विष्णुधर्मोत्तरपुराणम् · अध्याय 3.156.160

3.156
मार्कण्डेय उवाच ॥
अथातः संप्रवक्ष्यामि षण्मूर्तेरर्चनं तव ॥
वसन्ते पूजयेन्नित्यं द्वौ मासौ मधुमाधवौ

फलैः पुष्पैः कषायैस्तु ग्रीष्मेग्रीष्मे च पूजयेत् ॥
मधुरेण महाराज प्रावृट्काले हिते च तम्

अम्लेन पूजयेन्नित्यं शरदं लवणेन च॥
बटुकेन च हेमन्ते तिक्तेन शिशिरे तथा

नक्ताशनस्तथा तिष्ठेदृतूक्तं वर्जयेद्रसम् ॥
ब्राह्मणान्भोजयेच्चात्र ऋतूक्तं रसभोजनम्॥

संवत्सरमिदं कृत्वा व्रतं परमपावनम् ॥
अश्वमेधमवाप्नोति राजसूयं च विन्दति

सर्वान्कामानवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा ॥
फलमक्षय्यमाप्नोति व्रतस्यास्य नरोत्तम

चैत्रादथारभ्य सिते च षष्ठीं संपूजयेद्यो ऋतुषट्कमेवम् ॥
कृतोपवासस्तु यथोक्तमेतत्फलं लभेत्पूर्णमितीदमुक्तम्

इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे षण्मूर्तिव्रतवर्णनो नाम षट्पञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

3.157
मार्कण्डेय उवाच ॥
अतः परं प्रवक्ष्यामि सप्तमूर्तिव्रतं तव ॥
चैत्रमासादथारभ्य प्रतिपत्प्रभृति क्रमात्

।
सुभास्वरा वर्हिषदो ह्यग्निष्वात्तास्तथैव च ॥
क्रव्यादानुपहूताँश्च आज्यपांश्च सुकालिनः

पूजयेत्प्रत्यहं राजन्गन्धमाल्यानुलेपनैः ॥
नैवेद्यं कृसरं कुर्यात्तिलानग्नौ च होमयेत्

कृसरं भोजयेद्विप्रांस्तिलान्दद्याच्च दक्षिणाम् ॥
नक्ताशनस्तथा तिष्ठेद्धविष्याशी नराधिप

संवत्सरमिदं कृत्वा व्रतं पुरुषसत्तम ॥
व्रतावसाने दद्याच्च रजतस्य पलं द्विजे

व्रतेनानेन चीर्णेन सूर्यलोकगतिर्भवेत् ॥
त्रिदशैः पूज्यमानस्तु कामचारी विहङ्गमः

वर्षं समग्रं पुरुषस्तु कृत्वा संसारमोक्षं लभते नरेन्द्र॥
कृत्वा तथा द्वादशवत्सराणि मानुष्यमासाद्य महीपतिः स्यात्

इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मा० संवादे सुभासुरादिपितृव्रतवर्णनो नाम सप्तपञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

3.158
मार्कण्डेय उवाच ॥
चैत्रमासादथारभ्य कृष्णपक्षदिने दिने ॥
पातालपूजनं कुर्यात्प्रतिपत्प्रभृति क्रमात्

रुक्मभौमं तथा भौमं पातालं नीलमृत्तिकम् ॥
रक्तभौमं पीतभौमं श्वेतकृष्णमृदावपि

सुवर्णैर्गन्धमाल्यैश्च नैवेद्येन च भूरिणा ॥
घृतदीपप्रदानेन वह्निसन्तर्पणेन च

एवं नक्ताशनं कृत्वा व्रतं संवत्सरं तदा ॥
व्रतावसाने दद्याच्च दीपकं द्विजवेश्मसु

स तु वस्त्राणि राजेन्द्र यथावर्णानि चाप्यथ ॥
व्रतमेतन्नरः कृत्वा नृणामधिपतिर्भवेत्

पतिं लभन्ते नर देवकन्याः शतसहस्रशः ॥
रमयन्ति महाराज यथैवेडविडस्तथा

कालेन चासाद्य मनुष्यलोकं राजा भवेच्छत्रुगणप्रमाथी॥
बलेन रूपेण धनेन युक्तो महामतिः सर्वजगत्प्रधानः

इति श्रीविष्णुध० तृ० खण्डे मा० सं० पातालानां व्रतवर्णनो नामाष्टपञ्चाशदधिकशततमोऽध्यायः

3.159
मार्कण्डेय उवाच ॥
अथातः संप्रवक्ष्यामि सप्तद्वीपव्रतं शुभम् ॥
चैत्रशुक्लादथारभ्य प्रत्यहं दिनसप्तकम्

जम्बुशाककुशक्रौञ्चशाल्मलिद्वीपसंज्ञितम् ॥
गोमेदं पुष्करं चैव प्रत्यहं पूजयेत्क्रमात्

नित्यमेव तथा स्नानं बहिरेव समाचरेत् ॥
घृतेन होमं कुर्वीत सप्तसस्यं च दापयेत्

एकमन्नं तथा नक्तं सकृदेव समाचरेत् ॥
अधःशायी भवेन्नित्यं तद्देवे दिवसत्रयम्

पूर्णे संवत्सरे दद्याद्रजतस्य विनिर्मितम् ॥
पलानान्तु शतेनैव संस्थानं द्वीपवत्कृतम्

व्रतमेतन्नरः कृत्वा पूर्णं संवत्सरं शुचिः ॥
स्वर्गलोकमवाप्नोति यावदाभूतसंप्लवम्

मानुष्यमासाद्य समस्तद्वीपान्भुनक्ति भूमिं विजितारिपक्षः ॥
संपूज्यमानस्त्रिदशैः सदैव महर्षिभिर्ब्राह्मणपुङ्गवैश्च

इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृ० ख० मार्कण्डेयवज्रसंवादे जम्बूद्वीपादिसप्तद्वीपव्रतवर्णनो नामैकोनषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

3.160
मार्कण्डेय उवाच ॥
अथातः संप्रवक्ष्यामि समुद्रव्रतमेव ते ॥
चैत्रशुक्लादथारभ्य प्रत्यहं दिवसत्रयम्

लवणक्षीरआज्यौघदधिमण्डसुरोदकम् ॥
तथैवेक्षुसुरोदं च स्वादूदं चैव पूजयेत्

आचरेत्प्रत्यहं स्नानं नित्यमेव गृहाद्बहिः ॥
घृतेन होमं कुर्वीत सप्तसस्यं च दापयेत्

हविष्याशी भवेन्नक्तं कुर्यात्संवत्सरं व्रतम् ॥
संवत्सरान्ते दद्याच्च तथा धेनुं पयस्विनीम्

व्रतेनानेन चीर्णेन सप्तसागरमेखलाम् ॥
भुनक्ति वसुधां राजा सप्तजन्मान्तराणि च

आरोग्यकामः कुर्वीत व्रतमेतत्तथोत्तमम् ॥
धर्मकामो यशःकामः श्रीकामश्च तथापरः

मङ्गल्यमेतत्परमं पवित्रं श्रीवर्धनं धर्मविवृद्धिकारि ॥
कर्तव्यमेतत्प्रयतैर्मनुष्यैर्ये राज्यकामास्तु विशेषतस्तैः

इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृ० ख० मार्कण्डेयवज्रसंवादे लवणसमुद्रादि सप्तसमुद्रव्रतवर्णनो नाम षष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः