṃ dadāty abhimukhaṃ mayi bhāṣamāṇe /
kāmaṃ na tiṣṭhati madānanasaṃmukhīnām bhūyiṣṭham anyaviṣayā na tu dṛṣṭir asyāḥ //
turagakhurahatas tathā hi reṇur viṭapaviṣaktajalārdravalkaleṣu /
patati pariṇatāruṇaprakāśaḥ śalabhasamūha ivāśramadrumeṣu //
tīvrāghātapratihatataruskandhalagnaikadantaḥ pādākṛṣṭavratativalayāsaṅgasaṃjātapāśaḥ /
mūrto vighnas tapasa iva no bhinnasāraṅgayūtho dharmāraṇyaṃ praviśati gajaḥ syandanālokabhītaḥ //
gacchati puraḥ śarīraṃ dhāvati paścād asaṃstutaṃ cetaḥ /
cīnāṃśukam iva ketoḥ prativātaṃ nīyamānasya //
Original text: Abhijñānaśakuntala · Edition: M.R. Kale, Bombay 1898 (ninth ed. 1961) · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0