वैशेषिकसूत्र · अध्याय 5.2

नोदनाद् अभिघातात् संयुक्तसंयोगाच् च पृथिव्यां कर्म

तद् विशेषेणादृष्टकारितम्

अपां संयोगाभावे गुरुत्वात् पतनम्

तद् विशेषेणादृष्टकारितम्

द्रवत्वात् स्यन्दनम्

नाड्या वायुसंयोगाद् आरोहणम्

नोदनात् पीडनात् संयुक्तसंयोगाच् च

वृक्षाभिसर्पणम् इत्य् अदृष्टकारितम्

अपां सङ्घातो विलयनं च तेजसः संयोगात्

तत्रावस्फूर्जथुर् लिङ्गम्

वैदिकं च

अपां संयोगाद् विभागाच् च स्तनयित्नुः

पृथिवीकर्मणा तेजःकर्म वायुकर्म च व्याख्यातम्

अग्नेर् ऊर्ध्वज्वलनं वायोश् च तिर्यग्पवनम् अणुमनसोश् चाद्यं कर्मेत्य् अदृष्टकारितानि

हस्तकर्मणा मनसः कर्म व्याख्यातम्

आत्मेन्द्रियमनोऽर्थसन्निकर्षात् सुखदुःखे तदनारम्भः

आत्मस्थे मनसि सशरीरस्य सुखदुःखाभावः स योगः

कायकर्मणात्मकर्म व्याख्यातम्

अपसर्पणम् उपसर्पणम् अशितपीतसंयोगः कार्यान्तरसंयोगाश् चेत्य् अदृष्टकारितानि

तदभावे संयोगाभावो ऽप्रादुर्भावः स मोक्षः

द्रव्यगुणकर्मवैधर्म्याद् भावाभावमात्रं तमः

तेजसो द्रव्यान्तरेणावरणाच् च

दिक्कालाव् आकाशं च क्रियावद्भ्यो वैधर्म्यान् निष्क्रियाणि

एतेन कर्माणि गुणाश् च व्याख्याताः

निष्क्रियाणां समवायः कर्मभ्यः प्रतिषिद्धः

कारणं त्व् असमवायिनो गुणाः

गुणैर् दिग् व्याख्याता

कारणेन कालः