વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 3.156.160

3.156
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
અથાતઃ સંપ્રવક્ષ્યામિ ષણ્મૂર્તેરર્ચનં તવ ॥
વસન્તે પૂજયેન્નિત્યં દ્વૌ માસૌ મધુમાધવૌ

ફલૈઃ પુષ્પૈઃ કષાયૈસ્તુ ગ્રીષ્મેગ્રીષ્મે ચ પૂજયેત્ ॥
મધુરેણ મહારાજ પ્રાવૃટ્કાલે હિતે ચ તમ્

અમ્લેન પૂજયેન્નિત્યં શરદં લવણેન ચ॥
બટુકેન ચ હેમન્તે તિક્તેન શિશિરે તથા

નક્તાશનસ્તથા તિષ્ઠેદૃતૂક્તં વર્જયેદ્રસમ્ ॥
બ્રાહ્મણાન્ભોજયેચ્ચાત્ર ઋતૂક્તં રસભોજનમ્॥

સંવત્સરમિદં કૃત્વા વ્રતં પરમપાવનમ્ ॥
અશ્વમેધમવાપ્નોતિ રાજસૂયં ચ વિન્દતિ

સર્વાન્કામાનવાપ્નોતિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥
ફલમક્ષય્યમાપ્નોતિ વ્રતસ્યાસ્ય નરોત્તમ

ચૈત્રાદથારભ્ય સિતે ચ ષષ્ઠીં સંપૂજયેદ્યો ઋતુષટ્કમેવમ્ ॥
કૃતોપવાસસ્તુ યથોક્તમેતત્ફલં લભેત્પૂર્ણમિતીદમુક્તમ્

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે ષણ્મૂર્તિવ્રતવર્ણનો નામ ષટ્પઞ્ચાશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ

3.157
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ સપ્તમૂર્તિવ્રતં તવ ॥
ચૈત્રમાસાદથારભ્ય પ્રતિપત્પ્રભૃતિ ક્રમાત્

।
સુભાસ્વરા વર્હિષદો હ્યગ્નિષ્વાત્તાસ્તથૈવ ચ ॥
ક્રવ્યાદાનુપહૂતાઁશ્ચ આજ્યપાંશ્ચ સુકાલિનઃ

પૂજયેત્પ્રત્યહં રાજન્ગન્ધમાલ્યાનુલેપનૈઃ ॥
નૈવેદ્યં કૃસરં કુર્યાત્તિલાનગ્નૌ ચ હોમયેત્

કૃસરં ભોજયેદ્વિપ્રાંસ્તિલાન્દદ્યાચ્ચ દક્ષિણામ્ ॥
નક્તાશનસ્તથા તિષ્ઠેદ્ધવિષ્યાશી નરાધિપ

સંવત્સરમિદં કૃત્વા વ્રતં પુરુષસત્તમ ॥
વ્રતાવસાને દદ્યાચ્ચ રજતસ્ય પલં દ્વિજે

વ્રતેનાનેન ચીર્ણેન સૂર્યલોકગતિર્ભવેત્ ॥
ત્રિદશૈઃ પૂજ્યમાનસ્તુ કામચારી વિહઙ્ગમઃ

વર્ષં સમગ્રં પુરુષસ્તુ કૃત્વા સંસારમોક્ષં લભતે નરેન્દ્ર॥
કૃત્વા તથા દ્વાદશવત્સરાણિ માનુષ્યમાસાદ્ય મહીપતિઃ સ્યાત્

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે મા૦ સંવાદે સુભાસુરાદિપિતૃવ્રતવર્ણનો નામ સપ્તપઞ્ચાશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ

3.158
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
ચૈત્રમાસાદથારભ્ય કૃષ્ણપક્ષદિને દિને ॥
પાતાલપૂજનં કુર્યાત્પ્રતિપત્પ્રભૃતિ ક્રમાત્

રુક્મભૌમં તથા ભૌમં પાતાલં નીલમૃત્તિકમ્ ॥
રક્તભૌમં પીતભૌમં શ્વેતકૃષ્ણમૃદાવપિ

સુવર્ણૈર્ગન્ધમાલ્યૈશ્ચ નૈવેદ્યેન ચ ભૂરિણા ॥
ઘૃતદીપપ્રદાનેન વહ્નિસન્તર્પણેન ચ

એવં નક્તાશનં કૃત્વા વ્રતં સંવત્સરં તદા ॥
વ્રતાવસાને દદ્યાચ્ચ દીપકં દ્વિજવેશ્મસુ

સ તુ વસ્ત્રાણિ રાજેન્દ્ર યથાવર્ણાનિ ચાપ્યથ ॥
વ્રતમેતન્નરઃ કૃત્વા નૃણામધિપતિર્ભવેત્

પતિં લભન્તે નર દેવકન્યાઃ શતસહસ્રશઃ ॥
રમયન્તિ મહારાજ યથૈવેડવિડસ્તથા

કાલેન ચાસાદ્ય મનુષ્યલોકં રાજા ભવેચ્છત્રુગણપ્રમાથી॥
બલેન રૂપેણ ધનેન યુક્તો મહામતિઃ સર્વજગત્પ્રધાનઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધ૦ તૃ૦ ખણ્ડે મા૦ સં૦ પાતાલાનાં વ્રતવર્ણનો નામાષ્ટપઞ્ચાશદધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

3.159
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
અથાતઃ સંપ્રવક્ષ્યામિ સપ્તદ્વીપવ્રતં શુભમ્ ॥
ચૈત્રશુક્લાદથારભ્ય પ્રત્યહં દિનસપ્તકમ્

જમ્બુશાકકુશક્રૌઞ્ચશાલ્મલિદ્વીપસંજ્ઞિતમ્ ॥
ગોમેદં પુષ્કરં ચૈવ પ્રત્યહં પૂજયેત્ક્રમાત્

નિત્યમેવ તથા સ્નાનં બહિરેવ સમાચરેત્ ॥
ઘૃતેન હોમં કુર્વીત સપ્તસસ્યં ચ દાપયેત્

એકમન્નં તથા નક્તં સકૃદેવ સમાચરેત્ ॥
અધઃશાયી ભવેન્નિત્યં તદ્દેવે દિવસત્રયમ્

પૂર્ણે સંવત્સરે દદ્યાદ્રજતસ્ય વિનિર્મિતમ્ ॥
પલાનાન્તુ શતેનૈવ સંસ્થાનં દ્વીપવત્કૃતમ્

વ્રતમેતન્નરઃ કૃત્વા પૂર્ણં સંવત્સરં શુચિઃ ॥
સ્વર્ગલોકમવાપ્નોતિ યાવદાભૂતસંપ્લવમ્

માનુષ્યમાસાદ્ય સમસ્તદ્વીપાન્ભુનક્તિ ભૂમિં વિજિતારિપક્ષઃ ॥
સંપૂજ્યમાનસ્ત્રિદશૈઃ સદૈવ મહર્ષિભિર્બ્રાહ્મણપુઙ્ગવૈશ્ચ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃ૦ ખ૦ માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે જમ્બૂદ્વીપાદિસપ્તદ્વીપવ્રતવર્ણનો નામૈકોનષષ્ટ્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ

3.160
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
અથાતઃ સંપ્રવક્ષ્યામિ સમુદ્રવ્રતમેવ તે ॥
ચૈત્રશુક્લાદથારભ્ય પ્રત્યહં દિવસત્રયમ્

લવણક્ષીરઆજ્યૌઘદધિમણ્ડસુરોદકમ્ ॥
તથૈવેક્ષુસુરોદં ચ સ્વાદૂદં ચૈવ પૂજયેત્

આચરેત્પ્રત્યહં સ્નાનં નિત્યમેવ ગૃહાદ્બહિઃ ॥
ઘૃતેન હોમં કુર્વીત સપ્તસસ્યં ચ દાપયેત્

હવિષ્યાશી ભવેન્નક્તં કુર્યાત્સંવત્સરં વ્રતમ્ ॥
સંવત્સરાન્તે દદ્યાચ્ચ તથા ધેનું પયસ્વિનીમ્

વ્રતેનાનેન ચીર્ણેન સપ્તસાગરમેખલામ્ ॥
ભુનક્તિ વસુધાં રાજા સપ્તજન્માન્તરાણિ ચ

આરોગ્યકામઃ કુર્વીત વ્રતમેતત્તથોત્તમમ્ ॥
ધર્મકામો યશઃકામઃ શ્રીકામશ્ચ તથાપરઃ

મઙ્ગલ્યમેતત્પરમં પવિત્રં શ્રીવર્ધનં ધર્મવિવૃદ્ધિકારિ ॥
કર્તવ્યમેતત્પ્રયતૈર્મનુષ્યૈર્યે રાજ્યકામાસ્તુ વિશેષતસ્તૈઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃ૦ ખ૦ માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે લવણસમુદ્રાદિ સપ્તસમુદ્રવ્રતવર્ણનો નામ ષષ્ટ્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ