वैशेषिकसूत्र · अध्याय 9

क्रियागुणव्यपदेशाभावाद् असत्

सद् असत्

असतः सत् क्रियागुणव्यपदेशाभावाद् अर्थान्तरम् (शभावाद् ?)

सच् चासत्

यच् चान्यत् सतस् तद् अप्य् असत्

असद् इति भूतप्रत्यक्षाभावाद् भूतस्मृतेर् विरोधिप्रत्यक्षत्वाच् च ज्ञानम्

तथाबावे भावप्रत्यक्षत्वाच् च

एतेनाघटो ऽगौर् अधर्मश् च व्याख्यातः

अभूतं नास्तीत्य् अनर्थान्तरम्

नास्ति घटो गेह इति सतो घटस्य गेहसंयोगप्रतिषेधः

नास्त्य् अन्यश् चन्द्रमा इति सामान्याच् चन्द्रमसः प्रतिषेधः

सद् असतोर् वैधर्म्यात् कार्ये सद् असत्ता न

आत्मन्य् आत्ममनसोः संयोगविशेषाद् आत्मप्रत्यक्षम्

तथा द्रव्यान्तरेषु

आत्मेन्द्रियमनोऽर्थसन्निकर्षाच् च

तत्समवायात् कर्मगुणेषु

आत्मसमवायाद् आत्मगुणेषु

अस्येदं कार्यं कारणं संबन्ध्य् एकार्ह्तसमवायि विरोधि चेति लैङ्गिकम्

एतेन शाब्दं व्याख्यातम्

हेतुर् अपदेशो लिङ्गं निमित्तं प्रमाणं कारणम् इत्य् अनर्थान्तरम्

अस्येदम् इति बुद्ध्यपेक्षत्वात्

आत्ममनसोः संयोगविशेषात् संस्काराच् च स्मृतिः

तथा स्वप्नः स्वप्नान्तिकं च

धर्माच् च

इन्द्रियदोषात् संस्काराच् चाविद्या

तद् दुष्टं ज्ञानम्

अदुष्टं विद्या

आर्षं सिद्धदर्शनं च धर्मेभ्यः